VI SA/Wa 214/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej spółce B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obejmującym obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca"), reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] wydaną w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 10.000 złotych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Do skargi strona załączyła formularz urzędowy PPPr zawierający wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, że nie posiada środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi, podnosząc, iż aktualny stan jej rachunku bankowego wynosi 448,06 złotych, a za ubiegły rok odnotowała stratę w wysokości 206.720,83 złotych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca spółka wskazała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 złotych, wartość środków trwałych to 0 złotych, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 złotych. Ponadto, z dokumentów nadesłanych przez stronę skarżącą wynika, że w roku 2012 skarżąca spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 złotych przy przychodzie w wysokości 310.354,30 złotych. Z kolei, w sprawozdaniu z działalności skarżącej spółki za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, wynika, że strona skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 złotych, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 złotych jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 złotych. Skarżąca spółka przedstawiła również wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia [...] czerwca 2013 r. do dnia [...] września 2013 r., na którym saldo końcowe wyniosło 237,11 złotych. W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W dniu [...] lipca 2014 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła sprzeciw od w/w postanowienia Referendarza sądowego WSA w Warszawie. W uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu, strona skarżąca, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdziła m.in., że ocena wydolności finansowej skarżącej spółki została dokonana przez referendarza sądowego na wyrost i w oparciu o prognozowane, domniemanie dochody spółki. Strona skarżąca podkreśliła, że stoi to w sprzeczności z rzeczywistą oceną aktualnych problemów finansowych spółki, co w konsekwencji prowadzi do wadliwego przyjęcia, że jej sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Ponadto, strona skarżąca wyjaśniła, że otrzymuje zastrzyki gotówki od jedynego udziałowca spółki, który współfinansując działalność spółki, próbuje ją ratować. Skarżąca spółka wskazała również, że w znacznym stopniu zmniejszyła środki na obsługę prawną spółki z uwagi na jej problemy finansowe, a wskazana przez referendarza kwota 4.100 złotych przeznaczana na ten cel - jest już nieaktualna. Strona podkreśliła również, że w sytuacji finansowej, w jakiej obecnie się znajduje, wydatkowanie nawet najdrobniejszych kwot ze zgromadzonych nielicznych środków jest bardzo dotkliwe i może doprowadzić do poważnych konsekwencji, nawet jej likwidacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także jako: "p.p.s.a."), od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy skarżąca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11). W postanowieniu z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Z kolei w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W konsekwencji, NSA zauważył, że powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Dokonując oceny stanu majątkowego skarżącej spółki, Sąd uznał, że należy mieć na względzie, iż spółka działalność gospodarczą rozpoczęła w marcu 2012 r., a poniesiona przez nią strata w roku ubiegłym wynikała z zakupu 273 sztuk kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia tego rodzaju działalności (tj. usługi ochrony dla osób fizycznych i firm). Jednocześnie wskazać należy również, że strona skarżąca odnotowuje systematyczny wzrost sprzedaży świadczonych usług, co oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności (vide: pkt 5 dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok). Podkreślić należy, zdaniem Sądu, że o braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania przez osobę prawną nie może świadczyć przywoływany przez stronę skarżącą niski dochód, bądź też odnotowywana strata z prowadzonej działalności gospodarczej, w sytuacji, w której skarżąca poczyniła inwestycje na rozwój prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w postaci zakupu 273 kas fiskalnych. Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r., wydanym w sprawie sygn. akt I FZ 10/10, NSA podkreślił, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca spółka) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Zdaniem Sądu, istotniejsze jest to, że strona skarżąca uzyskuje przychody i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie (przychód netto na koniec 2012 r. wyniósł 287.682,75 złotych) oraz że skarżąca spółka, rozwijając się, zatrudniła 265 osób. Natomiast wskazać należy jednocześnie, że bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Ponadto, warto zauważyć, odwołując się do transakcji dokonywanych na rachunku bankowym strony skarżącej, że rachunek ten jest zasilany wyłącznie wpłatami dokonywanymi przez jedynego udziałowca skarżącej spółki – E. B. oraz prezesa zarządu I. N. (kwoty od kilku tysięcy złotych do 20.000 złotych). Podkreślenia wymaga jednocześnie fakt, że na rachunku nie są gromadzone przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez skarżącą spółkę. W ocenie Sądu wysokość osiągniętego przez skarżącą przychodu, przyczyny poniesionej straty, która związana była z rozwojem działalności spółki, danych wynikających z bilansu i sprawozdania skarżącej wskazującego na wzrost sprzedaży świadczonych usług, a także wartości nabytych towarów i usług wskazuje, że skarżąca spółka nie spełnia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkującej udzielenie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że powstanie straty nie oznacza automatycznej utraty możliwości płatniczych. Skarżąca spółka ciągle funkcjonuje w obrocie gospodarczym, osiąga przychód z prowadzonej działalności, przystosowuje się do warunków prowadzenia działalności gospodarczej, pozyskuje klientów i zatrudnia pracowników. W takich warunkach, w ocenie Sądu, nie można uznać, by skarżąca spółka nie była w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 400 złotych. Sąd pozostaje na stanowisku, że koszty ewentualnego prowadzenia postępowań sądowych związanych z przedmiotem prowadzonej działalności należą do normalnych kosztów prowadzania działalności gospodarczej i należy je przewidywać w preliminarzu wydatków. Struktura przychodów i kosztów przedstawiona przez stronę skarżącą wskazuje, że dała ona pierwszeństwo innym kosztom prowadzonej działalności w sytuacji, gdy osiągane przychody pozwalają na poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - kierując się przepisami art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w sentencji postanowienia.