VI SA/Wa 2615/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką p o s t a n a w i a: odmówić G. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący – G. K. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Do skargi załączył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z przedmiotowej skargi. Z podanych przez G. K. w formularzu informacji wynikało, iż prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i małoletnim synem. Skarżący podniósł, że w związku z cofnięciem mu licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką poziom życia jego i jego rodziny uległ znacznemu pogorszeniu. Skarżący podejmując prace dorywcze zarabia około 800-1000 zł brutto miesięcznie. Żona skarżącego leczy się powodu problemów ze zdrowiem psychicznym, z tytułu umowy zlecenia uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1000-1800 zł brutto miesięcznie. Skarżący podniósł, że jego zadłużenie wynosi około 6500 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) odpisu zeznań podatkowych za rok 2009 skarżącego i jego małżonki, b) dokumentu wskazującego wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2010 (w zależności od formy opodatkowania), c) zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu bezrobotnego (oraz ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), d) odpisu umowy zlecenia, o której mowa w rubryce 5 i 10 formularza wniosku, e) udokumentowania kwoty zadłużenia podanej w rubryce 5 i 7.2.1 formularza wniosku, f) zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego stan zdrowia małżonki skarżącego K. K., g) wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę z okresu ostatnich trzech miesięcy, h) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, koszty zakupu leków). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący przy piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. przedłożył: a) kopie deklaracji o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach roku podatkowego (PIT-16A) z lat 2009 i 2010 z których wynikało, iż skarżący opłacał składki w kwocie około 240 zł miesięcznie, b) kopię umowy zlecenia żony z C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na przeprowadzanie badań marketingowych, c) harmonogram spłat rat kredytu zaciągniętego w kwocie 19 800 zł (miesięczna rata około 800 zł), d) wyciąg ze wspólnego rachunku bankowego skarżącego i jego żony, e) faktur VAT za gaz i energię elektryczną, f) pisma zarządcy nieruchomości informującego o wysokości czynszu (361 zł). Skarżący nie przedłożyła zeznań podatkowych żony wskazując, iż nie chce ona mu ich udostępnić. Wskazał także, iż nie jest osoba bezrobotną. Podniósł, że miesięcznie wydaja także około 150 zł na telefony komórkowe oraz 100-150 zł na leki. W związku z wątpliwościami dotyczącymi sytuacji majątkowej skarżącego w świetle przesłanych dokumentów, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2011 r. skarżący został wezwany do ponownego uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: a) wskazanie źródeł wpłat na konto skarżącego (np. w dniu [...] listopada 2010 r., wpłacający [...], kwota 2204,88 zł; w dniu [...] listopada 2010 r., wpłacający skarżący, kwota 3150 zł; w dniu [...] listopada 2010 r., wpłacający ZUS, kwota 501,55 zł; w dniu [...] grudnia 2010 r., wpłacający [...], kwota 4534,26 zł; w dniu [...] grudnia 2010 r., wpłacający skarżący, kwota 4000 zł; w dniu [...] stycznia 2011 r., wpłacający [...], kwota 3542,04 zł; w dniu [...] stycznia 2011 r., wpłacający ZUS, kwota 367,47 zł; w dniu [...] stycznia 2010 r., wpłacający skarżący, kwota 3400 zł), b) wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy wskazaną przez skarżącego w rubryce 10 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wysokością wynagrodzenia zony z tytułu umowy zlecenia (800-1000 zł brutto miesięcznie) a wynikającą z nadesłanego wyciągu rachunku bankowego wysokością dochodów żony z tytułu umowy zlecenia zawartej z firmą C. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (w dniu [...] listopada 2010 r. – wypłata wynagrodzenia za listopad 2010 r. w kwocie 2443,83 zł; w dniu [...] grudnia 2010 r. – wypłata wynagrodzenia za listopad 2010 r. w kwocie 3976,76 zł; w dniu [...] stycznia 2011 r. – wypłata wynagrodzenia za styczeń 2011 r. w kwocie 1909,47 zł), c) wskazanie, czy skarżący posiada inne konto niż wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w świetle wypłaty z dnia [...] stycznia 2011 r. zatytułowanej "Uzupełnienie konta". W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. wskazał, że kwoty wskazywane w pkt a ww. wezwania są kwotami przekazywanymi przez firmę [...] zgodnie z umową zawartą z tą firmą w dniu [...] lipca 2007 r. Do tych wypłat należy doliczyć kwotę około 2000 zł brutto za "gotówkowe przejazdy ludności". Skarżący wskazał, że od tych kwot musi zapłacić podatek, odprowadzić składki do ZUS, kupić paliwo, ubezpieczyć samochód, opłacić abonament na rzecz [...] w wysokości 800 zł jak również przeprowadzić bieżące naprawy samochodu w kwocie 500 zł miesięcznie. Wskazał, że ZUS przekazuje mu pieniądze za zwolnienia lekarskie albo za opiekę nad synem. Wpłaty, które sam wpłaca na konto są kwotami symulującymi ruch na koncie. Wybiera pieniądze z bankomatu i tego samego dnia wpłaca na do banku na to samo konto. Odnosząc się do punktu b wezwania skarżący wskazał, że dochody żony uzyskiwane z ww. umowy zlecenia są pod koniec roku bardzo wysokie, gdyż jest dużo zleceń i żona pracowała w nadgodzinach. Jednakże uśredniając roczne dochody żona zarabia 1000-1800 zł miesięcznie. Odnosząc się do pkt 3 wezwania wskazał, że posiadają wraz z żoną konto, na które odkładają po 50 zł miesięcznie na emeryturę. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W przedmiotowej sprawie skarżący w sporządzonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, będąc świadomy odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (pouczenie zawiera pkt 13 formularza), wskazał, że podejmując prace dorywcze zarabia około 800-1000 zł brutto miesięcznie, natomiast jego żona skarżącego z tytułu umowy zlecenia uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1000-1800 zł brutto miesięcznie. Łączne dochody miesięczne skarżącego i jego żony wynoszą około 1800-2500 zł brutto miesięcznie. Jednakże analiza przesłanych przez skarżącego dokumentów, a w szczególności wyciągu ze wspólnego rachunku, wskazuje na znaczne rozbieżności pomiędzy oświadczeniem skarżącego a ustalonym stanem faktycznym. Jak wynika z nadesłanego wyciągu w okresie listopad 2010 r. – styczeń 2011 r. średni dochód żony skarżącego z tytułu umowy zlecenia wyniósł ok. 2776 zł netto miesięcznie, natomiast skarżącemu z tytułu umowy zlecenia z firmy [...] miesięcznie wpłacano na konto średnio ok. 3427 zł. Ponadto skarżący sam wpłacał na konto średnio około 3516 zł, a źródło tych dochodów nie jest znane. Nie można dać wiary twierdzeniom skarżącego, że powyższe wpłaty wynikają z tego, że skarżący wybiera pieniądze z bankomatu i tego samego dnia wpłaca do banku na to samo konto. Nie potwierdza tego omawiany wyciąg z rachunku bankowego. Reasumując wskazać należy, iż średnie wpływy na rachunek skarżącego i jego zony wynoszą około 10.000 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek przy wskazanych dochodach skarżącego i jego żony nie można uznać, iż pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania polegają na uiszczeniu wpisu sądowego w wysokości 200 zł, spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Wskazać ponadto należy, iż stosownie do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym odpowiedź skarżącego była niepełna. Skarżący nie przedłożył bowiem wyciągu z posiadanej lokaty bankowej.. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jaka kwotę skarżący posiada na omawianej lokacie. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Dodatkowo odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż nie przedłożył zeznań podatkowych żony, albowiem nie chce ona mu ich udostępnić, podnieść należy, że w myśl art. 31 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr. 9, poz. 59 z późn. zm.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, przy czym do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków. Tym samym, dla oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego pozostającego w związku małżeńskim, w ramach którego nie wprowadzono rozdzielności majątkowej, niezbędne jest wykazanie nie tylko jego dochodów ale również dochodów małżonki, jak też wysokości środków posiadanych przez małżonków na rachunkach bankowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.