VI SA/Wa 2776/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińsla po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia odmówić przyznania skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "strona skarżąca", "spółka") na decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Strona skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a po wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wniosła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Następnie składając skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skarżąca rozszerzyła zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 282.889,85 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 388,72 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł. Po analizie dokumentów finansowych przedstawionych przez skarżącą, postanowieniem z dnia 17 lutego 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła sprzeciw. Jej zdaniem referendarz sądowy ocenił wydolność finansową spółki na wyrost, opierając się na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami skarżącej, a nie na rzeczywistym jej położeniu. Strona wyjaśniła, że systematyczny wzrost zainteresowania usługami spółki wynika z jej krótkiego stażu na rynku, jednakże młodej spółce trudno jest utrzymać się na rynku. W celu zapewnienia możliwości dalszego funkcjonowania spółka musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz". Zatem wpłaty dokonywane przez jedynego udziałowca spółki (z jego własnych środków) stanowią próbę ratowania skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Natomiast w myśl art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, że z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11). W postanowieniu z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Z kolei w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W konsekwencji, NSA zauważył, że powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Dokonując oceny stanu majątkowego skarżącej spółki, Sąd uznał, że należy mieć na względzie, iż spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., a poniesiona przez nią strata w 2012 r. wynikała z zakupu 273 sztuk kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia tego rodzaju działalności (tj. usługi ochrony dla osób fizycznych i firm). Jednocześnie wskazać należy również, że strona skarżąca odnotowuje systematyczny wzrost sprzedaży świadczonych usług, co oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności. W ocenie Sądu o braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania przez osobę prawną nie może świadczyć przywoływany przez stronę niski dochód, bądź też odnotowywana strata z prowadzonej działalności gospodarczej, w sytuacji, w której skarżąca poczyniła inwestycje na rozwój prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w postaci zakupu 273 kas fiskalnych. Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r., wydanym w sprawie sygn. akt I FZ 10/10, NSA podkreślił, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca spółka) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważeniu kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Zdaniem Sądu, istotniejsze jest to, że strona skarżąca uzyskuje przychody i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie (przychód netto na koniec 2013 r. wyniósł 647.900,97 zł złotych, a do 30 września roku 2014 – 409.686,10 zł). Wskazać należy, że bilans przychodów i kosztów tworzony jest na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Ponadto, warto zauważyć, odwołując się do transakcji dokonywanych na rachunku bankowym strony skarżącej, że rachunek ten jest zasilany wyłącznie wpłatami dokonywanymi przez prezesa zarządu (we wrześniu 2014 r. wpłaty na łączną kwotę 13.000 zł, w październiku 2014 r. – 23.000 zł). Podkreślenia wymaga jednocześnie, że na przedstawionym rachunku nie są gromadzone przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług, natomiast przeważająca ilość operacji, polegała na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego, ZUS, a także agencji ochrony. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez skarżącą spółkę. W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej okoliczności stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.