VI SA/Wa 2904/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej – B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (reprezentowana przez adwokata M. K.) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za rok obrotowy 2013 w wysokości 282.889,85 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 282.889,85 zł. Wskazała też, że na jej rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 388,72 zł. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 stwierdzono, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 r., nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, wynika, że skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 zł, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 zł jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 zł. Dokument CIT-8, nadesłany przez skarżącą m.in. do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2708/13, wykazuje stratę spółki za 2012 r. w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł. Z kolei z przedłożonego m.in. do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1274/13 rachunku zysków i strat skarżącej spółki za 2013 r. wynika, że osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 647.900,97 zł, a koszty działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 941.372,86 zł. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne, strata netto skarżącej spółki za rok 2013 wyniosła 292.260,29 zł. Natomiast rachunek zysków i strat skarżącej sporządzony na dzień 30 września 2014 r. wskazuje, że w ciągu trzech pierwszych kwartałów ubiegłego roku przychód netto ze sprzedaży wyniósł 409.686,10 zł, zaś koszty działalności operacyjnej sięgnęły kwoty 697.924,75 zł. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres od 30 sierpnia 2014 r. do 29 listopada 2014 r., na którym saldo końcowe wynosiło 0 zł. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Pismem z dnia 4 marca 2015 r., tj. w zakreślonym terminie, Spółka wniosła w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, wskazując, że ocena możliwości finansowych Spółki została dokonana w sposób wadliwy, bowiem błędnie przyjęto, że jej sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, że właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i oceny jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa na wnioskodawcy, a rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (por.: J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Analizując stan majątkowy skarżącej Spółki, należy odnotować wzrost przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do 2012 r., w którym spółka rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, z 287.682,75 zł w 2012 r. do 647.900.97 zł w 2013 r. Jednocześnie w tym samym okresie nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty 535.590,69 zł w 2012 r. do kwoty 941.372,86 zł w 2013 r. Zauważyć przy tym należy, że wzrost ten dotyczył zarówno wypłacanych przez spółkę wynagrodzeń (z 244.445,07 zł w 2012 r. do 422.079,00 zł w 2013 r.), zużycia materiałów i energii (z 111.351,54 zł w 2012 r. do 185.650,83 zł w 2013 r.), usług obcych (z 123.258,63 zł w 2012 r. do 249.300,93 zł w 2013 r.). Ponadto należy odnotować, że wyniki finansowe uzyskane na koniec trzeciego kwartału 2014 r., w tym w szczególności przychód netto ze sprzedaży na poziomie przekraczającym 409 tys. zł, uzasadniają przypuszczenie, że skarżąca Spółka utrzymuje poziom przychodów i kosztów z 2013 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, że pomimo odnotowywanej straty z prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca Spółka zwiększyła skalę prowadzonej działalności. Zauważyć w tym miejscu należy, że wskazywana przez skarżącą Spółkę strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Tymczasem jak wynika z akt sprawy, Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i prowadzi działalność gospodarczą, zwiększając, jak wskazano to powyżej, jej zakres. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie należy wskazać, że skarżąca Spółka nie nadesłała wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, obejmujących informacje o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w terminie wskazanym w piśmie Sądu z dnia 15 grudnia 2014 r. (vide: k. 32 akt sądowych). Analiza wyciągów z rachunku bankowego Spółki o nr [...], prowadzonego w [...] S.A., wskazuje, że spółka dokonywała wpłat na inne należące do niej i prowadzone w tym samym banku, nieujawnione rachunki bankowe (o nr: [...] i [...]), z których nie przedłożyła wyciągów. I tak przykładowo w dniu 24 października 2014 r. na rachunek o nr [...] skarżąca Spółka przelała kwotę 16.000 zł. Skarżąca Spółka nie wyjaśniła także przyczyn pojawienia się w październiku 2014 r. na ujawnionym rachunku bankowym (o nr [...]) kwoty zablokowanej w wysokości – 192.666,36 zł. Nie wiadomo zatem z jakiego tytułu ww. kwota została zablokowana i jakie są tego konsekwencje w kontekście możliwości korzystania przez spółkę z przedmiotowego rachunku. Ponadto analiza transakcji dokonywanych na ujawnionym rachunku bankowym skarżącej Spółki wskazuje, że jedynych wpłat na ten rachunek dokonuje I. N., zajmujący stanowisko prezesa zarządu skarżącej Spółki. I tak w dniu 24 września 2014 r. dokonał dwukrotnie wpłat na łączną kwotę 13.000 zł, a w październiku 2014 roku dokonane przez niego trzy wpłaty w sumie wyniosły 23.500 zł. Jednocześnie z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że przeważające operacje na tym rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego, ZUS, a także agencji ochrony. Wyciągi te nie dokumentują więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności, podczas gdy kwoty te złożyły się na wykazaną w rachunku zysków i strat wysokość przychodu przekraczającego na dzień 30 września 2014 roku 409 tysięcy zł. W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała wpłat potwierdzających prowadzoną przez nią działalność gospodarczą, co czyni niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Oznacza to niespójność złożonych oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej z przedstawionymi dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. W konsekwencji uznać należy, że skarżąca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co skutkuje odmową przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. Stanowi do zaledwie ułamek kwoty, która jest comiesięcznie wpłacana na konto spółki przez jej Prezesa Zarządu. Należy podkreślić, że uiszczenie wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi wpis ten – na wniosek strony skarżącej – zostanie zasądzony przez Sąd od organu. Podkreślenia wymaga, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.