VI SA/Wa 3775/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi B. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: odmówić przyznania B. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. B. K. (dalej też jako skarżący) złożył w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwojgiem małoletnich synów. Sam skarżący wyjaśnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że od dwóch lat nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący podał we wniosku, że miesięczny dochód netto jego żony z tytułu zatrudnienia wynosi około 2 500 złotych, zaznaczając, że jest to kwota, do której nie wlicza się nadgodzin i urlopu pracowniczego. Skarżący podał także, że dysponuje wraz z żoną oszczędnościami na poziomie 11 500 złotych, wynikającymi z wpływu wynagrodzenia żony z tytułu nadgodzin i wyrównania. Skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m 2 i połowy nieruchomości o pow. [...] m2. Odnosząc się do wniosku w zakresie ustanowenia profesjonalnego pełnomocnika skarżący podał, że przemawia za tym fakt uzyskania przez niego [...] ocen niedostatecznych z egzaminu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Żona skarżącego otrzymuje stały miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia, przy czym z wyciągów z rachunków bankowych wynika, że w dniu 1 października 2014 roku wynagrodzenie żony skarżącego sięgnęło kwoty 7 259 złotych, w dniu 3 listopada 2014 roku wynagrodzenie wpłynęło w kwocie 8 933 złotych, w dniu 1 grudnia 2014 roku wynagrodzenie to wyniosło 3161 złotych. Skarżący założył także dwie lokaty na łączną kwotę 5 500 złotych. Z wyjaśnień skarżącego wynika nadto, że skarżący dysponuje także lokatą wynoszącą 11 500 złotych. Przy takiej skali dochodów, uwzględniając nawet wykazane przez skarżącego miesięczne wydatki, nie można uznać, że skarżący znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest ograniczone do przypadków osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Strona winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności, gdy jest to stały dochód miesięczny (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I OZ 730/11). Odnosząc się z kolei do argumentu związanego z uzyskaniem przez skarżącego [...] ocen negatywnych z egzaminu, jako okoliczności przemawiającej za ustanowieniem pełnomocnika z urzędu, podkreślić należy, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a zatem że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.