VI SA/Wa 403/15

WyrokWSA w Warszawie2015-09-17

Skład orzekający: Andrzej Wieczorek, Grzegorz Nowecki, Sławomir Kozik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik ponosi odpowiedzialność za karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, jeśli naruszenie nacisku osi nastąpiło w wyniku sposobu załadunku przez załadowcę, a przewoźnik dochował należytej staranności?
Ratio decidendi
Przewoźnik ponosi odpowiedzialność administracyjną za przejazd pojazdem nienormatywnym, nawet jeśli naruszenie nacisku osi nastąpiło w wyniku sposobu załadunku przez załadowcę. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i jest niezależna od winy. Przewoźnik może zostać zwolniony z odpowiedzialności tylko w ściśle określonych przypadkach, takich jak przewóz ładunku sypkiego lub drewna, lub gdy wykaże, że dochował należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia, co w przypadku ładunku podzielnego nie zostało wykazane.
Stan faktyczny
Kontrola drogowa wykazała, że pojazd należący do przedsiębiorcy A. S. przekroczył dopuszczalny nacisk osi na drodze krajowej nr [...], gdzie dopuszczalny nacisk wynosił 10 ton, a zmierzono 10,75 tony. Pojazd przewoził ładunek podzielny (karma dla psów) bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył karę pieniężną, którą utrzymał w mocy Główny Inspektor Transportu Drogowego. Skarżący twierdził, że naruszenie nastąpiło z winy załadowcy i że dochował należytej staranności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości W dniu [...] maja 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. został zatrzymany do kontroli dwuosiowy ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Pan J. M., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem karmy dla psów pakowanej w worki, na paletach (ładunek podzielny) w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A. S. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Podczas kontroli stwierdzono, iż przedmiotowy samochód ciężarowy poruszając się drogą krajową nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu członowego stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm: - nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu - 10,75 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,75 t, - podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów w miejscowości W. z [...] lutego 2014 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony za pomocą przenośnych wag nieautomatycznych SAW 10C o nr fabrycznych [...] i [...]. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli aktualnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z terminami ważności do 30 września 2015 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie. Kierowca odstąpił od ponownego ważenia pojazdu. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca pojazdu zeznał, iż w dniu kontroli wykonywał międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy z miejscowości H. w Belgii do miejscowości P. w Polsce w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Ilość przewożonej karmy oraz sposób jej rozmieszczenia był całkowicie niezależny od kierowcy. Droga krajowa nr [...] na odcinku P. – P. została wybrana jako najkrótsza droga z P. do P. Przejazd odbywał się za wiedzą i zgodą pracodawcy. Kierowca nie dysponował zezwoleniem kategorii IV. Pracodawca nigdy nie występował o takie zezwolenia. W pojeździe nie zamontowano manometru ani czujnika informującego o naciskach na poszczególnych osiach. Po załadunku w Belgii pojazd nie był ważony na całej trasie z Belgii do Polski. W trakcie przejazdu pojazd nie był rozładowywany ani doładowywany. Pismem z [...] maja 2014 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego. W oparciu o powyższe wyniki kontroli oraz poczynione w toku postępowania ustalenia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] sierpnia 2014 r., działając na podstawie art. 64, art. 140aa ust. 1 – 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej prd) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej kpa), nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5 000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Jak podkreślił w uzasadnieniu decyzji, na odcinku drogi, gdzie zatrzymano pojazd, dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 10 t. Stwierdzając – zgodnie z procedurą ważenia – nacisk pojedynczej osi napędowej ww. ciągnika w wysokości 10,75, stwierdzono jednocześnie jego przekroczenie o 0,75 t, skutkujące ww. karą pieniężną. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania wskazując, iż dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Wskazał, że rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości, a przekroczenie dotyczyło wyłącznie nacisku osi pojazdu. Podkreślił, że naruszenie zostało uczynione przez załadowcę, a strona nie miała wpływu na działania osób zajmujących się załadunkiem towaru. Jako dowód w sprawie przedłożył zlecenie przewozowe z [...] maja 2014 r., wskazując, iż w treści zlecenia nie ma wzmianki o tym, że kierowca musi dopilnować rozmieszczenie towaru, bądź informować, że towar został źle rozmieszczony. Zdaniem strony, kierowca miał obowiązek jedynie sprawdzić towar pod względem ilości, stanu opakowań i zabezpieczenia towaru na samochodzie a także opieki nad towarem w drodze. Decyzją z [...] listopada 2014 r. GITD utrzymał w mocy decyzję WITD z [...] sierpnia 2014 r. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie. W sposób niebudzący wątpliwości wynika z niego, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ szczegółowo wyjaśnił procedurę ustalania kategorii wymaganego zezwolenia, która miała wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. Odwołując się do ustaleń protokołu kontroli wskazał, iż zatrzymany w dniu [...] maja 2014 r. dwuosiowy ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...], poruszając się drogą krajową nr [...] (tj. drogą, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.) z ładunkiem w postaci karmy dla psów pakowanej w worki (ładunek podzielny) przekroczył o 0,75 t dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej. Kierujący pojazdem nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Ustalony w sprawie stan faktyczny dawał podstawę do nałożenia kary pieniężnej jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 prd wysokość kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii III-IV ustala się w wysokości 5 000 złotych. Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 140aa ust. 4 prd. Podkreślił, iż strona zarówno na etapie postepowania przed organem I instancji jak i w odwołaniu nie przedstawiła dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz potwierdzających to, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Organ wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie przewożono ładunek w postaci karmy dla psów zapakowanej w worki (ładunek podzielny). Ładunek nie stanowi materiału sypkiego ani drewna. Nie znajduje zatem zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd. Zdaniem GITD pod pojęciem zachowania należytej staranności należy rozumieć sposób postępowania odpowiadający wymaganiom zawartym w obiektywnym wzorcu postępowania. Budowa wzorca staranności w przypadku podmiotów wykonujących przewozy drogowe musi uwzględniać regulację zawartą w art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego. Przy ocenie należytej staranności, w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, należy brać pod uwagę zawodowy charakter tej działalności. Podmiot wykonujący przejazd musi mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą i wyłącza możliwość zastosowania umorzenia o którym mowa w art. 140aa ust. 4 prd. Mówiąc o "braku wpływu" organ posłużył się wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 404/10), w myśl której o braku wpływu mówimy wówczas, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż przedmiotowe naruszenie zostało uczynione przez załadowcę, a strona nie miała wpływu na działanie osób zajmujących się załadunkiem towaru, organ wskazał, iż czynności związane z załadunkiem niewątpliwie wywierają wpływ na sposób jego przewożenia, jednakże jako takie nie są związane z odpowiedzialnością podmiotu wykonującego przejazd, o której mowa w art. 140aa ust. 1, art. 140 aa ust. 3 pkt 1 oraz art. 140 aa ust. 4 prd. Każdy z podmiotów odpowiada za czynności do których był zobowiązany, z uwzględnieniem charakteru wpływu lub godzenia się na wykonywanie przejazdu bez zezwolenia. Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za przejazd a nie za załadunek. Odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia jego odpowiedzialności. Organ odwołał się do treści art. 61 prd określającego obowiązki w zakresie przewozu ładunku. Wskazał, że przepis ten skierowany jest do nieograniczonego kręgu adresatów, zatem również do podmiotów wykonujących przejazdy. Przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu winien mieć na uwadze, czy przewożony ładunek powodowałby naruszenie art. 61 prd w zakresie określającym maksymalne wymiary, masę oraz naciski pojazdu. Niepodjęcie działań w tym kierunku przez przewoźnika znamionuje niezachowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji, nakładając na skarżącego karę pieniężną, nie naruszył przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego. Ponadto, organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z treści art. 7 oraz 77 kpa. Zgromadził dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia. Zaskarżona decyzja organu I instancji odpowiadała wymogom określonym w art. 107 kpa. Reasumując organ odwoławczy uznał, iż wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem nie dochowała należytej staranności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji z [...] listopada 2014 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu organu zarzucił naruszenie przepisu art. 72 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 1984 r. Nr 53, poz. 272 ze zm.) poprzez jego pominięcie i niezastosowanie w sprawie, naruszenie przepisów art. 140aa, art. 140ab, art. 140ac prd, art. 6, art. 7, art. 10, art. 77 ust. 1, art. 81 kpa, polegające na nie wyjaśnieniu sprawy co do istoty, zaniechanie rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i wadliwe rozstrzygnięcie, naruszenie przepisu art. 107 § 1 kpa poprzez nie odniesienie się do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania oraz naruszenie przepisów Dyrektywy Rady 96/53/WE poprzez jej pominięcie i nieuwzględnienie w niniejszej sprawie. W skardze, skarżący podkreślił, że naruszenie zostało dokonane przez załadowcę, nie przez przewoźnika. Zdaniem strony zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący nie miał wpływu na działania osób, które zajmowały się załadunkiem towaru. Odwołując się do treści art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo przewozowe skarżący podkreślił, iż odpowiedzialność nadawcy, z uwagi na brak podstaw do jej wyłączenia, ma charakter absolutny. Nawiązując do treści art. 140aa ust. 4 pkt. 1 wskazał, iż jako przewoźnik nie miał wpływu na załadunek towaru, a odpowiedzialności za jego prawidłowe rozmieszczenie na naczepie ponosi załadowca, który zna wagę towaru z paletami oraz posiada doświadczenie w ich załadunku. Zaznaczył, że nie istniała możliwość wyboru alternatywnej drogi pozwalającej na przemieszczanie się pojazdu z naciskiem 11,5 t na oś napędową. Skarżący nawiązał do treści Dyrektywy Rady 96/53/WE, zgodnie z którą Polska jako członek Unii Europejskiej zobowiązana był do dostosowania dróg krajowych do nacisku 11,5 t. W ocenie strony, ograniczenie ruchu pojazdów o nacisku na oś większym niż 10 t na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. narusza przepisy prawa tj. ogranicza wolny przepływ towarów oraz ogranicza możliwość prowadzenia przez przewoźnika działalności zarobkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, dlatego podlega oddaleniu. Przedmiotem zaskarżenia, a tym samym kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z [...] listopada 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) nakładającą na skarżącego jako przewoźnika karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów administracyjnych były ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2014 r., w wyniku której stwierdzono, że zatrzymanym do kontroli pojazdem członowym (dwuosiowy ciągnik samochodowy z trzyosiową naczepą) wykonywany był przejazd drogowy – przewóz ładunku podzielnego (karma dla psów, pakowana w worki na paletach) bez zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Droga krajowa nr [...], na której zatrzymano do kontroli pojazd skarżącego, zaliczona została do kategorii dróg, po których poruszać się mogą pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W skardze skarżący wskazuje, iż w jego ocenie, ograniczenie ruchu pojazdów o nacisku na oś napędową większym niż 10 t na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. narusza przepisy prawa polskiego oraz Unii Europejskiej. Sąd nie zgadza się z podniesionym przez skarżącego zarzutem naruszenia przepisów dyrektywy Rady z dnia 25 lipca 1996 r. nr 96/53/WE (Dz. U. L 235 z dnia 17 września 1996 r., str. 59), ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym. Należy bowiem zauważyć, że art. 7 tej dyrektywy nie wyklucza możliwości stosowania bardziej rygorystycznych przepisów krajowych na określonych drogach, stanowiąc, że przepisy dyrektywy nie pozostają w sprzeczności z odpowiednimi krajowymi przepisami ograniczającymi ciężar i/lub wymiary pojazdów na określonych drogach lub budowlach inżynierskich – niezależnie od kraju rejestracji lub dopuszczenia do ruchu tych pojazdów. W art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.; dalej udp) ustawodawca określił, że po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. W ust. 2 prawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw transportu do ustalenia, w drodze rozporządzenia, przy uwzględnieniu potrzeby ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego, wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, a także dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. W ust. 3 wskazano, że drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Droga krajowa nr [...], na której doszło do naruszenia dopuszczalnych norm nacisku na oś w niniejszej sprawie, została wymieniona w powołanym już wyżej i wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 ww. ustawy o drogach publicznych rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, jako droga, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Zarówno zatem regulacja krajowa, jak i podjęte w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie, nie naruszają norm przywołanej dyrektywy Rady nr 96/53/WE. Pojazd zważono wraz z ładunkiem na wyznaczonym do tego legalizowanym miejscu, a przebieg kontroli utrwalono protokołem podpisanym przez kierowcę pojazdu bez uwag. Ważenie wykonano przy użyciu przenośnych legalizowanych wag typu SAW 10C o numerach fabrycznych [...] i [...], odnotowując w wyniku tego ważenia przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 0,75 t (po uprzednim odjęciu dopuszczalnych błędów ważenia) względem dopuszczalnego nacisku 10 t. Sąd nie dopatrzył się, a skarżący nie podnosił, podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonego ważenia – szczegółowo opisanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez nawiązanie do procedury ważenia przedstawionej w instrukcji obsługi ww. wag – znanej Sądowi z urzędu (m.in. w pkt 2.5 tej instrukcji dopuszczono sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów – por. wyroki NSA z 17 marca 2015 r. II GSK 271/14 i z 13 stycznia 2015 r. II GSK 2123/13). Skarżący nie kwestionował również prawidłowości przeprowadzenia samej kontroli, zatem jej wynik prawidłowo skutkował nałożenie na niego kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W kontekście tego stwierdzenia należy podkreślić znaczenie w sprawie wzmiankowanego protokołu kontroli drogowej pojazdu. Sporządzenie tego dokumentu znajduje umocowanie w art. 74 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.). Protokół z kontroli drogowej ma cechy dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. W myśl tego przepisu, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wspomniany protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego (tu kierowcy pojazdu), który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić. Obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później może być trudny, a zasadniczo niemożliwy, do odtworzenia. Orzecznictwo przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej, gdyż zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli (por. wyroki NSA z 17 czerwca 2008 r. II GSK 89/08 i z 13 stycznia 2015 r. II GSK 2123/13). W świetle powyższego prawidłowe jest stanowisko zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, że ww. pojazd skarżącego był pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 pkt 35a ustawy prd. W świetle tego przepisu pojazd nienormatywny to w szczególności pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych. Jak wynika z protokołu kontroli rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego wchodzącego w skład kontrolowanego pojazdu członowego wynosił 10,75 t, zatem przekraczał wartość przewidzianą dla drogi o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10,0 t o wartość 0,75 t, a jednocześnie nie przekraczał wartości przewidzianej dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, przy normatywnych pozostałych naciskach osi, masie całkowitej i wymiarach zewnętrznych. W sytuacji odnotowanej wysokości przekroczenia nacisku osi (o 0,75 t), przejazd należało ocenić jako przypisany do kategorii IV zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego określonej pod pozycją lp. 4 tabeli stanowiącej załącznik do ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 1 ustawy prd ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ. Jednocześnie z mocy art. 64 ust. 2 ustawy prd zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub II. Oznacza to niemożliwość uzyskania zezwolenia na przewóz/przejazd pojazdu nienormatywnego, z ładunkiem podzielnym, o cechach innych niż przewidziane dla kategorii I i II. Jeżeli jednak pojazdem takim faktycznie wykonywany jest, wbrew wskazanemu zakazowi, przewóz ładunku podzielnego, to stosownie do art. 140ab ust. 2 ustawy prd za przejazd ten nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia odpowiedniej kategorii (tu kategorii IV – wobec ustalenia, że skontrolowany pojazd odpowiada warunkowi zaliczenia do tej kategorii). W niniejszej sprawie przewożony ładunek (karma dla psów, pakowana w worki na paletach) był – jak prawidłowo uznały organy wydające decyzje w I i II instancji – ładunkiem podzielnym, gdyż przewożony w takiej formie/postaci mógł być rozdzielony na więcej niż jeden pojazd. Konsekwencją przewozu tego ładunku pojazdem nienormatywnym – bo z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku osi, jest – w myśl powyższego – kara pieniężna, którą zgodnie z art. 140aa ust. 3 ustawy prd nakłada się na: 1. podmiot wykonujący przejazd; 2. podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że w świetle powołanych przepisów kara może być zawsze nałożona na podmiot wykonujący przewóz (por. wyrok NSA z 9 maja 2012 r., II GSK 491/11), a więc w rozpoznawanej sprawie na przedsiębiorcę – skarżącego, który w ramach prowadzonej działalności realizował przewóz. Jak wynika z treści ww. przepisu ustawodawca w pierwszej kolejności przewiduje nałożenie takiej kary na podmiot wykonujący przejazd, a dodatkowo taka sama kara, niezależnie od odpowiedzialności przewoźnika, może zostać nałożona na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, w tym m.in. na załadowcę, w sytuacjach opisanych w pkt 2 ust. 3 art. 140aa ustawy prd, tj. jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 tego artykułu. Podmioty te odpowiadają na innych podstawach - przewoźnik (podmiot wykonujący przejazd) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, a załadowca za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu; zatem zachowanie się obu podmiotów kształtuje rozłączna odpowiedzialność (por. wyrok NSA z 15 września 2011 r. II GSK 764/10). Wskazane przepisy ustawy prd ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną, podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma więc charakter obiektywny. Znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego przejazd (przewoźnika) w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Organy administracji ustalają jedynie czy doszło, czy nie doszło, do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszenia organ ma obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej. Zatem odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, wystarczające jest stwierdzenie faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków; bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszenia. Z ww. przepisów wynika domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przejazd. Jednocześnie ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 140 aa ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy prd, których jako stanowiących wyjątek od zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, nie można interpretować rozszerzająco. Przepis ten w pkt 1 ust. 4 przewiduje wprawdzie możliwość zwolnienia przedsiębiorcy/podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, jednakże jest to uzależnione od wykazania, że dochował on należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, to znaczy uczynił wszystko, czego można rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa, jak również nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Ciężar dowodu wykazania tych przesłanek spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z ww. przepisu skutki prawne (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r. II GSK 989/08). Skarżący w sprawie tej – co zasadnie ocenił organ w zaskarżonej decyzji, nie wykazała tych przesłanek/nie przedstawił na nie dowodów. Przesłanka zwalniająca przedsiębiorcę od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, przewidziana w pkt 2 ust. 4 art. 140aa ustawy prd, w tej sprawie nie wystąpiła, gdyż jest ona związana z przewozem ładunku sypkiego oraz drewna, podczas gdy w sprawie wykazano, że przewożony przez skarżącą ładunek nie był ładunkiem sypkim (ani drewnem), tylko ładunkiem podzielnym – karma dla psów, pakowana w worki przewożona na paletach. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy I i II instancji w toku przeprowadzonego postępowania zbadały wszystkie istotne dla podjętego rozstrzygnięcia okoliczności faktycznoprawne, czyniąc zadość zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 kpa), oparły to rozstrzygnięcie na prawidłowo zebranym w toku ww. kontroli pojazdu członowego materiale dowodowym i wyczerpującej jego ocenie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej odpowiadają wymogom art. 107 § 3 kpa. W tych warunkach Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło