VI SA/Wa 4096/14
WyrokWSA w Warszawie2015-04-10
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Izabela Głowacka - Klimas, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia utrzymująca w mocy negatywny wynik z egzaminu radcowskiego narusza prawo materialne lub przepisy postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia prawidłowo oceniła pracę kandydata z egzaminu radcowskiego z zakresu prawa gospodarczego. Praca zawierała istotne błędy formalne i materialnoprawne, w tym wadliwe skonstruowanie żądania pozwu, pominięcie roszczenia o odsetki, błędne żądanie nadania klauzuli wykonalności, wskazanie niewłaściwego sądu, brak argumentacji dotyczącej przedawnienia oraz brak odniesienia się do uznania długu. Spełnienie wszystkich kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej jest warunkiem uzyskania pozytywnego wyniku, a błędy te świadczą o braku przygotowania do zawodu radcy prawnego.Stan faktyczny
Skarżący M. G. uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego z zadania z zakresu prawa gospodarczego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy uchwałę o negatywnym wyniku. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych) oraz przepisów postępowania (art. 8, 12, 35 k.p.a.). Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty za niezasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] -[...] marca 2014 r. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę
Uchwałą z dnia [...] września 2014 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2014 r. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w O. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego M. G. (dalej: strona, skarżący).
Podstawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 637).
Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w O. uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdziła, że M. G., syn R. i H., uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dostateczną z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną zaś z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż zdający M. G. uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
Odwołanie od w/w uchwały wniósł zdający M. G. Uchwale tej zarzucił:
1. niezasadne jest wystawienie oceny niedostatecznej w sytuacji gdy w większości rozwiązanie zadania pokrywa się z opisem istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej: skarżący sporządził pozew, prawidłowo określił roszczenie co do kwoty 20.000 zł wraz z odsetkami oraz co do kwoty 30.000 zł uznając, że należności powyższe nie uległy przedawnieniu. Brak argumentacji dot. przerwania biegu terminu przedawnienia wynika z faktu, że to strona pozwana podnosi ewentualnie taki zarzut,
2. ustalenie sądu właściwego było szczególnie utrudnione, gdyż, zdaniem skarżącego, właściwy powinien być Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu a nie Sąd Rejonowy w Opolu a opis istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej zawiera błąd wskazując Sąd Rejonowy w Opolu. Ponadto ewentualny błąd przy określeniu sądu nie szkodzi interesowi strony, gdyż zgodnie z art. 200 KPC sąd, który stwierdzi swoją niewłaściwość, przekaże sprawę sądowi właściwemu,
3. bezzasadny jest zarzut braku podstaw prawnych w pozwie, gdyż powód nie jest obowiązany do wskazania w pozwie podstawy prawnej swego roszczenia,
4. bezzasadny jest zarzut wskazywania wartości przedmiotu sporu gdyż zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. pozew o prawa majątkowe powinien zawierać także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna,
5. zadanie polegało na sporządzeniu pozwu, dlatego żądanie nadania klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu skarżący zawarł w pozwie. Taki wniosek nie szkodzi stronie powodowej, gdyż w razie stwierdzenia przez przewodniczącego, że sprawa powinna być skierowana do rozpoznania w innym trybie, wydaje on stosowne zarządzenie. Ustanowienie przez pozwanych hipotek umownej uzasadniało złożenie takiego wniosku (pozwani nie kwestionowali istnienia zobowiązania wobec powoda),
6. niezasadny jest zarzut krótkiej pracy, osoba zdająca działa pod presja czasu a zadanie było rozbudowane,
7. nie jest zasadny zarzut niejasnego języka, chaotyczności pracy, zarzut ten nie jest uzasadniony przez egzaminatora,
8. wykaz dowodów nie został sporządzony z powodu braku czasu, ponadto byłby powtórzeniem zapisów uzasadnienia w tym zakresie,
9. zawodowo skarżący pełni zawodową służbę wojskową obecnie zajmuje się prawem resortowym oraz prawem międzynarodowym związanym z użyciem Sił Zbrojnych RP a z prawem gospodarczym nie ma i nie będzie mieć do czynienia, co wpisuje się w obowiązującą tendencję ścisłej specjalizacji w określonych dziedzinach prawa.
W oparciu o powyższe, skarżący wniósł o uchylenie uchwały z dnia [...] kwietnia 2014 r. i stwierdzenie pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów stawianych przez stronę.
Wskazał, że w myśl art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. poz. 829), która stanowi, że zakres, tryb i sposób przeprowadzania egzaminu radcowskiego w latach 2014 i 2015, z wyłączeniem przepisów dotyczących komisji egzaminacyjnych przeprowadzających ten egzamin, odbywa się na podstawie ustawy o radcach prawnych w brzmieniu dotychczasowym, z tym że egzamin ten nie będzie obejmował zadania polegającego na rozwiązaniu testu.
Organ wskazał, iż do zakresu, trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu radcowskiego w 2014 r. mają zastosowanie dotychczasowe przepisy ustawy o radcach prawnych, nie stosuje się zaś przepisów dotyczących części testowej egzaminu radcowskiego, z uwagi na likwidację tej części egzaminu.
Dokonując analizy zakresu orzekania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia organ odwoławczy stwierdził, iż na podstawie art. 368 ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych do postępowania przed Komisję stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Z norm prawnych zawartych w art. 368 ust. 9 i 14 ustawy o radcach prawnych i wydanego w oparciu o delegację ustawową rozporządzenia z 24 września 2009 r. W sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1209, z późn. zm.) organ wywiódł, iż postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Podkreślił, iż rolą Komisji jest w myśl obowiązujących regulacji prawnych kontrola w zakresie części egzaminu zakwestionowanej przez stronę, co stanowi odmienność w stosunku do przepisów ogólnych k.p.a. W przypadku jednak dostrzeżenia w ramach skarżonej części pracy egzaminacyjnej innych mankamentów tej pracy, ma obowiązek wzięcia ich pod uwagę z urzędu, a takie działanie nie stanowi naruszenia zakazu zasady reformationis in peius. Najważniejsze kryteria ocen zadań pisemnych poszczególnych części egzaminu radcowskiego zawarte są w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Należą do nich: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego i należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony. Dopuszcza się przy tym możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Skarżący uzyskał ocenę negatywną z zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego i w tym zakresie stawiał zarzuty odnoszące się do wyniku egzaminu radcowskiego jako całości. Zadanie egzaminacyjne polegało na sporządzeniu pozwu o zapłatę.
Organ odwoławczy wskazał na następujące wady pracy skarżącego z tej części egzaminu radcowskiego, zaznaczając, iż dwóch egzaminatorów wystawiło oceny negatywne.
Skarżący w pozwie sformułował tylko jedno roszczenie o zapłatę, co do kwoty 20.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3 marca 2011 r. do dnia zapłaty (odsetki ustawowe powinny być jednak naliczane od dnia 4 marca 2011 r.). Jednakże nieprawidłowo skonstruował żądanie, gdyż nie wymieniono w pozwie, na czyją rzecz pozwani mają zapłacić.
Skarżący pominął roszczenie w zakresie odsetek ustawowych w kwocie 12.306,30 zł jako odsetek ustawowych za okres od 21 marca 2011 r. do dnia 29 czerwca 2012 r. od kwoty 80.000 zł z faktury 100/02/2011 zapłaconej z opóźnieniem - z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu.
W pkt 2 pozwu skarżący błędnie domaga się nadania klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu (ustanawiającemu hipotekę umowną) na kwotę 30.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 7 marca 2011 r. do dnia zapłaty. Całkowicie błędny jest zarzut odwołania, że ustanowienie takiego wniosku było uzasadnione, a w razie stwierdzenia przez przewodniczącego, że sprawa powinna być skierowana do rozpoznania w innym trybie, wydaje on stosowne zarządzenie. Zgodnie z art. 75 ustawy o księgach wieczystych i hipotece "Zaspokojenie wierzyciela hipotecznego z nieruchomości następuje według przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym, chyba że z nieruchomość dłużnika jest prowadzona egzekucja przez administracyjny organ egzekucyjny". Ten przepis oznacza, że wierzyciel, którego wierzytelność jest wymagalna, aby wszcząć postępowanie egzekucyjne w celu zaspokojenia się z przedmiotu hipoteki, powinien w pierwszej kolejności uzyskać tytuł egzekucyjny który po nadaniu mu klauzuli wykonalności stanie się tytułem wykonawczym i będzie stanowić podstawę egzekucji. Tytułem egzekucyjnym - oprócz prawomocnego wyroku sądu (nakazu zapłaty) może być także akt notarialny o ile jego treść zawiera elementy wymienione w art. 777 § 1 pkt 4-6 k.p.c. Z opisu zadania z zakresu prawa gospodarczego nie wynika, aby akt notarialny, w którym ustanowiono hipotekę można było jednocześnie zakwalifikować jako tytuł egzekucyjny. Gdyby tak jednak było, nadanie klauzuli wykonalności następuje w odrębnym trybie, przewidzianym przepisami k.p.c.
Można uznać za zasadny zarzut skarżącego, że nie było konieczne wskazywanie wartości przedmiotu sporu, gdyż zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. pozew o prawa majątkowe powinien zawierać także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna.
Nie jest zasadny zarzut skarżącego, że sądem właściwym jest Sąd Rejonowy w Kędzierzynie - Koźlu a nie Sąd Rejonowy w Opolu. Ponieważ sprawa ma charakter sprawy gospodarczej, właściwym do jej rozpoznania jest Sąd Rejonowy w Opolu V Wydział Gospodarczy jako sąd właściwy do rozpoznania spraw gospodarczych z obszaru właściwości Sądu Okręgowego w Opolu w więc m.in. Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu. Oznacza to, że wszystkie sprawy gospodarcze z obszaru Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu rozpatruje Sąd Rejonowy w Opolu V Wydział Gospodarczy. Jest to związane z faktem, że Sąd Rejonowy w Kędzierzynie - Koźlu nie ma wydziału gospodarczego więc nie może być właściwy w sprawie gospodarczej. Nie jest wystarczającym argumentem, że w razie niewłaściwości sąd przekaże sprawę sądowi właściwemu, gdyż egzamin radcowski ma za zadanie sprawdzenie wiedzy zdającego z zakresu określonych dziedzin prawa.
Nie można uznać za zasadny zarzut skarżącego o zbyt krótkiej ilości czasu na zadanie z prawa gospodarczego. Zgodnie z § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1685) w trzecim dniu egzaminu radcowskiego zdający rozwiązuje zadanie z zakresu prawa gospodarczego. Czas na rozwiązanie zadania wynosi 360 minut, liczonych od chwili wskazanej przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej lub jego zastępcę. Wydłużenie trwania każdej części egzaminu jest możliwe, na zasadach określonych rozporządzeniem, tylko w przypadku zdającego będącego osobą niepełnosprawną co nie miało miejsca w przypadku skarżącego. Czas na rozwiązanie zadania jest więc jednolicie ustalony przepisami rozporządzenia i argument niewystarczającej ilości czasu z powodu późniejszego rozpoczęcia rozwiązywanie zadania nie może stanowić skutecznej podstawy odwoławczej.
Słuszny jest zarzut egzaminatora, że praca jest bardzo krótka oraz, że brak jest pełnej listy załączników. Skarżący ograniczył się do przedstawienia kilku dokumentów, nie odniósł się w ogóle do kwestii uznania długu dochodząc roszczenia w postępowaniu nakazowym. Ponadto argumentacja dotycząca kwestii przedawnienia byłaby zasadna w pozwie. Słusznie zauważył skarżący, że to strona pozwana podnosi zarzut przedawnienia, jednakże w warunkach egzaminu radcowskiego zasadna jest argumentacja prawna, która może wykazać, że skarżący ma dobrą znajomość przepisów prawa.
Nie można uznać za zasadne także zarzutów, że skarżący nie specjalizuje się on w prawie gospodarczym, natomiast ma osiągnięcia w innych dziedzinach, gdyż te kryteria także nie są brane pod uwagę przy ocenie zadania egzaminacyjnego.
Organ odwoławczy wskazał, iż w stanie faktycznym przedstawionym w kazusie nie przedawniły się roszczenia z obu faktur. Jeśli chodzi o fakturę 100/02/2011 to termin przedawnienia rozpoczął bieg 3 marca 2011 r. natomiast jeśli chodzi o fakturę 120/02/2011 to termin przedawnienia rozpoczął bieg 7 marca 2011 r. W stosunku do obu faktur termin przedawnienia został przerwany przez uznanie długu w piśmie doręczonym w dniu 3 czerwca 2011 r. Drugi raz przerwano bieg przedawnienia przez dokonanie zapłaty w dniu 30 czerwca 2012 r. Dłużnicy wówczas wskazali bowiem, że płacą za obie faktury, co oznacza przyznanie okoliczności faktycznej istnienia długu. Nie ma znaczenia dla skuteczności uznania długu fakt, że ostatecznie wierzyciel zaliczył wpłaconą kwotę 80.000 zł. na inną fakturę. Nawet gdyby przyjąć, że przez częściową zapłatę w dniu 30 czerwca 2011 r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia tylko co do jednej faktury, kwota 30.000 zł mogła być dochodzona na podstawie art. 77 w związku z art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Należało zatem w sprawie dochodzić:
1. należności głównej z faktury 100/02/2011 co do kwoty 20.000 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 4 marca 2011 r. do dnia zapłaty;
2. odsetek ustawowych w kwocie 13.306,30 zł. jako odsetek ustawowych za okres od 21 marca 2011 r. do dnia 29 czerwca 2012 r. od kwoty 80.000 zł. z faktury 100/02/2011 zapłaconej z opóźnieniem - z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu.
3. należności głównej z faktury 120/02/2011 co do kwoty 30.000 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 8 marca 2011 r. do dnia zapłaty.
Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty skarżącego w najistotniejszym zakresie za chybione, Komisja odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.
Reasumując, organ stwierdził, skoro ostatecznie skarżący otrzymał ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa gospodarczego brak było podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 366 ust. 1 ustawy, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.
M. G. wniósł od powyższej uchwały skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżący zarzucił uchwale Komisji II Stopnia:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego,
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8, art. 12 i art. 35 k.p.a. przez zmianę sposobu przeprowadzenia egzaminu radcowskiego oraz niezałatwienie sprawy w terminie, co spowodowało naruszenie interesu prawnego skarżącego.
Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia w całości oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 344 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. 2010 nr 10 poz. 65) egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W myśl art. 365 ust. 2 wskazanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 695/11: "W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego określone w przytoczonym przepisie (art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - przyp. autora) kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Podkreślić bowiem raz jeszcze należy, że egzamin radcowski służy sprawdzeniu przygotowania do samodzielnego i należytego świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz, których jest wykonywana. Nie wymaga zatem głębszego wywodu teza, że poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Taka sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy zaproponowane rozwiązanie nie spełnia kryterium poprawności formalnej czy materialnoprawnej. Wprowadzając omówione kryteria oceny prac pisemnych z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego ustawodawca nakazał stosować skalę ocen określoną w art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych. W świetle dotychczasowych rozważań nie powinno budzić wątpliwości, że ocenę pozytywną może uzyskać tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes reprezentowanej przez zdającego strony. Zróżnicowanie ocen pozytywnych (od dostatecznej do celującej) nie oznacza, że błędy popełnione w rozwiązaniu zadania, świadczące o niespełnieniu podstawowych kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych mogą być kwalifikowane w ramach stopniowalności oceny pozytywnej. Naczelny Sąd Administracyjny poglądu tego nie podziela i stwierdza, że tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do do skali ocen pozytywnych". Dokonując oceny prac z poszczególnych części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego należy zatem kierować się kryteriami zawartymi w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy, a organ odwoławczy ma obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie poprzez dokonanie ponownej, ostatecznej ocenie propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającą części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11). Należy również zauważyć, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego - radcy prawnego. W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 225/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2333/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 195/12).
Odnosząc się do zarzutów skargi M. G. w pierwszej kolejności podnieść należy, że niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzuty obrazy art. 8, 12 i 35 k.p.a. Zaskarżona uchwała Komisji II stopnia zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy, a przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko zostało zaś w sposób wszechstronny i wyczerpujący, jasny i konkretny, wyjaśnione w uzasadnieniu zakwestionowanej uchwały. Irrelewatne dla sprawy pozostają rozważania skarżącego o stopniu trudności przedmiotowego egzaminu oraz pozostałe, co do których organ wypowiedział się o ich braku wpływu na ocenę pracy egzaminacyjnej. Należą do nich w szczególności: zbyt krótka ilość czasu przeznaczonego na przedmiotowe zadanie oraz brak po stronie skarżącego zainteresowań zawodowych w dziedzinie prawa gospodarczego.
Nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, że egzamin w kwestionowanej przez skarżącego części zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego został przygotowany i przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Nie ma racji skarżący wywodząc o naruszeniu art. 35 k.p.a., ponieważ zgodnie z ustawowymi wymogami został w toku postępowania zawiadomiony o zmianie terminu rozpatrzenia sprawy ze wskazaniem nowego terminu. Nie ta także racji skarżący twierdząc, iż Komisja II stopnia, dokonując ponownej oceny pracy skarżącego z zakresu prawa gospodarczego, opierała swoje rozstrzygnięcie na Opisie istotnych zagadnień. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, iż opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie o radcach prawnych. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione przez skarżącego nie są zatem trafne.
Nie zasługują również na uwzględnienie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 36[5] ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Zważywszy na cel i istotę egzaminu radcowskiego przyjąć należy, że aby praca egzaminacyjna mogła zostać oceniona na ocenę pozytywną powinna - w stopniu oczekiwanym od profesjonalisty - spełniać wymogi formalne, zawierać powołanie właściwych przepisów prawa oraz odpowiednie ich powiązanie ze stanem faktycznym, a zdający powinien wykazać się umiejętnością interpretacji tych właściwych w sprawie przepisów w aspekcie interesów reprezentowanej strony poprzez zaprezentowanie profesjonalnego wywodu jurydycznego. Kryteria te muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1854/11). Przypomnienia w tym kontekście wymaga, że do najistotniejszych mankamentów pracy skarżącego z zakresu prawa gospodarczego należało zaliczyć: 1) nieprawidłowe skonstruowanie żądania zapłaty, 2) pominięcie roszczenia w zakresie odsetek ustawowych w kwocie 13.306,30 zł jako odsetek ustawowych za okres od 21 marca 2011 r. do dnia 29 czerwca 2012 r. od kwoty 80.000 zł. z faktury 100/02/2011 zapłaconej z opóźnieniem - z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, 3) wadliwe żądanie nadania klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu (ustanawiającemu hipotekę umowną), 4) błędnie wskazany sąd właściwy do rozpatrzenia sprawy, 5) brak odniesienia się do kwestii uznania długu dochodząc roszczenia w postępowaniu nakazowym, 6) brak argumentacji jurydycznej dotyczącej kwestii przedawnienia. Sąd doszedł zatem do przekonania, iż zasługuje na akceptację stanowisko organu odwoławczego, iż w przedmiotowej sprawie ocena pracy M. G. z zakresu prawa gospodarczego została ustalona prawidłowo, została także uzasadniona w sposób należyty i mimo swej surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny. Z przytoczonych powyżej względów należy podnieść, że przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów, w związku z czym skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
Z powyższych względów, w myśl art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło