VI SA/Wa 4119/24

WyrokWSA w Warszawie2025-03-18

Skład orzekający: Tomasz Sałek, Grzegorz Nowecki, Maciej Borychowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeśli strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ponieważ strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wymagane jest wykazanie, że przeszkody w dochowaniu terminu nie można było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a strona nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń o stanie zdrowia i sytuacji rodzinnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji stwierdzającej objęcie skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu, powołując się na problemy zdrowotne i skomplikowaną sytuację rodzinną. Organ odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa. WSA uchylił postanowienie organu, uznając, że skarżąca wykazała przesłanki do przywrócenia terminu. Prezes NFZ zaskarżył wyrok WSA do NSA, zarzucając m.in. wadliwe uzasadnienie. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA i brak analizy przesłanek z art. 58 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...]Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "Organ") , którym odmówił K. P. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Zainteresowana") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "dyrektor ŚOW NFZ", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]na mocy której stwierdzono objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą: "P. [...] K. P." w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. (dalej: "zaskarżone postanowienie"). Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. art. 59 § 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), oraz na podstawie art. 109 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493). Zaskarżone postanowienie zostało wydane w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Dyrektor ŚOW NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., po rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia [...] stycznia 2017 r., stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej "P. [...] K.P." w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. Ww. decyzja została doręczona Zainteresowanej w dniu [...] września 2017 r. Zainteresowana wniosła w dniu [...] października 2017 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem, uzupełniony pismem wniesionym w dniu [...] października 2017 r. We wniosku Zainteresowana wskazała, że z uwagi na stan zdrowia (po szpitalu) i zażywanie różnych środków farmakologicznych Skarżąca nie czuła się dobrze. Skarżąca wskazała, że ma skomplikowaną sytuację rodzinną, zdrowotną i nie była w stanie zmieścić się w terminie 7 dni do złożenia odwołania. Prezes NFZ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...]odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora ŚOW NFZ z dnia [...] sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Organ wskazał, że odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa NFZ w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Prezes NFZ wskazał, że w sprawie Skarżącej termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 26 września 2017 r., a Strona nie uprawdopodobniła braku winy w nieterminowym wniesieniu odwołania. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie na postanowienie Organu z dnia [...] kwietnia 2023 r., zarzucając: (i) błąd w ustaleniach faktycznych, których organ nie wziął pod uwagę, a mianowicie stanu zdrowia Skarżącej, która po pobycie w szpitalu nie była w stanie złożyć w terminie odwołania od decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora [...] NFZ z dnia [...] sierpnia 2023 r. a nadto Skarżąca do końca miesiąca maja 2017 r. przebywała na "L4"; (ii) naruszenie art. 5 ust.1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej lekarzy i pielęgniarek, którzy mogą wykonywać zawód po wpisaniu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, o którym mowa w art.100 ww. ustawy, a który to Skarżąca uzyskała w dniu 29 lipca 2015 r., co tym samym czyni decyzję Dyrektora [...] NFZ ustalającą prawo do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej "P. [...] K. P. w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. jako za sprzeczną z w/w ustawą o działalności leczniczej lekarzy i pielęgniarek z dnia 15 kwietnia 2011 r. co tym samym z urzędu również winno nastąpić prawo do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] sierpnia 2017 r. by wyjaśnić sprzeczności w tej decyzji; (iii) naruszenie art. 6 ust 1 pkt 5, art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż faktycznie zgodnie ze stanowiskiem ZUS doszło do zmiany rozpoczęcia działalności gospodarczej z daty [...] stycznia 2015 r. na [...] sierpnia 2015 r., co tym samym z urzędu winno nastąpić prawo do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] sierpnia 2017 r. by wyjaśnić sprzeczności w tej decyzji, albowiem nie można ubezpieczeniem zdrowotnym objąć Skarżącą w okresie od [...] stycznia 2015 do [...] sierpnia 2015 r., gdyż ubezpieczenie społeczne zaczęło się dopiero od [...] sierpnia 2015 r. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora ŚOW NFZ z dnia [...] sierpnia 2017 r. Organ w odpowiedzi na skargę stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest rozstrzygnięciem prawidłowym, a zarzuty Skarżącej nie mogą być uznane za zasadne. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4299/23 uchylił zaskarżone postanowienie. WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku wskazał, że Organ błędnie stwierdził, że Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki uchybienia terminu bez jej winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. WSA w Warszawie uznał, że argumentacja Skarżącej na etapie skargi i postępowania administracyjnego wskazują na możliwość istnienia przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.p.a. Argumentację Skarżącej w niniejszej sprawie potwierdzają załączona do skargi karta informacyjna z leczenia szpitalnego, w którym wskazano, że po hospitalizacji Skarżącą powinna przyjmować szereg leków. Prezes NFZ zaskarżył w całości wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2023 r. skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Organ wniósł także o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polegające na naruszeniu w szczególności: (i) art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, jak i brak wykazania, że naruszenia miały wpływ na wynik sprawy; (ii) art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe i lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na pominięciu oraz podważeniu ustaleń i rozstrzygnięć dokonanych przez organy NFZ; (iii) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez przedstawienie niespójnej oceny prawnej w uzasadnieniu wyroku oraz nieprzedstawienie przez Sąd precyzyjnego i niebudzącego wątpliwości wskazania co do sposobu dalszego postępowania zmierzającego do wykonania wyroku; (iv) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie przez Sąd w sposób precyzyjny i niepozostawiający wątpliwości przyczyn uznania, że w postępowaniach prowadzonych przez organy NFZ doszło do innego naruszenia przepisów postępowania; (v) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Prezesa NFZ pomimo, że postanowienie zostało wydane po ustaleniu niezbędnego stanu faktycznego. Odpowiadając na skargę kasacyjną organu Skarżąca wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt II GSK 908/24 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądził od Skarżącej na rzecz Prezesa NFZ zwrot kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadniając wyrok Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest lakoniczne w stopniu uniemożliwiającym poznanie racji i argumentów, którymi kierował się Sąd I instancji stwierdzając, że kontrolowane postanowienie nie jest zgodne z prawem. NSA zauważył, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji dokonał jakiejkolwiek egzegezy przepisu art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., który stanowił w rozpatrywanej sprawie normatywny wzorzec kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Zwłaszcza, gdy podkreślić, że z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest zobowiązany przywrócić termin w sytuacji kumulatywnego zaktualizowania się określonym tym przepisem prawa przesłanek, a mianowicie wówczas, gdy: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy został uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. NSA wyjaśnił, że wobec istoty spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii, którą stanowiło zagadnienie odnoszące się do zaktualizowania się pierwszej spośród przywołanych powyżej przesłanek przywrócenia terminu, a mianowicie braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania oraz uprawdopodobnienia braku winy, należało stwierdzić, że we wskazanym zakresie stanowisko Sądu I instancji nie dość, że jest dalece enigmatyczne, to również jest dalece niekonsekwentne. NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie zobligowany będzie do ponownego rozpoznania skargi Strony, przy uwzględnieniu znaczenia wszystkich konsekwencji wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz sporządzenia uzasadnienia wyroku wydanego w rezultacie ponownego rozpoznania tej skargi w sposób uwzgledniający wszystkie wymogi określone w art. 141 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a."), Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie, a zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ nie naruszają prawa. Ponadto stosownie do art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd orzekający w sprawie zaskarżonego postanowienia miał na uwadze, że jej rozpoznanie jest determinowane treścią wyroków wymienionych we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia. Zatem Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, przy rozpoznaniu zarzutów skargi, obowiązany jest uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt II GSK 908/24. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, uregulowanym w art. 58 i 59 k.p.a., było przywrócenie terminu do wniesienia przez Stronę odwołania od decyzji dyrektora ŚOW NFZ z dnia [...] sierpnia 2017 r. Trafnie uznał Prezes NFZ, iż przesłanki do żądanego przez Skarżącą przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji nie zostały spełnione, co słusznie skutkowało odmową przywrócenia terminu. Dokonując analizy stanu prawnego wskazać należy, że zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Stosownie zaś do treści art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Co do zasady wynikającej z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W niniejszej sprawie odwołanie dotyczyło decyzji wydanej przez organ Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie ustawy o świadczeniach. Ustawa o świadczenia, w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, odrębnie regulowała również termin wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2020 r.), odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w ust. 1 (z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego), wnosi się do Prezesa Funduszu w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Z powyższego zatem wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 58.). Wskazać należy na utrwalone i konsekwentne stanowisko zarówno nauki prawa, jak i orzecznictwa sądów administracyjnych co do konieczności przyjmowania daleko idącego rygoryzmu przy ocenie, czy uchybienie przez stronę terminu do dokonania danej czynności procesowej nastąpiło bez jej winy. Orzecznictwo to stoi zatem zgodnie na stanowisku, iż dopuszczalność zakwalifikowania danego uchybienia jako niezawinione przez stronę: (-) zostaje wyłączona w każdej sytuacji, w której stronie postępowania można przypisać chociażby najlżejszy stopień winy, (-) zachodzi de facto jedynie w przypadku wystąpienia przeszkody o charakterze siły wyższej. Organ administracji publicznej powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska [w:] Komentarz do k.p.c., 1999, s. 322). Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (J. Krajewski [w:] Komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). Przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 136). W konsekwencji "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 136). Z kolei w wyroku NSA z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt II OSK 3006/20, wskazano w tym kontekście, co następuje: (i) zgodnie ze wspólną dla wszystkich procedur (administracyjnych, sądowych) zasadą formalizmu, do istoty czynności procesowych stron należy dokonywanie ich w terminach określonych w przepisach prawa. Postępowanie administracyjne stanowi bowiem pewien ciąg uporządkowanych i sformalizowanych czynności organów oraz stron, które to czynności zmierzają do rozstrzygnięcia danej sprawy, co do zasady, poprzez wydanie decyzji (art. 1 oraz art. 104 k.p.a.). Ujęcie tych czynności w określone ramy czasowe jest warunkiem niezbędnym do realizacji takich zasad ogólnych, jak w szczególności zasada legalizmu (art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP) oraz zasada szybkości (art. 12 k.p.a.); (ii) ustawodawca przewidział równocześnie, że w pewnych wyjątkowych przypadkach uchybienie przez stronę terminu nie powinno rodzić dla niej negatywnych skutków. Stąd też w art. 58 § 1 k.p.a. wprowadzono możliwość przywrócenia terminu, jeżeli jego uchybienie nastąpiło bez winy strony. Z wykładni językowej tego przepisu wynika, że warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winny strony (odpowiednio: reprezentującego ją pełnomocnika - por. np. postanowienie NSA z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GZ 388/17); (iii) należy przyjąć, że na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, w tym w postaci najlżejszej (culpa levissima), nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. np. wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 278/18 oraz wyrok NSA z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1173/19). Tak surowe zasady przywracania terminu znajdują w pełni uzasadnienie w wykładni systemowej, w tym przywołanej wyżej zasadzie formalizmu oraz ogólniej zasadzie prawa vigilantibus iura scripta sunt (prawo powinno zapewniać ochronę tylko tym, którzy należycie korzystają ze swoich uprawnień), obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym (por. np. postanowienie NSA z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II GNP 1/20). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że Prezes NFZ prawidłowo przyjął, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora ŚOW NFZ z [...] sierpnia 2017 r. nastąpiło bez jej winy z kilku zasadniczych względów. Decyzja została doręczona Zainteresowanej w dniu [...] września 2017 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki znajdującego się w aktach sprawy. Natomiast termin 7 dni na wniesienie odwołania, zgodnie z dyspozycją art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach (w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2020 r.), upłynął dnia 26 września 2017 r. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca w korespondencji e-mail z dnia [...] września 2017 r., godz. [...] (zarejestrowany w [...] Oddziale NFZ w dniu [...] września 2017 r.) wniosła o przedłożenie terminu na złożenie odwołania o 7 dni, tj. do [...] października 2017 r. Wskazała, że sprawa jest dla niej bardzo ważna, a z uwagi na Jej problemy zdrowotne i najbliższej rodziny nie była w stanie tego terminu dotrzymać. W piśmie z dnia 5 października 2017 r. poinformowała Prezesa NFZ, że "Z uwagi na swój stan zdrowia (jestem po szpitalu) i zażywam różne środki farmakologiczne, po których nie czuje się dobrze, a poza tym mam skomplikowaną sytuację rodzinną, zdrowotną i nie byłam w stanie zmieścić się w terminie t dni, który to upływał 26 września 2017 r.". Z ww. pisma wynika również, że odwołanie Skarżąca złożyła w dniu 3 października 2017 r. w Oddziale NFZ w C.. Z treści znajdującego się w aktach sprawy złożonego przez Stronę odwołania oraz załączników (k. 65 – 72 akt administracyjnych) nie wynika jakie okoliczności spowodowały uchybienie wniesienia w terminie odwołania, a nadto były to okoliczności niezawinione. Sąd zauważ, że składając odwołanie, jak i pismo do Prezesa NFZ z dnia [...] października 2017 r. Skarżąca w istocie nie udokumentował (uprawdopodobniła) okoliczności, z których zamierzała wywodzić dla siebie pozytywne skutki prawne. Sąd wskazuje, że decyzja dyrektora ŚOW NFZ została wydana w dniu [...] sierpnia 2017 r. i doręczona Skarżącej w dniu [...] września 2017 r. Tym samym, aby Organ mógł uwzględnić wniosek Strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, to konieczne było przedstawienie argumentacji, popartej ewentualnie stosowną dokumentacją, iż Skarżąca uchybiła termin bez swojej winy. Innymi słowy zaistniały okoliczności, pomiędzy [...] września 2017 r. skutecznie uniemożliwiające złożenie odwołania. Skarżąca te okoliczności powinna uprawdopodobnić. Skarżąca natomiast, począwszy od korespondencji e-mail z dnia [...] września 2017 r. (która nota bene nie gwarantuje dokonania czynności w terminie z uwagi, iż e-mail nie jest formą dokonywania czynności procesowych), poprzez odwołanie z dnia 3 października 2017 r., skończywszy na piśmie do Prezesa NFZ z dnia [...] października 2017 r. nie wykazuje (nie uprawdopodabnia) braku swojej winy w nieterminowym wniesieniu odwołania. Zatem w ocenie Sądu Prezes NFZ prawidłowo ocenił, iż Skarżąca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nastąpiło bez jej winy. Powyższej oceny nie zmienia również podnoszona w skardze argumentacja oraz załączone dokumenty. Po pierwsze Organ na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie miał wiedzy o dokumentach, które Strona załączyła do skargi. Po wtóre dotyczą one okresu przed wydaniem decyzji dyrektora ŚOW NFZ. Jednocześnie Strona w żaden sposób nie wykazała, że przebywanie na "L4" do końca maja 2017 r. lub hospitalizacja na oddziale szpitalnym w dniach [...] marca 2017 r. miało również wpływ na uchybienie terminu wniesienia odwołania od decyzji, który upływał w dniu [...] września 2017 r. Należy również wskazać, że jeżeli strona wnosi odwołanie po terminie i składa prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to badanie okoliczności związanych z terminowością odwołania, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 k.p.a. i art. 59 § 2 k.p.a. W postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania sąd administracyjny nie bada zasadności zarzutów dotyczących sprawy głównej. Toteż Sąd nie oceniał zasadności zarzutów skargi dotyczących decyzji dyrektora ŚOW NFZ z dnia [...] sierpnia 2017 r. Ze wskazanych wyżej względów skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a. Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło