VI SA/Wa 4303/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) decyzją z dnia [...] września 2014 r. działając na podstawie art. 2 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 127 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "Kpa") oraz art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600), dalej ukp., po rozpatrzeniu odwołania P. P. (skarżącego) od decyzji Starosty [...] (organu I instancji) z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], o skreśleniu skarżącego z ewidencji instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, w zakresie uprawnienia instruktora o numerze ewidencyjnym [...] dla prawa jazdy kategorii A, A1, B1, B, B+E, C1, C1 + E, C, C+E i T, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji orzekł o skreśleniu P. P. z ewidencji instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, w zakresie uprawnienia instruktora o numerze ewidencyjnym [...] dla prawa jazdy kategorii A, A1, B1, B, B+E, C1, C1 + E, C, C+E i T. Decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Jako powód skreślenia z ewidencji instruktorów organ wskazał przesłankę wymienioną w art. 46 ust. 1 pkt 4 ukp., a mianowicie rażące naruszenie obowiązujących przepisów w zakresie szkolenia, poprzez wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z Programem szkolenia kandydatów na kierowców lub motorniczych, w tym bez przeprowadzenia w 6 przypadkach obowiązkowej jazdy w okresie od świtu do zmierzchu oraz dodatkowo przez niezachowanie zasad przeprowadzania egzaminu wewnętrznego podczas szkolenia J. W., poprzez przeprowadzenie z nim części teoretycznej egzaminu wewnętrznego, przed przeprowadzeniem szkolenia praktycznego. Organ stwierdził, iż w trakcie postępowania zostało ustalone, że miały miejsce przypadki braku zajęć praktycznych obejmujących co najmniej 2 godziny jazdy w okresie od zmierzchu do świtu podczas szkolenia 7 kursantów: K. L., D. W., M. K., A. G., D. P. i J. W., co stanowi naruszenie § 3 ust. 4 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów. Organ stwierdził również 2 przypadki ukończenia szkolenia podstawowego przez osoby, które nie odbyły wymaganej minimalnej liczby godzin szkolenia dla prawa jazdy kategorii B i T. Wskazał, że z 30 godzin szkolenia teoretycznego, B. S. nie wszystkie odbył z instruktorem P. P.. Część z nich odbył z inną osobą, co ma ten skutek, iż faktycznie nie odbył on minimum 30 godzin szkolenia teoretycznego, w tym co najmniej 4 godzin zajęć z udzielania pierwszej pomocy, które mogą być prowadzone wyłącznie przez ratownika medycznego, pielęgniarkę lub lekarza systemu. Według ustaleń organu I instancji ww. kursant odbył jedynie 5 godzin szkolenia praktycznego, gdyż pozostałe około 15 godzin szkolenia przeprowadził z nim S. P. nie mający uprawnień instruktora. Dalej organ podniósł, że również z J. W., instruktor - skarżący, nie odbył minimum 30 godzin szkolenia teoretycznego przewidzianego dla prawa jazdy kategorii B, ponieważ kilka z tych godzin przeprowadziła z nim inna niezidentyfikowana osoba. W ocenie organu I instancji, wskazane okoliczności dowodzą niezrealizowania przez skarżącego, jako instruktora prowadzącego, obowiązkowego planu nauczania i dokonania w dokumentacji dotyczącej szkolenia kursantów: B. S. i J. W., zapisów niezgodnych ze stanem faktycznym. Wypełnia to przesłankę skreślenia instruktora z ewidencji instruktorów, określoną w art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) i c) ukp. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł skarżący żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem: - prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) i c) ukp., polegającą na uznaniu, że dopuścił się rażącego naruszenia przepisów poprzez wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia oraz potwierdzenie nieprawdy w dokumentacji dotyczącej szkolenia, - art. 108 § 1 Kpa., wobec nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w wyniku dokonania niedozwolonej rozszerzającej wykładni przesłanek jej nadania oraz braku należytego uzasadnienia występowania tych przesłanek, - procedury administracyjnej, tj. art. 8, art. 77 i art. 107 Kpa., poprzez prowadzenie sprawy w sposób naruszający zaufanie strony do obiektywności i prawidłowości postępowania przez władzę publiczną, prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem obiektywizmu oraz niewystarczające rozważenie materiału dowodowego i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że skarżący swoim zachowaniem, w sposób rażący naruszył przepisy dotyczące szkolenia oraz poprzez niepełne uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, oraz naruszenie art. 84 w zw. art. 79 § 1 i § 2 Kpa., wobec powołania biegłego bez zapewnienia odpowiednich gwarancji procesowych w tym prawa do obrony dla strony. W uzasadnieniu odwołania skarżący zwrócił uwagę, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, w przypadku postępowań w sprawach pozbawiania uprawnień zawodowych, zwiększone winny być standardy zarówno w zakresie zbierania materiału dowodowego jak i jego oceny, zaś wszelkie wątpliwości, zgodnie z zasadą in dubio pro reo, powinny być rozstrzygane na korzyść strony. W ocenie skarżącego, w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie zachowano tych standardów. Skarżący podważył zarówno prawidłowość dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego, jak i ocenę tych okoliczności, która doprowadziła do wniosku, że skarżący dopuścił się rażącego naruszenia przepisów poprzez wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia oraz potwierdzenie nieprawdy w dokumentacji dotyczącej szkolenia. Jeśli chodzi o podniesioną przez organ okoliczność nieprzeprowadzenia w 6 przypadkach obowiązkowej jazdy w okresie od świtu do zmierzchu, skarżący wskazał na pojawiające się wątpliwości interpretacyjne pojęcia zmierzchu i świtu, zarzucając jednocześnie, że organ I instancji nie dokonał należytych rozważań w tym zakresie i przyjął jedynie interpretację astronomiczną tych pojęć. Dalej skarżący podniósł, że w takiej sytuacji należało zbadać jego motywy i powody odmiennego interpretowania tych pojęć, gdyż w sytuacji stwierdzenia błędnej interpretacji przepisów prawa, dokonanej przez skarżącego w sposób niezamierzony, jego postępowania wynikającego z takiej błędnej interpretacji nie można byłoby ocenić jako rażącego naruszenia prawa. Zarzucił, że mimo istniejących wątpliwości w tym zakresie, organ nie rozważył nawet zastosowania zasady in dubio pro reo i nie usiłował rozstrzygnąć wątpliwości interpretacyjnych na korzyść skarżącego. Zdaniem skarżącego, organ I instancji nie wykazał też w żaden sposób, aby fałszował on celowo zapisy w dokumentacji, a zatem nie można wykluczyć, że mamy do czynienia jedynie z nieprecyzyjnym sposobem prowadzenia kart przeprowadzenia zajęć, co, zdaniem skarżącego, ma całkowicie inne znaczenie w kontekście naruszenia prawa. W ocenie skarżącego, organ I instancji nie udowodnił również przypadków ukończenia szkolenia podstawowego przez osoby, które nie odbyły wymaganej minimalnej liczby godzin szkolenia dla prawa jazdy kategorii B i T. Skarżący podważył wiarygodność zeznań świadków, na podstawie których organ dokonał ustaleń na tę okoliczność, wskazując na sprzeczność w ich zeznaniach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało na okres, w którym zaistniały okoliczności stanowiące podstawę do skreślenia skarżącego z prowadzonej przez organ ewidencji instruktorów, ubiegając się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami. Jak wskazało SKO, ponieważ w ustawie o kierujących pojazdami brak jest przepisu wskazującego, regulacje której z ustaw: Prawo o ruchu drogowym, czy też ukp. należy stosować w sprawach o skreślenie skarżącego z ewidencji instruktorów, w sytuacji gdy postępowanie dotyczy jego działań podejmowanych przed [...] stycznia 2013 r., należy stosować przepisy ukp., z tym jednak zastrzeżeniem, że skreślenie instruktora z ewidencji będzie możliwe jedynie wówczas, gdy jego działania będą jednocześnie spełniały przesłankę skreślenia, określoną w art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. SKO podkreśliło, że nie do pogodzenia z zasadą państwa prawnego byłoby nakładanie sankcji za czyn, który wprawdzie w świetle obecnie obowiązujących przepisów takiej sankcji podlega, jednakże w chwili jego popełnienia nie był taką sankcją zagrożony. Jako pierwszy przejaw rażącego naruszenia przez skarżącego przepisów w zakresie szkolenia SKO wskazało naruszenie § 3 ust. 4 pkt 4 Programu szkolenia kandydatów na kierowców lub motorniczych, stanowiącego załącznik Nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 2005 r. Nr 217, poz. 1834 ze zm.), dalej "rozporządzenie"). Jak podało SKO, przepis ten stanowił, że zajęcia praktyczne obejmują zajęcia prowadzone na placu manewrowym i w ruchu drogowym, przy czym powinny uwzględniać co najmniej 2 godziny jazdy w ruchu drogowym w okresie od zmierzchu do świtu dla wszelkich kategorii prawa jazdy - nie dotyczy osób, w stosunku do których lekarz wprowadził ograniczenie możliwości prowadzenia pojazdu w okresie od zmierzchu do świtu. Rozporządzenie nie definiuje pojęć "zmierzch" i "świt", a zatem należy rozumieć je w takim znaczeniu, w jakim rozumiane są w języku potocznym. SKO wskazało, że według Małego Słownika Języka Polskiego PWN, pod red. Elżbiety Sobol, Warszawa 1995, "zmierzch" to pora dnia po zachodzie słońca, przed nastaniem ciemności. Z kolei, według tegoż Słownika - "świt", to okres stopniowego rozjaśniania się nieba aż do momentu ukazania się słońca. Jak podało SKO, z materiału dowodowego wynika, iż z K. L. zajęcia praktyczne były przeprowadzone w okresie od [...] sierpnia 2010 r. do [...] sierpnia 2010 r. W każdym przypadku zajęcia zaczynały się nie wcześniej niż o godz. 7:00. Najpóźniej zajęcia praktyczne były przeprowadzone w dniach: [...],[...] i [...] sierpnia 2010 r., w godzinach od 18:00 do 20:00. Z M. K. zajęcia praktyczne były przeprowadzone w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] maja 2011 r. W każdym przypadku zajęcia rozpoczynały się nie wcześniej niż o godz. 8:00. Najpóźniej zajęcia praktyczne były przeprowadzone w dniu [...] kwietnia 2011 r., w godzinach od 18:00 do 20:00. Z A. G. zajęcia praktyczne były przeprowadzone w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] czerwca 2011 r. W każdym przypadku zajęcia rozpoczynały się nie wcześniej niż o godz. 8:00. Najpóźniej zajęcia praktyczne były przeprowadzone w dniu [...] maja 2011 r., w godzinach od 20:00 do 22:00 i w dniach [...] maja 2011 r. i [...] maja 2011 r., w godzinach od 18: do 20:00. Z D. P. zajęcia praktyczne były przeprowadzone w okresie od [...] lipca 2011 r. do [...] września 2011 r. W każdym przypadku zajęcia rozpoczynały się nie wcześniej niż o godz. 8:00. Najpóźniej zajęcia praktyczne były przeprowadzone w dniu [...] lipca 2011 r., w godzinach od 18:00 do 20:00. SKO wyjaśniło, że z informacji uzyskanych z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego wynika, że w ww. dniach zachód słońca w centrum Z. i w promieniu około 30 km od tego miejsca nastąpił: - w dniach [...],[...] i [...] sierpnia 2010 r., odpowiednio o godzinach: 20:18, 20:10 i 20:06, - w dniu [...] kwietnia 2011 r., o godzinie 19:14, - w dniach [...],[...] i [...] maja 2011 r., odpowiednio o godzinach: 20:10, 20:48 i 20:50, - w dniu [...] lipca 2011 r., o godzinie 20:52. Powyższe ustalenia doprowadziły SKO do wniosku, że przeprowadzone przez skarżącego, z ww. osobami szkolonymi, zajęcia praktyczne nie obejmowały co najmniej 2 godzin jazdy w ruchu drogowym w okresie od zmierzchu do świtu. Wprawdzie w aktach sprawy brak jest informacji Obserwatorium Astronomicznego odnośnie momentu kiedy w ww. okresach następował świt w Z. i okolicy, jednakże na podstawie doświadczenia życiowego można stwierdzić, iż w okresie od [...] marca do [...] września rozjaśnianie się nieba a nawet ukazanie się słońca następuje przed godziną 8:00, a w sierpniu nawet przed godz. 7:00. Tymczasem, jak już wskazało SKO, w przypadku 3 ww. osób szkolonych, zajęcia praktyczne nie rozpoczynały się wcześniej niż od godz. 8:00, zaś w przypadku K. L., szkolonej w sierpniu 2010 r., o godz. 7:00. SKO stanęło na stanowisku, że skarżący nie przeprowadzając z ww. osobami zajęć praktycznych, w postaci co najmniej 2 godzin jazdy w ruchu drogowym w okresie od zmierzchu do świtu, dopuścił się naruszenia § 3 ust. 4 pkt 4 Programu szkolenia kandydatów na kierowców lub motorniczych, zwanego dalej "Programem szkolenia". Wskazane naruszenie SKO uznało za rażące naruszenie przepisów w zakresie szkolenia w rozumieniu art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, gdyż działania skarżącego stały w jednoznacznej opozycji do treści obowiązującego wówczas ww. przepisu rozporządzenia. Zgodnie z obowiązującymi w ww. okresie art. 105 ust. 1 i ust. 3 ustawy –Prawo o ruchu drogowym, szkolenie osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym albo tramwajem winno być prowadzone przez instruktora, a szkolenie w zakresie udzielania pierwszej pomocy przez osobę, która spełnia warunki określone w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, tj. lekarza lub pielęgniarkę Państwowego Ratownictwa Medycznego lub ratownika medycznego. Z kolei, stosownie do regulacji § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a) Programu szkolenia, liczbę godzin zajęć teoretycznych i praktycznych dla każdej osoby podlegającej szkoleniu podstawowemu ustala indywidualnie instruktor, przy czym liczba godzin dla zajęć teoretycznych nie może być mniejsza niż 30 godzin w zakresie kategorii A, A1, B, B1, T prawa jazdy lub pozwolenia - w tym co najmniej 4 godziny szkolenia teoretycznego i ćwiczeń w zakresie udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadków drogowych. Jak wyjaśniło SKO, z kart przeprowadzonych zajęć B. S. i J. W. wynika, iż skarżący przeprowadził z nimi po 30 godzin zajęć teoretycznych. Przeprowadzenie tych zajęć zostało potwierdzone zarówno podpisem skarżącego, jak również podpisami ww. osób szkolonych. Ze złożonych w trakcie postępowania zeznań przez B. S. (w dniu [...] listopada 2012 r.) wynika jednak, że nie wszystkie zajęcia były prowadzone przez skarżącego. Przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że część zajęć teoretycznych przeprowadziła inna osoba. Ponadto świadek zeznał, że więcej zajęć praktycznych przeprowadził z nim ojciec skarżącego, tj. S. P., który nie był wówczas instruktorem (został skreślony z ewidencji instruktorów ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r., znak: [...]). W ocenie SKO, zeznaniom ww. świadka nie można odmówić wiarygodności i mocy dowodowej. W szczególności, wiarygodności tych zeznań nie podważają okoliczności podniesione przez skarżącego w odwołaniu, w tym okoliczność, że matka B. S. nie potwierdza jego zeznań, a także, że ojciec skarżącego zaprzecza jakoby prowadził zajęcia praktyczne z B. S.. Przesłuchana, w dniu [...] listopada 2012 r., w charakterze świadka, matka B. S. zeznała, że nie uczestniczyła w zajęciach teoretycznych, a na zajęciach praktycznych była, w momencie kiedy syna zawoziła na szkolenie. Stwierdziła, że widziała wówczas, iż syna szkolił skarżący. Zeznanie tej treści niewątpliwie nie podważa prawdziwości zeznań B. S. na okoliczność, iż nie wszystkie zajęcia teoretyczne prowadził z nim skarżący. Ponadto z zeznania nie wynika, iż matka B. S. widziała przebieg każdego szkolenia praktycznego swojego syna. To sam B. S., jako osoba szkolona, posiada pełną wiedzę co do osób prowadzących jego szkolenie. Trudno uznać aby wiedzę w takim zakresie posiadały osoby trzecie. Również ze wskazanej w zeznaniu matki B. S. okoliczności, iż jej syn raczej nie informował jej o nieprawidłowościach występujących podczas jego szkolenia, nie można wyprowadzić wniosku o niewiarygodności jego zeznań co do osób prowadzących z nim szkolenie. Nie musiał bowiem posiadać wiedzy na okoliczność, kto takie szkolenie może z nim prowadzić i czy osoba prowadząca jest uprawniona do prowadzenia takiego szkolenia. Z kolei, jeśli chodzi o sprzeczność zeznań B. S. z zeznaniami S. P., to w ocenie SKO, zeznania tego pierwszego należy uznać za wiarygodne z tego względu, iż jest on osobą obcą wobec skarżącego i niezainteresowaną sposobem załatwienia sprawy. S. P., jako osoba blisko spokrewniona ze skarżącym może zaś być zainteresowany takim rozstrzygnięciem sprawy, które byłoby korzystne dla skarżącego, a zatem może składać zeznania, które mogą przyczynić się do takiego rozstrzygnięcia. Jak trafnie natomiast podnosi skarżący, trudno dać wiarę zeznaniom J. W., gdyż podczas kolejnych przesłuchań zeznawał co innego. W dniu [...] grudnia 2012 r. zeznał, że to skarżący przeprowadził z nim zajęcia teoretyczne i praktyczne, zaś w dniu [...] grudnia 2013 r. zeznał, iż zajęcia teoretyczne prowadził z nim skarżący, a jak skarżącego nie było, to prowadziła je inna osoba. Za udowodnioną należy jednak uznać okoliczność, że skarżący nie przeprowadził z B. S. ustalonej liczby godzin zajęć teoretycznych, chociaż w karcie przeprowadzonych zajęć potwierdził własnoręcznym podpisem, iż to on przeprowadził 30 godzin zajęć teoretycznych z tą osobą szkoloną. Oznacza to, w ocenie SKO, że skarżący dopuścił się naruszenia art. 105 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a) Programu szkolenia. Dodatkowo, stwierdzając w karcie przeprowadzonych zajęć, wbrew stanowi rzeczywistemu, iż to on przeprowadził z B. S. wszystkie 30 godzin zajęć teoretycznych, skarżący naruszył § 7 ust. 1 rozporządzenia, który stanowił, że przeprowadzenie poszczególnych zajęć teoretycznych i praktycznych jest potwierdzane w karcie przeprowadzonych zajęć, każdorazowo po ich zakończeniu przez osobę prowadzącą zajęcia i osobę szkoloną. W ocenie SKO, również to naruszenie należy uznać za rażące naruszenie przepisów w zakresie szkolenia, w rozumieniu art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, gdy działania skarżącego stały w jednoznacznej opozycji do treści obowiązujących wówczas art. 105 ust. 1 tej ustawy, § 7 ust. 1 rozporządzenia oraz § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a) Programu szkolenia stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 2 Programu szkolenia, do egzaminu wewnętrznego mogła przystąpić osoba, która odbyła co najmniej minimalną wymaganą programem ilość godzin zajęć teoretycznych i praktycznych. Zdaniem SKO, zeznania J. W. stanowią dowód na okoliczność, iż skarżący dopuścił się naruszenia również tego przepisu, gdyż przeprowadził część teoretyczną egzaminu wewnętrznego z tą osobą szkoloną przed zakończeniem szkolenia praktycznego. Wprawdzie, J. W. zeznał, że część teoretyczną egzaminu miał 1 raz, po ukończeniu zajęć teoretycznych, zaś egzamin praktyczny po ukończeniu zajęć praktycznych, jednakże składając dwukrotnie zeznania na tę okoliczność zastrzegł, iż nie pamięta dokładnie tych egzaminów. W tej sytuacji, w opinii SKO, trudno podważać prawdziwość zapisów w karcie przeprowadzonych zajęć tej osoby szkolonej, z której wynika, iż egzamin wewnętrzny przeprowadzony został z tą osobą dwukrotnie: raz w dniu [...] czerwca 2011 r., a drugi raz w dniu [...] czerwca 2011 r., po ukończeniu szkolenia praktycznego. Z kolei, sam fakt przeprowadzenia części teoretycznej egzaminu wewnętrznego dodatkowo, już po ukończeniu części teoretycznej szkolenia, nie może być uznany za naruszenie § 6 ust. 2 Programu szkolenia, w sytuacji gdy część teoretyczna egzaminu wewnętrznego została przeprowadzona również po ukończeniu całego szkolenia (jego części teoretycznej i praktycznej). SKO stwierdziło odnosząc się do powyższych rozważań, że skarżący dopuścił się rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia, w rozumieniu art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wskazane naruszenia wyczerpują również przesłankę skreślenia instruktora z ewidencji instruktorów, określoną w art. 46 ust. 1 pkt 4 ukp., a mianowicie wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia. Powoduje to skreślenie skarżącego z ewidencji instruktorów prowadzonej przez Starostę [...]. Z tych względów SKO orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Nadto SKO wskazało, że uchylenia zaskarżonej decyzji nie uzasadniają zarzuty podniesione w odwołaniu. Z akt sprawy wynika, że w trakcie postępowania zostało udowodnione, iż skarżący dopuścił się rażącego naruszenia przepisów, polegającego na wielokrotnym przeprowadzeniu szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia, co stanowiło wystarczającą podstawę do skreślenia skarżącego z ewidencji instruktorów. Wprawdzie ocena zebranego materiału dowodowego, dokonana przez organ I instancji, nie w każdym przypadku była trafna, jednakże, jak podało SKO, należy zgodzić się z końcowym wnioskiem, iż istnieje przesłanka do skreślenia skarżącego z ewidencji instruktorów. Za chybiony SKO uznał zarzut skarżącego, iż postępowanie w sprawie dotknięte jest wadami, które winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W szczególności, za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 79 § 1 i 2 Kpa., polegający na braku zapewnienia stronie odpowiednich gwarancji procesowych w postępowaniu z udziałem biegłego. Nie ulega wątpliwości, że skarżący miał prawo do udziału w przeprowadzaniu dowodu m. in. z biegłego, w tym do zadawania mu pytań oraz składania wyjaśnień. SKO zwróciło uwagę, że organ I instancji nie przeprowadzał w niniejszej sprawie żadnych czynności dowodowych z udziałem biegłego. Z kolei, nawet gdyby uznać, iż przekazana przez Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego informacja, jest opinią biegłego, to została ona wydana na pisemną prośbę organu, bez dokonywania czynności przez organ z udziałem pracowników tegoż Obserwatorium. Z kolei, skarżący (jego pełnomocnik) miał możliwość zapoznania się z jej treścią, gdyż organ zawiadomił pełnomocnika skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do nich. Mógł zatem zgłosić zastrzeżenia pod adresem tej informacji oraz zażądać od jej autora dodatkowych wyjaśnień, czego jednak nie uczynił. SKO nie zgodziło się ze skarżącym, że nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, organ I instancji naruszył art. 108 § 1 Kpa., rozszerzając w sposób niedozwolony przesłanki nadania tego rygoru oraz nie uzasadniając w sposób należyty występowania tych przesłanek. SKO wyjaśniło, że Organ I instancji uzasadnił nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności względami bezpieczeństwa w ruchu drogowym, co mieści się w pojęciu "innego interesu społecznego", wskazanego w art. 108 § 1 Kpa., jako przesłanka nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Nadto wskazał, że stwierdzone naruszenia przepisów dotyczących szkolenia kandydatów na kierowców wskazują, iż szkoleni przez skarżącego kierowcy mogą nie posiadać niezbędnej wiedzy zapewniającej bezpieczne uczestnictwo w ruchu drogowym, a zatem konieczne jest zapobieżenie takiej sytuacji w przyszłości, poprzez natychmiastowe uniemożliwienie skarżącemu dalszego prowadzenia szkoleń. Skargę na powyższą decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) i c) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez uznanie, że strona dopuściła się rażącego naruszenia przepisów poprzez wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia oraz potwierdzenie nieprawdy w dokumentacji dotyczącej szkolenia; 2. procedury administracyjnej, tj. art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 Kpa., poprzez prowadzenie sprawy w sposób naruszający zaufanie strony do obiektywności i prawidłowości postępowania przez władzę publiczną z pominięciem zasady in dubio pro reo, prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem obiektywizmu oraz niewystarczające rozważenie materiału dowodowego i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że odwołujący się swoim zachowaniem w sposób rażący naruszył przepisy dotyczące szkolenia oraz poprzez niepełne uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji. W uzasadnieniu skargi podtrzymał argumentację wskazaną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organom nie można zarzucić naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Wskazane w zaskarżonej decyzji okoliczności, które w ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie stanowią podstawę do skreślenia skarżącego z prowadzonej przez Starostę [...] ewidencji instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami miały miejsce w okresie od [...] lipca 2010 r. do [...] grudnia 2011 r. Obowiązujący w tym okresie przepis art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej "Prd.") stanowił, że starosta skreśla instruktora z ewidencji, jeżeli instruktor dopuścił się rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, naruszenie prawa będzie miało cechę rażącego naruszenia, w rozumieniu art. 107 ust. 1 pkt 4 Prd., gdy działania instruktora nauki jazdy będą stały w jednoznacznej opozycji do treści obowiązujących regulacji prawnych w zakresie szkolenia kierowców. Inaczej rzecz ujmując będą stanowiły zaprzeczenie treści obowiązującej regulacji prawnej (por. w. NSA z 12 marca 2013 r., II GSK 2348/11). Z kolei, art. 46 ust. 1 pkt 4, obowiązującej od 19 stycznia 2013 r., ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (ukp.) jako przesłankę skreślenia instruktora z ewidencji instruktorów wskazuje dopuszczenie się przez instruktora rażącego naruszenia przepisów, stwierdzając jednocześnie, że pod tym pojęciem mieszczą się jedynie 3 sytuacje: wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia, wielokrotne przeprowadzenie szkolenia praktycznego jednocześnie dla więcej niż jednej osoby szkolonej oraz potwierdzenie nieprawdy w dokumentacji dotyczącej szkolenia. Ponieważ w ustawie o kierujących pojazdami, brak jest przepisu wskazującego, regulacje której z ustaw: Prawo o ruchu drogowym, czy też ustawy o kierujących pojazdami należy stosować w sprawach o jego skreślenie z ewidencji instruktorów, w sytuacji gdy postępowanie dotyczy działań instruktora podejmowanych przed [...] stycznia 2013 r., należy stosować przepisy ukp., z tym jednak zastrzeżeniem, że skreślenie instruktora z ewidencji będzie możliwe jedynie wówczas, gdy jego działania będą jednocześnie spełniały przesłankę skreślenia, określoną w art. 107 ust. 1 pkt 4 Prd. Innymi słowy, w obowiązującym w dniu wydania decyzji przez organ I instancji przepisie art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) ukp. starosta skreśla instruktora z ewidencji instruktorów w przypadku dopuszczenia się rażącego naruszenia przepisów, poprzez wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia. Ustawodawca nie definiuje użytych w przepisie art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) ukp. pojęć: "rażącego" i "wielokrotne". Uznaje się w doktrynie, że z rażącym naruszeniem przepisów mamy do czynienia wówczas, gdy jest ono jaskrawe i dotyczy przepisów mających istotne znaczenie w danej dziedzinie. W odniesieniu do obowiązków instruktora szkolenia kierowców może chodzić np. o pobieżne omawianie tematów, niezrealizowanie programu szkolenia, skracanie godzin przeznaczonych na jazdę itp. (zob. Ryszard A. Stefański: Komentarz do art. 107 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX 2008, wyd. III). Z kolei dla prawidłowego określenia interpretacji pojęcia "wielokrotny" należy odnieść się do Słownika Języka Polskiego, według którego oznacza to powtarzający się, występujący wiele lub kilka razy, niejednokrotny, kilkakrotny, częsty (Słownik Języka Polskiego, PWN, Warszawa 1983). Natomiast "kilka" jest to zaimek odnoszący się do niesprecyzowanej liczby kogoś, czegoś, najczęściej w granicach 5-10, rzadziej 2-4 (Nowy słownik poprawnej polszczyzny, PWN, Warszawa 2003, s. 327, 1155 [w:] R. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX 2008, wyd. III). Ponieważ w kwestii wielokrotnego przeprowadzenia szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia w brzmieniu art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) ukp. nadal brak jest orzecznictwa sądowego, to warto tutaj wskazać na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2538/08) i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2010 r. (sygn. akt II GSK 716/09), w których została przyjęta definicja pojęcia "wielokrotnie" w oparciu o Słownik Języka Polskiego. W orzeczeniach, które zapadły w sprawie dotyczącej naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego wskazanych w art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ww. Sądy orzekły, iż ich 5-krotne naruszenie można zakwalifikować jako popełnione wielokrotnie. Zebrany w toku postępowania przez organy orzekające w niniejszej sprawie materiał dowodowy, zdaniem Sądu, jednoznacznie wskazuje, że skarżący jako instruktor nauki jazdy rażąco naruszył obowiązujące uprzednio przepisy w zakresie szkolenia, poprzez wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym "Programem szkolenia kandydatów na kierowców lub motorniczych", w tym bez przeprowadzenia w 6 przypadkach obowiązkowej jazdy w okresie od zmierzchu do świtu oraz dodatkowo przez niezachowanie zasad przeprowadzania egzaminu wewnętrznego podczas szkolenia Pana Józefa Wróblewskiego. Miały bowiem miejsce przypadki braku zajęć praktycznych obejmujących co najmniej 2 godziny jazdy w okresie od zmierzchu do świtu podczas szkolenia następujących kursantów: K. L., D. W., M. K., A. G., D. P. i J. W., a to stanowi naruszenie § 3 ust. 4 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia. Nieodbycie bowiem przez instruktora z kursantem podczas 20 godzin (dla kat. A, A1, T) lub 30 godzin (dla kat. B) szkolenia praktycznego minimalnego wymiaru 2 godzin jazdy w okresie od zmierzchu do świtu, stanowi dowód na niezrealizowanie obowiązkowego planu nauczania. Nadto należy podkreślić, że w charakterystyce absolwenta kursu przewidziano między innymi, iż absolwent powinien posiadać wiadomości, umiejętności i zachowania umożliwiające bezpieczne kierowanie pojazdem, w tym co najmniej dawać dowód znajomości i dobrego zrozumienia między innymi zasad zachowania bezpiecznych odległości pomiędzy pojazdami, przy uwzględnieniu jazdy w różnych warunkach atmosferycznych, porach dnia i nocy i po różnych nawierzchniach jezdni oraz zagrożeń związanych z ruchem drogowym i prowadzeniem różnego rodzaju pojazdów w różnorodnych warunkach widoczności (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) i e) załącznika nr 3 do rozporządzenia). Zatem wobec braku przeprowadzenia zajęć praktycznych o tej porze w jakimkolwiek wymiarze instruktor nie mógł jednocześnie ocenić, czy osoba szkolona posiada umiejętności i zachowania umożliwiające bezpieczne i zgodne z charakterystyką absolwenta kursu kierowanie pojazdem w szczególnych warunkach panujących w porze od zmierzchu do świtu. Podkreślenia wymaga, iż definicja pojęcia "okresu od zmierzchu do świtu" nie została zawarta ani w ustawie - prawo o ruchu drogowym, ani w rozporządzeniu. Wskazać wypada za komentatorem ustawy – Prawo o ruchu drogowym - prof. R. Stefański, że "Czas od zmierzchu do świtu nie jest możliwy do określenia za pomocą godzin, gdyż zależy od pory roku i szerokości geograficznej. Jest to okres między nocą a dniem albo dniem i nocą. W sensie astronomicznym świt zaczyna się, a zmierzch kończy się, gdy słońce znajduje się 18° pod horyzontem; wówczas przestają (zaczynają) być widoczne słabe gwiazdy. Świt cywilny zaczyna się później, tj. wtedy gdy można przeczytać w pokoju duży druk; czas trwania świtu cywilnego wynosi około 1/3 astronomicznego. Świt i zmierzch powstają skutkiem odbicia się i rozproszenia światła słonecznego przez górne warstwy atmosfery. Świt jest przed wschodem słońca, a zmierzch po zachodzie słońca". (Ryszard A. Stefański: Komentarz do art. 51 ustawy Prawo o ruchu drogowym [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX 2008, wyd. lll). Jednocześnie nadmienić należy, że w komentowanym przepisie chodzi akurat o świt i zmierzch w znaczeniu astronomicznym. Pogląd na definicję "okresu od zmierzchu do świtu" został znacznie szerzej omówiony przez prof. Michała Szymańskiego z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, od którego informacje w tej kwestii uzyskał organ w toku prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu, nieodbycie z ww. osobami jazdy w ruchu drogowym w okresie od zmierzchu do świtu, zostało poparte szeroką argumentacją, na którą składały się wskazówki SKO w [...] oraz informacje naukowe z Obserwatorium Astronomicznego UW, dające podstawę miarodajnej oceny pojęcia "okresu do zmierzchu do świtu". Jednocześnie zgodzić się należy z organem, że nie można uznać, iż pod pojęciem określonym w przepisie § 3 ust. 4 pkt 4 "Programu szkolenia" w brzmieniu: "Zajęcia praktyczne obejmują zajęcia prowadzone na placu manewrowym i w ruchu drogowym w okresie od zmierzchu do świtu dla wszystkich kategorii prawa jazdy", mieszczą się też inne warunki ograniczonej widoczności spowodowane np. opadami atmosferycznymi, mgłą, kurzem, dymem. Gdyby tak było, ustawodawca wyraźnie by zapisał, że zajęcia te powinny uwzględniać "co najmniej 2 godziny jazdy w ruchu drogowym". Taki zapis czyniłby niemożliwym zweryfikowanie w praktyce przez organ nadzoru, czy kursant odbył jazdę w tych warunkach, ponieważ mają one często krótkotrwały charakter (np. kurz, pył, dym) i/lub występują lokalnie (np. mgła, opady deszczu lub śniegu). Zatem byłby to wówczas tzw. "martwy przepis", czyli de facto przepis niemożliwy do wyegzekwowania i zweryfikowania w procesie szkolenia kandydatów na kierowców.  Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego poza wskazanymi powyżej uchybieniami miały też miejsce w niniejszej sprawie 2 przypadki ukończenia szkolenia podstawowego przez osoby, które nie odbyły wymaganej minimalnej liczby godzin szkolenia dla prawa jazdy kategorii B i T. Mianowicie Pan B. S., który odbył niepełne 30 godzin szkolenia teoretycznego z inną osobą (nieustaloną) niż instruktor - skarżący, co powoduje, że faktycznie nie odbył on minimum 30 godzin szkolenia teoretycznego, w tym co najmniej 4 godzin zajęć z udzielania pierwszej pomocy (mogą być prowadzone wyłącznie przez ratownika medycznego, pielęgniarkę bądź lekarza systemu) oraz odbył jedynie około 5 godzin szkolenia praktycznego, gdyż pozostałe około 15 godzin przeprowadziła z nim osoba nie mająca uprawnień instruktora, tj. S. P. - ojciec skarżącego, który wówczas był instruktorem. Poza tym, w przypadku J. W., skarżący nie odbył z nim minimum 30 godzin szkolenia teoretycznego przewidzianego dla prawa jazdy kategorii B, ponieważ kilka z tych godzin według zeznań tej osoby z dnia [...] grudnia 2013 r. przeprowadził z nim "jakiś Pan". Powyższe stanowi zatem dowód na niezrealizowanie przez skarżącego - jako instruktora prowadzącego - obowiązkowego planu nauczania i dokonania w dokumentacji dotyczącej szkolenia tych kursantów zapisów niezgodnych ze stanem faktycznym. Tym samym wypełnia to przesłankę zawartą w przepisie art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. c) ukp., czyli potwierdzenie nieprawdy w kartach przeprowadzonych zajęć B. S. i J. W., w książce ewidencji osób szkolonych (w zakresie wymiaru godzinowego ich szkoleń), a następnie w zaświadczeniach o ukończeniu przez nich szkolenia podstawowego (zaświadczenie nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wydane Panu S. i zaświadczenie nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wydane Panu W.). Ponadto przyznać należy rację organom orzekającym w niniejszej sprawie, że przeprowadzenie przez skarżącego części teoretycznej egzaminu wewnętrznego z J. W. przed przeprowadzeniem szkolenia praktycznego, co potwierdzają zapiski w karcie i jego ostatnie zeznania z dnia [...] grudnia 2013 r., było naruszeniem zasady określonej w § 6 ust. 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia. Przepis ten wyraźnie stanowił, że do egzaminu wewnętrznego przystąpić może jedynie osoba, która odbyła co najmniej minimalną wymaganą programem ilość godzin zajęć teoretycznych i praktycznych. Użycie bowiem przez ustawodawcę spójnika "i" wyklucza w tej mierze dowolność (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 877/09). Poza tym, fakt nieodnotowywania przez skarżącego "każdorazowo" w karcie kursanta B. S. odbycia tych poszczególnych zajęć, które faktycznie z nim przeprowadził, również nie znajduje oparcia w obowiązujących wtedy przepisach prawa, gdyż tryb przeprowadzania szkolenia na przyszłych kierowców został ściśle sformalizowany. Mając powyższe przypadki na uwadze trzeba zdecydowanie uznać, iż ww. szkolenia zostały przeprowadzone niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia. Podkreślenia wymaga, iż osoba będąca instruktorem nauki jazdy winna znać i stosować obowiązujące w tym zakresie przepisy, a przede wszystkim program szkolenia kierowców (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 46/10). Wobec powyższego stwierdzić należy, odnosząc się do treści art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, że sytuacja dopuszczenia się rażącego naruszenia przepisów, poprzez wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia, a miała miejsce w niniejszej sprawie w przypadku 7 osób. Nadto w myśl ust. 1 pkt 4 lit. c) tego przepisu rażącym naruszeniem jest też potwierdzenie nieprawdy w dokumentacji dotyczącej szkolenia, co z kolei miało miejsce w przypadku 2 osób (B. S. i J. W.). Nie można nie dostrzegać, że norma zawarta w tym artykule ustawy, a dotycząca skreślenia z ewidencji instruktorów, ma charakter imperatywny, gdyż użyte przez ustawodawcę sformułowanie "starosta skreśla" wskazuje przy tym, że ma ona charakter obligatoryjny a nie uznaniowy. Zapis ten nie pozostawia organowi tzw. "luzu decyzyjnego", czyli żadnej swobody ani wyboru w przedmiocie sposobu postępowania, ale obliguje organ do skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy. W niniejszej sprawie, jak wynika ze zgromadzonego przez organ I instancji oraz SKO materiału dowodowego, skarżący trzykrotnie bez podania przyczyny nie stawił się na wyznaczone dla niego terminy przesłuchań pomimo prawidłowo doręczonych wezwań. Uznać należy za organem, że zachowanie skarżącego jest tym bardziej niezrozumiałe, gdyż to właśnie jego pełnomocnik wnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że pozostawienie skarżącego w zawodzie instruktora nauki jazdy, pomimo zebrania materiału dowodowego jednoznacznie potwierdzającego rażące naruszenie przez niego wspomnianych powyżej przepisów, oznaczałoby w rzeczywistości dalsze legitymizowanie jego nierzetelnej pracy jako instruktora i poniekąd współodpowiedzialność za ewentualne zdarzenia w ruchu drogowym spowodowane przez kierowców niewystarczająco przez niego wyszkolonych. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z pełnioną przez skarżącego funkcją instruktora nauki jazdy oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 kpa), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku czynności kontrolnych, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 kpa. W aktach sprawy Sąd nie dopatrzył się również rozbieżności w godzinach przeprowadzanych przez skarżącego jazdach ze szkolonymi przez niego kursantami oraz nie znalazł podstaw do odmówienia prawidłowości ustaleniom dotyczącym niezrealizowania przez skarżącego obowiązkowego planu nauczania i dokonania w dokumentacji co do dwóch kursantów zapisów niezgodnych ze stanem faktycznym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.