VI SA/Wa 4365/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę Komisji Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w K. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 78f ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 ze zm. – dalej p.a.) w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. poz. Z 2013 r., poz. 829), stwierdziła, że S. S. (dalej skarżący, odwołujący) uzyskał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu uchwały Komisja wyjaśniła, że po dokonaniu oceny każdego z zadań egzaminacyjnych zainteresowany otrzymał: z prawa karnego – ocenę dostateczną, z prawa cywilnego – ocenę niedostateczną, z prawa gospodarczego – ocenę dostateczną i z prawa administracyjnego – ocenę dobrą. Zgodnie z art. 78f ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającego oceny, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że S. S. uzyskał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. S. S. powyższą uchwałę uczynił przedmiotem odwołania, zarzucając niewłaściwe określenie oceny cząstkowej z zadań z zakresu prawa cywilnego (druga część egzaminu adwokackiego) na poziomie niedostatecznym, a w konsekwencji nietrafne stwierdzenie o negatywnym wyniku całego egzaminu adwokackiego. Podniósł, iż sporządzona przez niego apelacja spełnia wszystkie wymogi określone w art. 78e ust. 2 p.a., świadczy o zrozumieniu istoty sprawy, prawidłowo postawił wnioski, apelacja wypełnia również wymagania wynikające z opisu istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego. Powinna być zatem oceniona pozytywnie. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i stwierdzenie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego uchwałą z dnia [...] października 2014 r. znak: [...], mając za podstawę art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej kpa) utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu uchwały Komisja II Stopnia wskazała, że zgodnie z art. 78d ust. 1 p.a. egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. W myśl art. 78e ust. 2 p.a., oceny rozwiązania każdego z zadań z części pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu adwokackiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego, tj. zawodu adwokata. Określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 p.a. kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części od pierwszej do czwartej należy kierować się wskazówkami zawartym w tym przepisie i odnosić je indywidualnie do każdej pracy. Organ II instancji wskazał, że podstawą wystawienia zainteresowanemu oceny niedostatecznej za zadanie z prawa cywilnego były zbieżne oceny egzaminatorów, którzy właśnie takie oceny wystawili. Dokonując analizy pracy skarżącego i ocen egzaminatorów, zdaniem organu odwoławczego, uwagi egzaminatorów są w pełni trafne. W szczególności trafne są uwagi egzaminatorów odnoszące się do błędów popełnionych przez skarżącego co do określenia zakresu zaskarżenia i wniosków apelacyjnych. W pozwie powódka żądała zasądzenia od pozwanej na jej rzecz kwoty 140.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 czerwca 2013 r. tytułem zachowku. Tymczasem wartość masy spadkowej będąca podstawą obliczenia zachowku, wynikająca z niekwestionowanej przez strony procesu opinii biegłego sądowego wynosi 345.231 zł (168.778 zł + 176.453 zł), pomniejszona o dług spadkowy (4.000 zł) zapłacony przez pozwaną daje czystą wartość spadku w kwocie 341.231 zł (345.331 zł - 4.000 zł). Gdyby zatem powódka dziedziczyła spadek po matce z mocy ustawy, należna jej kwota wyniosłaby 170.615,50 zł (341.231 : 2 osoby), natomiast należny zachowek - 113.743,66 zł (170.615,50 x 2/3). Nadto należy zauważyć, że powódka wezwała pozwaną do zapłaty dochodzonej pozwem kwoty wyznaczając termin spełnienia świadczenia na dzień 31 maja 2013 r., zatem od dnia następnego, tj. od dnia 1 czerwca 2013 r. pozwana pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu tego świadczenia. Zatem skoro Sąd I instancji zasądził na jej rzecz kwotę 43.113,25 zł, którą rozłożył na raty i zasądził odsetki za opóźnienie w płatności każdej z rat, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, wobec czego należało zaskarżyć wyrok w części oddalającej powództwo co do kwoty 70.630,41 zł, jak również w części oddalającej powództwo w zakresie żądania zasądzenia odsetek ustawowych za okres od 1 czerwca 2013 r. zarówno od kwoty 70.630,41 zł, jak i od kwoty 43.113,25 zł oraz w części rozkładającej na raty płatność tej ostatniej kwoty. Tymczasem odwołujący formułując zakres zaskarżenia napisał, iż zaskarża wyrok: "w zakresie oddalającym powództwo pkt 2 wyroku oraz w zakresie rozstrzygającym o kosztach procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jak i w zakresie rozłożenia orzeczonej kwoty na raty miesięczne w wysokości po 500 (pięćset) złotych". W konsekwencji zakres zaskarżenia został zakreślony zbyt szeroko. Jednakże z treści wniosków apelacyjnych wynika, że intencją egzaminowanego nie było zaskarżenie wyroku Sądu I instancji w tak szerokim zakresie. Mianowicie we wnioskach apelacyjnych skarżący napisał, że wnosi o: "zmianę przedmiotowego wyroku w zaskarżonej części w przedmiocie oddalającym powództwo pkt 2 wyroku i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 70631 zł wraz z należnymi odsetkami od dnia wyrokowania wraz z zasądzeniem od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu I Instancji i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego". Tak z kolei sformułowane wnioski apelacyjne nie zapewniają w pełni interesu powódki, a wręcz stanowią działanie na jej szkodę. Egzaminowany nie dostrzegł, że w orzecznictwie sądów powszechnych, ale także i Sądu Najwyższego wyrażono wielokrotnie pogląd, iż w wypadku roszczenia o zachowek odsetki za opóźnienie należą się od daty wezwania zobowiązanego do zapłaty (wyroki Sądów Apelacyjnych - w Białymstoku z 8 marca 2013 r. sygn. I ACa 733/12, w Katowicach z 7 czerwca 2013 r. sygn. I ACa 183/13, w Warszawie z 23 października 2012 r. sygn. I ACa 460/12, w Łodzi z 27 lutego 2013 r. sygn. I ACa 1156/12, Sądu Najwyższego z 17 września 2010 r. sygn. II CSK 178/10). Zatem skoro powódka w piśmie z dnia 19 maja 2013 r. wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 140.000 zł tytułem zachowku wyznaczając termin spełnienia świadczenia na dzień 31 maja 2013 r., wobec czego od dnia 1 czerwca 2013 r. pozwana pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia. Tymczasem skarżący żądając zasądzenia odsetek za opóźnienie dopiero od daty wyrokowania i to tylko od kwoty 70.631 zł z powołaniem się na odmienny pogląd prawny Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, działał tym samym w interesie pozwanej, a nie w interesie powódki. Nadto we wnioskach apelacyjnych skarżący nie domagał się uchylenia orzeczenia rozkładającego zasądzona kwotę 43.113,25 zł na raty, jak również nie domagał się zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty od dnia 1 czerwca 2013 r. co jest kolejnym działaniem na szkodę powódki. Wreszcie wniosek o zasądzenie kosztów procesu za I instancję nie uwzględnia faktu, że powódka w pozwie wyraźnie domagała się zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Trzeba przy tym dodać, że wniosek o zasądzenie kosztów procesu za II instancję błędnie został postawiony w ramach wniosku o zmianę wyroku Sądu I instancji. Do innych istotnych błędów odwołującego odnoszą się trafne uwagi egzaminatorów w przedmiocie zaniechania postawienia zarzutów naruszenia art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c., jak również art. 320 k.p.c. W odwołaniu skarżący wskazał, że w uzasadnieniu apelacji podniósł wadliwość rozłożenia na raty zasądzonego roszczenia, jednakże argumentacja przytoczona na uzasadnienie tego stanowiska jest niezwykle skromna, a przy tym jak wskazano wyżej, skarżący nie powołał wprost naruszenia art. 320 k.p.c. Nie sposób się także zgodzić ze stanowiskiem odwołującego w przedmiocie postawienia zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Skarżący nie zauważył, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał i w świetle tego materiału poczynił prawidłowe ustalenia, w tym co do opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że ocena pracy egzaminacyjnej skarżącego dokonana przez obu egzaminatorów nie była jednak w świetle art. 78e ust. 2 i art.78d ust.1 ustawy – p.a., zbyt surowa. Skarżący popełnił wskazane wyżej błędy, których ilość i waga dowodzi, że nie jest on jednak przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Nie sposób zatem zgodzić się z odwołującym co do tego, że apelacja przez niego sporządzona "spełnia wszystkie wymogi określone w art.78e ust. 2 ustawy – p.a., świadczy o zrozumieniu istoty sprawy, zostały prawidłowo postawione wnioski". Skoro odwołanie od oceny z zadania z prawa cywilnego okazało się niezasadne, to skarżący nie uzyskał pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę S. S. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją uchwały Komisji I Stopnia. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił: - naruszenie art.78d ust. 10, art.78e ust.2, art.78h ust.12 p.a. polegające na nieprawidłowym rozpoznaniu odwołania skarżącego poprzez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, przeprowadzenie oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego postawionych w sporządzonej apelacji w oderwaniu od jej uzasadnienia, braku jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości uzasadnienia wobec skali ocen, tym samym braku uzasadnienia prawnego twierdzeń Komisji, jak i nierzetelnym i nie wnikliwym uzasadnieniu przy rozważeniu całości sporządzonej przez skarżącego apelacji, powodów nie zakwalifikowania opracowania skarżącego w skali ocen pozytywnych, - naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. l07 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, polegających na wyczerpującej analizie poprawności zaproponowanego rozwiązania, podczas gdy wyczerpująca analiza powinna prowadzić do wniosku iż sporządzone rozwiązanie jest dopuszczalne, nie rozpatrzenie wszystkich żądań skarżącego i braku ustosunkowania się do nich w uzasadnieni uchwały, przekroczeniu zasady prawdy obiektywnej i zasady swobodnej oceny dowodów oraz przyjęcie dowolnej oceny polegającej w szczególności: a. przyjęciu, iż skarżący nie domagał się uchylenia orzeczenia rozkładającego zasądzoną kwotę 43.113,25zł na raty, jak i nie domagał się zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty od 1 czerwca 2.013 r. podczas, gdy z apelacji wynika zaskarżenie wyroku w zakresie oddalającym powództwo pkt 2 wyroku oraz w zakresie rozstrzygającym o kosztach procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jak i w zakresie rozłożenia orzeczonej kwoty na raty miesięczne w wysokości po 500 złotych; b. przyjęcie, że wniosek o zasądzenie kosztów procesu za I instancję nie uwzględnia faktu, że powódka w pozwie wyraźnie domagała się zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, podczas gdy z apelacji wynika, że apelujący zaskarża powyższy wyrok w zakresie rozstrzygającym o kosztach procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancji; c. przyjęcie, iż egzaminowany nie dostrzegł, że w orzecznictwie sądów powszechnych, ale także i Sądu Najwyższego wyrażono wielokrotnie pogląd, iż w wypadku roszczenia o zachowek odsetki za opóźnienie należą się od daty wezwania zobowiązanego do zapłaty, podczas gdy skarżący wskazał na linię orzeczniczą sądów apelacyjnych i Sądu Najwyższego, w których wyroki zostały wydane po dacie wyroków powoływanych przez Komisję, odpowiadających stanowi prawnemu przyjętemu przez skarżącego; d. przyjęcie, że w uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł wadliwość rozłożenia na raty zasądzonego roszczenia, jednakże argumentacja uzasadniająca to stanowisko jest skromna, a przy tym skarżący nie powołał wprost naruszenia art. 320 kpc podczas, gdy z apelacji wynika jednoznacznie, że rozłożenie zapłaty na raty nastąpiło na bardzo długi czas tj. 7 lat, Sąd nie wziął pod uwagę, iż pozwana od kilku lat mieszka w Niemczech gdzie zawodowo pracuje, winna zatem liczyć się tym, iż musi rozliczyć z powódką z tytułu otrzymanego spadku w formie testamentu; e. przyjęcie stanowiska skarżącego w przedmiocie postawienia zarzutu naruszenia art. 233 § 1 kpc – skoro w ocenie Komisji Sąd prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i w świetle tego materiału poczynił prawidłowe ustalenia, to dlaczego Sąd wydając wyrok nieprawidłowo przyjął substrat zachowku, nie zaliczył wartości darowizny nieruchomości i oddalił powództwo w pozostałej części żądania powódki; f. przyjęcie, że do istotnych błędów skarżącego odnoszą się trafne uwagi egzaminatorów w przedmiocie zaniechania postawienia zarzutów naruszenia art. 455 kc w zw. z art. 481 § 1 kc jak również art. 320 kpa podczas gdy z oceny cząstkowej egzaminatora SSO M. B. wynika, iż ostatni fragment uzasadnienia apelacji wskazuje na pewną próbę zastosowania art. 320 kpc, jak i z apelacji w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach w świetle powołanego wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu i wskazanych w nim przepisów art. 455 kc art. 481 § 1 kc, co uzasadnia również przyjętą przez skarżącego linią orzeczniczą, w żadnej mierze nie podważaną przez Komisję w zakresie uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego; g. przyjęcie trafności argumentów egzaminatorów w zakresie "orzeczenie reformatoryjne w zakresie kosztów procesu to jedno, a rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego to drugie podczas, gdy z apelacji wynika zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego; h. przyjęcie braku powołania art.994§ 1 k.c. podczas gdy z uzasadnienia apelacji i jej prawidłowego odczytania wynika, że podlegają zaliczeniu darowizny uczynione na rzecz spadkobierców lub uprawnionych do zachowku bez względu na datę ich dokonania i powołany art. 994 § 1 kc wraz z orzecznictwem oraz wyartykułowanie błędnego i niezasadnego stanowiska Sądu; i. nie odniesienie się Komisji co do istoty i zadania wskazywanego przez skarżącego w zakresie udziału spadkowego (2/3 wartości), substratu zachowku obliczonego przez zdającego, prawidłowej wartości przedmiotu zaskarżenia w szczególności w powiązaniu z wyżej przytoczonymi zarzutami i skalą ocenną opracowania; j. pominięcie i nie wyjaśnienie powoływanych w odwołaniu błędów w zakresie błędów co do podstawy faktycznej wyroku i przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, gdy z treści dowodu wynika co innego niż przyjął Sąd; nie rozważenia wszystkich okoliczności sprawy; Sąd wyprowadził błędny logicznie wniosek z ustalonych przez siebie okoliczności przy wskazywaniu, że Sąd zupełnie wartość określoną przez biegłego otrzymanej darowizny przez pozwaną (choć powyższy fakt ustalił) dowolnie przyjął wysokość zachowku należnego powódce (choć ustalił że powódka jest trawie niezdolną do pracy); k. nie wyjaśnienie i nie odniesienia się do faktu, iż ocenę pozytywną zdający może uzyskać także wówczas, gdy jego praca nie w pełni odpowiada kryteriom wymienionym w art. 78e ust. 2 p.a. (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. II GSK 1694/2012 LexPolonica nr 5186185); l. nie uwzględnienie skali ocennej opracowania, podczas gdy z opisu istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego egzamin adwokacki 2014r. wskazane jest na zwrócenie uwagi i podniesieniu, iż powódce należy się dwie trzecie udział, przyjęcie wartości masy spadkowej w wysokości 345.23 zł, dwie odmienne dominujące koncepcje co do określenia początkowej daty płatności odsetek od uwzględnianych roszczeń o zachowek, zaskarżenie wyroku, wartość przedmiotu zaskarżenia, wnoszenie o zasądzenie wysokości kosztów postępowania za I i II instancje — co skarżący w pełni wypełnił, zaś uzasadnienie Komisji zupełnie do zarzutów i wniosków się nie odnosi, opis z egzaminu adwokackiego z 2013r. zasądzanie kwoty kosztów procesu poniesionych przez powódkę w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji uzasadniona wynikiem postępowania. Powinna również zostać zasądzona od pozwanego na rzecz powódki należność tytułem zwrotu kosztów postępowania przed sądem apelacyjnym (łącznie z kosztami zastępstwa adwokackiego).- co skarżący w apelacji w pełni dopełnił jak również opis na egzamin radcowski z 2013r i jak należy liczyć odsetki - co aprobuje komisja. Wadliwie też, na niekorzyść pozwanego, ustalił Sąd Okręgowy początkowy termin odsetek – jako datę wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Ustalenie wartości spadku w celu określenia zachowku oraz obliczenie zachowku następuje według cen z chwili orzekania o roszczeniu z tytułu zachowku (por. uchwała SN z 26 marca 1985 r., III CZP 75/84, OSNC 1985/10/147, Lex nr 3078, wyrok SN z 25 maja 2005 r., I CK 765/04, Lex nr 180835). Dlatego też odsetki od ustalonego według cen na chwilę orzekania zachowku, powinny być naliczone dopiero od daty wyrokowania w sprawie, skoro dopiero z tym momentem roszczenie o zapłatę tak ustalonej przez sąd kwoty, stuło się wymagalne - co również skarżący dopełnił. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga S. S. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Na wstępie należy pokreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla danego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Szczegółowy tryb składania egzaminu adwokackiego regulują przepisy art. 78 -79 p.o.a. Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 p.o.a. oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącego z prawa cywilnego wstawili oceny cząstkowe niedostateczne, co skutkowało, że łączna ocena była oceną negatywną. Sąd dokonując kontroli stwierdził, że zaskarżona uchwała została podjęta z uwzględnieniem obowiązującego prawa i stanu faktycznego sprawy. Podstawą wystawienia zainteresowanemu oceny niedostatecznej za zadanie z prawa cywilnego były zbieżne oceny egzaminatorów, którzy właśnie takie oceny wystawili. Dokonując analizy pracy skarżącego i ocen egzaminatorów, zdaniem Sądu, uwagi egzaminatorów są w pełni trafne. W szczególności trafne są uwagi egzaminatorów odnoszące się do błędów popełnionych przez skarżącego co do określenia zakresu zaskarżenia i wniosków apelacyjnych. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ przeprowadził szczegółową analizę pracy skarżącego z zakresu prawa cywilnego i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny oraz treść ocen cząstkowych. Uzasadnienie uchwały wyczerpująco wyjaśnia powody jej podjęcia. Komisja II stopnia odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego argumentów, dokładnie uzasadniła wadliwości sporządzonej przez niego apelacji. Uzasadnienie uchwały zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Komisja II stopnia uzasadniając swoje stanowisko wskazała także na konkretne błędy pracy egzaminacyjnej, które podlegały ocenie i rzutowały na podjęte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojej uchwały w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości Komisja II Stopnia przedstawiła argumenty za uznaniem, że negatywny wynik egzaminu skarżącego był ustalony prawidłowo. Przede wszystkim Komisja II stopnia wskazała, że w pozwie (z zadania egzaminacyjnego) powódka żądała zasądzenia od pozwanej na jej rzecz kwoty 140.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 czerwca 2013 r. tytułem zachowku. Tymczasem wartość masy spadkowej będąca podstawą obliczenia zachowku, wynikająca z niekwestionowanej przez strony procesu opinii biegłego sądowego wynosi 345.231 zł (168.778 zł + 176.453 zł), pomniejszona o dług spadkowy (4.000 zł) zapłacony przez pozwaną daje czystą wartość spadku w kwocie 341.231 zł (345.331 zł - 4.000 zł). Gdyby zatem powódka dziedziczyła spadek po matce z mocy ustawy, należna jej kwota wyniosłaby 170.615,50 zł (341.231 : 2 osoby), natomiast należny zachowek - 113.743,66 zł (170.615,50 x 2/3). Nadto podkreślono, że powódka wezwała pozwaną do zapłaty dochodzonej pozwem kwoty wyznaczając termin spełnienia świadczenia na dzień 31 maja 2013 r., zatem od dnia następnego, tj. od dnia 1 czerwca 2013 r. pozwana pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu tego świadczenia. Zatem skoro Sąd I instancji zasądził na jej rzecz kwotę 43.113,25 zł, którą rozłożył na raty i zasądził odsetki za opóźnienie w płatności każdej z rat, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, wobec czego należało zaskarżyć wyrok w części oddalającej powództwo co do kwoty 70.630,41 zł, jak również w części oddalającej powództwo w zakresie żądania zasądzenia odsetek ustawowych za okres od 1 czerwca 2013 r. zarówno od kwoty 70.630,41 zł, jak i od kwoty 43.113,25 zł oraz w części rozkładającej na raty płatność tej ostatniej kwoty. Tymczasem skarżący formułując zakres zaskarżenia napisał, iż zaskarża wyrok: "w zakresie oddalającym powództwo pkt 2 wyroku oraz w zakresie rozstrzygającym o kosztach procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jak i w zakresie rozłożenia orzeczonej kwoty na raty miesięczne w wysokości po 500 (pięćset) złotych". W konsekwencji zakres zaskarżenia został zakreślony zbyt szeroko. Jednakże z treści wniosków apelacyjnych wynika, że intencją egzaminowanego nie było zaskarżenie wyroku Sądu I instancji w tak szerokim zakresie. Mianowicie we wnioskach apelacyjnych skarżący napisał, że wnosi o: "zmianę przedmiotowego wyroku w zaskarżonej części w przedmiocie oddalającym powództwo pkt 2 wyroku i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 70631 zł wraz z należnymi odsetkami od dnia wyrokowania wraz z zasądzeniem od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu I Instancji i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego". Tak z kolei sformułowane wnioski apelacyjne nie zabezpieczały w pełni interesu powódki, a wręcz stanowią działanie na jej szkodę. Sąd podziela stanowisko Komisji, że egzaminowany nie dostrzegł, że w orzecznictwie sądów powszechnych, ale także i Sądu Najwyższego wyrażono wielokrotnie pogląd, iż w wypadku roszczenia o zachowek odsetki za opóźnienie należą się od daty wezwania zobowiązanego do zapłaty (wyroki Sądów Apelacyjnych - w Białymstoku z 8 marca 2013 r. sygn. I ACa 733/12, w Katowicach z 7 czerwca 2013 r. sygn. I ACa 183/13, w Warszawie z 23 października 2012 r. sygn. I ACa 460/12, w Łodzi z 27 lutego 2013 r. sygn. I ACa 1156/12, Sądu Najwyższego z 17 września 2010 r. sygn. II CSK 178/10). Zatem skoro powódka w piśmie z dnia 19 maja 2013 r. wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 140.000 zł tytułem zachowku wyznaczając termin spełnienia świadczenia na dzień 31 maja 2013 r., wobec czego od dnia 1 czerwca 2013 r. pozwana pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia. Tymczasem skarżący żądając zasądzenia odsetek za opóźnienie dopiero od daty wyrokowania i to tylko od kwoty 70.631 zł z powołaniem się na odmienny pogląd prawny Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, działał tym samym w interesie pozwanej, a nie w interesie powódki. Nadto we wnioskach apelacyjnych skarżący nie domagał się uchylenia orzeczenia rozkładającego zasądzona kwotę 43.113,25 zł na raty, jak również nie domagał się zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty od dnia 1 czerwca 2013 r. co jest kolejnym działaniem na szkodę powódki. Wreszcie wniosek o zasądzenie kosztów procesu za I instancję nie uwzględnia faktu, że powódka w pozwie wyraźnie domagała się zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Trzeba przy tym dodać, że wniosek o zasądzenie kosztów procesu za II instancję błędnie został postawiony w ramach wniosku o zmianę wyroku Sądu I instancji. Do innych istotnych błędów skarżącego odnosiły się trafne uwagi egzaminatorów w przedmiocie zaniechania postawienia zarzutów naruszenia art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c., jak również art. 320 k.p.c. Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, że brak właściwego sformułowania wniosków apelacyjnych w korelacji z niewskazaniem konkretnej i prawidłowej wartości przedmiotu zaskarżenia, dyskwalifikuje sporządzoną pracę. Wbrew zarzutom skarżącego kwestie poprawności formalnej apelacji, w tej sytuacji nie mogły przeważyć na jego korzyść. Sąd zauważa, iż w egzaminie adwokackim chodzi przez wszystkim o sprawdzenie umiejętności zdającego w stosowaniu przepisów prawa w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, stanowiącego zadanie egzaminacyjne. Przecież istotą zawodu adwokata jest umiejętne wykorzystanie swojej wiedzy w interesie swojego przyszłego mocodawcy tak, aby "wygrać" sprawę. Należy podkreślić, że zgodnie z przepisem art. 78d ust. 1 p.o.a. egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu. Cytowany przepis określając zakres przedmiotowy egzaminu adwokackiego, kładzie nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W związku z tym wymagania stawiane zdającemu nie przewidują odmiennego jego traktowania od takiego, jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata. Dlatego zdający wykazując się wiedzą prawniczą powinien wykazać się właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa stanowi bowiem gwarancję właściwego wykonywania zawodu. Egzamin adwokacki jest dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności. Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia uznając, iż wskazane przez Egzaminatorów i potwierdzone przez Komisję II stopnia wady w pracy skarżącego są istotne. W konsekwencji zdaniem Sądu Komisja II stopnia zasadnie uznała, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącego nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu cywilnym i prawidłowo została skarżącemu z powyższego egzaminu postawiona ocena niedostateczna. Jednocześnie oceny tej nie można było zakwestionować jako "zbyt surowej". Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.