VI SA/Wa 572/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.) Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] listopada 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r Nr 52, poz. 525 ze zm., dalej jako u.b.a.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] listopada 2007 r., cofającą M. J. (dalej jako skarżący) pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie sprawy. Podstawą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie był wyrok sądu karnego z dnia [...] listopada 2006 r., skazujący M. J. za [...] (art. 178 § 1 kk) na karę [...], której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres próby lat [...] oraz orzekający zakaz [...] na okres lat [...] licząc od dnia [...] kwietnia 2006 r. Skarżący [...]. W toku postępowania organ uzyskał opinię o skarżącym z Komendy Miejskiej Policji w T. – Posterunek Policji w L., Koła Łowieckiego "O." w T. oraz z Polskiego Związku Łowieckiego – Zarząd Okręgowy w T. Organ I instancji dysponował również kserokopiami dokumentów postępowania karnego przeprowadzonego przez Komendę Miejską Policji w T. przeciwko skarżącemu o powyższe przestępstwo. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, iż pomimo posiadania pozytywnej opinii w miejscu zamieszkania oraz w kole łowieckim, którego skarżący jest członkiem, w jego przypadku zachodzi uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., a zatem, że może on używać broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i dlatego Komendant Wojewódzki Policji w B. w dniu [...] listopada 2007 r., na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. wydał decyzję cofającą skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich oraz pozwolenie na posiadanie broni palnej gazowej do ochrony osobistej. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż istnienie w stosunku do strony obawy, o której mowa w ustawie jest uzasadnione ze względu na rodzaj i okoliczności przestępstwa, którego się dopuściła, co nie daje gwarancji - mimo jej oświadczenia o rezygnacji z posiadania broni gazowej do ochrony osobistej oraz zapewnień, że w przyszłości nie naruszy porządku prawnego – zgodnego z prawem posiadania i używania broni. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Komendanta Głównego Policji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż przestępstwo, za które został skazany jest przestępstwem przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, czyli nie stanowi przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, o którym mowa w ustawie o broni i amunicji. W związku z tym – w jego ocenie - organ I instancji w sposób bezpodstawny cofnął mu pozwolenie na broń. Skarżący wskazał, iż posiada pozytywną opinię zarówno w miejscu zamieszkania, jak i w Polskim Związku Łowieckim oraz że zawsze przestrzegał porządku prawnego i zasad współżycia społecznego, a naruszenie przez niego prawa było jednorazowym uchybieniem w jego ustabilizowanym życiu. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podkreślił, że organy właściwe w sprawach pozwoleń na broń nie zostały zobowiązane do udowodnienia, iż faktycznie posiadacz pozwolenia na broń posłuży się lub użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca nie ustanowił też warunku, aby przestępstwo dokonane lub zarzucone miało jakikolwiek związek z użyciem broni palnej. Wystarczające jest bowiem samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenia (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych, a zatem wykluczającego możliwość posiadania broni, nawet gdy jest ono jednorazowe, a inne zebrane w postępowaniu dowody korzystnie o takiej osobie świadczą. Organy Policji przyjęły więc, iż do przesłanek nie pozwalających przyznać prawa do broni, a poprzez dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. nakazujących je cofnąć, należy zaliczyć, m. in. przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza te, których jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy (takim jest czyn z art. 178a kk). Organy Policji ustalając tę okoliczność jako spełniającą dyspozycję art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. wzięły pod uwagę wysoki stopień szkodliwości takich przestępstw (stanowiących wręcz plagę społeczną), jego ewentualne następstwa (zagrożenia także dla życia i zdrowia nie tylko sprawcy, ale także innych uczestników ruchu drogowego), umyślność czynu – sprawca świadomie godzi się na popełnienie przestępstwa, a także na ewentualne jego skutki dla sfery stosunków społecznych (możliwa śmierć lub kalectwo ludzi oraz uszkodzenie bądź zniszczenie mienia). Zdaniem organów Policji takie właśnie okoliczności winny być brane pod uwagę w wyniku zmiany treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji z dniem 1 stycznia 2004 r. – ustawodawca bowiem odszedł w ten sposób od konieczności ustalania cech charakteru i sposobu życia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub je posiadającej na rzecz przykładowego wskazania rodzaju dóbr chronionych prawem przed bezprawnymi zamachami. Organy Policji przyjęły zatem, iż właśnie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, które pośrednio zagrażać także mogą życiu, zdrowiu i mieniu ludzi, winny znaleźć się w kręgu przesłanek wzbudzających obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., w szczególności takie bezprawne zachowania, których jednym ze znamion ustawowych jest stan nietrzeźwości sprawcy. Taki właśnie czyn popełnił skarżący - [...]. Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, skarżący jest osobą karaną na podstawie prawomocnego wyroku sądu powszechnego za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Prawomocne, skazujące za przestępstwo orzeczenia sądów karnych są dla organów Policji wiążące w zakresie ustalenia faktycznych i prawnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń. Z wyroku, który zapadł wobec skarżącego wynika, że pomimo dobrej opinii w miejscu zamieszkania oraz wśród kolegów myśliwych, dopuścił się czynu godzącego niewątpliwie w ustalony prawem porządek publiczny, a ściśle rzecz ujmując w bezpieczeństwo powszechne na szlaku komunikacyjnym. Taka postawa, a także ciężar gatunkowy popełnionego czynu, w pełni uzasadniają – w ocenie organu odwoławczego – istnienie w przypadku skarżącego obawy z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez skarżącego w odwołaniu okoliczność posiadania w miejscu zamieszkania oraz w kole łowieckim "O." pozytywnej opinii oraz argument, iż zawsze przestrzegał porządku prawnego i zasad współżycia społecznego. Nie eliminuje to bowiem faktu, iż w obrocie prawnym znajduje się wyrok sądu, prawomocnie skazujący stronę za przestępstwo, które – korzystając z przyznanej im przez ustawodawcę kompetencji – organy Policji uznały za dające podstawę do uzasadnionej obawy o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W sytuacji bowiem, gdy to sam ustawodawca przyznał – poprzez obligatoryjny charakter art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. pierwszeństwo interesowi społecznemu, korzystnie o skarżącym świadczące dowody nie mogą mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Broń jest bowiem niebezpiecznym narzędziem, a prawo do jej posiadania ma ścisły związek ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego. Osoba, która uzyska pozwolenie winna dawać gwarancję zgodnego z prawem – w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. posiadania i używania broni. Skarżący dopuszczając się czynu z art. 178a § 1 kk gwarancji takiej – zdaniem organu – nie daje, co nie jest obojętne dla interesu społecznego, do którego ochrony organy Policji są ustawowo zobowiązane. Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie organu, należało zaliczyć skarżącego do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. , a tym samym – w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. – cofnąć mu pozwolenie na broń palną myśliwską i gazową. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. Odnosząc się do uzasadnienia decyzji organu I instancji skarżący podkreślił, że środki karne określone w art. 39 i nast. kk są karami dodatkowymi i w pierwszej kolejności mają one charakter represyjny. W ocenie skarżącego nieuprawniony jest wniosek organu, że obligatoryjność orzekania tego środka oznacza, że istnieje uzasadniona obawa, że skazany może ponownie dopuścić się przestępstwa. Zdaniem skarżącego, organy obu instancji nie wykazały na czym polega realna, uzasadniona obawa, że może on użyć w przyszłości broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, a zatem niemożliwa jest prawidłowa kontrola tych decyzji przez sąd. Organy nie uwzględniły opinii o skarżącym, które jednoznacznie wskazują, że nie została wyczerpana dyspozycja art. 15 ust. 6 u.b.a. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez M. J. skargi od decyzji Komendanta Głównego Policji Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 u.b.a. Z kolei przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zdaniem Sądu, dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. wskazuje, tak jak to przyjęły organy obu instancji, iż jest to przepis mający charakter obligatoryjny, stanowiący podstawę do wydania tzw. decyzji związanej, a więc pozbawionej uznaniowości. Jednak, mając na uwadze przepis art. 15 ust.1 pkt 6 u.b.a., należy przyjąć, iż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji mają w pewnym zakresie charakter zbliżony do tzw. decyzji uznaniowej, albowiem w powołanym przepisie ustawodawca posługuje się zwrotami nieostrymi, jak chociażby przesłanką " interesu bezpieczeństwa lub porządku publicznego". Takie sformułowanie treści art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie oznacza dowolności w działaniu organów Policji. Z uwagi na zastosowanie w ww. przepisie wyrażeń nieostrych, organ zobowiązany jest do rozważenia w sposób wyjątkowo szczegółowy przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, aby wykazać, że dokonana przez organ administracji ocena okoliczności sprawy nie nosi cech dowolności lub nie przekroczyła dopuszczalnej granicy swobody interpretacji tych określeń na tle konkretnego stanu faktycznego. W ocenie Sądu użycie w powyższym przepisie zwrotu "w szczególności" poprzedzającego wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż w stosunku do nich obawa sprzecznego z prawem użycia broni istnieje. Co do innych osób organ Policji jest obowiązany szczegółowo przeanalizować i uzasadnić swoją obawę, że osoby te użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przemawia za tym ochrona nabytego uprawnienia (tak NSA w wyroku z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 128/05). Sam fakt, że osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana za przestępstwo inne niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie oznacza, że stwarza ona zagrożenie użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ jest obowiązany w takim przypadku wykazać dlaczego uznał, że w konkretnej sytuacji, co do konkretnej osoby zagrożenie to istnieje. Zgodnie z przyjętą w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o broni i amunicji, przy cofnięciu pozwolenia na broń nie wystarczy jedynie powołać się na fakt skazania posiadacza broni wyrokiem za jakiekolwiek przestępstwo, lecz niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku między popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany, a nadto cechami jego charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, co pozwoliłoby na wykazanie istnienia obawy, że posiadacz pozwolenia na broń może broni tej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (por. np. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 84/07, wyrok z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 67/07). Co do uzasadnionej obawy, o której mowa w ww. przepisie, to dotyczy ona przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych) czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie i inne) (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 863/06). Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że sprawca tego czynu stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, choć sama jazda pojazdem mechanicznym pod wpływem alkoholu jest czynem wymagającym napiętnowania. O tym czy obawa taka zachodzi powinna decydować ocena dotychczasowego zachowania oraz cech osobowych posiadacza broni (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 863/06). Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wykładnia art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. zastosowana przez organ jest nieprawidłowa. Ma wprawdzie rację organ twierdząc, że ma prawo prowadzić odpowiednią politykę w sprawie dostępu do broni palnej (wydawanie i cofanie pozwoleń na broń palną), ale politykę tę może kształtować tylko w oparciu o przepisy ustawy o broni i amunicji. Dokonując nowelizacji ustawy o broni i amunicji, wbrew twierdzeniom organu, ustawodawca nie odszedł od konieczności ustalania cech charakteru i sposobu życia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub je posiadającej, na rzecz przykładowego wskazania rodzaju dóbr chronionych prawem przed bezprawnymi zamachami. Przedstawiona i zastosowana przez organ wykładnia stoi w całkowitej sprzeczności z ugruntowanym orzecznictwem NSA, ukształtowanym już na gruncie znowelizowanych przepisów ustawy. W orzecznictwie tym wyraźnie akcentuje się konieczność (na co wskazują chociażby przywołane powyżej orzeczenia) oceny cech charakteru osoby, wobec której wszczęto postępowanie o cofnięcie pozwolenia na broń, jak i jej dotychczasowego postępowania. Nie są zatem organy Policji uprawnione do arbitralnego przyjęcia, jak uczyniono to w rozpoznawanej sprawie, że przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, które pośrednio zagrażać mogą życiu, zdrowiu i mieniu ludzi, winny znaleźć się w kręgu przesłanek wzbudzających obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., a w szczególności takie bezprawne zachowania, których jednym ze znamion ustawowych jest stan trzeźwości sprawcy. Taka przesłanka nie została bowiem przewidziana przez ustawodawcę w ustawie o broni i amunicji, zaś przyjęcie stanowiska organu za zasadne prowadziłoby w efekcie do wprowadzenia dodatkowej nieprzewidzianej przepisami prawa kary dodatkowej (por. orzeczenie NSA z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 863/06, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 67/07). W omawianym przepisie odniesiono się do systematyki kodeksu karnego, a zatem tylko przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu w ujęciu kodeksu karnego uzasadniają obawę, o jakiej stanowi ten przepis. Wszystkie inne przestępstwa muszą być rozpatrywane w kontekście stwarzania przez posiadacza broni obawy jej użycia niezgodne z przepisami prawa. Obawa ta musi być zgodna z doświadczeniem życiowym. I właśnie w takich sytuacjach należy badać cechy charakteru posiadacza broni i jego dotychczasową postawę oraz sposób życia, w tym także wobec przepisów prawa i to nie tylko przez pryzmat popełnionego występku, ale w szerszym kontekście. Oczywistym jest bowiem, że ocena czynu karalnego może być jedynie jednoznacznie negatywna. Konieczne jest zatem poczynienie ustaleń dotyczących całokształtu zachowań posiadacza broni oraz ocena zgromadzonych o nim opinii czy to środowiskowych, czy też wydanych przez organizacje, do których należy. W rozpatrywanej sprawie takich ocen nie poczyniono. Osobę skarżącego oceniono jedynie w kontekście występku, za popełnienie którego został skazany, uznając jednocześnie, że posiadanie przez niego pozytywnych opinii oraz jego argumenty o dotychczasowym przestrzeganiu porządku prawnego i zasad współżycia społecznego nie eliminują znajdującego się w obrocie prawnym wyroku sądu. Prowadzi to do wniosku, że organ obawę użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego wyprowadził zasadniczo z faktu skazania skarżącego za występek z art. 178a kk. Znamienne w tym kontekście jest stanowisko organu I instancji, który wskazał, że jeżeli skarżący będzie przestrzegał porządku prawnego, to po upływie terminu przewidzianego do zatarcia skazania będzie mógł ubiegać się o wydanie pozwolenia na broń, na zasadach określonych w ustawie o broni i amunicji. Oznacza ono, że dla organu podstawowe znaczenie ma skazujący wyrok karny, a nie czyn, którego skarżący dopuścił się. Mając na względzie przedstawioną powyżej argumentacje, a zwłaszcza utrwalone orzecznictwo NSA, w ocenie Sądu uznać należy, że organy Policji nie zbadały sprawy w zakresie wystarczającym. Nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i nie dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym także postawy skarżącego w prowadzonym dochodzeniu i dobrowolnego poddania się karze. W związku z powyższym doszło do naruszenia wymienionych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu dopiero szczegółowa analiza i ocena całego materiału dowodowego pozwoli organom Policji na podjęcie stosownej decyzji, która zostanie uzasadniona zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Mając wszystkie przedstawione względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności Sąd oparł na przepisie art. 152 p.p.s.a.