VI SA/Wa 728/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej postanawia: odmówić skarżącej A. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF), skarżąca A. R. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie osiąga dochodu, jak również nie posiada majątku (od roku ma zawieszoną działalność gospodarczą). Natomiast małżonek skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości ok. 2.000 zł miesięcznie. Na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje dzieci w wieku szkolnym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała też, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem oraz dwojgiem małoletnich dzieci. Oświadczyła, że dochód jej małżonka stanowi jedyny dochód czteroosobowej rodziny, która nie dysponuje żadnym majątkiem. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 14 dni: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącej i jej małżonka za rok 2012, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez męża skarżącej z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w roku 2013 oraz od początku bieżącego roku, c) dokumentu potwierdzającego fakt zawieszenia przez skarżącą działalności gospodarczej ze wskazaniem okresu zawieszenia, d) wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej małżonka rachunków bankowych i lokat (w tym kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie transakcje dokonywane w ww. okresie, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. poinformowała, że od marca 2009 r. posiada rozdzielność majątkową z małżonkiem, a od jesieni 2013 r. pozostaje z nim w stanie faktycznej separacji. Mąż skarżącej przekazuje jej (nieregularnie) na każde dziecko po 500 zł miesięcznie tytułem alimentów. Jednocześnie małżonek skarżącej odmawia wydania jakichkolwiek dokumentów odnośnie jego osoby, w tym zeznań podatkowych. Skarżąca podała również, że mieszka w domu należącym do jej matki i to matka ponosi wszystkie koszty utrzymania domu. Natomiast skarżąca w okresie grzewczym partycypuje w kosztach opłat za gaz w kwocie ok. 2000 zł, a ponadto ponosi wiele wydatków związanych z edukacją dzieci. Do ww. pisma skarżąca załączyła następujące dokumenty: - majątkową umowę małżeńską z dnia [...] marca 2009 r. ustanawiającą pomiędzy skarżącą i jej małżonkiem rozdzielność majątkową, - informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z której wynika, że działalność gospodarcza skarżącej została wykreślona z rejestru w dniu [...] lutego 2014 r., - potwierdzenie przez Burmistrza Miasta J. z dnia [...] czerwca 2012 r. przyjęcia wniosku skarżącej o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, - zeznanie podatkowe skarżącej za 2012 rok, z którego wynika, że w roku 2012 z tytułu działalności gospodarczej osiągnęła przychód po odliczeniach w kwocie 925,93 zł, - zeznanie podatkowe skarżącej za 2013 rok, z którego wynika, że w roku 2013 z tytułu działalności gospodarczej nie uzyskała żadnych przychodów, - wyciągi z rachunku bankowego skarżącej za okresy: od [...] do [...] lutego 2014 r. oraz od [...] do [...] kwietnia 2014 r., na którym w ww. okresach nie dokonywano żadnych transakcji, a zgromadzone na nim środki pieniężne wynosiły 443,77 zł. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tamo - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, iż skarżąca w ogóle nie wykazała sytuacji majątkowej swojego małżonka, powołując się na ustanowioną miedzy nimi rozdzielność majątkową oraz faktyczną separację, przy czym we wniosku o przyznanie prawa pomocy wymieniła męża jako osobę, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wspólnie utrzymuje dzieci. W tym miejscu podkreślić należy, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka, niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1142/09, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11 oraz z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 434/13). Zatem rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej k.r.o.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 k.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Mylne jest więc przekonanie skarżącej co do skutków pozostawania z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej, gdyż nie ulega wątpliwości, że w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej, małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny i wzajemnej pomocy. Dlatego też za w pełni zasadne należy uznać wezwanie skarżącej do przedstawienia dokumentów obrazujących sytuację majątkową jej małżonka. Zwraca także uwagę niekonsekwencja skarżącej w przedstawieniu swojej sytuacji majątkowej. Otóż z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jednoznacznie wynika, iż jedynym źródłem dochodów jej czteroosobowej rodziny jest wynagrodzenie męża skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 2.000 zł miesięcznie. Tymczasem w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. skarżąca oświadczyła, że jej małżonek nieregularnie płaci alimenty w wysokości po 500 zł na każde dziecko (łącznie 1.000 zł), ona natomiast partycypuje w kosztach ogrzewania domu swojej matki (w którym zamieszkuje), jak również ponosi "wiele wydatków szkolnych w związku z tym, że dzieci uczęszczają do szkoły podstawowej". Jednocześnie skarżąca nie określiła poziomu tych wydatków, a także nie wyjaśniła skąd uzyskuje środki na ich pokrycie skoro - jak podała we wniosku o przyznanie prawa pomocy - nie dysponuje żadnym majątkiem, w tym oszczędnościami. W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, że skarżąca wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Nadesłane przez nią dokumenty nie przedstawiają w sposób zupełny i klarowny sytuacji majątkowej jej i jej rodziny. Tymczasem to sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Brak dokumentów wykazujących sytuację majątkową męża skarżącej, jak też niekonsekwentne i niepełne wyjaśnienia skarżącej uniemożliwiają dokonanie oceny, czy skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.