VI SA/Wa 770/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Głównego inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia p o s t a n a w i a: odmówić Z. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego W dniu [...] lipca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął złożony na urzędowym formularzu (PPF) przez Z. G. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Z podanych przez Z. G. w formularzu informacji wynikało, iż prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i dwiema małoletnimi córkami. Skarżący podniósł, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie 3000 zł brutto miesięcznie, natomiast jego żona z tytułu umowy o prace uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1386 zł brutto miesięcznie. [...]. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za rok 2010, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku bieżącym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów), c) przedstawienia zaświadczenia pracodawcy żony skarżącego potwierdzającego wysokość wynagrodzenia miesięcznego określonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani skarżący, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia), e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń, W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz w dniu [...] września 2011 r. przedłożył: a) bilans z księgi przychodów i rozchodów, z którego wynikało, iż w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący przy przychodzie w kwocie 302.500 zł poniósł stratę w kwocie 56.168 zł. b) PIT-36L za rok 2010, z którego wynikało, iż w roku tym przy przychodzie w kwocie 1.319.855 zł skarżący z tytułu działalności gospodarczej uzyskał dochód w kwocie 70.385 zł, c) PIT-37 za rok 2010 r., z którego wynikało, iż w roku tym żona skarżącego uzyskała dochód w kwocie 1005 zł, d) podatkową księgę przychodów i rozchodów działalności gospodarczej skarżącego, potwierdzającej, iż w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przy przychodzie w kwocie 302.500 zł skarżący poniósł stratę w kwocie 56.168 zł,. e) wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres 15 maja 2011 r. – 31 sierpnia 2011 r. f) kopie faktur VAT za prąd, telefon, telewizję satelitarną [...], wodę, telefon komórkowy, g) kopię umowy leasingu operacyjnego dotyczącego koparko-ładowarki. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W przedmiotowej sprawie skarżący zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w późniejszych pismach nie przedstawił żadnej argumentacji, która wskazywałaby, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wskazał w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie 3000 zł brutto miesięcznie, natomiast jego żona z tytułu umowy o prace uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1386 zł brutto miesięcznie. W ocenie rozpoznającego wniosek nie można dopatrzeć się przeciwwskazań do pokrycia przez skarżącego kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, W szczególności nie może o tym świadczyć odnotowywana w pierwszej połowie bieżącego roku strata z prowadzonej działalności gospodarczej, w sytuacji w której przychód skarżącego przekroczył w ubiegłym roku jeden milion trzysta tysięcy złotych, a dochód siedemdziesiąt tysięcy złotych Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt I FZ 10/10), w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżący, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że strona skarżąca uzyskuje przychody i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie dochody strony skarżącej, należałoby stwierdzić, że jego działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trudno uznać, iż w tej kategorii mieści się przypadek strony skarżącej, uzyskującej przychód przekraczający w ubiegłym roku jeden milion sześćset tysięcy złotych i dochód w kwocie siedemdziesięciu tysięcy złotych. Wskazać ponadto należy, iż stosownie do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym odpowiedź skarżącego była niepełna. Skarżący nie przedłożył bowiem wyciągu z posiadanego przez żonę skarżącego rachunku bankowego ani nie złożył oświadczenia, iż żona takiego rachunku nie posiada. Nie przedłożył także zaświadczenia pracodawcy żony skarżącego potwierdzającego wysokość wynagrodzenia miesięcznego określonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jaką kwotę żona skarżącego posiada na rachunku bankowy ani jakie uzyskuje wynagrodzenie. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych oraz dochodów zony, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.