VI SA/Wa 82/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej spółce B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obejmującym obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. W piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. spółka B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca"), reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Do skargi strona załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 złotych oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 złotych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca spółka wskazała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 złotych, wartość środków trwałych to 0 złotych, zaś strata za ostatni rok obrotowy - według bilansu - zamknęła się w kwocie 206.720,83 złotych. Ponadto, z dokumentów nadesłanych przez skarżącą spółkę wynika, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 złotych przy przychodzie w wysokości 310.354,30 złotych. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, wynika, że skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 złotych, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 złotych jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 złotych. Z kolei z przedłożonego do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 607/14 rachunku zysków i strat skarżącej spółki za rok 2013 wynika, że strona osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 703.759,60 złotych. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się natomiast w kwocie 986.649,55 złotych. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne strata netto skarżącej spółki za rok 2013 wyniosła 281.678, 69 złotych. Rachunek zysków i strat skarżącej spółki, sporządzony na dzień 31 marca 2014 r., wskazuje, że osiągnęła ona w pierwszym kwartale bieżącego roku przychód netto ze sprzedaży w wysokości 158.356 złotych. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się natomiast w kwocie 273.604 złotych. Skarżąca spółka przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres od 31 stycznia 2014 roku do dnia 30 kwietnia 2014 roku, na którym saldo końcowe wyniosło 282,57 złotych. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 82/14, Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. skarżąca spółka wniosła sprzeciw od ww. postanowienia Referendarza sądowego WSA w Warszawie. Wskazując na wadliwą ocenę jej sytuacji finansowej, strona skarżąca podniosła w uzasadnieniu sprzeciwu, że ocena zdolności finansowej skarżącej spółki została dokonana na wyrost, albowiem referendarz sądowy oparł swoje stanowisko na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami spółki, a nie na jej rzeczywistym położeniu. Zdaniem strony skarżącej, referendarz wykluczył możliwość pogorszenia się kondycji finansowej skarżącej spółki, bazując jedynie na prognozach finansowych spółki na rok 2013. Strona skarżąca zarzuciła, że referendarz zignorował wykazywane przez spółkę aktualne problemy finansowe. Skarżąca spółka wskazała, że w celu prowadzenia rozpoczętej w marcu 2012 r. działalności zmuszona była zakupić 273 sztuki kas fiskalnych, który to wydatek wpłynął na jej kondycję finansową. Ponadto strona podniosła, że transakcje dokonywane na rachunku bankowym skarżącej spółki są próbą ratowania spółki. Strona wskazała, że wpłaty na konto dokonywane są przez jedynego udziałowca spółki z jego środków własnych. Jednocześnie strona skarżąca zauważyła, że jej sytuacja finansowa zmusiła ją do zmniejszenia kosztów obsługi prawnej, bowiem wydatkowanie nawet najdrobniejszych kwot ze zgromadzonych nielicznych środków są dla spółki bardzo dotkliwe i mogą doprowadzić nawet do jej likwidacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy, strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 246 p.p.s.a., obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FZ 345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem, zachowując odpowiednią proporcję między wspomnianymi interesami. Stosownie do przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (por. art. 199 p.p.s.a.), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia, bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (tak m.in. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Warto zauważyć, jak wskazał przykładowo NSA w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (niepubl.), że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Z nadesłanych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, że skarżąca jest spółką prawa handlowego, której przedmiotem działalności - zgodnie z wpisem do rejestru - jest rozpoczęta w 2012 r. działalność w sektorze usług ochrony mienia dla firm oraz dla osób fizycznych, jak również reklama oraz wynajem i dzierżawa pojazdów samochodowych (zob. sprawozdanie z działalności skarżącej za rok 2012 oraz wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2012 r.). Sąd zwraca uwagę na fakt, że co prawda w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 złotych, jednakże w sprawozdaniu z działalności firmy za rok 2012 podano, że "na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych (rozliczana za pomocą kas fiskalnych), co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w następnym roku, tj. w 2013 r." (zob. pkt 3 sprawozdania z działalności). Zdaniem Sądu, prognozowany w powyższym sprawozdaniu rozwój spółki został potwierdzony w zestawieniu dokonanym w Rachunku zysków i strat, sporządzonym za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., z którego wynika, że w 2013 r. zdecydowanie zwiększył się przychód spółki do kwoty 703.759,60 złotych, w porównaniu z kwotą 287.682,75 złotych w 2012 r. Zarazem nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej strony z kwoty 535.590,69 złotych w 2012 r. do kwoty 986.649,55 złotych w 2013 r. Wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył zarówno wypłacanych przez skarżącą spółkę wynagrodzeń, które z kwoty 244.445,07 złotych w 2012 r. wzrosły do kwoty 390.515,12 złotych w 2013 r. znacznie zwiększyła się wartość kosztów usług obcych z kwoty 123.258,63 złotych do 224.367,06 złotych w 2013 r. Skarżąca taką ocenę jej sytuacji finansowej uznała za dokonaną na wyrost, jednakże na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową na dzień wniesienia sprzeciwu. Na ocenę sytuacji finansowej skarżącej w kontekście spełniania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie pozwalają dane zawarte w wyciągach z rachunków bankowych (data wyciągów na dzień 31 marca 2014 r., na dzień 30 kwietnia 2014 r.), albowiem główną powtarzającą się wielokrotnie transakcją wyszczególnioną w tychże dokumentach są przelewy dokonywane z konta skarżącej spółki na rzecz komorników sądowych. Przyczyny, dla których strona skarżącej musi takie przelewy dokonywać nie zostały wytłumaczone w żadnym z pism nadesłanych do Sądu. Zdaniem Sądu, wbrew temu, co twierdzi strona skarżąca, spółka w oczywisty sposób nie utraciła płynności finansowej, skoro zwiększyła przychód o kwotę 416 tysięcy złotych. Sąd uznał ponadto, że o możliwościach płatniczych skarżącej spółki świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym (np. zapłata na rzecz "O." Sp. z o. o. kwot 2.000 złotych w dniach [...] i [...] lutego 2014 r. oraz [...] marca 2014 r.), jak i publicznoprawnym (regularne wpłaty na rzecz urzędów skarbowych i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Warto, zdaniem Sądu, podkreślić, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wskazuje, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek dokonuje I. N., zajmujący stanowisko Prezesa Zarządu skarżącej spółki. I tak w miesiącu styczniu 2014 roku dokonana przez niego wpłata sięgnęła kwoty 23.600 złotych (cztery wpłaty), w miesiącu lutym 2014 roku trzykrotnie przelane środki wyniosły łącznie 13.500 złotych, w miesiącu marcu 2014 r. wpłaty wyniosły łącznie 12.900 złotych, zaś w kwietniu przelane środki wyniosły łącznie 19.300 zł. Zarazem z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego i ZUS, a także agencji [...]. Wyciągi nie dokumentują więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności, podczas, gdy kwoty te złożyły się na wykazaną w rachunku zysków i strat wysokość przychodu przekraczającego w 2013 roku sześćset tysięcy. Zwrócić uwagę należy także na wysokość przychodów netto ze sprzedaży produktów, która w pierwszym kwartale 2014 r. wyniosła prawie 160 tysięcy złotych. W ocenie Sądu - brak udokumentowania na rachunku bankowym wpłat potwierdzających prowadzoną działalność gospodarczą czyni w istocie niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Powyższe, w ocenie Sądu, sugerowałoby, że wszelkie przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług wpłacane są na konto Prezesa spółki lub przekazywane są mu przez pracowników spółki w formie gotówkowej. Ewentualnie może także sugerować, że spółka posiada również inne (nieujawnione Sądowi) rachunki bankowe. W każdym razie świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. W konsekwencji uznać należy, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co skutkuje odmową przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu, brak jest bowiem przeciwwskazań do pokrycia przez stronę skarżącą z posiadanych środków także kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nierozstrzygnięta pozostaje wątpliwość Sądu co do rzeczywistego wpływu kosztów poniesionych przez spółkę (których wysokości strona nie podała) na zakup kas w ilości 273, na jej kondycję finansową, w sytuacji, gdy aktywa na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły 54.378,00 złotych, zaś które w grudniu 2013 r. osiągnęły wysokość 2.359,36 złotych. Jak zaznaczyła strona skarżąca, transakcja zakupu miała miejsce w 2012 r. Strona nie wyjaśniła jednak, w jakim celu zakupiła tak dużą liczbę kas fiskalnych. Na podstawie poczynionych ustaleń, Sąd uznał, że skarżąca spółka co prawda w sprzeciwie podniosła, że z uwagi na powstałą sytuację majątkową wydatkowanie nawet najmniejszych kwot może spowodować nawet likwidację spółki, jednak nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających jej stanowisko jakoby uiszczenie opłaty sądowej od skargi spowodowało tak ciężką sytuację majątkową spółki, która doprowadzi nawet do jej likwidacji. Należy zauważyć, że pomimo sugerowanych problemów, spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego (zob. wyciągi z rachunków). Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, co podniesiono powyżej, konto skarżącej spółki zasilane jest wpłatami dokonywanymi przez jej jedynego udziałowca, jak również obecnego Prezesa (zob. Dział 2 Rubryka 1 KRS). Ponadto, z przedstawionych dokumentów wynika, że strona zwiększyła, w porównaniu z 2012 r., przychód o kwotę 416 tysięcy złotych. Z powyższego wynika, że skarżąca spółka dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest obowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach, winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga fakt, że Sąd dopatrzył się niespójności pomiędzy dokumentami źródłowymi złożonymi przez skarżącą i jej oświadczeniami. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji postanowienia.