VI SA/Wa 829/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. komandytowa z siedzibą w J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 829/15 w przedmioicie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. komandytowa z siedzibą w J. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku rejestracji dwudziestu dziewięciu używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za ich używanie postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi Zarządzeniem Sędziego z 26 maja 2015 r. spółka M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w J. (nazywana dalej: "Skarżącą", "Spółką") została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z [...] lutego 2015 r. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku rejestracji dwudziestu dziewięciu używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za ich używanie, w kwocie 503 zł. W dniu 24 sierpnia 2015 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co bezpośrednio wynika ze stanu załączonych rachunków bankowych. Wyjaśniła, że problemy finansowe spółki są wynikiem braku możliwości ściągnięcia należnych wierzytelności. Podała, że dysponuje pięcioma rachunkami prowadzonymi w Banku [...] S.A., na których salda końcowe wynoszą odpowiednio: -[...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł. Podała również, że posiada nieściągalne - z uwagi na bezskuteczność egzekucji – wierzytelności, wynikające z dwóch orzeczeń sądowych zapadłych przeciwko dłużnikom spółki: M. L. i K. L., na kwoty odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że wartość środków trwałych Spółki (według bilansu za ostatni rok) wyniosła [...] zł, a za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w kwocie [...] zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z 3 września 2015 r. spółka została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: rocznego sprawozdania finansowego Spółki za rok 2014, dokumentu wskazującego na wysokość osiąganego dochodu (poniesionej straty) w roku 2015 – od stycznia 2015 do 31 lipca 2015 r., wyciągów ze wszystkich posiadanych przez Skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, dokumentów potwierdzających informacje o wysokości nieściągalnych wierzytelności spółki, na które strona powołała się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przy piśmie z 5 października 2015 r. Skarżąca przesłała: sprawozdanie finansowe za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2014 r. z którego wynikało, że Spółka, przy przychodzie w wysokości [...] zł, uzyskała dochód w kwocie [...] zł (załączono sprawozdanie finansowe za rok 2014 wraz z zawartym w nim rachunkiem zysków i strat). Bilans Spółki za rok obrotowy 2014 zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą [...] zł. Skarżąca przedłożyła również wyciągi z pięciu rachunków bankowych prowadzonych w Banku [...] S.A. za okres od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. Ponadto przedstawiła kserokopie następujących orzeczeń: - nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z [...] listopada 2013 r. wydanego na podstawie weksla przez Sąd Okręgowy w [...] (sygn. akt [...]), w którym nakazano pozwanym M. L. i K. L., aby zapłacili solidarnie skarżącej spółce kwotę [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami od 1 sierpnia 2013 r. do dnia zapłaty, kosztami sądowymi w kwocie [...] zł oraz kosztami zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł. W dniu 22 stycznia 2014 r. ww. nakaz zapłaty został opatrzony klauzulą prawomocności, - postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 30 lipca 2013 r. (sygn. akt [...]) nadającego klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu przeciwko dłużnikom M. L. i K. L. na rzecz skarżącej spółki do kwoty [...] zł, - postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z [...] sierpnia 2014 r. (sygn. akt [...]) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z wniosku skarżącej przeciwko dłużnikom M. L. i K. L. wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Postanowieniem referendarza sądowego z 20 listopada 2015 r. odmówiono Skarżącej, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, nazywanej dalej: "p.p.s.a."), prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia podano, że Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pismem z 3 grudnia 2015 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z 20 listopada 2015 r., podtrzymując stanowisko, że finanse Spółki nie pozwalają na ponoszenie kosztów sądowych. Skarżąca zaprzeczyła, że posiada rachunek bankowy w Banku [...] S.A., na który dokonuje wpłat. Rachunek ten jest rachunkiem pośredniczącym w transakcjach płatniczych dokonywanych kartą. Z rachunku Skarżącej na tenże rachunek uiszczane są opłaty prowizyjne związane ze świadczeniem usług płatniczych przez operatora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna się ona sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich sytuacji, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (zob. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I FZ 323/10). Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Samodzielna działalność gospodarcza prowadzona na własny rachunek wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmiot ją prowadzący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r. I ACz 393/92). W związku z tym, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością, zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 966/130). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w cytowanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że osiągane przychody nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Zatem, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, jest ona zobowiązana na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny Skarżąca była wzywana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 24 sierpnia 2014 r. (zob. zarządzenie z 3 września 2015 r.). Z nadesłanych dokumentów wynika, że Skarżąca jest Spółką prawa handlowego, której przedmiotem działalności zgodnie z wpisem do rejestru, jest rozpoczęta w 2010 r. działalność w sektorze usług turystycznych, hotelarskich, gastronomicznych oraz sprzedaży detalicznej produktów żywnościowych i tytoniowych (zob. KRS – stan na dzień 30 kwietnia 2015 r.). W sprawozdaniu finansowym firmy na dzień 31 grudnia 2014 r. podano, że przychody netto ze sprzedaży wyniosły [...] zł, zaś w tym okresie zysk (strata) netto wyniósł [...] zł (zob. uchwała wspólników Spółki z dnia [...] czerwca 2015 r.) Spółka ponosi duże wydatki na koszty działalności operacyjnej ([...] zł), na które składają się m.in. zużycie materiałów i energii, usługi obce oraz wartość sprzedanych towarów i materiałów. Sytuacji finansowej skarżącej w kontekście spełniania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie potwierdzają dane zawarte w przedstawionych wyciągach z rachunków bankowych. Stan na rachunku [...] po operacjach bankowych na przestrzeni od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. wykazywał dodatnie saldo końcowe na dzień 1 września 2015 r. w wysokości [...] zł, na dzień 31 sierpnia – [...] zł, na dzień 31 lipca [...] zł. Podobnie dodatnie saldo końcowe w tożsamym okresie było na rachunku bankowym [...]. Na rachunku o nr [...] na koniec 31 sierpnia 2015 r. odnotowano saldo końcowe w wysokości [...] złotych, co wydaje się kwotą, która pozwalałaby na pokrycie kosztów wpisu sądowego w wysokości [...] złotych. Należy zauważyć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy Spółka złożyła 24 sierpnia 2015 r. Z opisu operacji z 22 sierpnia 2015 r. – 24 sierpnia 2015 r. wynika, że na koncie nr [...] Spółka na dzień 22 sierpnia 2015 r. posiadała [...] zł dostępnych środków, w dniu 24 sierpnia 2015 r. ta kwota wynosiła [...] zł. W tym samym daniu na rachunku [...] dysponował dostępną kwotą [...], a na rachunku nr [...] kwotą [...] złotych. W tym stanie rzeczy Sąd nie znajduje podstaw do stwierdzenia, że Spółka nie posiada środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania, na którą to niedogodność wskazała Skarżąca we wniosku – PPPr (k. [...] akt sądowych). Należy również zauważyć, że konta Skarżącej zasilane są wpłatami dokonywanymi przez bank [...] S.A. – [...] – w postaci przelewów zewnętrznych przychodzących. Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Spółka ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani w sprzeciwie nie podniosła i nie wykazała, że z uwagi na istniejącą sytuację majątkową Spółki zmuszona jest zawiesić działalność gospodarczą, czy też liczy się z całkowitym zaprzestaniem prowadzenia tej działalności. Jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 97/13, takie okoliczności wskazują, że Spółka dysponuje środkami na bieżące wydatki. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 4771910. Pomimo sugerowanych we wniosku z 24 sierpnia 2015 r. problemów Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą. Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, jak wskazano powyżej, konto Spółki zasilane jest wpłatami w postaci przelewów zewnętrznych przychodzących z [...] S.A. - [...]. Z powyższego wynika, że Skarżąca dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest zobowiązana ponieść w sprawie winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami Spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.