VI SA/Wa 856/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu p o s t a n a w i a: - odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji - Pismem z dnia 17 marca 2016 r. A.M. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca"), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia [...] września 2015 r., nr [...] nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych za niedopełnienie obowiązków: przeprowadzenia analizy ryzyka w celu zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa finansowego, o której mowa w art. 8b ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu(tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 299), stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 8b ust. 3 cyt. ustawy, a także przechowywania przez wymagany okres udokumentowanych wyników analizy, o którym mowa w art. 8a tej ustawy. W petitum skargi strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca powołała się na fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Skarżąca wskazała także na okoliczności, według niej uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca podkreśliła, że wysokość kary jest niewspółmierna do stopnia naruszenia i rażąco krzywdząca. Jednocześnie, skarżąca podniosła, że organ administracji publicznej, a w razie nieuwzględnienia wniosku - Sąd, badając zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania spornej decyzji, winien mieć na względzie w szczególności zarzuty stawiane zaskarżonemu rozstrzygnięciu. Zdaniem skarżącej, wadliwość zaskarżonej decyzji jest niewątpliwa oraz rażąco narusza porządek prawny, co uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd. Z treści skargi wynika, że za 2013 rok działalność skarżącej przyniosła dochód, natomiast za 2014 rok działalność ta przyniosła straty. Skarżąca wskazała, że prowadzenie dalszej działalności jest niemożliwe na skutek zablokowania na poczet niniejszej sprawy rachunków bankowych i środków finansowych. Strona zauważyła ponadto, że oprócz dokonanych zajęć na kwotę 11 mln złotych (należność główna i odsetki), są prowadzone egzekucje innych należności publicznoprawnych (bieżące rozliczenia podatku VAT) wynoszących: za styczeń 2014 r. - około 212.128 zł, za czerwiec 2014 r. - ok. 51.833 zł, za lipiec 2014 r. - ok. 10.395 zł, za październik 2014 r. - ok. 10.395 zł (kwoty należności głównych bez odsetek). Skarżąca wskazała jednocześnie, że dokonanie zabezpieczenia i brak środków finansowych zmusił ją do zwolnienia pracowników, ponieważ nie było w firmie środków na wypłaty wynagrodzeń. Ponadto, strona skarżąca podniosła, iż za 2014 r. działalność skarżącej wygenerowała stratę w wysokości 82.564,66 złotych. Niezależnie od powyższego, skarżąca zauważyła w uzasadnieniu skargi, że w toku postępowania administracyjnego przedstawiła stosowne dokumenty, z których wynika, że z uwagi na czynności podejmowane przez urzędy skarbowe i organy egzekucyjne, jej działalność gospodarcza została zawieszona. Strona wskazała także, iż w związku z działaniami organów państwa, cały jej majątek został zajęty. Skarżąca stwierdziła ponadto, że z załączonych do akt sprawy wydruków z rachunków bakowych (zarówno firmowych, jak i prywatnych) wynika zajęcie wszelkich środków znajdujących się na tych rachunkach, co - w jej ocenie - potwierdzać mają salda rachunków bankowych znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:\ Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej także: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jak stanowi przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z powołanego przepisu cyt. ustawy wynika, iż wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko na wniosek strony skarżącej, w którym uprawdopodobni ona istnienie przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Jeśli chodzi o przesłankę niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, to należy zauważyć, iż o spełnieniu owego warunku można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej są większe, niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem owego aktu lub czynności. W konsekwencji, oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Z kolei, jeśli chodzi o spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków, uznać należy, iż spełnienie tej przesłanki powinno być rozważane z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Przesłanki wskazane w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania danego aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich, realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają znaczenie niejako potencjalne. Zdaniem Sądu, podkreślić należy wyraźnie, iż wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednocześnie, warto zwrócić uwagę, że skoro sąd administracyjny orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącej, to wyłącznie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie ulega wątpliwości, że dla wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony skarżącej, opierające się na hipotetycznych przypuszczeniach. Zdaniem Sądu, uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W tej sytuacji, uznać trzeba, iż ewentualny brak stosownego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez Sąd. Należy przy tym zauważyć, że skoro po stronie skarżącej leży obowiązek wykazania istnienia przesłanek, które uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji, to Sąd nie bada z urzędu faktu, czy szkoda lub trudne do usunięcia skutki rzeczywiście mogą zaistnieć. Uprawdopodobnienie tego faktu spoczywa zatem na stronie wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uznać należy, iż rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności organu, Sąd ma jedynie obowiązek wziąć pod uwagę całość materiału zgormadzonego w sprawie, który może przysłużyć się do weryfikacji twierdzeń zawartych we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, pod kątem spełnienia przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu, zauważyć trzeba, że do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów, zawartego w treści skargi, strona skarżąca nie załączyła jakichkolwiek dokumentów obrazujących sytuację finansową skarżącej. Jednocześnie, Sąd stwierdził, że z akt administracyjnych wynika, iż przy piśmie z dnia 4 września 2015 r. strona skarżąca przedłożyła do akt sprawy potwierdzenia sald rachunków bankowych, rozliczenie roczne PIT-36L oraz PIT-B za 2014 rok, rozliczenie roczne PIT-37 oraz PIT-0 za 2014 rok, rachunek zysków i strat przedsiębiorstwa PHU M. za 2014 rok, a także bilans przedsiębiorstwa PHU M. na dzień 31 grudnia 2014 r. Zauważyć należy, że wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oznacza, iż chodzi w tym przypadku o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Zdaniem Sądu, podniesione przez stronę skarżącą okoliczności nie mogą uprawdopodobnić, iż do wskazanych powyżej konsekwencji prowadzić będzie wykonanie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów. Okoliczności te mogą, co najwyżej, świadczyć o hipotetycznych jedynie przypuszczeniach skarżącej dotyczących wyrządzenia jej znacznej szkody. W ocenie Sądu, należy ponadto zauważyć, iż strona skarżąca, podnosząc w ramach wniosku argumentację o wpływie wykonania spornej decyzji Ministra Finansów, nie dołączyła jakichkolwiek dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, które mogłyby stanowić o ryzyku doprowadzenia strony skarżącej do sytuacji, w której pozbawiona zostałaby środków na dalsze prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej. Warto wskazać, iż w aktach administracyjnych znajdują się zeznania podatkowe strony skarżącej PIT-36L oraz PIT-B za 2014 r., rozliczenie roczne PIT-37 oraz PIT-0 za 2014 r., a także rachunek zysków i strat za 2014 r., bilans na dzień 31 grudnia 2014 r. (vide: dokumenty dołączone do pisma strony skarżącej z dnia 4 września 2015 r. - k. 116 akt administracyjnych), z których wynika, że: 1) jeśli chodzi o zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 - przy przychodach w kwocie 6.422.708,07 złotych skarżąca poniosła stratę w wysokości 82.564,66 złotych; 2) jeśli chodzi o informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 - skarżąca uzyskała przychód w kwocie 2.162.051,05 złotych oraz poniosła stratę 156.354,10 złotych (przy kosztach uzyskania przychodu w wysokości 2.318.405,15 złotych); 3) jeśli chodzi o rubrykę D PIT/B za 2014 r. "Łączny przychód, dochód lub strata podatnika z działalności gospodarczej" - skarżąca wskazała łączny przychód na kwotę 6.422.708,07 złotych, koszty uzyskania przychodów na kwotę 6.505.272,73 złotych, przy jednoczesnej stracie wynoszącej 82.564,66 złotych; 4) jeśli chodzi o PIT-37 za 2014 r. - skarżąca zeznała, że uzyskała przychód w kwocie 20.335,58 złotych. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika ponadto, że saldo księgowe rachunku bieżącego należącego do skarżącej przedsiębiorstwa PHU M.: - w Banku [...] S.A. - na dzień 9 lutego 2015 r. wyniosło 659.111,82 złotych, - w Banku [...] - na dzień 9 lutego 2015 r. wyniosło -2.599.575,00 EUR, - w [...] S.A. - konto "Platinium" - saldo dostępne: -8.714.387,40 złotych, na rachunku oszczędnościowym -19.436.801,77 złotych, zestawienie rachunków, depozytów terminowych i kredytów stanów rachunków: -714.355,68 złotych. Ponadto, z rachunku zysków i strat (wariant porównawczy) za okres 2014 r. wynika, że: a) działalność prowadzona przez skarżącą w 2014 r. przyniosła stratę w wysokości -156.354,10 złotych (w roku 2013 r. skarżąca uzyskała zysk w wysokości 1.988.776,65 złotych), b) aktywa obrotowe w 2014 r. wyniosły 2.458.434,93 złotych, c) krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe wyniosły 2.464.934,93 złotych. W ocenie Sądu, zgromadzona dokumentacja (wobec nieprzedstawienia dokumentów źródłowych) może posłużyć jedynie weryfikacji twierdzeń strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 766/08). Sąd, badając wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów, dokonał weryfikacji twierdzeń strony skarżącej z całokształtem materiału dowodowego (także zgromadzonego na etapie postępowania administracyjnego), jednak nie dostrzegł przesłanek przemawiających za koniecznością pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Zdaniem Sądu, przywołane powyżej dane, świadczą, iż prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza przynosi wysokie przychody, przy bardzo wysokich kosztach prowadzenia działalności. Z akt administracyjnych wynika ponadto, że skarżąca w zeznaniu podatkowym za rok 2013 wykazała dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości ponad 6 mln złotych (vide: pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 23 czerwca 2015 r., sporządzone na podstawie PIT-36L i PIT/B, złożonych przez skarżącą w Urzędzie Skarbowym - k. 29 akt administracyjnych). Sąd wyraźnie ponownie podkreśla, iż z przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jednak nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem zaskarżonego aktu. W świetle przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest o takiej szkodzie, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki tymczasowej ochrony przed ewentualnymi skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności. Podkreślenia wymaga również, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona skarżąca (vide: postanowienie NSA z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt I FZ 370/13). Zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wskazała, jakie obiektywne skutki na przyszłość wywoła wykonanie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów. Powołała się jedynie, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie kłóci się z interesem publicznym, bowiem wstrzymanie wykonania decyzji spowoduje większe prawdopodobieństwo, że kwota zaległości podatkowej będzie mogła zostać spłacona. Warto podkreślić, że stosunkowo niski dochód uzyskany przez skarżącą z działalności gospodarczej wynika w głównej mierze z wysokich kosztów prowadzenia tej działalności. Zatem, nie sposób - zdaniem Sądu - uznać, iż bieżące koszty działalności uniemożliwiły skarżącej zabezpieczenie odpowiedniej kwoty na poczet spłacenia należności podatkowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżąca w analizowanym wniosku nie uprawdopodobniła zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków oraz wyrządzenia znacznej szkody wykonania zaskarżonej decyzji nakładającej na nią karę 5.000,00 złotych za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Sąd, badając wniosek o wstrzymanie wykonania spornej decyzji, dokonał weryfikacji twierdzeń strony skarżącej z całokształtem materiału dowodowego (także zgromadzonego na etapie postępowania administracyjnego) i doszedł do przekonania, że fakt ewentualnego wyegzekwowania nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi i ewentualne jej uwzględnienie nie będzie skutkować nieodwracalnymi skutkami, ponieważ w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie stronie skarżącej zwrócona. W ocenie Sądu, należy wyraźnie stwierdzić również, że uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Odnosząc się to stwierdzenia strony skarżącej dotyczącego zawieszenia działalności gospodarczej, Sąd zauważa, że zarówno we wniosku o wstrzymanie, jak i w aktach administracyjnych brak jest dokumentów potwierdzających owo zawieszenie działalności. Na marginesie, zauważyć można jedynie, że z rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej (CEDIG) wynika, że zawieszenie działalności nie miało miejsca, a działalność jest aktywna. Sąd uznał ponadto, że powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Podkreślenia wymaga również fakt, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (vide: postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 529/16). Warto zwrócić uwagę, iż w przypadku braku należytego (pełnego, opartego na dokumentach źródłowych) uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd nie może działać w tym zakresie za stronę, gdyż to wyłącznie na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, że zaskarżona decyzja w razie wykonania mogłoby narazić ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgromadzona dokumentacja sprawy może posłużyć natomiast jedynie weryfikacji twierdzeń strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 766/08). Na marginesie, wskazać należy również, że powołane we wniosku strony skarżącej zarzuty dotyczące legalności zaskarżonej decyzji, zostaną rozpoznane dopiero przy kontroli merytorycznej zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem, celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 395/12). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.