VI SA/Wa 889/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia w części zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z 25 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. Sp. z o. o. z siedzibą w K. (dalej skarżąca). Z zachowaniem terminu skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, w wyniku czego Sąd wezwał ją do uiszczenia wpisu od tego środka odwoławczego. Skarżąca w otwartym terminie do uiszczenia wpisu zwróciła się z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza tego wniosku wskazała, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.000.000,00 złotych, wartość środków trwałych to 300.155,92 złotych, a zysku na koniec 2012 r. wyniósł 713.731,90 złotych. Podniosła także, że stan jej konta bankowego opiewa na 180.334,29 złotych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że nie posiada środków na poniesienie kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, bowiem prowadzi kilkaset postępowań, co wiąże się z koniecznością uiszczania kolejnych wpisów, niejednokrotnie o znacznej wysokości. Z kolei z przesłanych na wezwanie Referendarza sądowego dokumentów wynika, że skarżąca w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 listopada 2013 r. osiągnęła dochód w kwocie 240.556,09 złotych. Zapisy przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych za okres trzech miesięcy wykazały szereg operacji wykonanych na rzecz różnych podmiotów, które oscylowały od kwot kilku do kilkudziesięciu tysięcznych, w tym z tytułu uiszczenia podatków, bądź składek na ubezpieczenia społeczne. Saldo początkowe na dzień 1 października 2013 r. wynosiło 102.661,55 złotych, a końcowe na dzień 31 grudnia 2013 r. sięgnęło kwoty 105.436,88 złotych. W oparciu o powyższe dane - postanowieniem z 21 lutego 2014 r., Referendarz Sądowy odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego przez nią prawa pomocy. Wskazał, że w niniejszej sprawie przedstawiona sytuacja finansowa skarżącej nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z zachowaniem terminu skarżąca wniosła sprzeciw od rozstrzygnięcia Referendarza sądowego podnosząc, że odmowa opiera się na błędnych ustaleniach faktycznych, które są efektem nieprawidłowej oceny, nieuwzględniającej specyfiki działalności gospodarczej skarżącej. Wskazała, że musi regulować na bieżąco i bez opóźnień zobowiązania względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacać wygrane graczom, opłacać serwis i obsługę urządzeń, a także uiszczać podatek od gier niezależnie od tego czy działalność przynosi pozytywny wynik finansowy. Podniosła nadto, że podejmując swoją działalność gospodarczą czyniła to w realiach stabilnej ustawy o grach i zakładach wzajemnych, nie mając świadomości, że przepisy te zostaną zaostrzone ustawą o grach hazardowych. To spowodowało, że obecnie rzeczywista wartość automatów o niskich wygranych ma realną wartość tak jak materiał wtórny do demontażu, bowiem na rynku nie ma potencjalnych nabywców tych urządzeń. Jednocześnie podniosła, że ewentualna sprzedaż tych urządzeń wiązałaby się z brakiem możliwości prowadzenia przez nią dalszej działalności gospodarczej, co uznała za nieracjonalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Natomiast w myśl art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy podkreślić, że z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie została spełniona. Ponowna analiza stanu majątkowego skarżącej, dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz przedłożone do akt sprawy kserokopie dokumentów źródłowych, prowadzi do wniosku, iż jej sytuacja finansowa pozwala na uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250 złotych. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca obraca znacznymi środkami pieniężnymi, zatem nie można mówić o braku tych środków w sytuacji, w której z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego wynika, iż z jednej strony na ten rachunek wpływają wpłaty od kontrahentów, jak również z tego konta skarżąca reguluje swoje należności względem innych podmiotów gospodarczych oraz państwowych. Część wpłat od podmiotów zewnętrznych oscyluje przy tym w granicach kilkudziesięciu tysięcy złotych, a stan rachunku przewyższał kilkanaście, kilkadziesiąt, a nawet sto tysięcy złotych. Zdaniem Sądu skarżąca niewątpliwe dysponowała więc kwotami pozwalającymi jej na pokrycie kosztów sądowych w tej sprawie, przy czym struktura wydatków nie wskazuje na niemożność przeznaczenia posiadanych środków na uiszczenie wpisu sądowego. Zdaniem Sądu nie może ona zatem uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe, wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 344/11). Strona występująca na drogę sądową winna bowiem mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej, bowiem nie przedstawiła ona, ani we wniosku, ani w sprzeciwie okoliczności, które mogłyby wykazać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.