VI SA/Wa 899/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. (obecnie: Syndyk [...]) na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu lotniczego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania Syndykowi [...] prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Syndyk [...] (dalej też jako "Syndyk") wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w masie upadłości brak jest środków, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów postępowania. Syndyk podkreślił, że według spisu inwentarza w skład majątku upadłego wchodzą głównie ruchomości w postaci sprzętu [...] wraz z przynależnymi do poszczególnego sprzętu [...] o łącznej wartości 8.290,00 zł oraz ruchomości w postaci mebli o szacunkowej wartości 1.000,00 zł. Ponadto w skład majątku upadłego wchodzą prawa majątkowe w postaci 500 udziałów w spółce prawa handlowego działającej pod firmą [...] Wartość ww. udziałów została określona na kwotę 1,00 zł z uwagi na fakt, iż ww. spółka faktycznie nie prowadzi działalności i wymaga restrukturyzacji. Ponadto zgodnie z informacjami wynikającymi z KRS w imieniu tej spółki obecnie działa kurator. Poza ww. aktywami w skład majątku upadłego wchodzą również wierzytelności o wartości nominalnej rzędu 3 mln złotych, jednakże, w ocenie Syndyka dane wynikające z ksiąg upadłego co do stanu należności budzą uzasadnione wątpliwości, albowiem istnieją istotne rozbieżności pomiędzy stanem ujawnionym w księgach, a danymi zawartymi w spisie podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec Spółki przedstawianych przez Spółkę we wniosku o ogłoszenie upadłości. Ponadto wierzytelności w kwocie ponad 400 tys. zł na dzień ogłoszenia upadłości były już przedawnione. Wobec czego szanse na ich ściągnięcie od dłużników są praktycznie zerowe. Syndyk przy tym podniósł, iż stan formalny każdej z wierzytelności, ocena możliwości uzyskania zaspokojenia podlega obecnie analizie przez obsługę księgową i prawną masy upadłości oraz jest weryfikowany w toku prowadzonych działań. W konsekwencji jedynym realnym majątkiem, jaki znajduje się w masie upadłości są aktywa o łącznej wartości 9 291,00 zł oraz środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie w łącznej wysokości 56 758,05 zł. Syndyk zaznaczył przy tym, że stan środków będzie się systematycznie zmniejszał, a to z uwagi na konieczność ponoszenia dalszych bieżących kosztów postępowania upadłościowego. Podkreślił, że, co prawda, aktualnie suma środków zgromadzonych w masie pozwala w chwili obecnej na uiszczenie wpisu, tym niemniej środki te są realnymi funduszami, które muszą wystarczyć na przeprowadzenie całego postępowania upadłościowego. We wniosku zaznaczono, że koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego określono na poziomie 168 tysięcy złotych, co wynika z preliminarza wydatków sporządzonego na podstawie art. 306 ustawy Prawo upadłościowe. W ocenie Syndyka uiszczenie wpisu sądowego niewątpliwie spowoduje znaczne uszczuplenie i tak już niskich zasobów finansowych masy upadłości, a w dalszej przyszłości brak środków pieniężnych na bieżące wydatki masy upadłości. Zdaniem Syndyka odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, będzie oznaczać rzeczywiste ograniczenie możliwości zainicjowania postępowania. Innymi słowy uiszczenie żądanego wpisu będzie pozostawało w sprzeczności z postępowaniem upadłościowym, albowiem będzie wiązało się z takim obniżeniem stanu majątku upadłego, który w konsekwencji może doprowadzić do umorzenia całego postępowania. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoznając wniosek Syndyka [...] o przyznanie prawa pomocy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Na podstawie art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie Syndyk wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek rozpoznawany jest w oparciu o przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy należy stwierdzić, że brak jest podstaw do przyznania Syndykowi prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że sam fakt ogłoszenia upadłości w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, iż w takiej sytuacji istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Istotnym jest przy tym, że ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (p. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 266/08; postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08; postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem z oświadczenia Syndyka wynika, że dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów sądowych na aktualnym etapie postępowania. Środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie sięgają bowiem kwoty 56 758,05 złotych. Nie zachodzi zatem przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, czyli wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nie można przy tym podzielić argumentacji zawartej we wniosku o przyznanie prawa pomocy, której sens sprowadza się do wykazania kolizji obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z prawidłową realizacją zadań wynikających z postępowania upadłościowego. Pdkreślić należy, że realizacja przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi w tym wypadku są opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu Syndyka zwolnienia od kosztów sądowych. Wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym nie korzystają bowiem z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (p. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 83/11, z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13). W związku z powyższym na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.