VII SA/Wa 105/13

WyrokWSA w Warszawie2013-07-10

Skład orzekający: Renata Nawrot, Paweł Groński, Ewa Machlejd

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uchylił decyzję Wojewody, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, z powodu naruszenia przepisów postępowania dotyczących zapewnienia czynnego udziału następców prawnych zmarłego inwestora?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uchylająca decyzję Wojewody, była przedwczesna. Choć organ odwoławczy prawidłowo zidentyfikował naruszenie przepisów postępowania (brak czynnego udziału następców prawnych zmarłego inwestora), to przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy, powinien był zbadać legitymację procesową wnioskodawcy G. S. do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Brak interesu prawnego wnioskodawcy skutkowałby umorzeniem postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 2001 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji paliw. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody, uznając naruszenie przepisów postępowania dotyczące braku czynnego udziału następców prawnych zmarłego inwestora. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Głównego Inspektora, uznając ją za przedwczesną, gdyż organ odwoławczy nie zbadał legitymacji procesowej wnioskodawcy.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R. C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją Nr [...]z dnia [...] października 2012 r., po rozpoznaniu wniosku G. S. z dnia 7 sierpnia 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] Starosty Powiatu [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. M. pozwolenia na budowę stacji do dystrybucji gazu propan-butan na działce Nr ew. [...]w W., przy ul. [...]. Organ stwierdził, że w dniu wydania przedmiotowej decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] Starosty Powiatu [...] obowiązywał art. 28 k.p.a., zgodnie z którym "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązekf. W związku z powyższym organ uznał G. S. za stronę postępowania, jako właściciela nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z działką, na której były wykonywane roboty objęte pozwoleniem na budowę. Po przeprowadzeniu postępowania organ stwierdził, że decyzja z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] Starosty Powiatu [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca W. M. pozwolenia na budowę stacji do dystrybucji gazu propan- butan na działce Nr ew. [...] w [...], przy ul. [...], nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., w szczególności wadą rażącego naruszenia prawa. Wskazana wyżej decyzja, wydana została w oparciu o właściwą podstawę prawną, nie narusza przepisów o właściwości, a także nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ponadto decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, w razie jej wykonania nie wywoływałaby czynu zagrożonego karą oraz nie była w dniu wydania i nie jest trwale niewykonalna. Zaskarżona decyzja nie wypełnia także przesłanki rażącego naruszenia prawa, określonego w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że inwestor przedłożył wymagane prawem dokumenty stosownie do art. 32, 33, 34 i 35 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (j.t. Dz. U. Nr 106 z 2000 r., poz. 1126 z późń. zm.), tj. projekt budowlany, ważną decyzję z dnia [...] listopada 2000 r. znak [...]o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane - umowa dzierżawy zawarta w dniu 8 grudnia 2000 r., która weszła w życie 1 stycznia 2001 r. - oraz uzgodnienia wynikające z przepisów szczególnych. Stosownie do art. 47 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 89, poz. 415 z póżń. zm.) warunki zabudowy i zagospodarowania terenu ustalone w decyzji wiązały organ wydający pozwolenie na budowę. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. znak [...] Burmistrz Gminy W[...] określił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Inwestycja została zaprojektowana zgodnie z ustaleniami w/w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz na podstawie Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 30 sierpnia 1996 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowania (Dz. U. Nr 122 z 1996 r., poz.576). Projekt budowlany został uzgodniony w dniu 14 listopada 2000 r. przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej z uwagami. Na planie zagospodarowania działki Nr ew. [...]rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych napisał: "wykonać ścianę oddzielenia pożarowego między zbiornikami a budynkami'. W dniu 6 grudnia 2000 r. w/w rzeczoznawca uzgodnił projekt budowlany bez uwag. Reasumując, organ stwierdził, odnosząc się do argumentacji rozpatrywanego wniosku o stwierdzenie nieważności, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Szczegółowe warunki realizowania przedsięwzięć budowlanych uregulowane zostały przepisami ustawy Prawo budowlane oraz aktów wykonawczych. W sytuacji spełnienia warunków przewidzianych w powyższych regulacjach organ administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązany jest wydać decyzję o pozwoleniu na budowę. Fakt niedoręczenia wnioskodawcy pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] stycznia 2001 r. Nr [...] Starosty Powiatu [...], może stanowić co najwyżej przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wedle którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Po rozpoznaniu odwołania R. C. od w/w decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W ocenie Głównego inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżona decyzja organu wojewódzkiego wydana została z naruszeniem art. 7, art. 10 § 1, art. 11, art. 30 § 4 oraz art. 107§3k.p.a. Stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Natomiast art. 30 § 4 k.p.a., przewiduje w razie śmierci strony w toku postępowania, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, wstąpienie jej następców prawnych. Niewątpliwie, stosownie do art. 28 k.p.a. (jako, że decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę wydana została przed dniem 11 lipca 2003 r.), przymiot strony posiada w niniejszej sprawie inwestor, tj. W. M., na rzecz którego wydana została decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] stycznia 2001 r., Nr [...]. Co prawda z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 14 września 2012 r., znak [...], Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu, kierując m.in. w/w pismo do W. M., jednakże zwrotne potwierdzenie odbioru w/w pisma zostało zwrócone do nadawcy z adnotacją "adresat zmarf'. Z przebiegu dalszego postępowania administracyjnego nie wynika, aby organ wojewódzki podjął działania zmierzające do ustalenia następców prawnych W. M.. Jakkolwiek, co wynika z akt sprawy, umowa dzierżawy działki Nr ew. [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., której stroną był W. M. (dzierżawca), zawarta została na okres 5 lat, począwszy od dnia 1 stycznia 2001 r., zaś obecnie dzierżawcą działki Nr ew. [...] jest inny podmiot ([...] - umowa z dnia [...] stycznia 2011 r. w aktach organu wojewódzkiego), tym niemniej w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego powyższa okoliczność nie wpływa na przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym inwestora (jego następców prawnych). W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nieustalenie przez organ pierwszej instancji następców prawnych W. M., niepowiadomienie ich o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a następnie wydanie rozstrzygnięcia w sprawie z pominięciem tychże osób stanowi naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 30 § 4 K.p.a. Organ odwoławczy przytoczył stanowisko WSA w Warszawie, zajęte w wyroku z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 737/10, iż: "w stosunku do osoby zmarłej nie można ani wszcząć postępowania, ani prowadzić postępowania, ani przyznać jej lub odmówić przyznania określonych praw lub roszczeń, ani skierować do osoby zmarłej decyzji Następstwo procesowe stron z ari. 30 § 4 k.p.a. naieży odnieść zarówno do postępowania głównego, jak i postępowań nadzwyczajnych (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt I! SA/Gd 892/08). Następstwo procesowe w postępowaniu administracyjnym jest możliwe tylko w takich postępowaniach, w których określone prawo zbywalne lub dziedziczne należące do określonego podmiotu stanowi podstawę jego udziału w postępowaniu w charakterze strony (wyrok WSA w Wrocławiu z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt ill SAA/Vr 53/11). W ocenie Głównego inspektora Nadzoru Budowlanego decyzja o pozwoleniu na budowę podlega dziedziczeniu. Po pierwsze, wskazać należy, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest zbywalna (art. 40 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowiane - Dz. U. z 2010 r. Nr 243. poz. 1623 ze zm.) Po drugie, jakkolwiek art. 30 § 4 k.p.a. dotyczy następstwa prawnego w toku postępowania administracyjnego, tym niemniej zgodnie ze stanowiskiem NSA, reguła następstwa prawnego ma także zastosowanie po zakończeniu postępowania administracyjnego i należy ją wyprowadzić z regulacji prawa materialnego w związku z prawem cywilnym (wyrok z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 329/08). Skoro nie budzi wątpliwości przejście na spadkobierców obowiązków takich jak np. konieczność wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego (wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt IV SA 232/99), przeniesieniu w drodze spadkobrania podlegają także uprawnienia wynikające z pozwolenia na budowę. Prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia na budowę przechodzą na spadkobierców z mocy prawa w chwili otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy). Przyjęcie spadku jest równoznaczne z obligatoryjnym wstąpieniem w prawa i obowiązki spadkodawcy wynikające z pozwolenia na budowę (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 416/04). Osoba będąca inwestorem, a także jej następcy prawni, niewątpliwie, w ocenie organu odwoławczego, legitymują się własnym, indywidualnym, rzeczywistym interesem prawnym upoważniającym do udziału w postępowaniach administracyjnych ilekroć dotyczyć one będą decyzji o pozwoleniu na budowę. Ze zgromadzonych akt sprawy nie wynika przy tym, aby decyzja o pozwoleniu na budowę przeniesiona została na inny podmiot. Podkreślenia wymaga stanowisko zajęte przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1258/07, zgodnie z którym "pominięcie spadkobierców strony postępowania stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonej w art. 10 K.p.a". Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, tj. art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 30 § 4 k.p.a., upoważnia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 208/99; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA 430/99; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2005 roku, sygn. akt I SA/Wa 237/05), tym bardziej, iż uchybienie procesowe, polegające na niebraniu przez stronę, bez własnej winy, udziału w postępowaniu, nie może zostać konwalidowane przez uzupełniające postępowanie dowodowe dokonane w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 595/99). Odmienna praktyka pozostawałaby w opozycji do zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a. oraz art. 78 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Organ odwoławczy wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie organ pierwszej instancji winien w pierwszej kolejności ustalić następców prawnych inwestora, a następnie poinformować o toczącym się postępowaniu celem zapewnienia czynnego udziału oraz doręczyć rozstrzygnięcie. Zakres wskazanego naruszenia, tj. pominięcie następców prawnych inwestora, uzasadniało uchylenie decyzji organu wojewódzkiego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a, bowiem doszło do naruszenia przez organ wojewódzki przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, tj. przeprowadzenie postępowania z udziałem wszystkich stron postępowania, ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przyjęcie odmiennego stanowiska naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania, wynikającą z art. 15 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 678/08), ponieważ odbierałoby stronie możliwość weryfikacji rozstrzygnięcia organu niższego rzędu przez organ wyższego rzędu. Na marginesie organ odwoławczy wskazał, że zakaz reformationis in peius, o którym mowa w art. 139 k.p.a, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 k.p.a., w wyniku której organ pierwszej instancji ponownie rozpatruje sprawę (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1998 r., sygn. akt FPS 2/98 - ONSA 1998/3/79; wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r" sygn. akt II OSK 900/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1148/11). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący R. C. wnosił o uchyienie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. Skarżący podnosił naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., który uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i rozpatrzenia zarzutów odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Skarga została uwzględniona, ponieważ dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. uchylająca w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. Nr [...]odmawiającą stwierdzenia na wniosek G. S. nieważności decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. M. pozwolenia na budowę stacji do dystrybucji gazu propan-butan na działce Nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w [...]. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., który to przepis dla wydania decyzji kasacyjnej wymaga spełnienia dwóch przesłanek, tj. że decyzja pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a ponadto, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Naieży zgodzić się z organem odwoławczym, że brak czynnego udziału strony w postępowaniu pierwszej instancji (art. 10 § 1 k.p.a.) - w sytuacji, gdy strona postępowania zmarła, a w jej miejsce nie zostali wezwani do udziału następcy prawni - stanowi naruszenie przepisów postępowania, która uzasadnia uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W tym przypadku konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy tj. przeprowadzenie postępowania z udziałem pominiętych stron postępowania, ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Trafne jest również stanowisko organu, że w takiej sytuacji za uchyleniem decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. przemawia także art. 15 k.p.a. stanowiący, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a więc stwarza obowiązek rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie przez dwie instancje (w przypadku wniesienia odwołania przez stronę). W ocenie sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego w okolicznościach sprawy było jednak przedwczesne. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek G. S. z dnia 7 sierpnia 2012 r., właściciela działki sąsiadującej bezpośrednio z działką, na której została zrealizowana budowa stacji paliw płynnych na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] stycznia 2001 r. Wnioskodawca zarzucił decyzji rażące naruszenie prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z § 133 ust. 1 pkt 2, 6, 7 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i ich usytuowanie (Dz. U. nr 98 poz. 1067 ze zm.), obowiązującego w czasie wydania decyzji, poprzez niezachowanie odległości 10 m stacji od granic działki oraz pasa drogowego, a także wymaganych odległości od linii energetycznych. W odwołaniu od decyzji Wojewody [...] nr [...] r. z dnia [...] października 2012 r., R. C. będący właścicielem działki zainwestowanej podnosił, że postępowanie z uwagi na brak interesu prawnego wnioskodawcy G. S. powinno być przez organ umorzone. Tym zarzutem formalnym winien się zająć w pierwszej kolejności organ odwoławczy, bowiem dopiero po skutecznym wszczęciu postępowania zadaniem organu jest ustalenie kręgu stron. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ powinien przeprowadzić badania pod kątem istnienia przesłanek formalno-prawnych warunkujących dopuszczalność wszczęcia postępowania. Wykazanie interesu prawnego należy do podmiotu składającego wniosek o stwierdzenie nieważności. We wniosku z dnia 7 sierpnia 2012 r. G. S. wskazał przepisy prawa, które zostały jego zdaniem naruszone w dacie wydania decyzji, a dotyczyły odległości przedmiotowej stacji paliw m.in. od jego działki bezpośrednio sąsiadującej z działką zainwestowaną. Organ pierwszej instancji nie kwestionował legitymacji wnioskodawcy stwierdzając, że w dniu wydania decyzji [...] stycznia 2001 r. obowiązywał art. 28 k.p.a. zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano w tym czasie zasadę, że przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przysługuje (poza inwestorem) także właścicielom nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z działką na której miały być wykonywane roboty objęte pozwoleniem na budowę. Organ odwoławczy nie odniósł się do tego stanowiska organu pierwszej instancji. Generalną regułą jest, że postępowanie nadzwyczajne o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem odrębnym od postępowania o pozwolenie na budowę, a zgodnie z zasadą tempus regit actum organ rozpoznający sprawę działa na podstawie prawa obowiązującego w dacie wszczęcia postępowania. Oznacza to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, w tym także z powodu rażącego naruszenia prawa, organ wszczyna i prowadzi na podstawie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, obowiązujących w chwili złożenia wniosku o jego wszczęcie. Natomiast legalność zakwestionowanego rozstrzygnięcia pod kątem rażącego naruszenia prawa podlega badaniu według stanu prawnego obowiązującego w dniu jego wydania (wyrok NSA z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 610/10). Interes prawny zarówno więc wnioskodawcy G. S. jak i inwestora W. M. organ winien oceniać według stanu prawnego z chwili złożenia wniosku, a nie z chwili wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w dniu [...] stycznia 2001 r. Na ogół stronami postępowania w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym są te same podmioty, jednak krąg ten może ulec zmianie w razie utraty interesu prawnego bądź uzyskania tego interesu w dacie orzekania przez organ w postępowaniu nadzwyczajnym. Jak wynika z akt administracyjnych, wnioskodawca G. S. nie brał udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Obecnie oceny interesu prawnego G. S. organ winien dokonać, badając jaki wpływ stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę może mieć na sferę praw i obowiązków wnioskodawcy. Nie zawsze bowiem osoba która miała przymiot strony w postępowaniu zwykłym musi mieć też przymiot w postępowaniu o stwierdzeniu nieważności decyzji i odwrotnie. Odnosząc się do twierdzenia organu, że decyzja o pozwoleniu na budowę podlega dziedziczeniu, stwierdzić należy, że przepisy prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają regulacji dziedziczenia praw nabytych w drodze decyzji administracyjnych. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. dotyczy wstąpienia następców prawnych w toku postępowania. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego reguła następstwa prawnego ma także zastosowanie po zakończeniu postępowania administracyjnego i naieży ją wyprowadzić z regulacji prawa materialnego w związku z prawem cywilnym. W dacie wydania pozwolenia na budowę w dniu [...] stycznia 2001 r. inwestor W. M. posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z tytułu umowy dzierżawy zawartej z właścicielem działki zainwestowanej R. C. na okres 5 lat, licząc od 1 stycznia 2001 roku. Nieruchomość została wydzierżawiona w celu budowy i użytkowania stacji do dystrybucji gazu propan- butan, a przedmiot dzierżawy został postawiony w używanie i pobieranie pożytków do dyspozycji dzierżawcy jedynie na czas trwania umowy. Obecnie wybudowana stacja paliw została wydzierżawiona innemu dzierżawcy H. M.. W ocenie sądu organ odwoławczy nie rozważył następstwa prawnego inwestora w aspekcie jego praw do nieruchomości i faktu zakończenia budowy na dzień wszczęcia postępowania. Przede wszystkim zaś organ odwoławczy stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a. winien rozważyć, czy wniosek o stwierdzenie nieważności pochodzi od osoby posiadającej legitymację materialnoprawną do wszczęcia postępowania w sprawie tj. strony postępowania o stwierdzenie nieważności. W razie bowiem stwierdzenia, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego w sprawie, powinna być wydana przez organ odwoławczy decyzja o umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe względy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło