VII SA/Wa 1060/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący asesor WSA Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.H. na czynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 marca 2023 r. znak DON.7200.24.2023.JSK w przedmiocie zawiadomienia o braku podstaw do wznowienia postępowania postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić S.H. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W odpowiedzi na pisma skarżącego S.H. z dnia 10 stycznia 2023 r., 2 lutego 2023 r., 8 marca 2023 r. i 13 marca 2023 r. dotyczące wznowienia z urzędu postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: GINB) z 17 września 2020 r. (znak: DON.7100.190.2020.KKL), pismem z 17 marca 2023 r. znak: DON.7200.24.2023.JSK) GINB poinformował skarżącego S.H., że analiza akt sprawy nie wykazała zasadności wznowienia z urzędu postępowania zakończonego ww. decyzją GINB z 17 września 2020 r. Pismem z dnia 17 kwietnia 2023 r. (wedle sprostowania z 20 kwietnia 2023 r.), S.H., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego – adwokata, wniósł skargę na czynność GINB z 17 marca 2023 r. zarzucając naruszenie przez GINB art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 147 k.p.a. oraz art. 6,7, i 8 k.p.a., żądając uchylenia zaskarżonej czynności w całości i wznowienia postępowania zakończonego decyzją GINB. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego wyznaczając przepisy art. 3- 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.). W świetle art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest czynność GINB polegająca na poinformowaniu skarżącego o braku zasadności wznowienia z urzędu postępowania zakończonego decyzją GINB z 17 września 2020 r. mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem a nie obowiązkiem organu. Pogląd ten należy uznać za utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a wniosek ten opiera się na zauważeniu, że stanowisko to wyrażane było przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach wydawanych przed reformą tego Sądu wprowadzającą dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne (por. wyrok NSA z 27 marca 2002 r., II SA 2791/00), a następnie zostało ono w pełni podtrzymane w aktualnym orzecznictwie tego Sądu (zob. wyroki NSA z: 15 grudnia 2021 r., II OSK 2216/21; z 13 stycznia 2021 r., II OSK 2697/20; z 28 sierpnia 2019 r., II OSK 2129/18; z 19 czerwca 2019 r., I OSK 2162/17; z 18 stycznia 2018 r., II OSK 804/16), w którym stwierdza się, że działanie z urzędu jest domeną organu, wykonywaną ostatecznie i bezpośrednio z jego inicjatywy (choć możliwe jest zewnętrzne zainspirowanie postępowania) i akcentuje jednocześnie, iż żaden z przepisów k.p.a. nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie (zob. przykładowo wyrok NSA z 23 lutego 2022 r. I OSK 919/19). Taki tryb zainicjowania postępowania charakteryzuje się bowiem tym, że nawet wniosek strony nie wiąże w jakikolwiek sposób organu, a może stanowić co najwyżej impuls (informację) do wszczęcia postępowania z urzędu. Powyższe prawo organu przekształca się w obowiązek prawny wyłącznie wówczas, gdy ustalenia, którymi dysponuje organ, dają podstawę do przyjęcia, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego. W wyroku z 5 kwietnia 2023 r. w sprawie o sygn. II OSK 1152/20 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że podanie pochodzące od podmiotu niebędącego stroną może stanowić istotną informację dla organu nadzoru o potrzebie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (zob. też art. 233 zdanie drugie k.p.a. w zw. z art. 235 k.p.a.), jednakże podkreślił równocześnie stanowczo, że wszczęcie postępowania z urzędu, w tym postępowania nadzwyczajnego, jest prawem organu, który w ramach wykonywania własnych kompetencji, samodzielnie ocenia potrzebę zainicjowania postępowania nadzorczego (zob. także powołany w ww. wyroku NSA wyrok tego Sądu z 19 kwietnia 2017 r., II OSK 484/17). Jakikolwiek podmiot zewnętrzny dla administracji, w tym także strona stosunku materialnoprawnego, który byłby konkretyzowany w postępowaniu jurysdykcyjnym, nie może skutecznie żądać jego wszczęcia, gdy przewidzianą ku temu formą jest podjęcia działania z urzędu. Aczkolwiek źródłem wiedzy na temat zaistnienia stanu, który może wymagać wszczęcie postępowania z urzędu mogą być informacje dostarczone przez osoby niebędące stronami postępowania, to jednak pozyskanie takich informacji nie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu (M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 445-446). Mając zatem na względzie, że prowadzona z urzędu działalność organów administracji pozostaje w gestii tych organów, a brak inicjatywy konkretnego organu w tym zakresie (skoro żaden przepis nie obliguje go do wszczęcia postępowania z urzędu a jedynie daje mu taką możliwość) nie podlega ocenie sądu administracyjnego, skargę wniesioną w niniejszej sprawie przez skarżącego na opisane na wstępie pismo GINB z 17 marca 2023 r. uznać należało za niedopuszczalną. Zauważyć należy, że w przedmiotowym piśmie, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 12 kwietnia 2017 r. sygn. VII SA/Wa 963/16, GINB wskazał zresztą skarżącemu, że zawiadomienie o sposobie załatwienia pisma zawierającego żądanie wszczęcia postępowania przez organ z urzędu nie przybiera żadnej z zaskarżalnych prawnych form działania, a w konsekwencji od takiego pisma informacyjnego nie przysługuje środek odwoławczy do sądu. Sąd potwierdza, że przedmiotowe zawiadomienie nie może być zakwalifikowane jako akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zaskarżalne do sądu w oparciu o zacytowany na wstępie przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pismo to ma wyłącznie charakter informacyjny (nie przesądza o żadnych uprawnieniach i obowiązkach skarżącego) i jako takie nie podlega kontroli sądu administracyjnego i nie może być przedmiotem skutecznie wniesionej skargi (por. prawomocne postanowienie WSA we Wrocławiu z 6 października 2020 r. II SA/Wr 414/20). Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.