VII SA/Wa 1098/22
WyrokWSA w Warszawie2024-10-23
Skład orzekający: Grzegorz Rudnicki, Mirosław Montowski, Nina Beczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) może obejmować przebudowę linii elektroenergetycznej kolidującej z drogą, a jeśli tak, to czy wymaga to odrębnej oceny oddziaływania na środowisko dla tej linii?Ratio decidendi
Decyzja ZRID może obejmować przebudowę sieci uzbrojenia terenu, w tym linii elektroenergetycznej, jeśli koliduje ona z projektowaną drogą publiczną. W takim przypadku nie jest wymagane przeprowadzanie odrębnej oceny oddziaływania na środowisko dla samej linii, jeśli została ona uwzględniona w ramach oceny oddziaływania całego przedsięwzięcia drogowego.Stan faktyczny
Skarżący K. S. zaskarżył decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego zezwalającą na realizację inwestycji drogowej (budowa Południowego Wylotu z Warszawy) oraz obejmującą przebudowę linii elektroenergetycznej 110 kV. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie przepisów specustawy drogowej poprzez objęcie decyzją budowy linii energetycznej, brak ochrony zabytkowego zespołu dworsko-parkowego i użytku ekologicznego, a także nieprawidłowości w ocenie oddziaływania na środowisko. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski asesor WSA Nina Beczek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 marca 2022 r. znak: DLI-III.7621.9.2020.KS.45 w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej oddala skargę
Uzasadnienie.
1. Zaskarżoną decyzją z 31 marca 2022 r., znak DLI-III.7621.9.2020.KS.45 Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister") na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), oraz art. 11g ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej: "specustawa drogowa"), po rozpatrzeniu odwołań D. L., K. S., A. C., Z. C., W. P., A. K., od decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 161/SPEC/2019 z 30 grudnia 2019 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji pn.: "Budowa Południowego Wylotu z W. drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła L. na Południowej Obwodnicy W. do obwodnicy G. odcinek B od węzła L. (bez węzła) do węzła T. (z węzłem) długość odcinka ok. 14,80 km. Zadanie 2 km 8+241,47 -21+746,16", sprostowanej postanowieniem Wojewody Mazowieckiego Nr 15/SAAB/2019 z 9 stycznia 2020 r. – uchylił ww. decyzję (w części co do tożsamości oznaczonej w punkcie I) i zmienił ją, zastępując uchylane rozstrzygnięcia rozstrzygnięciem własnym, zaś w pozostałym zakresie w punkcie II zaskarżonej decyzji utrzymał ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego w mocy.
W bardzo obszernej decyzji (wraz z uzasadnieniem liczy ona 61 stron) Minister wyjaśnił zarówno przyczyny i zakres uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i przyczyny jej utrzymania w mocy w pozostałym zakresie. Organ II instancji odniósł się do zarzutów podniesionych przez strony w złożonych odwołaniach od decyzji organu I instancji, ze szczególny uwzględnieniem stanowiska odwołującego się K. S. (s. 31 – 52 decyzji).
Organ wyśnił też w zakresie stanu faktycznego sprawy, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: "GDDKiA") wystąpił do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem z 15 czerwca 2018 r., uzupełnionym i skorygowanym w trakcie prowadzonego postępowania, o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla inwestycji pn.: "Budowa Południowego Wylotu z W. drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła L. na Południowej Obwodnicy W. do obwodnicy G. odcinek B od węzła L. (bez węzła) do węzła T. (z węzłem) długość odcinka ok. 14,80 km. Zadanie 2 km 8+241,47 - 21+746,16". Inwestor wniósł także o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, uzasadniając konieczność jego nadania interesem gospodarczym i społecznym oraz wniósł o ponowne przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie ww. wniosku, Wojewoda Mazowiecki wydał 30 grudnia 2019 r. decyzję Nr 161/SPEC/2019 o zezwoleniu na realizację ww. inwestycji drogowej oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. Postanowieniem Nr 15/SAAB/2019 z 9 stycznia 2020 r., Wojewoda Mazowiecki sprostował z urzędu oczywiste omyłki pisarskie w ww. decyzji.
Od decyzji Wojewody Mazowieckiego skutecznie prawnie odwołania wnieśli D. L., K. S., A. C., Z. C., W. P. i A. K. Minister rozpatrzył więc ponownie wniosek GDDKiA o wydanie przedmiotowej decyzji, przeanalizował materiał dowodowy zgromadzony przez Wojewodę Mazowieckiego, w tym zbadał poprawność postępowania organu I instancji oraz poprawność kończącej to postępowanie decyzji Wojewody Mazowieckiego, jak również rozpatrzył zarzuty skarżących stron. Wyjaśnił, że stosownie do art. 11a ust. 1 specustawy drogowej, z wnioskiem do Wojewody o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej wystąpił właściwy zarządca drogi, tj. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Zgodnie z art 11d ust. 1 pkt 1 specustawy drogowej, do wniosku załączono mapę w skali 1:1000, na której przedstawiono proponowany przebieg drogi, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, oraz istniejące uzbrojenie terenu. Ponadto, dołączono mapy zawierające projekty podziału nieruchomości (art. 11d ust. 1 pkt 3 ww. ustawy). W myśl art. 11d ust. 1 pkt 2 i 4 specustawy drogowej, we wniosku zawarto analizę powiązania projektowanej drogi z innymi drogami publicznymi oraz określono zmiany w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu. Zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 5 specustawy drogowej, do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej inwestor dołączył projekt budowlany wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi.
Minister wskazał, że 19 września 2020 r. weszła w życie ustawa z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2020 r.,
poz. 47 dalej: "ustawa nowelizująca") rozporządzenie Ministra Rozwoju z 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1609). Zgodnie z § 25 tego rozporządzenia, uchylone zostało dotychczasowe rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1935). Zgodnie z art 25 ustawy nowelizującej, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym, zgodnie z ww. przepisem, przedmiotowa sprawa podlegała rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351, z p. zm. w brzmieniu dotychczas obowiązującym, a także w oparciu o ww. przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.
Przedmiotowy projekt budowlany został wykonany i sprawdzony przez osoby spełniające warunki, o których mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 20 ust. 4 tej ustawy, do projektu budowlanego dołączono oświadczenie projektantów i sprawdzających o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.
Po dokonaniu analizy przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego, organ odwoławczy stwierdził, że spełnia on - z zastrzeżeniem skorygowanych uchybień -wymagania określone w art. 34 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane oraz w rozporządzeniu w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.
Przedmiotowy projekt budowlany jest zgodny z:
- decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 22 kwietnia 2011 r., znak: WOOŚ-II.4200.11.2011.TS (dalej: "decyzja RDOŚ"), określającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowę południowego wylotu z W. drogi ekspresowej [...] w kierunku G. według wariantu "li" z przebiegiem trasy w pobliżu miejscowości A. według podwariantu "C",
- decyzją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 29 stycznia 2015 r., znak: DOOŚ-idk.4200.8.2011.aj.31 (dalej: "decyzja GDOŚ"), uchylającą w części i umarzającą w tym zakresie postępowanie organu I instancji, uchylającą w części i orzekającą w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymującą w mocy decyzję RDOŚ,
- decyzją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 6 kwietnia 2017 r., znak: DOOŚ-OAII.4200.8.2011.aj.44 (dalej: "decyzja zmieniająca GDOŚ"), w przedmiocie zmiany decyzji RDOŚ, zreformowanej w części decyzją GDOŚ,
- postanowieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 15 lipca 2019 r., znak: WOOŚ-II.4222.14.2018.DF.14, uzgadniającym realizację przedsięwzięcia i określającym warunki jego realizacji, (dalej: "postanowienie uzgadniające"),
- decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 15 października 2018 r., znak: WOOŚ-II.420.227.2018.MP.13, o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa fragmentu łącznicy [...], dróg dojazdowych, ścieżki rowerowej, poszerzenia pasa dzielącego i pobocza drogi [...], zieleni naprowadzającej, odwodnienia (zbiorników retencyjnych, sieci melioracyjnej), rowów drogowych, przepustów, skrzyżowań, stacji zasilania przepompowni, placu do zawracania oraz przebudowie cieku melioracyjnego w ramach przedsięwzięcia pn.: »Projekt i budowa południowego wylotu z W. drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła L. na Południowej Obwodnicy W. do Obwodnicy G. odcinek B od węzła L. (bez węzła) do węzła T. (z węzłem) długość odcinka ok. 14,80 km«",
- decyzją Ministra Środowiska z 27 listopada 2014 r., znak: DGK-II-4731-20/7060/47363/14/AK, zatwierdzającą dokumentację hydrologiczną określającą warunki hydrologiczne w związku z zamierzonym wykonywaniem przedsięwzięcia mogącego negatywnie oddziaływać na wody podziemne, w tym powodować ich zanieczyszczenie - budową Południowego Wylotu z W. drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła L. na Południowej Obwodnicy W. do Obwodnicy G.,
- decyzją Ministra Środowiska z 28 września 2014 r., znak: DGK-II-4711-1498/37793/14/AS, zatwierdzającą dokumentację geologiczno - inżynierska dla określenia warunków geologiczno - inżynierskich budowy Południowego Wylotu z W. drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła Lotnisko na Południowej Obwodnicy W. do Obwodnicy G.,
- decyzjami Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie Wód Polskich z 8 maja 2018 r., znak: PZ-II.7322.2.46.2017.AR, WA.RUZ.421.57.2018.RB, z 15 czerwca 2018 r., znak: WA.RUZ.421.121.2018.RB, i z 21 listopada 2018 r., znak: WA.RUZ.421.277.2018.RB, w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego,
- postanowieniem Wojewody Mazowieckiego nr 619/11/2018 z 26 czerwca 2018 r., znak: Wl-ll.7840.11.47.2017.AC (MS1), w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych.
Stosownie do art. 11d ust. 1 pkt 7a specustawy drogowej, inwestor załączył do wniosku wynik audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w art. 24I ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1376, z późn. zm.), oraz uzasadnienie zarządcy drogi, o którym mowa w art. 24I ust. 4 ustawy o drogach publicznych.
Do wniosku inwestor dołączył również wymagane opinie, o których mowa w art. 11b ust. 1 oraz art. 11d ust. 1 pkt 8 specustawy drogowej, jak i wymagane przepisami odrębnymi akty administracyjne, tj. decyzję RDOŚ, decyzję GDOŚ, decyzję zmieniającą GDOŚ, ww. decyzję RDOŚ z 15 października 2018 r., znak: WOOŚ-IL420.227.2018.MP.13, oraz ww. pozwolenia wodnoprawne.
Analizując złożony przez inwestora wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej organ odwoławczy uznał, że zawiera on elementy wskazane w art. 11b oraz art. 11 d ust. 1 specustawy drogowej.
W ocenie organu II instancji, Wojewoda Mazowiecki prawidłowo poinformował strony o wszczętym postępowaniu, podał jego podstawę prawną, poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a także o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z tą dokumentacją, a zatem należycie i wyczerpująco poinformował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
Wojewoda Mazowiecki pismem z 10 września 2018 r. zawiadomił wnioskodawcę oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji, wysyłając zawiadomienia na adresy wskazane w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony postępowania zostały poinformowane o powyższym w drodze obwieszczeń w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, Urzędzie Miasta i Gminy P., Urzędzie Miejskim w T., Urzędzie Gminy L., w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów oraz w prasie lokalnej - wydaniu "Przeglądu P." z dnia [...] września 2018 r. W przedmiotowym obwieszczeniu i zawiadomieniu organ I instancji poinformował strony o terminie i miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z aktami sprawy. W toku postępowania przed Wojewodą Mazowieckim strony postępowania wniosły zastrzeżenia, które organ I instancji przesłał inwestorowi w celu zajęcia stanowiska, a ten ustosunkował się do zagadnień poruszonych przez strony postępowania.
Z uwagi na wniosek inwestora o ponowne przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, działając na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 2373, z późn. zm., dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie"), Wojewoda Mazowiecki pismem z 18 grudnia 2018 r., zwrócił się do RDOŚ o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia drogowego, a ten na podstawie art. 90 ust 2 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, pismem z 24 kwietnia 2019 zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego o zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w sprawie przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia drogowego w trybie art. 33-36 i art. 38 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Spełniając powyższy obowiązek Wojewoda Mazowiecki poinformował społeczeństwo o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy oraz składania uwag i wniosków. Po przeprowadzeniu ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, RDOŚ wydał postanowienie uzgadniające.
Uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia, Wojewoda Mazowiecki wydał 30 grudnia 2018 r. decyzję Nr 161/SPEC/2019 o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej. Nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, Wojewoda Mazowiecki podzielił argumenty przedstawione przez inwestora.
Kontrolowana decyzja Wojewody Mazowieckiego (z zastrzeżeniem skorygowanych uchybień) czyni więc zadość wymogom przedstawionym w art. 11f ust. 1 specustawy drogowej. Decyzja Wojewody Mazowieckiego określa również termin wydania nieruchomości i opróżnienia lokali oraz innych pomieszczeń, o którym mowa w art. 16 ust. 2 specustawy drogowej. Pozytywnie ocenił Minister określenie przez Wojewodę- biorąc pod uwagę dyspozycję art. 16 ust. 2 specustawy drogowej - ww. terminu na 120 dzień od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację omawianego przedsięwzięcia stanie się ostateczna (najkrótszy dopuszczalny termin). Organ zobowiązany był bowiem tak uczynić wobec uzasadnionego wystąpienia przez inwestora o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zgodnie z art. 11f ust. 3 specustawy drogowej, Wojewoda doręczył ww. decyzję wnioskodawcy oraz zawiadomił o jej wydaniu pozostałe strony w drodze obwieszczeń w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, Urzędzie Miasta i Gminy P., Urzędzie Miejskim w T., Urzędzie Gminy L., w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów oraz w prasie lokalnej - wydaniu "Kuriera P." z [...] stycznia 2020 r. Dotychczasowych właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych decyzją Wojewody Mazowieckiego organ I instancji poinformował o wydaniu decyzji w drodze zawiadomienia z 9 stycznia 2020 r., wysłanego na adres wskazany w katastrze nieruchomości. W zawiadomieniu oraz w obwieszczeniu zamieszczono, zgodnie z art. 11f ust. 4 specustawy drogowej, informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji.
Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym organ II instancji stwierdził, że wydana decyzja wymaga jednak dokonania korekty merytoryczno-reformacyjnej. Minister wyjaśnił zarówno podstawy prawne decyzji reformatoryjnej, jak i szczegółowo uzasadnił zmiany, dokonywane w pkt I zaskarżonej decyzji.
W części uzasadnienia swej decyzji odnoszącej się do konieczności utrzymania w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej Minister dokonał analizy zarówno jej poprawności prawnej, jak i szczegółowo odniósł się do zarzutów, podnoszonych w odwołaniach D. L., K. S., A. C., Z. C., W. P., A. K.
Minister wyjaśnił, że zarówno wojewoda orzekający w sprawie, jako organ I instancji, jak i Minister działający, jako organ odwoławczy, pełnią w procesie inwestycyjnym funkcję organów, które będąc właściwe do wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, nie są jednocześnie uprawnione do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji drogowej, ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań. Ponadto, zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 1 i 3 specustawy drogowej, to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej decyduje o przebiegu drogi oraz wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, załączając mapy przedstawiające proponowany przebieg drogi oraz mapy zawierające projekty podziałów nieruchomości. Zarówno wojewoda, jak i organ odwoławczy, mogą działać tylko w granicach tego wniosku, nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Ocenie dokonanej przez organy I i II instancji może jedynie podlegać zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach specustawy drogowej, bowiem stosownie do przepisu art. 11e specustawy drogowej nie można uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.
Inwestor jest kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji, natomiast organ orzekający wyznacza dopuszczalne prawem granice tej kreacji, poprzez dokonywanie oceny prawnej, kończącej się aktem władztwa publicznego, zakreślającego te granice. Zadaniem organu jest sprawdzenie, czy wyznaczone przez wnioskodawcę linie rozgraniczające pas drogowy oraz zaproponowane rozwiązania techniczne odpowiadają woli ustawodawcy wyrażonej w innych regulacjach prawnych, mających znaczenie dla wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Zgodnie z powszechnie przyjmowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem organ właściwy do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie jest upoważniony do korygowania rozwiązań przyjętych we wniosku o wydanie ww. decyzji. To inwestor samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno- wykonawczych inwestycji, mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla
Zgodnie z art. 11i ust. 1 specustawy drogowej, w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nieuregulowanych w specustawie drogowej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Prawo budowlane. Jak wynika natomiast z art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 tej ustawy, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie ma charakteru uznaniowego i w razie spełnienia przez inwestora wymagań określonych w przepisach prawa organ administracji publicznej jest zobligowany zezwolić na realizację inwestycji drogowej.
Organ odwoławczy wezwał inwestora do wypowiedzenia się w sprawie zarzutów w przedmiocie lokalizacji ww. inwestycji podniesionych przez odwołujących się. Inwestor odniósł się do uwag stron wskazując, że w jego ocenie nie zasługują one na uwzględnienie (z wyjątkiem wniosku A. K. o objęcie rozbiórką całego budynku znajdującego się na działce nr [...], z obrębu [...] Z.).
Stanowiska inwestora organ odwoławczy, działając w oparciu o art. 9 k.p.a., przesłał odwołującym się, zawiadamiając jednocześnie, stosownie do art. 10 k.p.a., o prawie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz o możliwości przeglądania akt sprawy. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego K. S., reprezentowany przez r.pr. P. M. W., odniósł się do przesłanego mu stanowiska inwestora, nie zgadzając się z argumentacją inwestora, jak również podtrzymując zarzuty zgłoszone w odwołaniu i uzupełniającym je piśmie.
W związku z podnoszonymi w skardze do tut. Sądu przez pełnomocnika skarżącego zarzutami, niezbędnym staje się przedstawienie stanowiska organu odwoławczego, wyrażonego po analizie złożonego odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego projektowanej budowy linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV w bezpośrednim sąsiedztwie oraz na terenie zespołu dworsko-parkowego zlokalizowanego przy ul. D. w W., Minister wyjaśnił, że specustawa drogowa stanowi regulację szczególną, a więc wyjątkową zarówno w stosunku do przepisów ustawy o drogach publicznych, ustawy Prawo budowlane, a w pewnym zakresie również przepisów innych ustaw. Wyjątki te należy interpretować i stosować ściśle, ale jednocześnie mają one pierwszeństwo przed regulacją zawartą w przepisach ogólnych. Specustawa drogowa zawiera własne uregulowania, stanowiące lex specialis w stosunku do przepisów innych ustaw. Na gruncie specustawy drogowej organem właściwym w odniesieniu do dóbr kultury chronionych na podstawie odrębnych przepisów jest właściwy wojewódzki konserwator zabytków, którego opinia w tym zakresie jest wymagana na podstawie art. 11 d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej, przy czym opinia ta zastępuje "uzgodnienie, pozwolenie, opinię bądź stanowisko właściwego organu wymagane odrębnymi przepisami" (art. 11 d ust. 3 specustawy drogowej) i nie ma ona nawet charakteru więżącego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 77/15). Opinia, o której mowa w art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej, zastępuje zarówno pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków (art. 39 ust. 1 ustawy Prawo budowlane), jak i uzgodnienie robót budowlanych przy obiektach budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, ale ujętych w np. wojewódzkiej ewidencji zabytków.
W piśmie z 20 kwietnia 2018 r., stanowiącym odpowiedź na wystąpienie inwestora o wyrażenie opinii dotyczącej przedmiotowej inwestycji drogowej na podstawie art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Warszawie stwierdził, że słup wysokiego napięcia określony na przedstawionych do zaopiniowania planach, oznaczony nr [...], zlokalizowany jest w bezpośrednim sąsiedztwie zabytku wpisanego do rejestru zabytków. Ww. organ wskazał, że linia energetyczna pomiędzy słupami nr [...] oraz [...] przechodzi nad obszarem chronionym, co jest niedopuszczalne. Projektowana linia kablowa w tym fragmencie przebiega bowiem przez teren działki nr [...], z obrębu [...] W., stanowiącej fragment zespołu dworsko-parkowego wpisanego do rejestru zabytków na mocy decyzji z [...] czerwca 1997 r. pod numerem [...]. MWKZ uznał, że budowa linii zgodnie z przedłożonym do zaopiniowania projektem spowoduje naruszenie chronionego drzewostanu i zaopiniował negatywnie budowę linii wysokiego napięcia po zachodniej stronie pasa drogowego.
W piśmie z 15 kwietnia 2019 r., złożonym w toku postępowania przed organem I instancji, inwestor wyjaśnił, że w trosce o najwyższą dbałość i zachowanie dóbr kultury, projekt budowy linii WN 110 kV został skorygowany zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w ww. opinii MWKZ a w piśmie z 8 kwietnia 2020 r., inwestor ponownie wyjaśnił, że uwagi MWKZ zostały uwzględnione w opracowanej dokumentacji. Inwestor zaznaczył, że nastąpiła zmiana lokalizacji projektowanego słupa nr [...] oraz uległ on podwyższeniu, aby przewody linii przebiegały powyżej koron drzew, jak również zamieniono konstrukcję szerokotrzonową wymagającą większej zajętości terenu na konstrukcję pełnościenną, gdzie zastosowano fundament typu palowego minimalizujący zajęcie terenu. Dzięki temu projektowana linia WN 110 kV została zlokalizowana pomiędzy pasem projektowanej drogi [...], a zespołem parkowo- dworskim, bez ingerencji w obszar użytku ekologicznego.
Do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego wpisane zostało otoczenie zespołu dworsko-parkowego położonego w W. przy ul. D. Zgodnie z art. 3 pkt 15 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami otoczenie to teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Stosownie zaś do art. 19 ust. 1 a pkt 1 tej ustawy, w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej uwzględnia się w szczególności ochronę zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia.
Obszar ujęty w decyzji MWKZ obejmuje swym zakresem nieruchomości z obrębu [...] W.: części działek nr [...] i [...] (fragmenty zlokalizowane poza obszarem zabytkowego zespołu), działkę nr [...] (powstałą z podziału działki nr [...]), fragmenty działek nr [...] (do linii stanowiącej przedłużenie granicy działki nr [...] i nr [...]) i [...] (do linii stanowiącej przedłużenie działki nr [...]), działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], części działek nr [...], [...], [...] (granicę wschodnią ustanawia się na linii stanowiącej przedłużenie wschodniej granicy działki nr [...]) oraz dwa fragmenty działki drogowej nr [...] przedzielone obszarem zabytkowego zespołu do linii stanowiącej przedłużenie południowej granicy działki nr [...]), bez uwzględnienia fragmentu działki nr [...], przeznaczonego pod odcinek drogi krajowej [...].
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że planowaną inwestycją drogową objęte zostały działki nr: [...], [...], [...], [...] (przeznaczone do przejęcia w części pod budowę drogi ekspresowej [...], a w części do ograniczenia w korzystaniu ze względu na budowę lub przebudowę sieci uzbrojenia terenu, urządzeń wodnych, zjazdów) oraz działka nr [...] (przeznaczona do ograniczenia w korzystaniu ze względu na budowę sieci uzbrojenia terenu). Powołując się na zapisy decyzji MWKZ, inwestor w ww. pismach słusznie wskazał, że wpis do rejestru zabytków otoczenia zespołu dworsko-parkowego nie oznacza braku możliwości użytkowania i zagospodarowania tego terenu, a projektowana napowietrzna linia elektroenergetyczna WN 110 kV nie znajduje się na terenie obszaru chronionego, tj. użytku nr [...]. Inwestor podkreślił, że przebieg projektowanej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji P-G, P.-T na odcinku sąsiadującym z działką nr [...], z obrębu [...] W., został dostosowany do wskazań zamieszczonych w decyzji RDOŚ, decyzji GDOŚ i decyzji zmieniającej GDOŚ, a następnie do stanowiska wyrażonego przez MWKZ, poprzez ominięcie nieruchomości stanowiących zabytek i użytek ekologiczny.
Z dokonanej przez Ministra analizy rysunku 2.04 części graficznej Projektu Zagospodarowania Terenu, stanowiącego część Projektu budowlanego, oznaczonego, jako Załącznik nr 1 do decyzji Wojewody Mazowieckiego, wynika, że planowany przebieg linii elektroenergetycznej WN 110 kV został wyznaczony w sposób niekolidujący z zespołem dworsko-parkowym zlokalizowanym przy ul. D. w W. Lokalizacja przewodów pomiędzy słupami nr [...] i [...] została zaś zoptymalizowana w stosunku do pierwotnych założeń (w związku z uwagami MWKZ wyrażonymi w piśmie z 20 kwietnia 2018 r.), w taki sposób, że przedmiotowa linia nie przechodzi nad działką nr [...] (stanowiącą użytek ekologiczny), lecz równolegle do jej granicy.
W ww. pismach inwestor wyjaśnił, że w celu ochrony obszaru chronionego, tj. użytku nr [...], zastosowano szereg rozwiązań technicznych istotnie ograniczających prawdopodobieństwo kolizji z ornitofauną. Linia została zaprojektowana tak, aby ułatwić ptakom dostrzeganie drobnych jej elementów, takich jak przewody robocze i odgromowe. Dodatkowo, na przewodach odgromowych (jako stwarzających największe ryzyko kolizji) zaprojektowano montaż systemu ostrzegającego ptaki przed kolizją, tj. spirale z tworzywa sztucznego naprzemiennie w kolorze szarym i żółtym. Ponadto inwestor podkreślił, że linia energetyczna nie stanowi bariery dla migracji zwierząt. Strefa oddziaływania linii, tj. pas o szerokości większej niż pas zajętości linii, w żadnym miejscu na analizowanym odcinku - uwzględniającym m.in. sąsiadującą z linią działkę nr [...], z obrębu [...] W. [na wysokości do 2 m nad ziemią lub zabudowaniami (dachami, balkonami)] nie przekroczy wartości 1 kV/m dla składowej elektrycznej i 60A/m dla składowej magnetycznej, co zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zezwala na stały pobyt ludzi. Istniejące budynki gospodarcze zlokalizowane na obszarze zespołu dworsko-parkowego znajdują się w odległości powyżej 71 m od projektowanej linii WN, a sam budynek dworku dalej niż 200 m, przez co w żaden sposób pole elektromagnetyczne 2x110 kV nie wpłynie negatywnie na pobyt ludzi (obliczenia pola elektromagnetycznego inwestor przedłożył przy ww. piśmie z dnia 15 kwietnia 2019 r.).
Dlatego – zdaniem Ministra - przy projektowaniu inwestycji drogowej uwzględniono charakter i funkcję terenu, na którym znajduje się zespół dworsko-parkowy (o czym będzie mowa również w dalszej części niniejszej decyzji), oraz uzyskano w tym zakresie niezbędną opinię wyspecjalizowanego organu.
Opinia MWKZ - wydana na podstawie art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. specustawy drogowej - nie jest wiążąca ani dla inwestora, ani dla organu wydającego decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Stanowi natomiast materiał dowodowy, który organ powinien brać pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Brak jest przy tym jakichkolwiek podstaw prawnych do występowania o uzupełnienie takiej opinii, jak również do jej podważania.
Odnosząc się do podniesionego przez K. S. zarówno w odwołaniu, jak w pismach składanych w toku postępowania odwoławczego, zarzutu pominięcia w toku procedury projektowej konieczności pozyskania stosownych uzgodnień właściwych dla wybudowania i eksploatacji elektroenergetycznej infrastruktury liniowej, która nie była przedmiotem pierwotnego projektu budowlanego, a której doprojektowanie w znaczący sposób zmienia oddziaływanie inwestycji na bezpośrednie otoczenie, Minister wyjaśnił, że ta inwestycja drogowa realizowana jest na podstawie przepisów specustawy drogowej. Charakter specustawy drogowej wyrażony jest nie tylko w jej tytule, ale wynika z całości uregulowań, których intencją jest stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. Powszechnie wiadomo, że budowa dróg jest priorytetowym zadaniem władz publicznych, gdyż drogi mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju kraju. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 października 2016 r., K 4/10, wskazał, że ze względu na sprawne realizowanie ważnego celu publicznego, jakim jest rozbudowa infrastruktury drogowej, wprowadzone w specustawie drogowej modyfikacje i uproszczenia dotyczące podstawowych regulacji prawnych, są uzasadnione i nie naruszają istoty praw konstytucyjnych. Wprowadzenie regulacji prawnej polegającej m.in. na uproszczeniu postępowania w sprawie nabywania nieruchomości położonych na terenach przeznaczonych pod budowę dróg, w tym rezygnację z indywidualnej oceny niezbędności lokalizacji drogi na każdej nieruchomości, jest zamierzoną decyzją ustawodawcy wpisaną w ratio legis specustawy drogowej. Celem publicznym, którego realizacja może być dokonywana w oparciu o przepisy specustawy drogowej, nie jest wyłącznie inwestycja polegająca na budowie lub przebudowie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, lecz również realizacja infrastruktury drogowej, zarówno związanej, jak i niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
Specustawa drogowa przewiduje bowiem, w razie potrzeby, możliwość określenia w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obowiązków budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu, ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości - położonych poza liniami rozgraniczającymi teren inwestycji - dla realizacji ww. obowiązków, jak również zezwolenie na ich wykonanie (zgodnie z art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. e, i oraz j specustawy drogowej). Minister uznał za zasadną argumentację inwestora z pism z 8 kwietnia 2020 r. oraz z 23 listopada 2020 r. - opartą na poglądzie wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2015 r. sygn. akt li OSK 3155/14 - że biorąc pod uwagę redakcję art. 11f specustawy drogowej, zawierającego sformułowanie "w szczególności", wskazujące na to, że oprócz wymienionych w tym przepisie składników decyzji wydawanej w sprawie, mogą mieścić się również inne niezbędne do "realizacji inwestycji drogowej" składniki, zasadne jest stwierdzenie, że ww. przepis specustawy drogowej, przepisy ustawy Prawo budowlane, jak również przepisy rozporządzeń wykonawczych, dopuszczają możliwość wykonania urządzeń zarówno związanych, jak i niezwiązanych, z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w ramach budowy lub przebudowy drogi publicznej w trybie specustawy drogowej. Pogląd taki zawarto też w komentarzu do specustawy drogowej "Przygotowanie i realizacja inwestycji w zakresie dróg publicznych" (P. Antoniak, M. Cherka, F. M. Elżanowski, K. A. Wąsowski, Lex), a także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2168/11, w którym stwierdzono, że art. 1 ust. 1 specustawy drogowej wyznacza zakres regulacji ustawowej, określając go, jako "zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych", a więc zamierzenia budowlanego obejmującego - prócz przygotowania budowy samej drogi - również realizację infrastruktury drogowej, tak związaną, jak i niezwiązaną z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
W myśl § 140 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dróg publicznych, umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z drogą, nie może naruszać elementów technicznych drogi oraz nie może przyczyniać się do czasowego lub trwałego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu albo zmniejszenia wartości użytkowej drogi, a także nie może wpływać negatywnie na system korzeniowy drzew rosnących w pasie drogowym. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 2 ww. przepisu, infrastrukturę, o której mowa w ust. 1, stanowią w szczególności urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu lub energii elektrycznej, w tym elementy sieci elektroenergetycznej, gazowej, ciepłowniczej, wodociągowej, kanalizacji sanitarnej oraz elementy sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej niesłużące odwodnieniu drogi.
Z § 140 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dróg publicznych wynika zatem wprost, że infrastruktura techniczna ma charakter "infrastruktury niezwiązanej z drogą", a więc takiej, która nie jest przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, ani nie jest związana z jego obsługą. Konkluzja ta, w powiązaniu z koniecznością zawarcia we wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej mapy z istniejącym uzbrojeniem terenu (art. 11d ust. 1 pkt 1 specustawy drogowej), przykładowymi elementami ("w szczególności") decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w tym ze wskazaniem na obowiązek dokonania przebudowy istniejącej sieci uzbrojenia terenu (art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. e specustawy drogowej) oraz uwzględnieniem zakresu niniejszej inwestycji (przebudową sieci elektroenergetycznej 110 kV w związku z kolizją z budowaną drogą ekspresową [...]) prowadzi do wniosku, że przebudowa ww. sieci elektroenergetycznej (której przebieg zlokalizowany jest po części w pasie drogowym drogi ekspresowej [...], a po części wzdłuż tego pasa), jest możliwa do realizacji na podstawie przepisów specustawy drogowej. W ramach decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej dopuszczalna jest również budowa ww. sieci w innym przebiegu niż dotychczasowy oraz połączenie jej z już istniejącymi. Wbrew opinii skarżącego, budowa takiej sieci uzbrojenia terenu nie stanowi innej inwestycji, ale jedną w ramach lokalizacji projektowanej drogi.
Minister podzielił stanowisko inwestora, że zawarte w art. 11f ust. 2 specustawy drogowej odesłanie do art. 124 ust. 4-7 i art. 124a ustawy o gospodarce nieruchomościami, przesądza o możliwości budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu poza liniami rozgraniczającymi drogi (pasem drogowym). Jedynie bowiem w takim wypadku celowe jest ograniczanie sposobu korzystania z nieruchomości. Każdy taki przypadek może być zatem realizowany w ramach uproszczonej procedury, regulowanej przepisami specustawy drogowej.
Art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. e specustawy drogowej, który posługuje się ogólnym pojęciem "sieci uzbrojenia terenu", nie wprowadza żadnych wyłączeń czy ograniczeń w zakresie rodzaju sieci uzbrojenia terenu, które mogą być budowane bądź przebudowywane w ramach realizacji inwestycji drogowej, co pozwala na stwierdzenie, że de facto odnosi się on do każdego rodzaju sieci uzbrojenia terenu. Uznanie zaś, że spod przepisów specustawy drogowej została wyłączona możliwość przebudowy sieci elektroenergetycznej wysokiego napięcia (a tym samym tego rodzaju prace wymagały odrębnej decyzji inwestycyjnej) z pewnością nie służyłoby wypełnieniu celu specustawy drogowej, jakim jest uproszczenie i przyspieszenie realizacji tego rodzaju inwestycji celu publicznego.
Jak wyjaśnił inwestor w piśmie z 23 listopada 2020 r., skarżący - wskazując, że elektroenergetyczna infrastruktura liniowa nie była przedmiotem pierwotnego projektu budowlanego - odnosi swoje twierdzenia do Projektu budowlanego opracowanego na etapie Koncepcji Programowej Inwestycji, natomiast decyzja Wojewody Mazowieckiego zatwierdziła Projekt budowlany, który nie musiał odzwierciedlać wszystkich rozwiązań zawartych w Koncepcji. Ww. Koncepcja nie jest natomiast elementem podlegającym ocenie przez organ wydający decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Projektowany kształt inwestycji drogowej znajduje bowiem swoje odzwierciedlenie we wniosku o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej i załączonej do niego dokumentacji. Dopiero wniosek inwestora i zaproponowane w nim rozwiązania podlegają ocenie organów orzekających w sprawie o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wobec tego, w postępowaniu administracyjnym w sprawie o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej organ obowiązany jest do dokonania oceny przebiegu i kształtu inwestycji wyrażonego w złożonym wniosku i załączonej do niego dokumentacji. Poza oceną organów administracji pozostają natomiast pozostałe koncepcje kształtu inwestycji drogowej. Tym samym, o wadliwości decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z pewnością nie może świadczyć okoliczność, że zatwierdzony decyzją kształt inwestycji może być inny, aniżeli pierwotnie planowany (jeszcze przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji).
Niezasadne było więc twierdzenie K. S., jakoby przebudowa linii elektroenergetycznej 110 kV nie była ujęta w Projekcie budowlanym załączonym do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej. Z dokumentacji projektowej załączonej do wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji bezspornie wynika, że od początku obejmowała ona przebudowę przedmiotowej linii. W części opisowej Projektu zagospodarowania terenu (pkt 5.9.2 "Sieci energetyczne 110 kV") zawarto bowiem szczegółowy opis przebudowywanej linii elektroenergetycznej 110 kV. Ponadto przebieg przedmiotowej linii został uwidoczniony na poszczególnych arkuszach Projektu zagospodarowania terenu, jak również przedstawiony w odpowiednim tomie Projektu architektoniczno-budowlanego. Projekt budowlany w tym kształcie był również opiniowany - stosownie do art. 11b specustawy drogowej - przez Zarząd Województwa Mazowieckiego, Zarząd Powiatu w P., Burmistrza T., Burmistrza Miasta i Gminy P. oraz Wójta Gminy L., jak również - stosownie do art. 11d ust. 1 pkt 8 specustawy drogowej - przez właściwe organy wskazane w ww. przepisie, o czym bezspornie świadczy chociażby powołana już wcześniej opinia organu właściwego w zakresie ochrony zabytków.
Przebieg planowanej linii elektroenergetycznej, podlegającej przebudowie w ramach planowanej inwestycji drogowej, został zbadany także przez organ środowiskowy w toku postępowania w sprawie ponownej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W pkt 2.4.4 raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, sporządzonego w ramach ponownej oceny oddziaływania inwestycji na środowisko (dalej: "raport ooś") załączonego do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, dotyczącym zakresu przedsięwzięcia związanego z przebudową elementów innych niż infrastruktura drogowa, wskazano, że przedmiotowe przedsięwzięcie drogowe obejmuje przebudowę kolidujących z projektowaną drogą ekspresową [...] linii 100 kV relacji P. oraz P., poprzez demontaż ww. linii elektroenergetycznej o napięciu 110 kV na istniejących odcinkach: P. - odcinek słupa nr [...] do słupa nr [...] oraz P. - odcinek słupa nr [...] do słupa nr [...], i budowę w zamian jednej nowej linii 110 kV. W raporcie ooś wyjaśniono, że w obecnej chwili istniejące odcinki funkcjonują, jako jednotorowe i kolidują z planowaną budową drogi ekspresowej [...]. Z uwagi na powyższe, zaprojektowano nowy korytarz linii 110 kV, który zlokalizowany będzie w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej drogi ekspresowej [...].
W piśmie z 23 listopada 2020 r. inwestor, wskazując na stanowisko projektanta przedmiotowej linii elektroenergetycznej, poinformował również, że - wbrew opinii skarżącego wyrażonej w piśmie z 19 października 2020 r. - istnieje kolizja linii elektroenergetycznej 110 kV z projektowaną drogą ekspresową [...]. Powyższe znajduje potwierdzenie w wydanych przez gestora sieci 27 lipca 2017 r. warunkach przebudowy kolizji sieci elektroenergetycznych linii 110 kV nr GR/PP/BZ/12848/17, które przewidywały oprócz przebudowy wskazanych kolizji linii 110 kV również przebudowę linii WN 110 kV położonej w bezpośrednim sąsiedztwie pasa drogowego wraz z późniejszą rozbiórką istniejącej linii. Ponadto, na kolizję linii elektroenergetycznej 110 kV i pasa drogowego wskazano wprost w raporcie ooś.
Inwestor wyjaśnił, że planowana przebudowa linii 110 kV jest ściśle związana z inwestycją drogową, bowiem nie ma innej możliwości jej realizacji w sposób niekolidujący i jednocześnie spełniający odpowiednie standardy, normy i rozwiązania techniczne. Usunięcie kolizji nie może być punktowe, a jej zakres określa operator sieci. Uznać należy, że informacja zawarta w piśmie T. Energetyka i Budownictwo z 16 listopada 2020 r. (nadesłanym przez skarżącego przy piśmie z 24 listopada 2020 r.), że prace związane z przebudową linii elektroenergetycznej 100 kV relacji P., P. kolidującej z nowobudowaną drogą ekspresową [...], mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego, poprawę parametrów sieci i podniesienie możliwości przyłączeniowych - nie może zostać potraktowana, jako potwierdzenie obaw skarżącego, że przebudowa ww. linii stanowi odrębne zamierzenie inwestycyjne.
Za niezasadny uznał Minister podniesiony przez skarżącego w odwołaniu oraz w piśmie z 29 czerwca 2020 r. zarzut naruszenia art. 1 i art. 11f specustawy drogowej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 2 specustawy drogowej, Minister wyjaśnił, że ww. przepis został uchylony z dniem 9 września 2008 r., na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958).
Minister odniósł się do podniesionej w odwołaniu kwestii ukształtowania ochrony przed hałasem drogowym wynikającym z przebiegu drogi ekspresowej [...] przez miejscowość W., w zakresie odmowy zastosowania dodatkowej izolacji w postaci wałów ziemnych i nasadzeń na odcinku sąsiadującym z zespołem dworsko-parkowym i stwierdzenia zawartego w opinii prawnej przedłożonej przez K. S. przy piśmie z 24 lutego 2020 r., że w niniejszej sprawie wymagane było przeprowadzenie procedury oceny oddziaływania na środowisko zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. L 26, 28.1.2012), i wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach osobno dla każdego z przedsięwzięć, do których odnosi się decyzja Wojewoda Mazowieckiego, tj. budowy przedmiotowego odcinka drogi ekspresowej [...] oraz budowy linii elektroenergetycznej 110 kV, "oraz odrębnych decyzji o zezwoleniu na realizację każdego z przedsięwzięć". W tym zakresie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy drogowej, wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera wymagane przepisami odrębnymi decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 72 ust. 1 pkt 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, taką decyzją jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację danego przedsięwzięcia, która musi być uzyskana przed wydaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest, co do zasady, pierwszą decyzją, o wydanie której występuje inwestor przed rozpoczęciem planowanego przedsięwzięcia (inwestycji). Wynika to z konieczności objęcia rozstrzygnięciem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dopuszczalności usytuowania danego przedsięwzięcia z punktu widzenia ochrony zasobów środowiska i przeciwdziałania negatywnym oddziaływaniom. Wieloetapowe procedury wydawania zezwolenia, w której jedna z decyzji jest decyzją główną, a druga decyzją wykonawczą, która nie może wykraczać poza zakres decyzji głównej, możliwe oddziaływanie danego przedsięwzięcia należy określić i ocenić w trakcie postępowania w sprawie wydania decyzji głównej.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach i zezwolenie na inwestycję są wydawane na podstawie różnych aktów prawnych, w ramach odrębnych procedur, przez różne organy i w konsekwencji spełniają różne cele. Żadna z tych decyzji nie zastępuje drugiej. Podmiot, który chce zrealizować określone przedsięwzięcie ma obowiązek uzyskać obie decyzje. Każda z tych decyzji dotyczy innych aspektów planowanej inwestycji. W polskim systemie prawnym, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Postępowanie to - jak stanowi art. 72 ust. 1 pkt 10 tej ustawy - poprzedza uzyskanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Ocenę tą przeprowadza zatem organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 2 ustawy). Stosownie do art. 62 ust. 1 ustawy, to w tym postępowaniu właściwy organ analizuje i ocenia m.in. bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, jak i możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Podejmując decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, organ ochrony środowiska dokonuje konkretyzacji warunków środowiskowych dotyczących indywidualnie określonego przedsięwzięcia. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Dlatego raportowi, który przeszedł tę weryfikację w wyniku prawem określonej specjalistycznej procedury zakończonej w szczególności decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, w orzecznictwie powszechnie przypisuje się szczególną moc dowodową, polegającą na tym, że nie można go skutecznie zakwestionować poza tą procedurą, za pomocą twierdzeń, jakie nie zostały udokumentowane i sprawdzone w stopniu co najmniej zbliżonym do raportu, np. poprzez przedłożenie tzw. kontrraportu.
W myśl natomiast art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, przez przedsięwzięcie rozumie się zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się, jako jedno przedsięwzięcie, także, jeżeli są one realizowane przez różne podmioty.
Skutki prawne decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla dalszego procesu inwestycyjnego określone są w art. 86 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, zgodnie z którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1. Określone w decyzji "środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia" nie mogą być na dalszych etapach procesu inwestycyjnego modyfikowane, bowiem w całości wiążą organy wydające decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. Ma ona charakter sui generis "rozstrzygnięcia wstępnego" względem ewentualnego przyszłego zezwolenia na realizację konkretnego przedsięwzięcia i pełni względem niego w istocie funkcje prejudycjalną.
Istotą decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest przede wszystkim ocena możliwości lokalizacji danego przedsięwzięcia, na skonkretyzowanym w przestrzeni terenie w kontekście uwarunkowań tego przedsięwzięcia w kategoriach oddziaływania na środowisko, a nie ostateczne i przesądzające na przyszłość usytuowanie konkretnych budowli (elementów przedsięwzięcia) w przestrzeni, w szczególności poprzez ustalenie precyzyjnego układu współrzędnych inwestycji. Kwestia szczegółowej lokalizacji (usytuowania) całego przedsięwzięcia, wraz z jego poszczególnymi elementami ingerującymi w przestrzeń, tak pod, jak i na powierzchni ziemi, co do zasady, dokonana zostanie dopiero na etapie uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę (decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej) (por. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, red. dr Tomasz Filipowicz, Alicja Plucińska-Filipowicz, prof. dr hab. Marek Wierzbowski, Legalis, Komentarz do art. 71).
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach przesądza z punktu środowiskowego o dopuszczalności realizacji przedsięwzięcia i warunkach określających tę dopuszczalność. Natomiast lokalizacja przedsięwzięcia rozumiana, jako dokładne, precyzyjne, usytuowanie całości przedsięwzięcia, jak i jego poszczególnych elementów następuje dopiero na etapie wydania decyzji inwestycyjnej (zezwolenia na realizację inwestycji).
Organy właściwe do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie są uprawnione do oceny prawidłowości postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Kompetencja w tym zakresie przysługuje organom wskazanym w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Niedopuszczalna jest zatem w postępowaniu o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, analiza (ocena) decyzji środowiskowej, wydanej w odrębnym postępowaniu, jak również dokumentów stanowiących podstawę jej wydania.
Związanie decyzji następczych (decyzji o udzieleniu zezwolenia na inwestycję) przez warunki decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest również spełnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 8a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 26, str. 1 ze zm.).
W niniejszej sprawie wnioskodawca do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej załączył wydaną przez właściwy organ RDOŚ, w odrębnej procedurze, decyzję RDOŚ, zreformowaną decyzją GDOŚ oraz zmienioną w części decyzją zmieniającą GDOŚ. Decyzja ta określiła warunki środowiskowe wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. To na etapie postępowania środowiskowego, zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nastąpiła ocena oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji, w tym przyjęcie wariantu jej lokalizacji, jak również w tym postępowaniu zostały przeanalizowane wszelkie kwestie dotyczące oddziaływania inwestycji na środowisko i ludzi.
Biorąc pod uwagę, że ponowna ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko będzie przeprowadzana na dalszym etapie procesu inwestycyjnego, ustawodawca w art. 88-95 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie określił autonomiczne zasady jej przeprowadzania. Zawarte w tych przepisach rozwiązania są również konsekwencją poglądów zaprezentowanych przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, który w jednym ze swych orzeczeń (wyrok ETS z 4 maja 2006 r. w sprawie C-508/03, EUR-Lex) stwierdził, że "jeżeli prawo krajowe przewiduje wieloetapową procedurę wydawania zezwolenia, w której jedna z decyzji jest decyzją główną, a druga decyzją wykonawczą, która nie może wykraczać poza zakres decyzji głównej, możliwe oddziaływanie danego przedsięwzięcia na środowisko należy określić i ocenić w trakcie postępowania w sprawie wydania decyzji głównej. Jedynie w przypadku, gdy oddziaływanie to można określić dopiero w trakcie postępowania w sprawie wydania decyzji wykonawczej, oceny tej należy dokonać w trakcie tego ostatniego postępowania". Art. 2 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/EU z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, obliguje państwa członkowskie do podjęcia wszystkich niezbędnych środków, pozwalających na właściwą ocenę skutków środowiskowych wynikających z realizacji przedsięwzięcia. W szczególności art. 2 ust. 2 ww. dyrektywy 2011/92/EU z 13 grudnia 2011 r. stanowi, że ocena oddziaływania na środowisko może być zintegrowana z istniejącymi procedurami udzielania zezwolenia na inwestycję w państwach członkowskich lub, jeżeli takie nie istnieją, z innymi procedurami albo z procedurami, które będą ustanowione do realizacji celów niniejszej dyrektywy. Dlatego też, mając na uwadze szczegółowość projektu budowlanego, jak również nowe dane przyrodnicze i środowiskowe, aby dokonać wyboru optymalnych rozwiązań chroniących środowisko przyrodnicze przed negatywnym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia, koniecznym jest powtórzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko i ocena przedsięwzięcia na podstawie aktualnych, rzeczywistych okoliczności. Działanie takie w pełni realizuje cele ww. dyrektywy 2011/92/EU z 13 grudnia 2011 r.
Wojewoda Mazowiecki, upoważniony do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej, jak i RDOŚ słusznie wszczęli procedurę przewidzianą w art. 88 i nast. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Inwestor we wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej wniósł o ponowne przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przedkładając wraz z wnioskiem o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej raport ooś. Jak wynika z postanowienia uzgadniającego, w ramach postępowania wpadkowego zakończonego tym postanowieniem, zmodyfikowano i uszczegółowiono część warunków zawartych w decyzji RDOŚ, zreformowanej decyzją GDOŚ i zmienionej decyzją zmieniającą GDOŚ.
Wobec powyższego, mając w pierwszej kolejności na uwadze argument dotyczący kwestii ukształtowania ochrony przed hałasem drogowym wynikającym z przebiegu drogi ekspresowej [...] przez miejscowość W., w zakresie odmowy zastosowania dodatkowej izolacji w postaci wałów ziemnych i nasadzeń na odcinku sąsiadującym z zespołem dworsko-parkowym, Minister wyjaśnił, że zagadnienie dotyczące ochrony przed hałasem nie stanowi przedmiotu szczegółowych rozważań organów administracji właściwych w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Kwestia dotycząca możliwego wzrostu poziomu hałasu stanowi bowiem przedmiot postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, które to postępowanie - jak wyżej wskazano - poprzedza postępowanie w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji RDOŚ - na etapie udziału społeczeństwa w ocenie oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko (w ramach prowadzonego przez RDOŚ postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia drogowego), wniosek o wydanie decyzji negatywnej oraz wydanie odmowy na realizację przedmiotowej inwestycji w wariancie, w którym planowana trasa [...] przecina obszar zabytkowego zespołu dworsko-parkowego w W., a także sprzeciw wobec umiejscowienia w bliskiej odległości od ww. użytku ekologicznego węzła A. - wniósł C. L. S. (ojciec K. S.). W odniesieniu do ww. wniosków, RDOŚ zaznaczył, że w raporcie o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, opracowanym w lutym 2010 r. (w którym uwzględniono też uwagi wniesione na rozprawie administracyjnej otwartej dla społeczeństwa), inwestor przedstawił dodatkowo 4 warianty przebiegu drogi w pobliżu miejscowości A. oraz lokalizacji węzła "A.". Dodatkowo, w pkt 5 ww. raportu, opisującym istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia zabytki chronione na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, na stronie 52 omawiany jest przebieg planowanej trasy w każdym z jej wariantów w pobliżu opisywanego zespołu dworsko-parkowego w W., jak również biorąc pod uwagę różne lokalizacje węzła "A.". Zgodnie z zapisami ww. raportu, krawędź trasy głównej we wszystkich wariantach przebiega w odległości ok. 30 m od granic użytku ekologicznego. Wariant A lokalizacji węzła "" przewiduje zlokalizowanie łącznicy węzła w odległości 18 m od granicy użytku. Biorąc pod uwagę prognozy rozprzestrzeniania się hałasu i zanieczyszczeń powietrza stwierdzono, że zespół dworsko-parkowy nie będzie znajdować się w zasięgu ponadnormatywnego oddziaływania planowanej trasy. W pkt 2.2 decyzji RDOŚ (zmienionego następnie pkt 2.13 postanowienia uzgadniającego) organ nałożył jedynie warunek mający na celu ochronę środowiska wodno-gruntowego w obszarze zespołu dworsko-parkowego poprzez zaprojektowanie zebrania wód opadowych z powierzchni jezdni do szczelnego zbiornika retencyjnego.
Ponadto - jak wynika z treści uzasadniania postanowienia uzgadniającego – K. S. na etapie prowadzonego postępowania w sprawie ponownej oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko wnioskował o zmianę założeń inwestycyjnych w sposób zapewniający ochronę zabytkowego kompleksu dworsko-parkowego i użytku ekologicznego, jak również o przesunięcie położenia planowanej inwestycji o 100 m lub usypanie wału ziemnego obsadzonego drzewami/krzewami w celu zabezpieczenia przed nadmiernym hałasem oraz innymi zagrożeniami związanymi z przedmiotową inwestycją. RDOŚ stwierdził jednak, że analiza akustyczna przedstawiona w raporcie ooś (wraz z aneksami) została wykonana w sposób prawidłowy, pozwalający na ocenę oddziaływania przedsięwzięcia w tym zakresie. Organ środowiskowy podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, ekrany akustyczne zostały zaprojektowane dla ochrony zabudowy położonej na terenach, które podlegają ochronie akustycznej i są użytkowane zgodnie z ich przeznaczeniem, dla których prognozuje się wystąpienie przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Zdaniem organu środowiskowego, z informacji zawartych w raporcie ooś (wraz z aneksami) wynika, że ww. kompleks dworsko-parkowy nie znajduje się w zasięgu oddziaływania projektowanej drogi, który wyznaczają izofony dopuszczalnych poziomów hałasu. RDOŚ stwierdził ponadto, że zakres inwestycji nie narusza swym zasięgiem użytku ekologicznego i kompleksu dworsko-parkowego ze znajdującymi się na jego terenie pomnikami przyrody. W ramach oceny środowiskowej nie stwierdzono negatywnego wpływu na ww. obiekty chronione na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
W uzasadnieniu postanowienia uzgadniającego organ środowiskowy zaznaczył dodatkowo, że w toku postępowania zakończonego wydaniem ww. rozstrzygnięcia uzyskał opinię Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie, czyli organu powołanego do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, m.in. w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych. W piśmie z 6 listopada 2018 r., znak: ZS.9022.1606.2018.DB, PWIS pozytywnie zaopiniował przedmiotowe przedsięwzięcie w zakresie wymagań sanitarno-higienicznych oraz wskazał konieczne do zastosowania warunki jego realizacji i eksploatacji. Ww. warunki zostały w całości uwzględnione w treści postanowienia uzgadniającego. PWIS pozytywnie zaopiniował przedmiotowe przedsięwzięcie drogowe również w piśmie z 18 kwietnia 2019 r., znak: ZS.7040.6.2019.
Jak wynika z raportu ooś, realizacja wałów ziemnych - o których budowę wnosił skarżący - wiąże się z koniecznością zajęcia dużej powierzchni terenu, często w pasie o szerokości 10-30 m, w zależności od wysokości wału względem jezdni oraz względem istniejącego terenu, zatem w wielu miejscach nie będzie możliwości ich budowy. Biorąc dodatkowo pod uwagę lokalizację drogi głównie na nasypie, wały ziemne musiałyby być wyższe od ekranów o różnicę wysokości między jezdnią a terenem istniejącym.
W pkt 2.29 postanowienia uzgadniającego organ środowiskowy nadał nowe brzmienie pkt 5 1 decyzji RDOŚ, wskazując, że "Na inwestora nakłada się obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie: emisji hałasu, zanieczyszczenia gleb, wód powierzchniowych oraz oceny skuteczności zastosowanych środków ochronnych przeciwdziałających zanieczyszczeniom ze spływów powierzchniowych. Analiza ta powinna zostać sporządzona po upływie 12 miesięcy od dnia oddania całego odcinka [...] L. – G. (Odcinka A, B i C) do użytkowania i przedstawiona odpowiedniemu organowi w terminie 18 miesięcy od dnia oddania całego odcinka [...] L. – G. (Odcinka A, B i C) do użytkowania ". Dodatkowo, w tabeli znajdującej się w pkt 2.29 postanowienia uzgadniającego RDOŚ szczegółowo określił punkty pomiarowe (wraz z dokładnym kilometrażem drogi), które powinna obejmować analiza porealizacyjna w zakresie emisji hałasu. Z uwagi na fakt, że organ środowiskowy nie określił konieczności badania - w terminie 12 miesięcy od dnia oddania przedmiotowej inwestycji do użytkowania - oddziaływania hałasu na budynek (dworek) usytuowany na działce nr [...], z obrębu [...] W., uznać należy, że ww. organ nie stwierdził prawdopodobieństwa przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w sąsiedztwie działki skarżącej strony.
Przebudowa linii elektroenergetycznej 110 kV bezsprzecznie stanowi element całego przedsięwzięcia drogowego.
Biorąc pod uwagę ww. specyfikę oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, bezspornym jest, że dokonana w analizowanym przypadku ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmuje swym zakresem przebudowę linii elektroenergetycznej 110 kV. i za bezzasadne należy uznać domaganie się przez skarżącego przeprowadzenia odrębnej oceny oddziaływania dla samej linii elektroenergetycznej 110 kV i wydania w tym zakresie odrębnego rozstrzygnięcia przez organ środowiskowy. Ponownie należy przy tym podkreślić, że organ orzekający w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej związany jest zapadłymi w sprawie rozstrzygnięciami środowiskowymi (art. 86 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 10 oraz art. 90 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie).
Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego w pismach z 2 lutego 2022 r. i 23 marca 2022 r. zarzutu negatywnego oddziaływania przedmiotowej linii elektroenergetycznej na faunę, florę i ludzi przebywających, bądź mieszkających w jej pobliżu, Minister wyjaśnił, że ocena oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko odbyła się na etapie wydania rozstrzygnięć środowiskowych (tj. decyzji RDOŚ, decyzji GDOŚ, decyzji zmieniającej GDOŚ oraz postanowienia uzgadniającego) i to postępowania zakończone ww. rozstrzygnięciami były właściwym etapem do podnoszenia zarzutów w kwestii oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jak już organ odwoławczy wskazywał w uzasadnieniu niniejszej decyzji, skarżący skorzystał z ww. możliwości i w toku postępowania zakończonego postanowieniem uzgadniającym wniósł zastrzeżenia do RDOŚ. Jak wynika jednak z treści uzasadnienia postanowienia uzgadniającego, uwagi skarżącego dotyczyły ochrony kompleksu dworsko-parkowego przed hałasem. Z uzasadnienia postanowienia uzgadniającego nie wynika natomiast, aby skarżący wnosił jakiekolwiek uwagi dotyczące kwestii odziaływania przedmiotowej linii elektroenergetycznej na środowisko.
Odnosząc się zaś do zarzutu K. S., że raport ooś był sporządzony niezgodnie ze sztuką i obowiązującymi przepisami, gdyż stwierdzono w nim, że planowana inwestycja nie koliduje z żadnym obiektem objętym ochroną konserwatora zabytków, co - w ocenie skarżącego - jest "ewidentną nieprawdą" w świetle decyzji MWKZ, mocą której została rozszerzona istniejąca uprzednio ochrona zespołu dworsko- parkowego w W., Minister wyjaśnił, co następuje Raport ooś spełnia wymogi formalne (ustawowe), sporządzony został w sposób rzetelny i kompleksowy, a jego wnioski są logiczną konsekwencją wywodów w nim zawartych. Raport ooś, w tym inwentaryzacja przyrodnicza, musiały zostać zatem przyjęte, jako podstawowe dowody w postępowaniu w sprawie wydania postanowienia uzgadniającego i decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej.
Aby zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie były uznane za gołosłowne - powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora.
Skarżący takiego "kontrraportu" jednak nie przedłożył. Za taki nie może być uznane odwołanie K. S. i pisma złożone przez niego w toku postępowania odwoławczego (w tym "Inwentaryzacja ornitologiczna zabytkowego kompleksu dworsko-parkowego, wraz z najbliższym otoczeniem, położonego w W. przy ul. D."). Powyższe dokumenty nie stanowią kompleksowej analizy uwarunkowań środowiskowych niniejszej inwestycji, a tym samym nie można uznać ich za skuteczny środek do podważenia prawidłowości całego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, sporządzonego na potrzeby przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko.
W pkt 10.1.1. raportu ooś, zatytułowanym "Zabytki architektoniczne", wskazano na fakt, że zespół dworsko-parkowy decyzją z [...] czerwca 1997 r. został wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...], a co za tym idzie - nie znajduje uzasadnienie twierdzenie K. S., że okoliczność ewentualnej kolizji planowanej inwestycji z obiektem objętym ochroną konserwatora zabytków została zupełnie pominięta przy sporządzaniu raportu ooś.
Skarżący nie chce zaakceptować okoliczności, że wyspecjalizowany w ocenach środowiska organ dokonał walidacji materiału dowodowego i na jego podstawie wyciągnął merytoryczne wnioski końcowe, uznając raport ooś za wystarczający do wydania postanowienia uzgadniającego. RDOŚ, czyli organ wydający w analizowanej sprawie decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach oraz postanowienie uzgadniające warunki realizacji przedsięwzięcia, stosownie do art. 131 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, jest podmiotem odpowiadającym za realizację polityki ochrony środowiska w zakresie: zarządzania ochroną przyrody (w tym m.in. obszarami Natura 2000), kontroli procesu inwestycyjnego, jak również realizuje zadania dotyczące zapobiegania i naprawy szkód w środowisku.
Za nietrafne uznał organ podniesione przez skarżącego w odwołaniu zarzuty naruszenia art. 5, art. 6, art. 73 i art. 74 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasad ochrony przyrody oraz art. 4 ustawy o ochronie przyrody, poprzez naruszenie zakresu ochrony zespołu dworsko-parkowego zlokalizowanego przy ul D. w W. oraz poprzez brak rzeczywistej ochrony użytku ekologicznego położonego na działce nr [...], z obrębu [...] W.
Użytek ekologiczny - stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody - jest jedną z form ochrony przyrody. Zgodnie z art. 42 tej ustawy, użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania. Użytek ekologiczny [...], zlokalizowany na działce nr [...], z obrębu [...] W., o powierzchni 1,6 ha, stanowiący zbiornik wodny z terenem przyległym w zabytkowym parku dworskim, został utworzony na mocy rozporządzenia Wojewody Warszawskiego z 30 czerwca 1998 r. w sprawie uznania obszaru położonego w parku dworskim w W. w gminie P. za teren podlegający szczególnej ochronie, jako "użytek ekologiczny" (Dz. Urz. Woj. War. z 7 sierpnia 1998 r., Nr 43, poz. 141). Ww. użytek został także uwzględniony w rozporządzeniu Nr 72 Wojewody Mazowieckiego z 8 lipca 2005 r. w sprawie użytków ekologicznych (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 175, poz. 5572) oraz w rozporządzeniu Nr 35 Wojewody Mazowieckiego z 13 lipca 2007 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie użytków ekologicznych (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 138, poz. 3651).
Wpływ planowanego przedsięwzięcia drogowego na użytek ekologiczny został zbadany przez organy środowiskowe w postępowaniach zakończonych decyzją RDOŚ (zreformowaną decyzją GDOŚ), decyzją zmieniającą GDOŚ oraz postanowieniem uzgadniającym.
Mając na względzie przywołane przez skarżącego art. 5, art. 6, art. 73 i art. 74 Konstytucji RP dotyczące przestrzegania przez Rzeczpospolitą Polską zasady zrównoważonego rozwoju, zasady równego dostępu do dziedzictwa narodowego, prawa do wolności do korzystania z dóbr kultury oraz - wypełniony w niniejszym postępowaniu - obowiązek ochrony środowiska (wyrażony również w art. 4 ustawy o ochronie przyrody), Minister uznał, że ww. przepisy prawa nie zostały naruszone.
Podobnie, w ocenie Ministra nie znajduje uzasadnienia obawa skarżącego wyrażona w uzasadnieniu odwołania, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia spowoduje naruszenie zasad ochrony pomników przyrody wskazanych w pkt 140 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia nr 15 Wojewody Mazowieckiego z 31 lipca 2009 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody położonych na terenie powiatu [...], wydanego w związku z art. 45 ustawy o ochronie przyrody.
Pomnik przyrody - stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody - jest jedną z form ochrony przyrody. Stosownie do art. 40 ust. 1 tej ustawy, pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.
Zgodnie z pkt 140 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia nr 15 Wojewody Mazowieckiego z 31 lipca 2009 r., w parku zabytkowym i w szpalerach oddzielających park od gruntów rolnych, obiektem poddanym ochronie jest grupa drzew, składająca się z 3 sztuk dębu szypułkowego. Ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego nie wynika jednak, aby ww. pomniki przyrody były zagrożone w związku z realizacją planowanego przedsięwzięcia.
W piśmie z 8 kwietnia 2020 r. inwestor zaznaczył, że dokonał zmian w zakresie położenia projektowanego słupa nr [...] oraz uległ on podwyższeniu, aby przewody linii przebiegały powyżej koron drzew. Ponadto, inwestor zoptymalizował przebieg linii elektroenergetycznej w pobliżu użytku ekologicznego zlokalizowanego na działce nr [...], z obrębu [...] W., w zakresie poprowadzenia przewodów linii wysokiego napięcia wzdłuż granicy ww. nieruchomości, bez ingerencji w przestrzeń nad drzewostanem parku. W piśmie z 23 listopada 2020 r. inwestor wskazał także, że na odcinku jednotorowym zmieniono układ przewodów, aby ograniczyć ryzyko kolizji linii elektroenergetycznej z ptakami.
Za niezasadny uznał Minister zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 11f specustawy drogowej, przez zatwierdzenie projektu budowlanego, którego założenia nie realizują obowiązków wynikających z zapisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o ochronie przyrody.
Zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej, do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej inwestor był zobowiązany załączyć opinię właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków - w odniesieniu do dóbr kultury chronionych na podstawie odrębnych przepisów, co uczynił. Zgodnie z art. 11d ust. 3 specustawy drogowej, ww. opinia zastępuje uzgodnienia, pozwolenia, opinie bądź stanowiska właściwych organów wymagane odrębnymi przepisami. W związku z opinią wyrażoną przez MWKZ w piśmie z 20 kwietnia 2018 r., inwestor skorygował przyjęte rozwiązania w zakresie linii elektroenergetycznej w pobliżu użytku ekologicznego zlokalizowanego na działce nr [...], z obrębu [...] W., optymalizując poprowadzenie przewodów linii wysokiego napięcia wzdłuż granicy ww. nieruchomości, bez ingerencji w przestrzeń nad drzewostanem parku. RDOŚ w postanowieniu uzgadniającym stwierdził, że zakres przedmiotowej inwestycji nie powoduje negatywnego wpływu na przedmiotowy użytek ekologiczny i kompleks dworsko-parkowy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. Minister wyjaśnił, że w zakresie interesu prawnego skarżącego organ I instancji przeprowadził postępowanie w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w sposób rzetelny, zgodny z wymogami k.p.a., wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, czyniąc tym samym zadość art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Według Ministra, uzasadnienie decyzji Wojewody Mazowieckiego pozwala na poznanie motywów, którymi organ I instancji kierował się przy załatwianiu sprawy, a ustalenia poczynione przez organ wojewódzki, wskazujące na spełnienie przesłanek niezbędnych dla wydania decyzji o zezwoleniu na realizację zamierzonego przedsięwzięcia, znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewoda przywołał treść stanowiska inwestora wyrażonego w piśmie z 15 kwietnia 2019 r., że przebieg projektowanej napowietrznej linii WN 110 kV determinowany jest obecnym zagospodarowaniem terenu, w tym koniecznością ominięcia zabudowy mieszkaniowej przy ul. G. Inwestor wskazał, że w sytuacji zmiany przebiegu projektowanej linii WN 110 kV, tak, aby ominąć działkę nr [...] stanowiącą własność K. S., nastąpiłoby przedłożenie interesu indywidualnego skarżącego nad interes indywidualny właścicieli wielu innych nieruchomości. W ocenie projektanta, zaprojektowany przebieg linii elektroenergetycznej WN 110 kV jest neutralny i nie naraża K. S. na większe uciążliwości w porównaniu do pozostałych właścicieli nieruchomości znajdujących się w pasie oraz w sąsiedztwie projektowanej linii. Lokalizacja projektowanego słupa nr [...] w otulinie użytku ekologicznego nie determinuje braku możliwości robót budowlanych, natomiast będzie wymagała specjalnych form zabezpieczenia przyrody ożywionej przed uciążliwościami na etapie budowy linii. Inwestor stwierdził, że po zakończeniu robót budowlanych obiekt będzie neutralny dla środowiska. Linie elektroenergetyczne nie wymagają uciążliwych robót eksploatacyjnych, które ograniczają się wyłącznie do wymiany izolatorów, ewentualnej wymiany przewodów oraz okresowej konserwacji zabezpieczenia antykorozyjnego.
Z uwagi na powyższe, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w odniesieniu do zakresu ochrony zabytku położonego przy ul. D. w W., oraz w zakresie walorów użytku ekologicznego położonego pod tym samym adresem co zabytek.
W kontekście zarzutu naruszenia przepisu art. 7b i art. 8 kpa, poprzez naruszenie zasady proporcjonalności, co przejawiło się - zdaniem skarżącego - brakiem rozważenia słusznego interesu społecznego wynikającego z konieczności ochrony dób kultury oraz środowiska naturalnego w relacji do interesu wyrażającego się w ograniczeniu nakładów na inwestycję drogową, Minister wyjaśnił, że w myśl art. 7b kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Zasada ta odnosi się do sytuacji, w której w toku postępowania administracyjnego istnieje konieczność współdziałania dwóch lub więcej organów. Przepis dotyczy zatem przede wszystkim postępowań, w ramach których do wydania decyzji przepis prawa wymaga uzyskania stanowiska innego organu. Jak przyjmuje się bowiem w doktrynie, ww. przepis dotyczyć będzie przede wszystkim postępowań, w ramach których do wydania decyzji przepis prawa wymaga uzyskania stanowiska innego organu, co dotychczas uregulowane było jedynie w art. 106 k.p.a. (R. Hauser, komentarz do art. 7b k.p.a., Legalis, 2021).
Skarżący nie skonkretyzował nawet, jakiego - w jego ocenie - zabrakło w analizowanym przypadku współdziałania (tj. z jakim dokładnie innym organem administracji publicznej).
Stosownie zaś do art. 11d ust. 3 specustawy drogowej, opinie, o których mowa w ust. 1 pkt 8, zastępują uzgodnienia, pozwolenia, opinie, zgody bądź stanowiska właściwych organów, wymagane odrębnymi przepisami. Powyższy przepis przewiduje zatem obowiązek uzyskania przez inwestora stosownych opinii i załączenia ich do wniosku o wydanie decyzji (co w niniejszej sprawie zostało dopełnione). Jednocześnie stwierdzić należy, że w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Wojewody Mazowieckiego nie istniała, wynikająca z przepisów specustawy drogowej, konieczność współdziałania organów w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Natomiast, jak już wskazano w niniejszej decyzji, organ I instancji dopełnił obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie i uzyskał wymagane stanowisko RDOŚ wyrażone w postanowieniu uzgadniającym. Tym samym - w ocenie organu II instancji - nie może być mowy o naruszeniu art. 7b k.p.a.
Co zaś się tyczy naruszenia art. 8 k.p.a., Minister wyjaśnił, że w zakresie interesu prawnego strony skarżącej, organ uczynił zadość zarówno przepisom prawa materialnego, jak również procesowego, co pozwala na stwierdzenie, że decyzja Wojewody Mazowieckiego została wydana z poszanowaniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Odnosząc się do zawartego w piśmie z 19 października 2020 r. stwierdzenia skarżącego, że konsultacje w zakresie przebiegu rzeczonej linii elektroenergetycznej i informowanie mieszkańców o pracach projektowych nie były realizowane w sposób wymagany przepisami prawa, Minister stwierdził, że rozmowy prowadzone pomiędzy inwestorem a właścicielami działek nie są elementem postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a zatem nie podlegają weryfikacji przez organy właściwe w sprawie wydania ww. decyzji.
Przepisy specustawy drogowej nie zobowiązują inwestora do poprzedzenia wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przeprowadzeniem uzgodnień, czy też konsultacji, które miałyby na celu ustalenie przebiegu projektowanej inwestycji z właścicielami nieruchomości objętych inwestycją. Obowiązek informowania o planowanej inwestycji drogowej pojawia się zaś dopiero po złożeniu przez inwestora do właściwego organu wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, lecz występuje on po stronie organu prowadzącego postępowanie w sprawie wydania ww. decyzji, a nie wnioskodawcy inwestycji drogowej. Jak już wskazano w treści niniejszej decyzji, organ wojewódzki w przedmiotowej sprawie dopełnił w tym zakresie obowiązku wynikającego z przepisu art. 11 d ust. 5 specustawy drogowej.
Na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego przebieg linii był konsultowany ze społeczeństwem. W trakcie procedury wydawania decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej Wojewoda Mazowiecki przeprowadził bowiem postępowanie z udziałem społeczeństwa na etapie uzgadniania przedsięwzięcia przez RDOŚ. Organ I instancji zawiadomieniem z 26 kwietnia 2019 r., na podstawie art. 33 ust. 1 w zw. z art. 36 oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 i w zw. z art. 90 ust. 2 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, poinformował społeczeństwo o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej oraz o możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy, możliwości składania uwag i wniosków w formie pisemnej, elektronicznej i ustnej do protokołu, w terminie od 8 maja 2019 r. do 7 czerwca 2019 r. w Wydziale Infrastruktury Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie. Strony w sprawie mogły także zgłaszać uwagi i zastrzeżenia od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, do dnia wydania decyzji Wojewody Mazowieckiego.
Zdanie Ministra niezasadny był także zarzut skarżącego zawarty w piśmie z 19 października 2020 r., jakoby opracowywanie koncepcji inwestycji w zakresie budowy linii energetycznej 110 kV zostało przeprowadzone w oparciu o nieaktualne dane i brak rozeznania stanu faktycznego nieruchomości, w tym bez uwzględnienia wyroku WSA w Warszawie z 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2196/16, stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miejskiej w P. nr [...] z [...] kwietnia 2015 r., w części tekstowej i graficznej dotyczących ustaleń odnośnie drogi [...] oraz obszaru [...]. Stosownie do art. 11i ust. 2 specustawy drogowej, w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednym z podstawowych skutków tego wyłączenia jest brak związania inwestora i organu wydającego decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się zaś do poruszonej przez skarżącego w piśmie z 19 października 2020 r. kwestii dotyczącej odszkodowań dla właścicieli nieruchomości, przez które przebiegać będzie linia elektroenergetyczna, organ odwoławczy wyjaśnił, że za ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości będzie przysługiwało właścicielom nieruchomości stosowne odszkodowanie, ustalane na podstawie art. 124 ust. 4-7 oraz art. 124a ustawy o gospodarce nieruchomościami w odrębnym postępowaniu. Jeżeli w wyniku realizacji inwestycji strony poniosą jakiekolwiek szkody, to będzie im przysługiwało roszczenie odszkodowawcze, dochodzone na zasadach ogólnych w postępowaniu cywilnym.
Na uwzględnienie nie zasługiwał też zarzut K. S. przedstawiony w piśmie z 29 czerwca 2020 r., że zakres przedmiotowej inwestycji (obejmujący również budowę linii elektroenergetycznej 110 KV) nie może być postrzegany, jako cel publiczny na gruncie specustawy drogowej, lecz jako inwestycja przedsiębiorstwa prywatnego. Pojęcie "celu publicznego" zdefiniowane zostało przez ustawodawcę w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią art. 6 pkt 1, celem publicznym jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Rozbudowa i poprawa stanu infrastruktury drogowej jest jednym z najważniejszych elementów wpływających na rozwój gospodarczy naszego kraju, niezbędnym do uzyskania trwałego wzrostu gospodarczego. Przedmiotowa inwestycja jest jednym z elementów planowanego Programu Budowy Dróg Krajowych do realizacji w latach 2014-2023. Jest to zatem niewątpliwie inwestycja celu publicznego. Natomiast budowa linii wysokiego napięcia 110 kV jest elementem ww. inwestycji celu publicznego.
Ponadto, z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że sama budowa i utrzymanie linii elektroenergetycznej stanowi również inwestycję celu publicznego. Zgodnie bowiem z ww. przepisem, celem publicznym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Specustawa drogowa przewiduje możliwość określenia w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obowiązków budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu, ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości - położonych poza liniami rozgraniczającymi teren inwestycji - dla realizacji ww. obowiązków, jak również zezwolenie na ich wykonanie (art. 11f ust 1 pkt 8 lit. e, i oraz j specustawy drogowej).
Jak wskazał inwestor w piśmie z 23 listopada 2020 r., wykonawca realizujący prace związane z przebudową linii WN 110 kV działa na podstawie decyzji Wojewody Mazowieckiego, ustalającej obowiązek dokonania budowy/przebudowy sieci uzbrojenia terenu, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności uprawniający do rozpoczęcia robót budowlanych, oraz umowy zawartej z PGE Dystrybucja S.A. na wykonanie tychże robót budowlanych. Niezałączenie przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej porozumienia zawartego pomiędzy inwestorem a PGE Dystrybucja S.A w żaden sposób nie wpływa na ocenianą w tym postępowaniu prawidłowość decyzji Wojewody Mazowieckiego, a co więcej, w świetle przepisów specustawy drogowej nie jest dokumentem wymaganym w niniejszej sprawie.
W piśmie z 10 marca 2022 r. inwestor zaznaczył zaś, że w związku z przyjętym planem urbanistycznym, projektowanie linii elektroenergetycznej w obszarze o rozproszonej acz intensywnej zabudowie, jest zadaniem o szczególnie wysokim stopniu trudności, wymagającym poszukiwania kompromisu przez projektanta pomiędzy wieloma indywidulanymi interesami (wzajemnie się wykluczającymi) a interesem ogólnym (publicznym), wymagającym zapewnienia zasilania w energię elektryczną wszystkim podmiotom w stanie obecnym i przyszłym. Wskazane powyżej rozwiązania kompromisowe muszą jednocześnie uwzględniać wymagania wszelkich przepisów prawnych w zakresie norm społecznych, środowiskowych i technicznych.
Mając natomiast na uwadze zastrzeżenia co do sposobu finansowania przedmiotowej inwestycji drogowej, w tym deklarowanej przez PGE Dystrybucja S.A. odrębności finansowania planowanej - w związku z budową drogi ekspresowej S7 - przebudowy linii elektroenergetycznej 110 kV, Minister podkreślił, że powyższa kwestia nie podlega badaniu w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Odnosząc się do podniesionego przez K. S. w pismach z 2 lutego 2022 r. i 23 marca 2022 r. zarzutu, że planując rozwiązania projektowe błędnie przyjęto, że działka nr [...], z obrębu [...] W., stanowi drogę gminną zarządzaną przez jednostkę samorządu terytorialnego, a nie - jak wskazał skarżący w ww. pismach - integralną część zespołu dworsko- parkowego stanowiącą jego własność, Minister stwierdził, że jak słusznie wyjaśnił inwestor w piśmie z 10 marca 2022 r., kwestia dotycząca uprzedniej, obecnej lub przyszłej własności nieruchomości nie ma znaczenia w odniesieniu do zaprojektowanego przebiegu linii elektroenergetycznej WN 110 kV oraz zastosowanych rozwiązań technicznych. Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wywołuje bowiem skutki w stosunku do konkretnych nieruchomości objętych inwestycją bez względu na to, kto w chwili orzekania pozostaje właścicielem czy też użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Specyfika postępowań w oparciu o tzw. "specustawy" polega na tym, że organy w decyzjach inwestycyjnych mają obowiązek wskazania nieruchomości, przez które przedsięwzięcie będzie przebiegać. Nie ma natomiast znaczenia kwestia, komu przysługuje tytuł prawny do tych nieruchomości.
Za niezasadne uznał organ II instancji stwierdzenie skarżącego zawarte w pismach z 2 lutego 2022 r. i 23 marca 2022 r., jakoby przewody linii miały przebiegać nie obok użytku ekologicznego i zespołu dworsko-parkowego, lecz nad tym użytkiem i zespołem. W piśmie z 10 marca 2022 r. inwestor podkreślił, że nie jest prawdą, że przewody linii przebiegają nad użytkiem ekologicznym i nad zespołem dworsko-parkowym (co znajduje również potwierdzenie w aktach przedmiotowej sprawy). Inwestor zaznaczył, że inwestycja została zaprojektowana tak, by nie spowodowała utrudnień ani ograniczeń dla osób trzecich, oraz tak, by jej przebieg był jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum. Rozważono wszystkie możliwe warianty realizacji inwestycji, zaś przyjęty plan rozmieszczenia poszczególnych urządzeń podyktowany był warunkami środowiskowymi oraz technicznymi.
Odnosząc się do podniesionego zarzutu K. S. dotyczącego braku wiarygodności danych przedstawionych na mapach określających położenie planowanej linii energetycznej, jakie złożone zostały wraz z wnioskiem o wydanie decyzji o zezwolenie na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, gdyż różnią się one - zdaniem skarżącego - od danych zawartych na podkładach geodezyjnych odzwierciadlających faktyczne posadowienie linii i podpór, stanowiących dokumentację techniczną wykonawców, Minister stwierdził, co następuje. Przygotowanie inwestycji budowlanej i jej projektowanie oraz budowanie to tzw. proces inwestycyjno- budowlany. Przebiega on w układzie iteracyjnym, dlatego w projektowaniu budowlanym przyjęło się wykonywać określone studia dokumentacji projektowej i stopniowo uszczegóławiać te rozwiązania projektowe. Projekt budowlany to dokument formalny przedstawiający przewidywane rozwiązania projektowe planowanej inwestycji, stanowiący podstawę uzyskania opinii, uzgodnień, zgód i pozwoleń, w tym pozwolenia na budowę. Jego zakres jest prawnie określony (por. rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, w szczególności § 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym, rozporządzenie to określa szczegółowy zakres i formę projektu budowlanego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, nie ograniczając zakresu opracowań projektowych w stadiach poprzedzających opracowanie projektu budowlanego, wykonywanych równocześnie, w szczególności projektu technologicznego oraz na potrzeby związane z wykonywaniem robót budowlanych). Z kolei projekt wykonawczy jest podstawowym składnikiem tzw. dokumentacji projektowej (wykonawczej). Stanowi uszczegółowienie i rozwinięcie rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym. Służy on do wyboru wykonawcy robót, wykonania robót budowlanych, kontroli ich jakości oraz odbioru zrealizowanych obiektów. Zakres projektów wykonawczych określony jest w przepisach tylko w odniesieniu do inwestycji realizowanych ze środków publicznych.
Mając na względzie fakt, że projekt wykonawczy sporządza się dopiero przed przystąpieniem do prac, ww. dokumentacja techniczna wykonawcy nie podlega załączeniu do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a tym samym ocenie organu orzekającego w sprawie. Przedmiotem postępowania prowadzonego zarówno przez Wojewodę Mazowieckiego, jak i Ministra, nie jest zatem ocena spójności Projektu Zagospodarowania Terenu i Projektu Architektoniczno-budowlanego (stanowiących części Projektu budowlanego), z projektem wykonawczym, jak również ocena, czy inwestycja realizowana jest zgodnie z decyzją Wojewody Mazowieckiego i zatwierdzonym nią Projektem budowlanym. Na etapie postępowania w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę organ architektoniczno-budowlany nie może zajmować się przyszłą realizacją budowy. Właściwym w tej sprawie jest odpowiedni organ nadzoru budowlanego.
W ww. piśmie z 10 marca 2022 r. inwestor wskazał ponadto, że na żadnym etapie postępowania K. S. nie kwestionował przebiegu granic nieruchomości w terenie oraz nie wnioskował o ich wznowienie. Tym samym należy przyjąć, że granice nieruchomości wskazane na mapie do celów projektowych są zgodne z katastrem, a tym samym - posługując się współrzędnymi geodezyjnymi - prawidłowo wyznaczono punkt posadowienia podpór linii oraz przebieg samej linii napowietrznej.
Za nietrafny uznał Minister również zarzut skarżącego, że wybór "forsowanego" rozwiązania w zakresie budowy linii elektroenergetycznej nie uwzględniał, że jest to linia o tak dużej mocy (w kontekście wniosku inwestora złożonego w toku niniejszego postępowania odwoławczego o zmianę zapisów decyzji Wojewody Mazowieckiego). Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wniosku inwestora o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację planowanej inwestycji drogowej, projekt niniejszego przedsięwzięcia od początku zakładał przebudowę linii 110 kV, co znajduje potwierdzenie w dokumentacji projektowej załączonej do ww. wniosku. Jak natomiast wskazał inwestor w piśmie z 10 marca 2022 r., wnioskowane przez niego na etapie postępowania odwoławczego zmiany wskazanych zapisów zaskarżonego rozstrzygnięcia dotyczyły ich ujednolicenia i w żadnym wypadku nie wynikają z sugerowanego przez skarżącego oddziaływania linii 110 kV.
Odnosząc się do twierdzeń K. S., jakoby przedmiotowa linia energetyczna w bezpośrednim sąsiedztwie jego nieruchomości była wybudowana w sposób rażąco negatywnie oddziałujący na środowisko, jako linia napowietrzna, a następnie w odległości "kilkuset metrów" w rejonie węzła A. była już zaprojektowana, jako kablowa, jak również - że możliwe jest znaczące skrócenie linii elektroenergetycznej (o 50%) poprzez jej skablowanie, organ ponownie wyjaśnił, że to inwestor jest kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji i to on dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji, mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Uprawnienia co do decydowania o kształcie i rozwiązaniach technicznych inwestycji z pewnością nie należą do stron postępowania.
Inwestor w piśmie z 10 marca 2022 r. stwierdził, że sformułowana przez skarżącego teza dotycząca możliwości znaczącego skrócenia linii elektroenergetycznej (o 50%) poprzez jej skablowanie, jest niemożliwa do udowodnienia, zaczynając od oparcia jej o nieprawdziwe założenie, jakim jest budowa linii kablowej wysokiego napięcia w rejonie węzła A., poprzez fakt, że przebieg linii prowadzony jest równolegle do drogi ekspresowej [...] z niewielkimi odchyleniami związanymi z koniecznością uwzględnienia istniejącej zabudowy.
Mając na względzie wniosek K. S. zawarty w piśmie z 8 lutego 2022 r. o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 31 stycznia 2022 r., znak: DOOŚ-WDŚZOO.420.69.2021.mko/KN.8, uchylającego w całości postanowienie RDOŚ z 17 sierpnia 2021 r., znak: WOOŚ-II.420.128.2020.MP.11, wyrażające stanowisko, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji RDOŚ (zreformowanej decyzją GDOŚ i zmienionej w części decyzją zmieniającą GDOŚ) oraz we wskazanych postanowieniach RDOŚ, uzgadniających warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie Południowego Wylotu z W. drogi ekspresowej [...], i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, Minister stwierdził, że powyższe postanowienie GDOŚ pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie odwoławcze w sprawie decyzji Wojewody Mazowieckiego. Wbrew twierdzeniu K. S. uzasadnienie postanowienia GDOŚ w żaden sposób nie potwierdza zasadności zarzutów podnoszonych przez skarżącego w toku niniejszego postępowania odwoławczego, co do nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonej oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko. Jak wskazano bowiem w uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia, główną przyczyną uchylenia postanowienia RDOŚ był brak wyjaśnienia przez organ I instancji, czy aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia, dla którego wydana została decyzja RDOŚ, zreformowana decyzją GDOŚ i zmieniona w części decyzją zmieniającą GDOŚ.
Kwestia postanowienia wyrażającego stanowisko co do aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ujęta została w art. 72 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, i jak wynika z treści tego przepisu, ww. stanowisko związane jest z okresem "ważności" decyzji środowiskowej, w którym można wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ww. ustawy, bądź zgłoszeniem, o którym mowa w art. 71 ust. 1a ww. ustawy. Przepis regulujący okres, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach może zostać załączona do wniosku o wydanie decyzji, został znowelizowany ustawą z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. L). z 2015 r., poz. 1936, ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej, do terminu, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydana przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, a więc przed dniem 24 grudnia 2015 r., może być załączona do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, tj. m.in. decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stosuje się przepisy art. 72 ust. 3 i 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.
Zgodnie z art. 72 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1, oraz zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1a. Złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia następuje w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 4 i 4b. W praktyce oznacza to, że decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, których okres ważności wynosił 4 lata, od dnia wejście w życie ustawy zmieniającej, mogą być dołączone do wniosku o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej przez okres 6 lat
Decyzja administracyjna jest decyzją ostateczną w trzech przypadkach. Po pierwsze, gdy konkretny przepis prawa stanowi, że od danego rodzaju decyzji wydanych w pierwszej instancji nie przysługuje odwołanie. Drugim przypadkiem jest uostatecznienie się decyzji w wyniku nie wniesienia od niej odwołania. Decyzją ostateczną jest również decyzja wydana przez organ odwoławczy w wyniku rozpatrzenia odwołania. Decyzja taka jest ostateczna od dnia jej wydania. W niniejszej sprawie wskazać należy, że decyzja RDOŚ stała się ostateczna 29 stycznia 2015 r., tj. w dniu zakończenia przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postępowania odwoławczego w sprawie decyzji RDOŚ i wydania decyzji GDOŚ. Natomiast wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację ww. inwestycji drogowej został złożony w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie 28 stycznia 2019 r., a więc w 6-letnim terminie ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Tym samym, mając na uwadze art. 72 ust. 3 i 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, bezsprzecznym jest, że w dniu wystąpienia przez inwestora z wnioskiem o wydanie przedmiotowej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie było konieczne ani wymagane przedłożenie stanowiska, o którym mowa w art. 72 ust. 4 ww. ustawy. W związku z powyższym, ponownie należy podkreślić, że postanowienie GDOŚ pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
2. Z tą decyzją nie zgodził się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 6 maja 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją "w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...].12.2019r. o nr [...] obejmującą:
a) Budowę linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV projektowanej wzdłuż przebiegu trasy [...], w obszarze poza pasem drogowym i w jego bezpośrednim Sąsiedztwie oraz na terenie zespołu dworsko-parkowego zlokalizowanego przy ul [...] w W.;
b) Ukształtowanie ochrony przed hałasem drogowym wynikającym z przebiegu drogi ekspresowej [...] przez miejscowość W., w szczególności w zakresie odmowy zastosowania dodatkowej izolacji przed immisjami ze strony przedmiotowej drogi dla jej otoczenia, tj. odmowy zastosowania barier w postaci wałów ziemnych i nasadzeń na odcinku sąsiadującym z zespołem dworsko-parkowym zlokalizowanym przy ul D. w W., dla ochrony samego zespołu oraz użytku ekologicznego położonego w obrębie tego zespołu":.
Pełnomocnik skarżącego zarzucił decyzji naruszenie:
"1.prawa materialnego, a to art. 1, art. 2 w zw. z art. 11 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2019r. poz. 1474 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie i objęcie decyzją [...] inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej wysokiego napięcia (110 kV), jako elementu inwestycji drogowej, mimo oddzielnego charakteru oraz celu obydwu inwestycji, a w konsekwencji wydanie decyzji [...] w zakresie budowy linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV z rażącym naruszeniem prawa, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji;
2. prawa procesowego, a to art. 6 KPA w związku z art. Ile oraz art. 11 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474), poprzez nieuwzględnienie zasad ochrony zabytku w postaci zespołu dworsko-parkowego wraz z jego otoczeniem oraz użytku ekologicznego stanowiącego element tegoż zespołu, a tym samym wydanie decyzji administracyjnej z przekroczeniem granic prawa poprzez zatwierdzenie projektu budowalnego, którego założenia nie realizują obowiązków wynikających z zapisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2067) raz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 55);
3. prawa procesowego, a to art. 7 KPA w związku z art. lic ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez niedopełnienie obowiązku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i pominięcie obowiązku uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w sprawie dotyczącej tak istotnej materii jak ochrona dóbr kultury (zabytkowy zespół dworsko-parkowy w W.) oraz ochrona środowiska naturalnego (jedyny użytek ekologiczny w powiecie piaseczyńskim);
4. prawa procesowego, a to art. 7b i 8 KPA w związku z art. lic ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez naruszenie zasady proporcjonalności, co przejawiło się brakiem należytego rozważenia interesu społecznego, a tym samym zastosowaniem przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) de facto wbrew woli Ustawodawcy;
5. prawa procesowego, a to art. 7 KPA, art. 77 § 1 KPA oraz art. 80 KPA w związku z art. lic ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474), polegające na niedostatecznym zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz niepełnym rozeznaniu zebranego materiału dowodowego, w szczególności:
5.1. faktów i dowodów świadczących o konieczności uznania budowy drogi S-7 i budowy linii energetycznej 110 kV, jako inwestycji o odrębnym celu i odrębnym charakterze;
5.2. bezpodstawnym uznaniu, że wpis do rejestru zabytków otoczenia zespołu dworsko- parkowego nie wyznacza ograniczeń w zakresie zagospodarowania tego terenu w sposób objęty planem budowy linii energetycznej w założonym obecnie zakresie;
5.3. bezpodstawnym zaniechaniu przez organ oceny materiału dowodowego w postaci raportu oddziaływania na środowisko przez pryzmat faktów ujawnionych przez Skarżącego w toku postępowania odwoławczego, w tym istnienia w przedmiotowym raporcie z 9.08.2019r. (vide str. 32) stwierdzenia, że inwestycja nie koliduje z żadnym obiektem objętym ochroną konserwatora zabytków, co stoi w ewidentnej sprzeczności z decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 24 października 2019r. o nr 563/2019 (mocą, której została rozszerzona, istniejąca uprzednio ochrona zespołu dworsko-parkowego w W.).
5.4. bezpodstawnym uznaniu braku znaczenia dla przedmiotowego postępowania faktu wydania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postanowienia z dnia 31 stycznia 2022 r. w przedmiocie odmowy uznania za aktualne warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia (postanowienie oznaczone, jako DOOŚ.WDŚZOO.420.69.2021.mko/KN.8), w szczególności wobec kwestionowania aktualności danych będących podstawą uprzednich decyzji RDOŚ;
5.5. bezpodstawnym uznaniu braku znaczenia dla przedmiotowego postępowania faktu istnienia na terenie zespołu dworsko-parkowego użytku ekologicznego (jedynego użytku ekologicznego w powiecie p.), którego charakter wymaga szczególnej i szerokiej ochrony przed wpływem czynników zewnętrznych w tym w szczególności odizolowania od wpływu linii energetycznej, w sytuacji nieuniknionego wpływu ze strony budowanej trasy szybkiego ruchu (drogi [...]);
5.6. bezpodstawnym uznaniu braku znaczenia dla przedmiotowego postępowania rzeczywistego charakteru ulicy D. w miejscowości W. wynikającego m.in. orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018r. (sygn. akt IV SA/Wa 2196/16), zapadłego w sprawie skargi K. S., stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia [...].04.2015r. nr [...] w części dotyczącej obszaru [...] oraz drogi [...], który to charakter miał znaczenie dla projektu w zakresie rozprowadzenia ruchu z trasy [...] (koncepcja zjazdów i dojazdów) oraz planu poprowadzenia linii 110 kV.
5.7. bezpodstawnym uznaniu braku znaczenia dla przedmiotowego postępowania rzeczywistego celu inwestycji obejmującej linię wysokiego napięcia 110 kV, który to cel wynika m.in. z treści porozumienia zawartego pomiędzy Inwestorem a P.Dystrybucja S.A. i stanowi o zupełnej odmienności od celu określonego ustawie z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474).
6. prawa procesowego, a to art. 7 KPA in fine, art. 8 KPA, 12 KPA w zw. z art. 11c ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez nie uwzględnienie słusznego interesu obywateli ani interesu społecznego, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej z pogwałceniem zasady proporcjonalności, nie posługiwanie się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez podjęcie skomplikowanej i kosztownej inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej wysokiego napięcia (110 kV), jako elementu inwestycji drogowej, mimo oddzielnego charakteru oraz celu obydwu inwestycji, zamiast poprowadzenia znacznie tańszej linii energetycznej pod ziemią, co nie dość, że pozwoliłoby zachować użytek ekologiczny i kompleks parkowo-dworski w stanie nienaruszonym i niezagrażającym całemu ekosystemowi, to jeszcze pozwoliłoby na zaoszczędzenie Skarbowi Państwa nawet 2 min zł;
7. prawa procesowego, a to art. 12 KPA, art. 36 § 1 i § 4 w zw. z art. lic i art. 11 g ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez rozpoznawanie sprawy w postępowaniu odwoławczym przez ponad 2 lata, tj. z rażącym uchybieniem terminu 30 dni, o których mowa w ww. przepisie specustawy drogowej, co naraziło Skarżącego jak i użytek ekologiczny, zespół parkowo-dworski oraz cały okoliczny ekosystem na nieodwracalne zagrożenie, zaś samego Skarżącego na przedłużający się stan niepewności generujący dodatkowe koszty, w sytuacji, gdy, zgodnie z normami wynikającymi z ww. przepisów, maksymalnie w 3 miesiące Skarżący winieniem uzyskać tak decyzję odwoławczą jak i, w przypadku nie zadowolenia z rozstrzygnięcia, wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, wydane, na skutek rozpoznania wniesionej przezeń skargi.
8. prawa procesowego, a to art. 7 Konstytucji RP w zw. art. 6 KPA i w zw. z art. 1, art. 11 a i art. 11c ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez objęcie przywołaną decyzją budowy linii energetycznej wysokiego napięcia, pomimo, że cel budowy tej linii jest daleko odmienny od celu określonego w przepisach przywołanej ustawy; a przez to wydanie decyzji bez podstawy prawnej i przekroczenie norm kompetencyjnych przez organy;
9. prawa procesowego, a to art. 11 a w związku z art. 1, art. 11 c i art. 11 d pkt 7 b oraz 8i ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez nieuprawnione uznanie, że nie jest koniecznym przeprowadzenie procedury oddzielnie dla potrzeb realizacji projektu infrastruktury drogowej i oddzielnie dla potrzeb realizacji - projektu infrastruktury liniowej (linii energetycznej) i de facto procedowanie projektu budowy linii energetycznej w oparciu o przywołaną na wstępie ustawę, tj. z rażącym. naruszeniem prawa;
10. prawa procesowego, a to art. 37 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 247, z późn. zm.) (dalej "ustawa ooś") poprzez bezzasadne pominięcie w toku procedury uwag i wniosków mieszkańców terenów objętych planowaną inwestycją oraz pominięciu faktu wydania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postanowienia z dnia 31 stycznia 2022 r.;
11. prawa procesowego, a to art. 138 § 1 pkt 1 KPA a contrario w zw. z art. 11c ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, tj. Wojewody Mazowieckiego z dnia [...]12.20219r. o nr [...] w sytuacji, gdy prawidłowa ocena prawna, w tym ocena materiału dowodowego jak i poczynione na jej podstawie i odpowiadające prawu ustalenia faktyczne, winny skutkować zmianą tej decyzji w zakresie wnioskowanym przez Skarżącego lub jej uchyleniem i przekazaniem organowi I instancji do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 KPA;
12. prawa materialnego, a to art. 11 f ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez brak rzeczywistego uwzględnienia, w zakresie stworzonego projektu, konieczności ochrony zabytków oraz środowiska naturalnego, w szczególności ochrony zabytku w postaci zespołu dworsko-parkowego wraz z jego otoczeniem oraz użytku ekologicznego stanowiącego element tegoż zespołu, położonych w miejscowości W.;
13. prawa materialnego, a to art. 11 f ust 1 pkt. 1-8 w związku z art. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474) poprzez bezpodstawne uznanie, że przebudowa sieci uzbrojenia terenu, o jakiej mowa w przywołanym artykule nie musi być podyktowana jedynie celem realizacji infrastruktury drogowej (celem określonym zapisami przywołanej ustawy), lecz może dotyczyć każdej sieci uzbrojenia terenu - infrastruktury pozostającej w związku lub bez związku z budowaną drogą;
14. prawa materialnego, a to art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, Dz.U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm. oraz art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez faktyczne pogwałcenie obowiązku wyrażonego w przywołanym art. 6 i prowadzenie inwestycji (budowy linii energetycznej 110' kV) bez należnego rozeznania w zakresie wpływu na środowisko, a tym samym zmierzaniu (w zakresie projektowanej linii) i doprowadzeniu (w zakresie już wybudowanych fragmentów linii) do powstania zagrożenia całkowitej degradacji środowiska w jego obecnej postaci;
15. art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie własności Skarżącego bez podstawy prawnej w zakresie zezwolenia na realizację inwestycji w postaci budowy linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV, a przez to naruszenie bez postawy prawnej istoty prawa własności;
16. art. 5, art. 6 oraz art. 73 Konstytucji RP, a także art. 4 i art. 19 ust. la pkt. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 20o7) poprzez naruszenie zakresu ochrony zespołu dworsko-parkowego zlokalizowanego przy ul D. w W., jako zabytku oraz jego otoczenia, które również ochroną jest objęte;
17. art. 5 i art. 74 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad ochrony przyrody oraz art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 55) poprzez brak rzeczywistej ochrony użytku ekologicznego położonego na nieruchomości w W. oznaczonej, jako działka nr [...], stanowiącego element zespołu dworsko- parkowego".
Pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zakażonej decyzji w części, o jakiej mowa w zakresie zaskarżenia przedmiotowej skargi, ewentualnie o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa; o rozważenie przez stwierdzenia nieważności także poprzedzającej zaskarżoną decyzję, decyzji organu I instancji, ewentualnie o stwierdzenie, że także decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa. Ponadto skarga zawiera żądanie zasadzenia kosztów postępowania i "o rozpoznanie sprawy । przez Wojewódzki Sad Administracyjny w określonym ww. specustawą drogową terminie 2 miesięcy i o zobowiązanie organu do wydania w możliwie rozsądnym terminie, nie dłuższym niż 30 dni, decyzji uwzględniającej odwołanie w całości".
W przypadku zaś nieuwzględnienia ww. żądań pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o rozważenie uchylenia także poprzedzającej zaskarżoną decyzję, decyzji organu I instancji. zasądzenie kosztów i "o rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sad Administracyjny wykreślonym ww. specustawą drogową terminie 2 miesięcy i o zobowiązanie organu do wydania w możliwie rozsądnym terminie, nie dłuższym niż 30 dni, decyzji uwzględniającej odwołanie w całości".
Pełnomocnik wniósł też o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i "przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 13.04.2022 r. w sprawie O.WA.KP.15.41.Ib.2020.304.os oraz udostępnionej treści porozumienia pomiędzy Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad a P. Dystrybucja S.A. co do faktu istnienia odrębności pomiędzy rzeczywistym celem budowy linii energetycznej 110 kV a celem inwestycji realizowanych w oparciu o zapisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1474), a tym samym wydanie decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...].12.20219r. o nr [...] z rażącym naruszeniem prawa, a nawet bez podstawy prawnej w odniesieniu do przedmiotowej linii" oraz "o rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie".
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wykazał na wstępie legitymację skargową i opisał tan faktyczny sprawy. Wskazał na wartość zabytkową zespołu dworsko-parkowego w W. który składa się nie tylko z dworu murowanego, powstałego w XVIII w. i przebudowanego w 1843 r. oraz dawnego domu ogrodnika z 1843 r., ale w jego skład wchodzi także park krajobrazowy i klasycystyczny z XVIII w. o pow. 3,6 ha, przekształcony w XIX w., z dwoma stawami o łącznej pow. 0,7 ha, na terenie którego wszystkie drogi obsadzone są szpalerami drzew, w większości w wieku 100-150 lat (pomniki przyrody). Cały ten zespół dworsko-parkowy, obejmujący zarówno działkę nr ewid. [...], jak i działkę nr ewid. [...], został wpisany do rejestru zabytków województwa warszawskiego (obecnie: mazowieckiego) pod nr rej. [...] decyzja z [...] czerwca 1997 r. Zachowanie substancji tego zespołu, tj. układu budynków, parku (w skład którego wchodzą pomniki przyrody) oraz użytku ekologicznego z zachowanymi zbiornikami wodnymi, stanowi warunek sine qua non wyjątkowości tegoż zespołu. Tym samym jakakolwiek ingerencja w dany obszar będzie prowadzić do unicestwienia wartości ogólnonarodowej.
W ocenie pełnomocnik skarżącego, ochrona udzielona mocą decyzji nr [...] z 24 października 2019 r. Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jest w świetle zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego jedynie iluzoryczna, gdyż realizacja projektów w zatwierdzonej postaci (realizacja zgodnie z zaskarżoną decyzją) doprowadzi do szybkiego zniszczenia zespołu.
Na obszarze zespołu dworsko-parkowego leży użytek ekologiczny (zbiornik wodny wraz z terenem przyległym), który jest nie tylko jedynym takim użytkiem w danej miejscowości, ale także jedynym użytkiem ekologicznym w skali gminy P., a także w skali powiatu piaseczyńskiego. Ochrona tej wyjątkowej w skali województwa przestrzeni została ukształtowana w roku 1998 na mocy rozporządzenia Wojewody Warszawskiego z dnia 30 czerwca 1998 roku w sprawie uznania obszaru położonego w parku dworskim w W. za teren podlegający szczególnej ochronie. O walorach tej przestrzeni świadczy nie tylko fakt, jej istnienia w zakresie zespołu dworsko-parkowego, lecz przede wszystkim fakt występowania unikalnych dla danego terenu gatunków zwierząt, w tym przede wszystkim ptaków, co Skarżący wykazywał między innymi składając do akt inwentaryzację ornitologiczną, w której opisano liczne gatunki ptaków obecnych w granicach danego użytku.
Skarżący od początku prezentuje stanowisko w przedmiocie bezzasadności stosowania specustawy drogowej, jako podstawy dla budowy linii energetycznej wysokiego napięcia. Zakres przedmiotowy specustawy drogowej definiuje art. 1 ust. 1, zgodnie z którym określa ona "zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (...)". Jej przepisy znajdą zatem zastosowanie tylko w stosunku do tych inwestycji, które wypełniają określone w tym artykule przesłanki. W pozostałych przypadkach zastosowanie powinny znaleźć reguły ogólne.
Zgodnie z zawartym we wskazanym wyżej przepisie odesłaniem "drogą publiczną" w rozumieniu specustawy drogowej jest "droga zaliczona do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych" (art. 1 ustawy o drogach publicznych).
"Droga" natomiast została zdefiniowana, jako budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych). Przez "pas drogowy" należy rozumieć z kolei wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą (art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych).
Skoro zgodnie ze wskazanym przez pełnomocnika stanowiskiem doktryny specustawa drogowa może znaleźć zastosowanie wyłącznie do przygotowania i realizacji inwestycji, jaką jest droga w rozumieniu nadanym temu pojęciu przez art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, a pojęcie to nie obejmuje linii energetycznych, to budowa napowietrznej linii energetycznej w zakresie objętym zatwierdzonym przez Wojewodę projektem wykracza poza ramy realizacji inwestycji drogowej w rozumieniu specustawy drogowej. Wyjątkiem jest możliwość zastosowania przedmiotowej ustawy do przebudowy infrastruktury technicznej dla likwidacji kolizji tejże infrastruktury z nowo powstającą drogą.
Ponadto podkreślenia wymaga, że specustawa drogowa znajduje zastosowanie wyłącznie do realizacji wskazanego w niej celu, a zatem realizacji drogi publicznej, a właściwe organy państwa są zobowiązane do zbadania, czy w istocie nie chodzi o realizację innych celów niż zakładane. Zakres kwestionowanego projektu w odniesieniu do budowy linii energetycznej wskazuje natomiast, że realizacja inwestycji drogowej, podlegającej procedurze uproszczonej, stała kię okazją do budowy elementu infrastruktury, której nie można uznać za cel specustawy drogowej, tj. budowy linii energetycznej (nie jest to bowiem przebudowa, lecz budowa nowej linii o odmiennych parametrach i odmiennym przebiegu). Potwierdzeniem słuszności tego wniosku jest fakt, że w pierwotnych planach nie uwzględniano budowy tej linii. Takie działania uznać należy za próbę nadużycia przewidzianych specustawą drogową przywilejów do realizacji zadań niezgodnych z celem, jaki przyświecał autorom ustawy.
Powyższe znajduje potwierdzenie w poglądzie ugruntowanym w orzecznictwie, zgodnie z którym stosowanie specustawy drogowej "odnosi się tylko do realizacji inwestycji drogowej jako budowli, a nie wszystkiego, co ma znajdować się w pasie drogowym" (wyrok WSA w Szczecinie z 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 903/13). W konsekwencji decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej można wydać "dla takiego rodzaju inwestycji, która mieści się w ustawowym pojęciu drogi zdefiniowanym w ustawie o drogach publicznych, a więc do realizacji inwestycji drogowej jako budowli, a nie wszystkiego, co ma znajdować się w pasie drogowym. Treść tego przepisu jednoznacznie nawiązuje do pojęcia »drogi«, a nie do pojęcia »pasa drogowego«, zdefiniowanego odrębnie" (wyrok WA w Białymstoku z 10 maja 2018 r., sygn. akt II Sa/Bk 256/18). W świetle powyższego budowa napowietrznej linii energetycznej na nie może być realizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę drogi ekspresowej [...].
Wadliwym jest także realizowanie budowy linii energetycznej wysokiego napięcia na podstawie pozwolenia na budowę oraz w ramach budżetu obejmującego przedmiotową inwestycję drogową, w sytuacji istnienia odrębnej specustawy obejmującej linie energetyczne o statusie strategicznym. Wykładnia celowościowa prowadzi bowiem do wniosku, że zamysłem ustawodawcy było, że budowa linii energetycznej w oparciu o szczególną procedurę jest ograniczona jedynie do wyjątkowych sytuacji ujętych w ustawie z 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (vide wyrok NSA z 7 września 2017 r., sygn. akt II OSK 847/17). Budowa taka nie powinna zatem być traktowana, jako część inwestycji realizowanej w oparciu o specustawę drogową i de facto w tym zakresie finansowaną.
Za wąskim zdefiniowaniem zakresu przedmiotowego specustawy drogowej, poza którym znajduje się budowa linii energetycznej, przemawiają nie tylko względy techniki prawodawczej i argument racjonalnego ustawodawcy, ale także charakter specustawy drogowej. Ustawa ta pomyślana była jako akt epizodyczny, stanowiący regulację szczególną na tle innych aktów normatywnych, w tym przywoływanej już ustawy o drogach publicznych, który miał ułatwić realizację inwestycji drogowych w ramach programu Unii Europejskiej i z wykorzystaniem unijnych środków finansowych na ten cel przeznaczonych (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2012 r., sygn. akt K 4/10). Ratio legis komentowanej ustawy sprowadza się zatem do przyspieszenia procesu rozwoju infrastruktury drogowej w Polsce w zakresie skorelowanym z regulacjami unijnymi. Analiza relewantnych przepisów prawa unijnego potwierdza natomiast konieczność zakwalifikowania odrębnych przedsięwzięć objętych decyzją, tj. budowy przedmiotowego odcinka drogi ekspresowej [...] (przedsięwzięcia objętego załącznikiem nr I do dyrektywy 2011/92) oraz budowy linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV (przedsięwzięcia objętego załącznikiem nr II do dyrektywy 2011/92) oraz przedsięwzięć technologicznie niepowiązanych (vide rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1315/2013 z 11 grudnia 2013 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej i uchylające decyzję nr 661/2010/UE, Dz. Urz. UE 2013 L 348). W konsekwencji, zgodnie z zasadą prounijnej wykładni prawa krajowego, wymagane jest zaklasyfikowanie na gruncie znajdujących zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów prawa krajowego obu przedsięwzięć, jako odrębnych oraz zbadanie wpływu na środowisko każdego z nich odrębnie.
Skarżący przedłożył do akt opinię dr hab. A. S. Z. (załącznik do pisma z 24 lutego 2020 r. Drobiazgowa analiza uwarunkowań prawnych, jaka znajduje się na stronach od 2 do 8 przedłożonej opinii prawnej, nie pozostawia wątpliwości co do zasadności złożonego w sprawie odwołania.
Przewidując daleko idące ułatwienia dla organów administracji publicznej przy realizacji celu publicznego, jakim jest budowa dróg publicznych, specustawa drogowa w istotny sposób wpływa na ograniczenie uprawnień jednostek, których nieruchomości znajdują się w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji. Wobec tego, skoro jest to regulacja stanowiąca wyjątek od powszechnie obowiązujących procedur gospodarowania nieruchomościami, nie można dokonywać wykładni rozszerzającej, rozciągającej stosowanie uproszczonych zasad i procedur nią przewidzianych do inwestycji niebędących drogami publicznymi w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Należy mieć na względzie, że stosownie do art. 64 ust. 3 Konstytucji własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty |prawa własności. Dlatego też tylko wąska wykładnia art. 1 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. zapewnia poszanowanie prawa własności gwarantowanego Konstytucją, co oznacza dopuszczenie ingerencji państwa w prawo własności w zakresie ściśle określonym regulacją szczególną, co potwierdził NSA w wyroku z 12 stycznia 2011 r., II OSK 2348/10.
A contrario przekroczenie wąskiego zakresu zastosowania specustawy drogowej oznaczać będzie przekroczenie dopuszczalnych prawem warunków ingerencji w konstytucyjnie chronione prawo jednostki - prawo własności. Takie konsekwencje ma realizowanie budowy linii energetycznej wysokiego napięcia na podstawie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji drogowej oraz bez przeprowadzenia badania oddziaływania na środowisko tej konkretnej linii.
Ograniczenie praw i wolności przewidzianych Konstytucją może nastąpić jedynie przy spełnieniu przesłanek przewidzianych art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przepis ten ma podstawowe znaczenie dla ograniczania wszystkich konstytucyjnych wolności i praw, także wtedy, gdy poszczególne przepisy konstytucyjne formułują szczegółowe klauzule limitacyjne, jak na przykład przytoczony powyżej art. 64 ust. 3 - Konstytucji. Kluczowe znaczenie dla wyznaczania dopuszczalnych ograniczeń konstytucyjnych wolności ma trójstopniowa zasada proporcjonalności, co potwierdza wskazane przez pełnomocnika zarówno stanowisko doktryny jak i judykatury
W tej sprawie oczywistym jest niespełnienie ww. wymogów zasady proporcjonalności. Wątpliwości budzi już sam cel ograniczenia konstytucyjnego prawa własności skarżącego - budowa linii energetycznej przy okazji budowy trasy szybkiego ruchu [...], który nie może zostać uznany za cel legitymizowany na gruncie specustawy drogowej. Wydanie decyzji w przedmiocie inwestycji niestanowiącej celu publicznego będzie prowadziło nie tylko do sprzeczności z przepisami specustawy drogowej, ale również do sprzeczności z konstytucyjnymi przesłankami ograniczenia praw i wolności jednostki, co skutkować powinno jej nieważnością.
Na gruncie specustawy drogowej to budowa dróg publicznych jest celem działania administracji publicznej, które podyktowane jest koniecznością realizacji różnego rodzaju interesów publicznych, w tym zapewnienia zwiększonego bezpieczeństwa drogowego. Trudno i natomiast uznać budowę linii energetycznej w przedmiotowej sprawie za podyktowaną interesem publicznym, który wymagałby przyznania pierwszeństwa przed interesem skarżącego. Zakres inwestycji decyduje o tym, że jej cel nie może być postrzegany w ogóle, jako cel publiczny, a jako de facto inwestycja przedsiębiorstwa prywatnego. Co więcej, takie rozwiązanie idzie wbrew interesowi publicznemu, za jaki uznać należy zachowanie nienaruszonej substancji użytku ekologicznego, do którego dewastacji doprowadzi budowa planowanej linii energetycznej. Powyższe godzi w wymóg z art. 31 ust. 3 Konstytucji, by ograniczenie praw i wolności było "konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób".
Podkreślenia wymaga brak dowolności organów administracji przy dokonywaniu wykładni pojęcia celu publicznego (a tym samym interesu publicznego, którego zaspokojeniu zawsze służyć ma realizacja celu publicznego) na gruncie określonych przepisów prawa, w tym - specustawy drogowej - co ograniczyć ma możliwość bezpodstawnego wkraczania w sferę prawa i wolności jednostki.
W przypadku, gdy naruszenie praw lub wolności gwarantowanych jednostce Konstytucją RP polega za zaniechaniu lub pominięciu ich ochrony, można się odwołać do tzw. odwróconej proporcjonalności. Służy ona ustaleniu, czy nakaz ochrony praw konstytucyjnych jest realizowany w wymaganym przez Konstytucję stopniu. Zastosowanie tzw. odwróconej proporcjonalności, jako miary konstytucjonalności ingerencji w prawo Skarżącego ujawnia, po raz kolejny, nieprawidłowość tejże. Brak przeprowadzenia badania środowiskowych konsekwencji budowy linii energetycznej o niekwestionowanym negatywnym oddziaływaniu na unikalny charakter użytku ekologicznego zlokalizowanego na działce nr [...] w W. nie licuje tym samym ze standardem ochronnym rangi konstytucyjnej. Narusza także, co warte odnotowanie, ukształtowane analogicznie, europejskie rozwiązania normatywne gwarantujące prawo własności, tj. art. 17 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 1 protokołu dodatkowego nr 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Sytuacja, w której inwestor wnioskuje o wydanie zgody na realizację inwestycji niemającej charakteru inwestycji objętej zapisami ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych prowadzi do wniosku o przekroczeniu norm kompetencyjnych wnioskującego, a co więcej, także o przekroczeniu granic norm kompetencyjnych organu wydającego decyzję. Wnioskować tu należy o działaniu z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej, mając na uwadze podstawową zasadę działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Jedną z kluczowych przesłanek wnioskowania w zakresie oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 11 a, art. 1 1f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest cel budowy linii energetycznej 110 kV. Zdaniem Ministra cel ten warunkuje możliwość objęcia decyzją "ZRID" budowy infrastruktury liniowej związanej z inwestycją drogową. Powstaje jednak pytanie, dlaczego Minister założył niejako a priori, że cel budowy spornej linii to usunięcie kolizji z projektowaną drogą szybkiego ruchu.
Z udostępnionej przez GDDKiA treści porozumienia pomiędzy nim, a P. Dystrybucja S.A. wynika, że argumentacja skarżącego co do bezzasadności stosowania przywołanej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest w pełni zasadna. Na uwagę zasługuje nie tylko udostępniona treść dokumentu, ale także zakres nieudostępniony, jak również data tego udostępnienia. Skarżący zwraca uwagę, że jako rzekoma tajemnica przedsiębiorstwa ukryty został cel zawartego porozumienia, stanowiący de facto cel podejmowanej inwestycji. Pokazuje to, że w pełnym zakresie zasadnymi pozostają twierdzenia na temat odmienności celu inwestycji, a tym samym braku] podstaw do objęcia tej inwestycji decyzją wydawaną w oparciu o zapisy specustawy drogowej. O udostępnienie tej informacji skarżący zabiegał od 2020 roku i dopiero w wyniku realizacji wyroku WSA z listopada 2021 r. organ zdecydował się na udostępnienie okrojonej treści porozumienia w dwa tygodnie po wydaniu decyzji przez Ministra w przedmiotowej sprawie. Błędem jest twierdzenie organu, że porozumienie to nie ma znaczenia dla przedmiotowego postępowania, skoro jest ono istotnym elementem działań w zakresie realizacji zaskarżanej decyzji.
W piśmie z 8 lutego 2022 r. skarżący informował Ministra o wydaniu przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postanowienia z [...] stycznia 2022 r. w sprawie [...].mko/KN.8, co do istnienia nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko inwestycji, obejmującej budowę linii energetycznej 2x110 kV (naruszenie zasad wynikających z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także naruszenia standardów ochrony środowiska wynikających z ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Jak wynika z treści decyzji Minister nie uwzględnił rzeczywistego znaczenia tego postanowienia dla materii przedmiotowej sprawy, mimo że postanowienie to jest pokłosiem argumentacji podnoszonej także w niniejszym postępowaniu. Zupełnie niezrozumiałe jest z jakich przyczyn Minister Rozwoju i Technologii nie uwzględnił faktu, że pomimo starań Inwestora, powołany do tego organ nie potwierdził aktualności tzw. "decyzji środowiskowych". Co więcej, w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy wnioskować, że nie zostały spełnione wymagania formalne dla utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego, szczególnie w sytuacji zmian dokonywanych w toku postępowania odwoławczego.
W toku postępowania przed organem drugiej instancji skarżący szczegółowo argumentował, że aktualne warunki przedsięwzięcia w sposób drastyczny naruszają zasady ochrony użytku ekologicznego zlokalizowanego na należącej do niego działce o numerze ewidencyjnym [...] położonej w W., a także zasady ochrony występujących na tej działce oraz w najbliższej okolicy pomników przyrody. Skarżący podnosił, że:
• budowa linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV projektowanej w bezpośrednim sąsiedztwie trasy [...] oraz na terenie zespołu dworsko-parkowego zlokalizowanego przy ul. D. w W., w tym w szczególności w sąsiedztwie użytku ekologicznego zlokalizowanego przy ul. D. w W. jest niezgodna z zasadami ochrony użytków ekologicznych i nie może być realizowana w projektowanym przebiegu i formie;
• przewidziane obecnie w projekcie ukształtowanie ochrony użytku ekologicznego położonego w obrębie zespołu dworsko-parkowego zlokalizowanego przy ul. D. w W. wymaga zastosowania odizolowania tegoż użytku od czynników generowanych przez trasę [...] w postaci przedłużenia zaplanowanego w na terenie W. ekranowania jezdni o minimum 300 metrów (przedłużenie obecnie planowanej długości ekranów w kierunku miejscowości T.) oraz dodatkowej izolacji w postaci wałów ziemnych i nasadzeń na odcinku sąsiadującym z przedmiotowym użytkiem ekologicznym, jak również zaprojektowania i wybudowania przejść pod jezdniami trasy [...] dla zwierząt zamieszkujących przedmiotowy obszar, w tym w szczególności płazów i gadów.
Swoje uwagi oraz wnioski skarżący poparł wielostronicowym szczegółowym merytorycznym uzasadnieniem, w którym wykazywał, że zmiana przebiegu linii energetycznej lub zmiana jej charakteru (z napowietrznej na podziemną) oraz uwzględnienie konieczności dodatkowej ochrony przed immisjami pochodzącymi do trasy [...], dawałoby gwarancję właściwej ochrony walorów użytku ekologicznego zlokalizowanego przy ul. D. w W.
Skarżący zgłaszał i szczegółowo uzasadniał szereg uwag dotyczących zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej [...], w tym, że raport nie obejmuje oddziaływania nowobudowanej linii 110 kV na otoczenie, w szczególności na zespół dworsko-parkowy położony przy ul. D. w W., objęty ochroną Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Ocena i opisywane uwarunkowania obejmują w rzeczywistości jedynie wpływ budowy i istnienia drogi (szybkiego ruchu wraz z jej podstawową infrastrukturą, co wskazuje, że tylko w tym zakresie dokonywane były wymagane prawem analizy. W świetle zebranego w sprawie materiału jest natomiast oczywiste, że budowa linii energetycznej 110 kV nie jest inwestycją o tym samym charakterze co budowa drogi ekspresowej, nawet jeśli objęta została jedną decyzją Wojewody Mazowieckiego. Odmienny charakter infrastruktury drogowej i energetycznej powoduje, że powinny być one rozpatrywane, jako dwa odrębne źródła oddziaływania na środowisko, których immisje mogą się kumulować, a nie pokrywać.
Skarżący podnosił uwagi dotyczące błędnego wskazania odległości inwestycji od opisanego zespołu dworsko-parkowego w W., która jest mniejsza niż ta wskazana w raporcie, a zatem w/wym zespół dworsko - parkowy wymaga ochrony w postaci izolacji akustycznej i odpowiedniego sposobu odprowadzenia wód opadowych. Zgłaszał także obawy dotyczące negatywnego wpływu linii energetycznej 110 kV na chroniony obszar, w tym na zwierzęta. Skarżący podnosił w szczególności sprzeciw wobec działań prowadzących do zniszczenia ekosystemu istniejącego przy ul. D. w W. w związku z budową i eksploatacją linii 110 kV.
Skarżący zgłaszał także i szczegółowo argumentował uwagi dotyczące braku zasadności likwidacji kolizji trasy [...] z linią 110 kV i budowy nowej linii elektroenergetycznej. Wskazywał, że dokonana przez niego analiza dotychczasowego przebiegu linii energetycznych znajdujących się na trasie planowanej trasy [...] daje podstawę do uznania, że rzeczywista kolizja linii energetycznej oraz drogi szybkiego ruchu w obrębie węzła Z. obejmuje faktycznie tylko niewielki odcinek dotychczasowo eksploatowanego fragmentu infrastruktury. Skarżący argumentował, że analiza dokumentacji pokazuje, że kolizja taka obejmuje jedynie 4 podpory (4 słupy). Zdaniem Skarżącego analiza danych dotyczących przebiegu trasy [...] oraz dotychczasowych linii energetycznych pokazuje, że likwidacja rzeczywistej kolizji obejmowałaby kilka podpór, co wobec budowy nowej linii i budowy wielu dziesiątek nowych podpór pokazuje, że cel inwestycji o takiej skali jest zupełnie odmienny niż deklarowany, a zatem i oddziaływanie tej inwestycji jest odmienne od deklarowanego.
Dążenie przez organ do wybudowania linii energetycznej przy okazji budowy trasy [...] stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy próbę zastosowania rozwiązania bardzo korzystnego dla operatora sieci, lecz wybitnie niekorzystnego dla właścicieli nieruchomości oraz środowiska, szczególnie w obszarze użytku ekologicznego położonego przy ul D. w W., przez którego obszar przebiegać ma omawiana linia energetyczna - nowa, dwutorowa linia energetyczna o mocy 110 kV. Rzeczywisty cel inwestycji polegającej na wybudowaniu linii energetycznej od podstaw, a więc odrębność przedmiotowej inwestycji od budowy drogi szybkiego ruchu wprost nakazuje potraktować tę inwestycję, jako odrębne zadanie, które nie tylko nie może być realizowane w oparciu o przepisy tzw. specustawy drogowej, lecz także podlegać powinno odrębnej i drobiazgowej analizie w zakresie wpływu na środowisko - środowisko obciążone już planowaną ingerencją w zakresie budowy trasy [...] (!!!).
Skarżący podnosił także uwagi dotyczące nieścisłości i wątpliwości względem jakości raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej [...] i złożył sprzeciw wobec działań prowadzących do zniszczenia ekosystemu istniejącego przy ul. D. w W. w związku z budową linii 110 kV.
W toku trwającego dwa lata postępowania odwoławczego skarżący złożył liczne wnioski dowodowe, w tym m.in. wniosek o przeprowadzenie w toku postępowania dowodu z publikacji na temat zgubnych skutków zamieszkiwania w sąsiedztwie linii energetycznych co do faktu braku rozważenia przez organ rzeczywistych skutków budowy i eksploatacji linii energetycznej 110 kV, w tym w szczególności skutków dla osób zamieszkujących w jej bezpośrednim sąsiedztwie, a także co do faktu narażenia mieszkańców nieruchomości sąsiadujących z linią na czynniki w poważny sposób zagrażające zdrowiu. Skarżący zgłosił także i szczegółowo uzasadnił uwagę, że uznanie możliwości prowadzenia inwestycji o charakterze budowy linii energetycznej 110 kV w oparciu o dotychczasowe plany i czynione uzgodnienia stanowi o rażącym naruszeniu prawa.
Żadne z tych argumentów, z zupełnie niezrozumiałych przyczyn, nie zostały uwzględnione przez Ministra, który, jak można wnioskować z treści uzasadnienia decyzji, z góry założył, że argumenty te nie mają znaczenia dla kształtu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Moc projektowanej linii oraz sposób jej poprowadzenia, niejako "gwarantują" degradację przyrody w jej sąsiedztwie. Należy bowiem do wiedzy powszechnej, że linie przesyłowe emitują pole elektromagnetyczne, a to z kolei ma wpływ na organizmy żywe. Przywoływane przez inwestora działania, mające na celu rzekomą pełna ochronę, są daleko niewystarczające, gdyż zamieszkujące dany teren zwierzęta, w tym przede wszystkim ptaki, są podatne na fale elektromagnetyczne.
Standardy dzisiejszej wiedzy pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że dbałość o obszary zamieszkiwane przez zwierzęta wymaga daleko idącej wstrzemięźliwości w projektowaniu i budowie urządzeń emitujących pole magnetyczne, gdyż wpływ tych urządzeń na przyrodę ożywioną może mieć zgubny i nieodwracalny w cyklu ludzkiego życia wpływu. Co więcej, przejawem tej dbałości o dobrostan organizmów żywych jest, objęte zakresem dyrektywy [...] badanie wpływu przedsięwzięć na środowisko, które mogą powodować znaczące skutki w środowisku, do których zaliczyć należy linie napowietrzne do przesyłania energii elektrycznej. Wprawdzie z brzmienia art. 4 ust. 2 tejże dyrektywy wynika, że państwa członkowskie określają za pomocą badania indywidualnego (bądź ustalonych przez siebie progów lub kryteriów), czy przedsięwzięcia objęte załącznikiem II do tej dyrektywy, w tym właśnie napowietrzne linie energetyczne, powinny zostać poddane ocenie skutków, jakie wywierają one na środowisko naturalne, nie oznacza to jednak wyłączenia z zakresu zastosowania przedmiotowej dyrektywy tych elementów infrastrukturalnych (wyrok TSUE z 07.08.2018 r., Prenninger i in., C-329/17, EU:C:2018:640, pkt 28). Podlegają one zatem prewencyjnej ocenie oddziaływania na środowisko, jeśli indywidualne badanie, które winno uwzględniać charakter i zakres przedsięwzięci oraz specyfikę środowiska, na które wpływa, wykaże, że owo oddziaływanie może być znaczące.
Nie sposób zatem zrozumieć, z jakiej przyczyny w sytuacji istnienia obszaru o tak istotnej wartości ekologicznej oraz kulturowej (co z wartość ekologiczną immanentnie się wiąże) realizowana ma być inwestycja, która wartości te pogrzebie. Jest to tym bardziej niezrozumiałe w obecnej chwili, gdy na forach międzynarodowych dyskutuje się o konieczności ograniczenia zgubnego wpływu cywilizacji na ekosystem oraz ustala się wielomiliardowe kary za niewywiązywanie się przez kraje z postanowień umów traktujących o ochronie środowiska. W tej perspektywie decyzja Wojewody Mazowieckiego prowadzi do pogrzebania wartości istotnych zarówno dla społeczności lokalnej, jak i społeczności regionalnej.
Skoro Minister dostrzegł i przeanalizował fakt zgłoszenia przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zastrzeżeń do planowanego przebiegu linii energetycznej w roku 2018, zaś inwestor do tych uwag się odniósł i rzekomo w pełni uwzględnił, to jest oczywistym, że rzeczone uwzględnienie nie objęło stanu faktycznego zaistniałego w związku z wydaniem przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków decyzji z dnia [...] października 2019r. o nr [...]. Nieprawdziwym jest zatem stwierdzenie, że realizowany projekt uwzględnia charakter i funkcje terenu. Co więcej w ocenie skarżącego nieprawdą jest, że przebieg projektowanej linii został zaplanowany w taki sposób, że przewody tejże linii nie przebiegają nad obszarem chronionym. O ile w zakresie osi tejże linii można odnieść takie wrażenie to dokładna analiza odległości pomiędzy planowanymi przewodami tejże linii prowadzi do zupełnie odmiennych wniosków, co podnosił Skarżący, a czego nawet nie przeanalizował organ drugiej instancji.
Wyraźnego podkreślenia wymaga fakt naruszenia przez organ pierwszej i drugiej instancji zasady wyrażonej w art. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, poprzez nieuwzględnienie faktu istotnej odrębności linii energetycznej 110 kV od inwestycji drogowej, objęcie budowy tej linii decyzją wydaną na podstawie przepisów tzw. "specustawy drogowej" (akt prawny przywołany w petitum skargi), a przez to także zaniechanie właściwej oceny oddziaływania na środowisko przez tę linię, co w efekcie doprowadziło do uchybienia obowiązkowi zapobiegania oddziaływaniu.
Sama staranność podmiotów oddziałujących na środowisko nie wystarczy do właściwej realizacji zasady prewencji, gdyż ta wymaga również kontroli ze strony ’ organów administracji odpowiedzialnej za weryfikację procesów inwestycyjnych.
Sięgnięcie po właściwe środki ochrony środowiska, nie musi być następstwem wykazania szkodliwości działań, czyli jej udowodnienia w sposób wolny od wątpliwości, lecz może opierać się na uprawdopodobnieniu i wynikającej z niego hipotezie co do potencjalnego wpływu tych działań na środowisko.
Inwestycja drogowa w zakresie budowy trasy [...] i budowa nowej linii energetycznej 110 kV spowodowały daleko idące skutki nie tylko w zakresie procedury wydania decyzji, ale także skutki w zakresie oddziaływania na środowisko naturalne, w tym przede wszystkim na jedyny w powiecie piaseczyńskim użytek ekologiczny.
Zupełnie niezrozumiałe dla skarżącego i innych mieszkańców W. jest przyjęcie przez P. Dystrybucja S.A. rozwiązań technicznych, na skutek których linia wysokiego napięcia 2 x 110 kV na odcinku węzła A. jest poprowadzona pod ziemią, a na spornym odcinku - już w W. jest linią napowietrzną. Należy wyraźnie podkreślić, że takie rozwiązanie jest tylko pozorną oszczędnością i to oszczędnością dla P.Dystrybucja S.A., nie zaś dla Skarbu Państwa. Poprowadzenie linii wysokiego napięcia, jako linii napowietrznej w sąsiedztwie ulicy D. powoduje nie tylko faktyczne naruszenie zasad ochrony środowiska, ale też narusza zasady prawidłowej ochrony zabytków, jak też prowadzi do powstania licznych roszczeń ze strony właścicieli nieruchomości, przez które przebiega rzeczona linia.
W kontekście tego jest zupełnie niezrozumiałym rozstrzygnięcie Ministra, który sam w treści uzasadnienia swej decyzji wskazuje, że "(...) inwestor samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości". W kontekście tego stwierdzenia, zarzuty formułowane w niniejszej skardze de facto zyskują siłę, szczególnie w zakresie celu, jaki realizuje budowa linii energetycznej.
Jako zupełnie nietrafiony należy uznać argument Ministra w zakresie zmiany przebiegu linii, która to zmiana powodowałaby naruszenie interesu innych właścicieli nieruchomości dla ochrony interesu skarżącego. Działania skarżącego podyktowane są ochroną obiektów o walorach uznanych przez stosowne organy administracji z przyczyn obejmujących wartości ogólnospołeczne (ochrona zabytków, ochrona przyrody). Skarżący nie kwestionuje potrzeby budowy drogi szybkiego ruchu, w związku z którą dokonano wywłaszczenia skarżącego w odniesieniu do kilkunastu działek, lecz kwestionuje działania mające postać wypaczenia litery prawa poprzez nadinterpretację uprawnień inwestora, jakim jest GDDKiA.
Za całkowicie bezzasadne należy uznać stanowisko organu, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, jedynym skutecznym środkiem zakwestionowania raportu odziaływania na środowisko jest przedłożenie do akt kontrraportu. Myli się organ, twierdząc, że ujawnione w sprawie fakty nie dają mu podstaw do oceny wiarygodności, rzetelności i kompletności raportu. De facto w treści uzasadnienia decyzji sam organ twierdzi, że analizy takiej dokonał. Raport oddziaływania na środowisko stanowi jeden z dowodów w toku postępowania odwoławczego i jako dowód podlegać musi ocenie przez organ. Ocena ta nie może być oceną abstrakcyjną, co wynika z orzeczenia przywołanego w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, lecz nie może ona być jednocześnie oceną oderwaną od materiału dowodowego sprawy. W sytuacji, w której Skarżący powołuje liczne dowody na poparcie swych twierdzeń, przytacza przykłady opracowań, przedkłada opracowanie ornitologiczne sporządzone dla danego terenu, przywołuje konkretne zapisy raportu, wskazuje na dokonane rozszerzenie ochrony, jakiej udzielił Konserwator Zabytków, nie jest logicznie uzasadnionym, że organ nie powinien dokonać oceny przedmiotowego raportu pod kątem realizacji inwestycji, która jest w toku. Nie można się zgodzić z twierdzeniem, że przywołany raport odziaływania na środowisko jest wzruszalny jedynie przez ograniczony katalog środków. Twierdzenie to stanowi rażące nadużycie, szczególnie w świetle faktów przedmiotowej sprawy, tj. trwającego ponad dwa lata postępowania drugoinstancyjnego, licznych zmian, sprostowań i uzupełnień czynionych przez Inwestora, a także zmian w projekcie uczynionych przez Ministra, co jednoznacznie wskazuje na wzruszalność ocen zawartych w dokumentach przygotowywanych w toku procedury planistycznej i procedury wydania decyzji pierwszej instancji. Jak wynika między innymi z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 2319/10 raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odgrywa kluczową rolę i stanowi dowód w sprawie. Nie ma jednocześnie podstaw do przyjmowania, że dowód ten stanowi szczególny środek dowodowy, wiec nie korzysta on z domniemania prawdziwości, gdy chodzi o wyrażone w nim tezy czy stwierdzone fakty. Podlega natomiast ocenie na zasadach ogólnych.
Zasada proporcjonalności, zgodnie z utrwaloną liną orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, gwarantuje, że zarzut naruszenia zasady proporcjonalności można uznać za udowodniony w sytuacji, gdy z punktu widzenia reguł kultury prawnej i zasad racjonalności ingerencja prawodawcza okazała się nadmierna w stosunku do celów, jakie zamierzono osiągnąć (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2003r., sygn. akt K 24/02). Okoliczności przedmiotowej sprawy wyraźnie wskazują, że reguły kultury prawnej oraz rzeczone zasady racjonalności działania zostały już raz napuszone w istotnym zakresie i dla uniknięcia powtórzenia takiej sytuacji jest koniecznym uwzględnienie argumentów przytoczonych w treści niniejszego pisma. W kontekście poprawnego stosowania zasady proporcjonalności w funkcjonowaniu organów administracji publicznej wypowiedział się w sposób jednoznaczny Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 27 stycznia 2015r. (sygn. akt II OSK 1540/13) "Zważyć trzeba, że w świetle art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP warunkami dopuszczalności ograniczeń praw własności są: ustawowa forma ograniczenia, istnienie w państwie demokratycznym konieczności wprowadzenia ograniczenia, funkcjonalny związek ograniczenia z realizacją wskazanych w art. 31 ust. 3 wartości oraz zakaz naruszania istoty prawa własności. Wymóg istnienia w państwie demokratycznym konieczności wprowadzenia ograniczenia odpowiada zasadzie proporcjonalności. Zasada ta obejmuje m.in. wymóg doboru środków skutecznych, a więc rzeczywiście służących realizacji zamierzonych celów. Organy władzy publicznej powinny zatem wybierać środki niezbędne, w tym sensie, że będą one chronić określone wartości w stopniu, który nie mógłby zostać osiągnięty przy zastosowaniu innych środków. Spośród możliwych środków należy wybierać najmniej uciążliwe dla jednostki. Ograniczenie danego prawa musi ponadto pozostać w odpowiedniej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia ustanowienie tego ograniczenia. " W przedmiotowej sprawie należy mówić o konieczności zachowania tzw. zasady proporcjonalności sensu stricto, a więc przeprowadzeniu testu proporcjonalności dla sprawdzenia, czy ograniczenie prawa obywatela jest konieczne dla wolności i praw innych osób i nie jest nadmierne (por. m.in. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2012 K 14/10, OTK-A 2012, Nr 7, poz. 83 z dnia 16 października 2012 r., K 4/10, OTK-A 2012, Nr 9, poz. 106, z dnia 23 października 2012 r., SK 11/12, OTK-A 2012, Nr 9, poz. 107, czy z dnia 12 grudnia 2012 r. K 1/12, OTK-A 2012, Nr 11, poz. 134).
W tym zakresie jest szczególnie wyraźnym naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa. Zasada ta ma podstawowe znaczenie dla normatywnej treści klauzuli państwa prawnego. Po pierwsze wynika to z funkcji klauzuli, która ma określić relacje między osobą a państwem. Relacja ta dotyczy nie tylko osób fizycznych (zob. wyr. TK z 20.1.2010 r., KP 6/09, OTK-A 2010, Nr 1, poz. 3: "Zasada ochrony zaufania wyznacza sytuację prawną nie tylko obywateli, lecz także chroni przed ingerencją władzy państwowej inne podmioty stosunków prawnych (por. wyrok TK z 31 stycznia 2001 r., sygn. P 4/99, OTK ZU nr 1/2001, poz. 5). Trybunał Konstytucyjny odniósł ją przykładowo do jednostek samorządu terytorialnego (zob. wyrok z 12 kwietnia 2000 r., sygn. K 8/98, OTK ZU nr 3/2000, poz. 87), spółdzielni (zob. wyrok z 30 marca 2004 r., sygn. K 32/03, OTK ZU nr 3/2004, poz. 22) lub zakładów pracy chronionej (zob. wyrok z 25 czerwca 2002 r., sygn. K 45/01, OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 46). Z tego względu adekwatny wydaje się termin: zasada ochrony zaufania jednostki (a nie tylko obywatela) do państwa i stanowionego przez nie prawa"]. Jest to bez wątpienia zasada stanowiąca fundament innych zasad konstytucyjnych, zatem jej naruszenie ma szczególnie daleko idące skutki, gdyż de facto stanowi ona fundament państwa prawa. Zgodnie z orzecznictwem TK przedmiotowa zasada zaufania jednostki do państwa, jak również do stanowionego przez to państwo prawa, jest jedną z najważniejszych zasad pochodnych, wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego (vide wyr. TK z 20.12.1999 r., K 4/99, OTK 1999, Nr 7, poz. 165). Według Trybunału Konstytucyjnego warunkiem istnienia demokratycznego Państwa prawa jest ochrona zaufania do samego państwa jak i stanowionych przez nie regulacji. Tezy te wyrażone zostały nie tylko przed uchwaleniem obowiązującej obecnie Konstytucji, ale także pod jej rządami (vide wyrok TK z 25.11.1997 r., K 26/97, OTK 1997, Nr 5-6, poz. 64; 13.4.1999 r., K 36/98, OTK 1999, Nr 3, poz. 40).
Odwołanie od decyzji wydanej na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowi kontrolę rozstrzygnięcia organu administracji publicznej w administracyjnym toku instancji, zgodnie z art. 15 k.p.a. Organ drugiej instancji posiada funkcję nadzoru umożliwiającą weryfikację decyzji wydanej przez organ niższy, polegającą na merytorycznym rozpoznaniu sprawy.. Dziwi zatem, dlaczego organ ten w tak wybiórczy sposób potraktował ujawnione w toku postępowania fakty, w szczególności fakty świadczące o celu inwestycji w zakresie budowy linio energetycznej.
Organ II instancji naruszył także art. 7 in fine, art. 8, 12 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli ani interesu społecznego poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej i z pogwałceniem zasady proporcjonalności. Oba organy, zarówno organ I instancji jak i organ II instancji powielający niejako uchybienia poprzednika, nie posługiwały się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Objawiało się to w szczególności podjęciem skomplikowanej i kosztownej inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej wysokiego napięcia (110 kV), jako elementu inwestycji drogowej, mimo oddzielnego charakteru oraz celu obydwu inwestycji, zamiast poprowadzenia znacznie tańszej linii energetycznej pod ziemią, co nie dość, że pozwoliłoby zachować użytek ekologiczny i kompleks parkowo-dworski w stanie nienaruszonym i niezagrażającym całemu ekosystemowi, to jeszcze pozwoliłoby na zaoszczędzenie Skarbowi Państwa nawet 2 min zł.
Z obliczeń skarżącego, na podstawie powszechnie dostępnych danych, wynika, że budowa 4 okolicznych słupów wysokiego napięcia, to koszt ok 700,000 zł za 1 słup, co daje sumę 2.8 min zł, zaś koszt przeprowadzenia linii energetycznej pod ziemią, to koszt w okolicy 800.000 zł. Organ nie wziął w ogóle pod uwagę takiego rozwiązania, a ono nie dość, że nie naruszałoby przepisów związanych z ochroną ekosystemu i zabytków, to byłoby tańsze, szybsze i prostsze do zrealizowania, nie biorąc pod uwagę kumulację roszczeń właścicieli nieruchomości, którzy są dotknięci realizacją skarżonej inwestycji.
Organ odwoławczy dopuścił się, zdaniem pełnomocnika skarżącego, naruszenia art. 12, art. 36 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 11 g ust. 2 specustawy drogowej przez rozpoznawanie sprawy w postępowaniu odwoławczym przez ponad 2 lata, tj. z rażącym uchybieniem terminu 30 dni, o których mowa w ww. przepisie specustawy drogowej. Zadaniem skarżącego, dokonywane przez organ czynności procesowe nie były uzasadnione przepisami prawa materialnego i procesowego, a odległości czasowe pomiędzy poszczególnymi czynnościami nie zdecydowanie nadmierne, zaś zgodnie ż brzmieniem art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Takie działanie organu naraziło skarżącego, jak i użytek ekologiczny, zespół dworsko parkowy oraz cały okoliczny ekosystem na nieodwracalne zagrożenie, zaś samego skarżącego na przedłużający się stan niepewności generujący dodatkowe koszty.
3. W obszernej odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.
4. W toku zawisłości sprawy niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 56 p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowe, gdyż wnioskiem datowanym na 21 sierpnia 2020 r. M. R. wystąpiła do właściwego organu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...]grudnia 2019 r., znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa południowego Wylotu z W. drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła L. na Południowej Obwodnicy W. do obwodnicy G. odcinek B od węzła L. (bez węzła) do węzła T. (z węzłem) długość odcinka około 14,80 km. Zadanie 2 km 8 + 241,47,47-21 +746,16.
5. Postanowieniem z 27 października 2022 r. tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika skarżącego na ww. postanowienie, postanowieniem z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt II OZ 756/22 oddalił zażalenie.
6. Pismem datowanym na 9 listopada 2022 r. Minister powiadomił tut. Sąd, że nieostateczną jeszcze decyzją z 17 października 2022 r., znak DLI-II.7621.15.2020.PMJ.11 odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ww. Wojewody Mazowieckiego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: Wl-ll.7820.1.19.2018.MS1/TM, jak i decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 marca 2022 r., znak: DLI-III.7621.9.2020.KS.45.
7. Pismem datowanym na 10 stycznia 2023 r. Minister powiadomił tut. Sąd, że ww. decyzja w przedmiocie nieważności nie stała się ostateczna; wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy.
8. Minister powiadomił tut. Sąd pismem datowanym na 24 kwietnia 2024 r., że 22 kwietnia 2024 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy własną decyzję z 17 października 2022 r., znak DLI-II.7621.15.2020.PMJ.11.
9. W związku z ustaniem przesłanki zawieszenia, 2 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w tej sprawie postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania sądowego i zarządzeniem z 3 września 2024 r. został wyznaczony na 23 października 2024 r. termin rozprawy w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz.935), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga nie była zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawowym założeniem szczególnej regulacji kwestii realizacji inwestycji drogowych w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie legły u podstaw uchwalenia ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych z 10 kwietnia 2003 r. była konieczność – z uwagi na specyficzny charakter inwestycji drogowej, jako inwestycji liniowej przebiegającej najczęściej przez wiele nieruchomości – połączenia dotychczas odrębnych procedur i rozstrzygnięć administracyjnych w jedną, kończącą się decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jako podstawę rozpoczęcia robót budowlanych w zakresie budowy drogi publicznej.
Jak słusznie podkreśla się w literaturze, ustawodawca ustanowił w specustawie drogowej regułę, zgodnie z którą "prowadzenie procesu decyzyjnego zmierzającego do rozpoczęcia budowy drogi publicznej następuje w sposób określony w dotychczasowych aktach prawnych, ale z uwzględnieniem odmienności określonych w omawianej ustawie. Analiza tych odmienności nie wskazuje jednak, aby dla rozpoczęcia budowy drogi publicznej zniesiono konieczność ustalenia jej lokalizacji, pozyskania terenów pod tę budowę lub sporządzenia dokumentacji technicznej. Te wszystkie elementy nadal są konieczne, tyle tylko, że ich określenie dla typowej inwestycji budowlanej dokonywane jest w kilku odrębnych procedurach administracyjnych, niekiedy także w procedurach cywilnych (nabycie tytułu prawnego w drodze umowy). Natomiast dla inwestycji drogi publicznej procedury te, ze względu na swoją jednorodność procesową (postępowania o charakterze administracyjnym), połączone zostały w jedną procedurę, co znajduje swoje konsekwencje (odzwierciedlenie) w rozmiarze i granicach skutków prawnych wywoływanych przez decyzję kończącą to postępowanie. Charakter omawianej ustawy posiada więc zasadnicze znaczenie w procesie jej stosowania, ponieważ przez pryzmat tego charakteru należy postrzegać granice skutków prawnych wywoływanych przez przyjęte w tej ustawie rozwiązania wyrażające się w określonej ich treści literalnej" (M. Wolanin Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2010, komentarz do art. 1 specustawy drogowej).
Specustawa drogowa ma na celu uproszczenie i przyspieszenie procesu budowy istotnych dla rozwoju Kraju dróg publicznych. Z natury rzeczy wiąże się to z ograniczeniem praw i uprawnień osób trzecich, wynikających z tytułu prawnego do nieruchomości, które mają być zajęte pod budowę takich dróg lub z inwestycją sąsiadują. Celem więc specustawy drogowej jest uproszczenie i przyspieszenie wydawania orzeczeń, warunkujących rozpoczęcie budowy drogi publicznej. Służy temu połączenie w jednej decyzji administracyjnej rozstrzygania o ustaleniu lokalizacji drogi, zatwierdzanie podziału nieruchomości, przejmowanie nieruchomości na własność publiczną i zatwierdzanie projektu budowlanego stanowiące pozwolenie na budowę.
Jak podkreśla się w doktrynie, "Określenie dla nieruchomości sposobu jej zagospodarowania pod drogę publiczną oznacza dopuszczalność wydzielania w przestrzeni gruntowej tej części, dla której określone zostało przeznaczenie pod budowę drogi publicznej. (...) Planistyczne wyodrębnienie drogi publicznej polega zatem na wyznaczeniu terenu stosownymi liniami rozgraniczającymi, niezależnie od geodezyjnych i prawnych granic nieruchomości, przez które projektowana droga, jako dopuszczalny sposób zagospodarowywania terenu (gruntu), ma przebiegać. Wyznaczenie tych linii w (...) decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie przesądza o tytule prawnym terenu ujętego w tych liniach, lecz jedynie o inwestycyjnych możliwościach zagospodarowania tego terenu." (op. cit.).
Postępowanie w sprawie przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, które jest prowadzone na podstawie specustawy drogowej (czyli ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych) jest postępowaniem szczególnym. Charakteryzuje się nie tylko restrykcyjnym i przymusowym podejściem do regulowania kwestii własnościowych w zakresie pozyskiwania gruntów pod budowę inwestycji, ale również wysokim stopniem sformalizowania praw i obowiązków uczestników tego postępowania oraz organów administracji publicznej.
Jak podkreśla się w doktrynie "wydając decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, organ orzekający dokonuje (...). jedynie oceny prawnej dopuszczalności lokalizacji tej inwestycji we wnioskowanym miejscu. Skutkiem wydanego zezwolenia jest jednak m.in. zatwierdzenie podziałów nieruchomości i odebranie ich własności na rzecz gminy miejskiej, której prezydent dodatkowo reprezentuje jej interes prawny. (...) Wnioskowy charakter postępowania wyznacza jednocześnie granice oceny wniosku przez organ orzekający oraz granice jego orzeczenia, które ma się odnosić do tego wszystkiego, co jest przedmiotem wniosku. Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji stanowi zatem efekt oceny prawnej zamierzenia inwestycyjnego w kształcie przedstawionym we wniosku. Organ orzekający mógłby dokonać stosownej modyfikacji przedmiotu rozstrzygnięcia tylko w przypadku, gdyby z obowiązujących przepisów prawa wynikała taka konieczność, jako wiążąca organ orzekający niezależnie od treści wniosku. Taki zakres oceny wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej wynika także z art. 11e omawianej ustawy. Zatwierdzenie projektu budowlanego i określenie pozostałych elementów zawartych w omawianym ust. 1 pkt. 8 skutkuje przypisaniem przez ustawodawcę decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej walorów prawnych pozwolenia na budowę określonej drogi publicznej" (M. Wolanin Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2010).
W decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej: "ZRID") organ wydający decyzję orzeka również o obowiązku dokonania przebudowy istniejącej sieci uzbrojenia terenu oraz udziela zezwolenia na wykonanie tych obowiązków (art. 11f ust. 1 pkt. 8 lit. e specustawy drogowej). Dlatego też ZRID stanowi jednocześnie pozwolenie na rozpoczęcie robót budowlanych w zakresie także przebudowy, jako powiązanej z budową drogi.
Jak jednoznacznie uznaje się w doktrynie "Konieczność przebudowy sieci uzbrojenia terenu stanowi w tym przypadku skutek kolizji z przebiegiem projektowanej drogi publicznej w danym miejscu. Inwestor drogi publicznej zobowiązany jest jednak do przebudowy sieci uzbrojenia terenu w takim zakresie, jaki wynika z kolizji z projektowaną drogą publiczną w danym miejscu" (op. cit.).
Oznacza to, że inwestor ma obowiązek dokonania przebudowy (rozumianej, jako usuniecie kolizji) sieci uzbrojenia terenu wówczas, gdy istniejąca sieć koliduje z budową drogi.
Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 września 2014 r., II OSK 1730/14 (CBOSA) nie jest rolą organu w procesie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji ocena racjonalności czy też słuszności przyjętych we wniosku rozwiązań projektowych, gdyż postępowanie w sprawie zezwolenia na realizację danej inwestycji drogowej toczy się na wniosek zarządcy drogi, którym to wnioskiem organ administracji jest związany. Co więcej, jak wyjaśnił NSA – a który to pogląd tut. Sąd podziela – "Organ nie może dokonywać, jakichkolwiek zmian np. w zakresie lokalizacji, przebiegu oraz planowanych parametrów technicznych konkretnej inwestycji. (...) Rolą orzekającego w sprawie organu jest natomiast sprawdzenie kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo". Sprawdzenie koncepcji wnioskodawcy odbywa się w granicach kognicyjnych organu, co oznacza, że wojewoda orzekający w sprawie jest związany decyzjami, opiniami innych organów administracji publicznej, właściwych w sprawach ochrony zabytków, środowiskowych, czy też stricte ochrony przyrody wydanymi inwestorowi w celu spełnienia wymogów formalnych wniosku o ZRID z art. 11d ust. 1 specustawy drogowej. Jednocześnie zgodnie z art. 11d ust. 3 tej ustawy, opinie, o których mowa w ust. 1 pkt 8, zastępują uzgodnienia, pozwolenia, opinie bądź stanowiska właściwych organów wymagane odrębnymi przepisami. Jak podkreśla się jednak w doktrynie i orzecznictwie, opinie wskazanych organów rządowych nie są wiążące dla inwestora i dla organu orzekającego, co jednak nie wyklucza możliwości uwzględnienia przez inwestora okoliczności podnoszonych w tych opiniach. Organ orzekający zobowiązany natomiast będzie do uwzględnienia tych opinii w takim zakresie, który będzie wynikał z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, wiążących organ orzekający niezależnie od rozwiązań wnioskowanych przez inwestora. Organ orzekający zobowiązany jest we własnym zakresie dokonać oceny zgodności z prawem wnioskowanej inwestycji drogowej, a opinie organów rządowych stanowią branżowe wsparcie dla organu orzekającego w dokonywaniu oceny dopuszczalności realizacji inwestycji drogowej przez pryzmat szczególnie ochrony prawnej tych wartości, którym służą regulacje prawne dotyczące sfery pozostającej w zakresie działania tych organów (tak M. Wolanin, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz 2021, wyd. 3; Legalis, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 2088/21, CBOSA).
W ww. wyroku NSA stwierdził ponadto, że żaden z przepisów (w tym art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak i specustawy drogowej) nie nakazuje organowi administracji uwzględnienia wniosków czy żądań formułowanych przez stronę postępowania niebędącą inwestorem. Zakres badania organów, a w konsekwencji kontroli sądowej w przypadku przyjętego przez inwestora kształtu inwestycji, ogranicza się do kontroli zgodności z przepisami wariantu przedstawionego przez wnioskodawcę, bez prawa do dokonywania zmian w przedstawionej przez inwestora koncepcji przebiegu drogi. Przepisy specustawy nie uprawniają organów do dokonywania oceny racjonalności i słuszności rozwiązań projektowych przyjętych przez zarządcę drogi. Organ rozpoznający wniosek dokonuje jedynie sprawdzenia, czy spełnia on ustawowe wymogi, tzn. czy jest kompletny, inwestor uzyskał stosowne uzgodnienia, opinie i zezwolenia oraz czy przedłożony projekt jest zgodny z ustawą i dotyczy dróg publicznych (por. wyroki NSA z 17 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 203/17; z 22 września 2020 r., sygn. akt II OSK 711/20, z 14 września 2021 r. sygn. akt II OSK 1332/21 - CBOSA).
Skoro więc organ orzekający o lokalizacji drogi w trybie specustawy drogowej nie posiada kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu, to – pomimo oczekiwań skarżącego - nie może dokonywać, jakichkolwiek zmian, np. w zakresie lokalizacji, przebiegu oraz planowanych parametrów technicznych przedmiotowej inwestycji. To inwestor dokonuje wyboru najkorzystniejszych w jego ocenie rozwiązań odnoszących się do planowanego przez niego przedsięwzięcia drogowego. Rolą organu orzekającego w sprawie jest natomiast wyłącznie sprawdzenie kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz, czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo.
Stanowisko pełnomocnika skarżącego, wyrażane zarówno na etapie postepowania administracyjnego, jak i sądowego koncentruje się na trzech zagadnieniach:
1. objęcia jedną decyzją ZRID zarówno budowy drogi publicznej, jak i przebudowy sieci elektroenergetycznej 110 kV w związku z kolizją z budowaną drogą ekspresową [...], jako różnych inwestycji,
2. ochrony zabytku, jakim jest zespół dworsko-parkowy w W. (w skład którego wchodzą pomniki przyrody oraz użytek ekologiczny), naruszanej zezwalana inwestycją,
3. kwestii środowiskowych, w tym ochrony przyrody, dla których zagrożenia upatruje skarżący w zaskarżonej decyzji ZRID.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniając zaskarżoną decyzję stwierdza, że Minister odnosząc się bardzo obszernie do zarzutów skarżącego, zawartych w odwołaniu prawidłowo wyłożył przepisy prawa, przesadzające o ich niezasadności. Dokonane przez Ministra na s. 31 – 52 decyzji – uzasadnienie prawne, wbrew skardze, uwzględnia zarówno obowiązujące organa w takim postępowaniu przepisy, jak i zawiera ich prawidłową subsumpcję. Organ tym samym w żaden sposób nie naruszył art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a.
Tut. Sąd, w pełni podzielając prawne uzasadnienie zaskarżonej decyzji dokonane przez Ministra na s. 31 – 52, a odnoszące się do stanowiska skarżącego, nie widzi więc potrzeby powielania argumentacji organu.
Przypomnieć jednak należy (biorąc pod uwagę zarzuty skargi), że pomimo niewiążącej inwestora (i organu) opinii MWKZ z 20 kwietnia 2018 r., inwestor pismem z 15 kwietnia 2019 r. wyjaśnił, że projekt budowy linii WN 110 kV został skorygowany zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w ww. opinii, zaś Minister fakt taki potwierdził, dokonując w tym zakresie analizy projektu zagospodarowania terenu, stwierdzając, że projektowana linia WN 110 kV została zlokalizowana pomiędzy pasem projektowanej drogi [...], a zespołem parkowo - dworskim, bez ingerencji w obszar użytku ekologicznego.
Trafnie powołał się organ II instancji na wyrok NSA z 11 lutego 2015 r. sygn. akt li OSK 3155/14, że oprócz wymienionych w art. 11f specustawy drogowej składników decyzji wydawanej w sprawie, mogą mieścić się również inne niezbędne do "realizacji inwestycji drogowej" urządzenia związane i niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w ramach budowy lub przebudowy drogi publicznej w trybie specustawy drogowej. Słuszna była też konstatacja organu odwoławczego, że uznanie, "iż spod przepisów specustawy drogowej została wyłączona możliwość przebudowy sieci elektroenergetycznej wysokiego napięcia (a tym samym tego rodzaju prace wymagały odrębnej decyzji inwestycyjnej) z pewnością nie służyłoby wypełnieniu celu specustawy drogowej, jakim jest uproszczenie i przyspieszenie realizacji tego rodzaju inwestycji celu publicznego". Prawidłowo też Minister wyjaśnił, że przebudowa linii elektroenergetycznej 110 kV była ujęta w projekcie budowlanym załączonym do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej, a w części opisowej projektu zagospodarowania terenu zawarto szczegółowy opis przebudowywanej linii elektroenergetycznej 110 kV.
Skoro projektant potwierdził ponadto kolizję istniejącej linii elektroenergetycznej 110 kV z projektowaną drogą ekspresową [...], to inwestor – o czym już była mowa – zobowiązany był w ramach zezwalanej inwestycji do jej usunięcia (art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. e specustawy drogowej). .
Trafnie wyjaśnił Minister, że ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dokonywana jest nie przez organ udzielający ZRID, ale w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie). Zarówno wojewoda, jak i Minister są w postępowaniu w trybie specustawy drogowej związani wydaną wcześniej decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 86 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie), co nie tylko zwalnia te organy z dokonywania własnej oceny, ale również ocenę taką wyklucza.
Tym samym, jeśli – co wynika z akt sprawy - inwestor do wniosku o wydanie decyzji ZRID załączył decyzję RDOŚ (zmienioną decyzją GDOŚ), określającą warunki środowiskowe wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, to zarówno Wojewoda, jak i Minister decyzją taką byli związani. Co więcej, jak wynika z akt sprawy – co zresztą podkreślał Minister w swej decyzji - inwestor we wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej wniósł o ponowne przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przedkładając wraz z wnioskiem o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, co też zostało uczynione.
Jak ponadto wynika z akt sprawy, RDOŚ stwierdził ponadto, że zakres inwestycji nie narusza swym zasięgiem użytku ekologicznego i kompleksu dworsko-parkowego ze znajdującymi się na jego terenie pomnikami przyrody. W ramach oceny środowiskowej nie stwierdzono negatywnego wpływu na ww. obiekty chronione na podstawie ustawy o ochronie przyrody.
Odnośnie zarzutów skarżącego, że raport ooś był sporządzony niezgodnie ze sztuką i obowiązującymi przepisami, gdyż stwierdzono w nim, że planowana inwestycja nie koliduje z żadnym obiektem objętym ochroną konserwatora zabytków, trafnie wyjaśnił Minister, że taka okoliczność wymaga wiedzy specjalistycznej, Skoro więc organ pozytywnie ocenił, że raport ooś spełnia wymogi formalne, sporządzony został w sposób rzetelny i kompleksowy, a jego wnioski są logiczną konsekwencją wywodów w nim zawartych to teza przeciwna musiałaby być wykazana na przykład ekspertyzą biegłego, która w sposób udokumentowany wskazywałaby na wady raportu
Minister poprawnie wyjaśnił też, że wpływ planowanej inwestycji drogowej na użytek ekologiczny został zbadany przez organy środowiskowe w postępowaniach zakończonych decyzją RDOŚ (zmienioną przez GDOŚ) i decyzją zmieniającą GDOŚ oraz wydanym w tej sprawie postanowieniem uzgadniającym. Organa środowiskowe potwierdziły, że zakres inwestycji nie narusza użytku ekologicznego i zespołu dworsko - parkowego ze znajdującymi się na jego terenie pomnikami przyrody i nie stwierdziły negatywnego wpływu na ww. obiekty chronione na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Słuszne było stanowisko Ministra, że budowa nie spowoduje naruszenie zasad ochrony pomników przyrody "wskazanych w pkt 140 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do Rozporządzenia nr 15 Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 lipca 2009 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody położonych na terenie powiatu [...], wydanego w związku z art. 45 ustawy o ochronie przyrody", gdyż "ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego nie wynika jednak, aby ww. pomniki przyrody były zagrożone w związku z realizacją planowanego przedsięwzięcia". Organ wskazał przy tym na zmiany, jakich dokonał inwestor - w zakresie położenia projektowanego słupa nr [...], który uległ "podwyższeniu, aby przewody linii przebiegały powyżej koron drzew. Ponadto, inwestor zoptymalizował przebieg linii elektroenergetycznej w pobliżu użytku ekologicznego zlokalizowanego na działce nr [...], z obrębu [...] W., w zakresie poprowadzenia przewodów linii wysokiego napięcia wzdłuż granicy ww. nieruchomości, bez ingerencji w przestrzeń nad drzewostanem parku".
Poprawnie odniósł się Minister do zarzutu naruszenia art. 7b i art. 8 k.p.a., stwierdzając, że "skarżący nie skonkretyzował nawet jakiego - w jego ocenie - zabrakło w analizowanym przypadku współdziałania (tj. z jakim dokładnie innym organem administracji publicznej)".
Jak już była o tym mowa w uwagach ogólnych, rację miał organ II instancji, że przepisy specustawy drogowej nie zobowiązują inwestora do poprzedzenia wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przeprowadzeniem uzgodnień, czy też konsultacji, które miałyby na celu ustalenie przebiegu projektowanej inwestycji z właścicielami nieruchomości objętych inwestycją.
Przypomnieć trzeba, że Minister wskazał, ze inwestor w piśmie z 23 listopada 2020 r. wyjaśniał dodatkowo, że na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. przebieg linii był konsultowany ze społeczeństwem; Wojewoda Mazowiecki przeprowadził postępowanie z udziałem społeczeństwa na etapie uzgadniania przedsięwzięcia przez RDOŚ.
Tut. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że zarzut K. S. z 29 czerwca 2020 r., jakoby "zakres przedmiotowej inwestycji (obejmujący również budowę linii elektroenergetycznej 110 KV) nie może być postrzegany, jako cel publiczny na gruncie specustawy drogowej, lecz jako inwestycja przedsiębiorstwa prywatnego" nie był w żadnej mierze trafny – a to z uwagi na jasna i precyzyjną definicję celu publicznego, ujętą w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Celem publicznym jest bowiem również wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, a także łączności publicznej. Jak zaś wynika – na co trafnie zwraca uwagę Minister – z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, budowa i utrzymanie linii elektroenergetycznej stanowi również inwestycję celu publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie brał ponadto pod uwagę zarzuty podniesione w skardze. W tym zakresie stwierdza, co następuje.
Niezasadny był zarzut Nr 1 skargi. Organ nie mógł "błędnie zastosować" art. 1, art. 2 w zw. z art. 11 f specustawy drogowej (profesjonalny pełnomocnik nie podaje jednostek redakcyjnych tych przepisów), gdyż art. 1 ust. 1 tej ustawy określa przedmiot regulacji ustawowej - zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a wydana w sprawie decyzja dotyczy właśnie inwestycji drogowej. inne jednostki tego artykułu dotyczą zaś uprawnień i obowiązków zarządcy drogi. Art. 2 tej ustawy – co uszło uwadze pełnomocnika – nie obowiązuje od 10 września 2008 r., gdyż został uchylony ustawą z 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 r., Nr 154 poz. 958). Art. 11 f ust. 1 – 8 specustawy drogowej normuje treść rozstrzygnięcia ZRID i kwestie doręczeń, stanowiąc m.in. w ust. 1 pkt 3, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności: warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa, zaś w ust. 1 pkt 4 wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich – co wydana w tej sprawie decyzja zawiera. Trudno też, po analizie akt sprawy, doszukać się naruszenia pozostałych unormowań, dotyczących zarówno elementów przedmiotowo istotnych decyzji, jak i kwestii doręczeń, czy zawiadomień. Wskazać też należy, że zgodnie z art. 11f ust. 7a do decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, poprzedzonej decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, stosuje się przepisy art. 72 ust. 6 i 6a ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z tym przepisem, organ właściwy do wydania decyzji, o których mowa w ust. 1, dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, niezwłocznie po wydaniu decyzji, podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy, a także udostępnia na okres 14 dni w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu treść tej decyzji. W informacji wskazuje się dzień udostępnienia treści decyzji. Udostępnienie dokumentacji sprawy, o której mowa w ust. 6, następuje zgodnie z przepisami działu II. Tym niemniej – niezależnie od tego, że z akt sprawy nie wynika uchybienie temu obowiązkowi – ten obowiązek spoczywa nie na organie udzielającym ZRID, ale na właściwym organie środowiskowym.
Jak ponadto trafnie wyjaśnił organ odwoławczy, w związku z tym, że przebudowa linii elektroenergetycznej 110 kV była ujęta w projekcie budowlanym załączonym do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej, a w części opisowej projektu zagospodarowania terenu zawarto szczegółowy opis przebudowywanej linii elektroenergetycznej 110 kV, to ta przebudowa mogła być objęta decyzją ZRID. Skoro zaś projektant potwierdził kolizję istniejącej linii elektroenergetycznej 110 kV z projektowaną drogą ekspresową [...], to inwestor – o czym już była mowa – zobowiązany był w ramach zezwalanej inwestycji do jej usunięcia (art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. e specustawy drogowej).
Zarzut wadliwego ujęcia przebudowy linii energetycznej w decyzji ZRID jest ponadto typowym przykładem actio popularis. Stanowi może przejaw obywatelskiej troski o przestrzeganie prawa, ale wykracza poza interes prawny skarżącego.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 11e oraz art. 11 f specustawy drogowej Sąd zaprezentował ocenę prawną we wcześniejszej części uzasadnienia, w całości podzielając stanowisko Ministra. Należy też wyjaśnić, że pełnomocnik skarżącego zdaje się pomijać wyraźnie wskazywane przez organ w uzasadnieniu decyzji (i wynikające z akt sprawy) fakty, istotne w tej kwestii – dokonanie zmian projektowych przez inwestora, uwzględniających niewiążącą go (ani organu meriti) opinię MWKZ. Działania podjęte przez inwestora, o których była już mowa, powodują ustanie obaw o naruszenie ochrony zabytku skarżącego, jak również ochrony przyrody.
Organ nie naruszył art. 7 k.p.a. w zw. z art. 11c specustawy drogowej. Analiza akt tej sprawy – zwłaszcza akt administracyjnych – jak również uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organa obu instancji w sposób należyty uwzględniły interes społeczny i słuszny interes obywateli w zakresie ochrony dóbr kultury (zabytkowy zespół dworsko-parkowy w W.) oraz ochrony środowiska naturalnego (jedyny użytek ekologiczny w powiecie piaseczyńskim). Stanowisko Ministra w tym zakresie nie było dowolne, opierało się na przywołanych przez organ dowodach i wnioskach z nich wysnuwanych.
Nie jest zrozumiały zarzut naruszenia art. 7b i 8 k.p.a. w zw. z art. 11c specustawy drogowej. Zgodnie z tym pierwszym przepisem w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Trafnie wyjaśnił Minister, że w tej sprawie "współdziałanie" organów nie było konieczne, gdyż obowiązek załączenia do wniosku określonych opinii lub stanowisk innych organów, o którym mowa w art. 11d ust. 8 i 9 specustawy drogowej nie wymaga żadnego współdziałania organu meriti. W takim też zakresie nie sposób skutecznie prawnie zarzucać Ministrowi, że naruszył zasadę zaufania do władzy publicznej lub utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw (art. 8 § 1 i § 2 k.p.a.).
Z przyczyn już wskazywanych organ nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11c specustawy drogowej w sposób opisany w zarzutach skargi. Dotyczy to zarówno trafności rozstrzygnięcia organu odwoławczego odnośnie dopuszczalności ujęcia w decyzji ZRID przebudowy linii energetycznej 110 kV, jak również stwierdzenia organu o prawnej dopuszczalności zagospodarowania otoczenia zespołu dworsko- parkowego i uznaniu, że działania inwestora podjęte w związku z opinią MWKZ powodują, że ochrona zabytku nie dozna uszczerbków. Fakt zaś, że skarżący wskazywał odnośnie raportu oddziaływania na środowisko na wadliwość stwierdzenia, że inwestycja nie koliduje z żadnym obiektem objętym ochroną konserwatora zabytków nie miał prawnego znaczenia, gdyż organ udzielający ZRID nie ma kompetencji do kwestionowania raportów sporządzanych dla danej inwestycji przez wyspecjalizowane organa ochrony środowiska.
Tut. Sąd stwierdza ponadto, że Minister w sposób szczegółowy i prawnie prawidłowy wyjaśnił brak znaczenia dla przedmiotowego postępowania wydania przez GDOŚ postanowienia z 31 stycznia 2022 r. w przedmiocie odmowy uznania za aktualne warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia ujętych w znajdujących się w aktach sprawy (załączonych do wniosku) decyzjach RDOŚ i GDOŚ;
Minister nie uznał "braku znaczenia dla przedmiotowego postępowania faktu istnienia na terenie zespołu dworsko-parkowego użytku ekologicznego (jedynego użytku ekologicznego w powiecie [...]), którego charakter wymaga szczególnej i szerokiej ochrony przed wpływem czynników zewnętrznych w tym w szczególności odizolowania od wpływu linii energetycznej, w sytuacji nieuniknionego wpływu ze strony budowanej trasy szybkiego ruchu (drogi [...])". Wręcz przeciwnie, uznając jego przyrodnicze i środowiskowe znaczenie organ w sposób uzasadniony i niewadliwy wskazał, na brak zagrożenia tego użytku, spowodowanego zezwalaną inwestycją.
Zarzut skarżącego o "bezpodstawnym uznaniu braku znaczenia dla przedmiotowego postępowania rzeczywistego charakteru ulicy D. w miejscowości W. wynikającego m.in. orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018r. (sygn. akt IV SA/Wa 2196/16), zapadłego w sprawie skargi K. S., stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia [...].04.2015r. nr [...] w części dotyczącej obszaru [...] oraz drogi [...], który to charakter miał znaczenie dla projektu w zakresie rozprowadzenia ruchu z trasy [...] (koncepcja zjazdów i dojazdów) oraz planu poprowadzenia linii 110 kV" jest kolejnym przykładem actio popularis. Skarżący nie ma – a jego pełnomocnik w żaden sposób tego nie wykazał – interesu prawego w kwestionowaniu zaskarżonej decyzji z tego powodu.
Wskazany w skardze zarzut naruszenia prawa, polegający na "podjęciu skomplikowanej i kosztownej inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej wysokiego napięcia (110 kV), jako elementu inwestycji drogowej, mimo oddzielnego charakteru oraz celu obydwu inwestycji, zamiast poprowadzenia znacznie tańszej linii energetycznej pod ziemią, co nie dość, że pozwoliłoby zachować użytek ekologiczny i kompleks parkowo-dworski w stanie nienaruszonym i niezagrażającym całemu ekosystemowi, to jeszcze pozwoliłoby na zaoszczędzenie Skarbowi Państwa nawet 2 min zł" nie tylko nie mieści się w interesie prawnym skarżącego, ale jest również zupełnie niezasadny. Ne jest rzeczą organu udzielającego ZRID dokonywanie oceny celowości finansowej inwestycji, ani nie jest on uprawniony do domagania się od inwestora opracowania inwestycji według tańszego jej wariantu.
Organ nie naruszył art. 12, art. 36 § 1 i § 4 w zw. z art. 11c i art. 11g ust. 2 specustawy drogowej w sposób wskazany w skardze. Zgodnie z oboma jednostkami redakcyjnymi art. 12 (pełnomocnik nie wskazał żadnej z nich) organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zgodnie z art. 11g ust. 2 specustawy, odwołanie strony od decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rozpatruje się w terminie 30 dni, a skargę do sądu administracyjnego w terminie dwóch miesięcy. Uszły jednak uwadze pełnomocnika skarżącego dwie istotne okoliczności – po pierwsze zawisła przed tut. Sądem sprawa nie dotyczy bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (która nota bene wymagałaby od strony lub jej pełnomocnika dochowania pewnych, prawem przewidzianych formalności poprzedzających skargę). Po drugie, postępowanie przed tut. Sądem zawieszone było z uwagi na zawisłość postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ZRID. Kwestie szkody i ewentualnego odszkodowania, o których wspomina pełnomocnik skarżącego, związane ze sposobem załatwienia tej sprawy przez organ wymagają zaś uprzedniego wyroku sądu administracyjnego w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania, z tym, że kwestie odszkodowawcze (po uzyskaniu takiego wyroku) leżą w kognicji sądu powszechnego.
Organ nie naruszył art. 7 Konstytucji RP w zw. art. 6 k.p.a. i w zw. z art. 1, art. 11a i art. 11c specustawy drogowej. Minister działał bowiem na podstawie i w granicach prawa, które to prawo poprawnie w swej decyzji przywołał i zastosował. Art. 11a specustawy a 4 jednostki redakcyjne i wszystkie 4 ustępy tego przepisu dotyczą nie organu odwoławczego, ale organu I instancji. Decyzję pierwszoinstancyjną wydał Wojewoda Mazowiecki – zgodnie z ust. 1. Art. 11a ust. 2 nie miał w tej sprawie zastosowania. Ust. 3 tego przepisu nie został przez Wojewodę naruszony, gdyż organ ten wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla inwestycji objętej wnioskiem właściwego zarządcy drogi, w tym dla wszystkich elementów, o których mowa w art. 11f ust. 1 specustawy, a decyzja została wydana po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Organ nie naruszył art. 11a w zw. z art. 1, art. 11c i art. 11d pkt 7 b oraz 8 specustawy drogowej w sposób opisany w skardze. Ocena prawna tut. Sądu (pokrywająca się z prawnym uzasadnieniem zaskarżonej decyzji) w odniesieniu do dopuszczalności (lub nawet konieczności) objęcia decyzją ZRID również przebudowy linii energetycznej została dokonana w poprzedzającej części uzasadnienia.
W żaden sposób nie został naruszony art. 37 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw. Jak już była mowa w poprzedzającej części uzasadnienia, organ wydający decyzję ZRID nie jest związany "uwagami i wnioskami mieszkańców terenów objętych planowaną inwestycją". Należy pamiętać, że w art. 37 pkt 2 ww. ustawy na organy administracji nałożono jedynie obowiązek odniesienia się do nich. Na kanwie tego w orzecznictwie podkreśla się, że "Rozpatrzenie uwag i wniosków zgłoszonych w trybie art. 37 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko środowiskowej przez zainteresowane podmioty mające nawet np. interes faktyczny nie oznacza obowiązku ich uwzględnienia. Natomiast właściwy organ prowadzący postępowanie powinien w tym zakresie spełnić wymagania nałożone przez przepis art. 37 pkt 2 tejże ustawy odnośnie analizy i oceny zgłoszonych uwag i wniosków w treści decyzji środowiskowej" (wyrok NSA z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 718/17, CBOSA).
Minister – utrzymując w części decyzję pierwszoinstancyjną – nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zwłaszcza "a contrario". Wręcz przeciwnie, stwierdzona przez organ odwoławczy prawidłowość decyzji Wojewody Mazowieckiego w części obejmowanej tym rozstrzygnięciem wymagała od organu (art. 6 k.p.a.) zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Podobnie, nie został naruszony art. 11f ust. 1 pkt 3 specustawy drogowej. Po pierwsze, ten przepis dotyczy wydania decyzji ZRID, a tego dokonywał Wojewoda Mazowiecki. Po drugie, jak wynika z analizy obu decyzji (organu I i II instancji zawierają one warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa. To, że zdaniem pełnomocnika skarżącego planowana inwestycja może naruszać ochronę zabytków i ochronę środowiska – co powinno być oceniane w świetle zgromadzonych, a przywołanych przez Ministra dowodów w tym zakresie – nie powoduje zasadności takiego zarzutu.
Organ nie naruszył art. 11 f ust 1 pkt. 1-8 w zw. z art. 1 specustawy drogowej "poprzez bezpodstawne uznanie, że przebudowa sieci uzbrojenia terenu, o jakiej mowa w przywołanym artykule nie musi być podyktowana jedynie celem realizacji infrastruktury drogowej (celem określonym zapisami przywołanej ustawy), lecz może dotyczyć każdej sieci uzbrojenia terenu - infrastruktury pozostającej w związku lub bez związku z budowaną drogą". Stanowisko (odmienne od zajętego przez skarżącego) organ wyjaśnił w uzasadnieniu swej decyzji w sposób poprawny prawnie i odpowiadający hipotezie art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., a tut. Sąd je w całości – o czym już była mowa – podziela.
Minister nie naruszył art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą zapobiegania i przezorności, wyrażoną w art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy, kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu, zaś kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Przepis ten dotyczy "podejmującego działalność", a nie organu meriti – co uszło uwadze pełnomocnika skarżącego. Znajdujące się w aktach sprawy decyzje środowiskowe, wydane przez powołane do tego celu organa, pozwalały organowi wydającemu decyzję ZRID na uznanie, że zamierzania inwestycja drogowa nie będzie w sposób niedopuszczalny oddziaływała na środowisko. Natomiast już po stronie inwestora leży to, aby zapobiegał on potencjalnym, negatywnym skutkom oddziaływania na środowisko.
Zgodnie z art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Rzym 25 marca 1957 r. (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz..864/2) określone zostały cele polityki Unii w dziedzinie środowiska naturalnego. Dotyczą one polityki Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska naturalnego (ust. 1) i poziomu ochrony z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii (ust. 2). Wprowadzona zostaje tzw. zasada przezorności, która recypowana została do polskiego systemu prawnego właśnie w art. 6 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Skoro więc zasada ta już funkcjonująca w polskim systemie prawnym nie została naruszona (o czym powyżej), to tym bardziej mowy być nie może o naruszeniu przez organ norm traktatowych.
Organ nie naruszył art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP "poprzez ograniczenie własności Skarżącego bez podstawy prawnej w zakresie zezwolenia na realizację inwestycji w postaci budowy linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV, a przez to naruszenie bez postawy prawnej istoty prawa własności". Wyjaśnić należy, że art. 31 ust. 1 – 3 Konstytucji RP dotyczy wolności człowieka. Wolność zaś skarżącego nie została w żaden sposób w tej sprawie ograniczona. Czym innym jest wolność człowieka, a czym innym wolność i prawa ekonomiczne, unormowane w art. 64 i n. Konstytucji. Zgodnie z art. 64 ust. 3 ustawy zasadniczej, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. I taką właśnie ustawą jest – o czym już była mowa – specustawa drogowa, stanowiąca sui generis podstawę decyzji pierwszoinstancyjnej.
Nie został naruszony art. 5, art. 6 oraz art. 73 Konstytucji RP, a także art. 4 i art. 19 ust. 1a pkt. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w sposób wskazany w skardze. Zasada niepodległości Państwa (art. 5 Konstytucji) wyraża się w tym, że Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Inwestycja drogowa, zezwalana w niniejszej sprawie kwestionowaną decyzją ZRID, nie narusza – o czym była już mowa – ani ochrony zabytków, ani ochrony środowiska. W żaden sposób nie uniemożliwia równego dostępu do dóbr kultury, ani pomocy Polakom za granicą (art. 6 Konstytucji). Nie pozbawia wolności twórczości artystycznej, badań naukowych oraz ogłaszania ich wyników, wolności nauczania, a także wolności korzystania z dóbr kultury (art. 73 Konstytucji).
Art. 4 ustawy o ochronie zabytków zawiera definicję ochrony zabytków; z natury rzeczy nie mógł być przez organ naruszony. Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1a pkt 1 tej ustawy w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego uwzględnia się w szczególności ochronę zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia i innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków. Skoro więc organ ustala, że planowany przebieg inwestycji (po dokonanych zgodnie z opinią właściwego konserwatora zabytków korektach przez inwestora) nie będzie miał wpływu na ochronę zabytkowego zespoły wraz z jego otoczeniem, to tym samym wymagana prawem ochrona zabytków zostaje przez organ meriti uwzględniona.
Nie został naruszony art. 5 i art. 74 Konstytucji RP "poprzez naruszenie zasad ochrony przyrody" oraz art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody "poprzez brak rzeczywistej ochrony użytku ekologicznego położonego na nieruchomości w W. oznaczonej, jako działka nr [...], stanowiącego element zespołu dworsko- parkowego". Odnośnie naruszenia art. 5 Konstytucji RP ocena prawna tut. Sądu została dokonana powyżej.
Zgodnie zaś z art. 74 ustawy zasadniczej (pełnomocnik skarżącego ponownie nie wskazuje żadnej jednostki redakcyjnej) władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom (ust. 1). Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych (ust. 2). Każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska (ust. 3). Władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska (ust. 4). Ani Minister, ani organ I instancji nie "prowadzili polityki" sprzecznej z art. 74 ust. 1 Konstytucji – zwłaszcza, że wydawali decyzję w sprawie indywidualnej opierając się na stosownych i prawem wymaganych stanowiskach organów wyspecjalizowanych w ochronie środowiska. Tym samym, nie naruszyli obowiązku określonego w ust. 2 ww. przepisu. Skarżącemu nikt nie odmawiał w tej sprawie dostępu do informacji o stanie i ochronie środowiska (ust. 3 art. 74 Konstytucji), a tym bardziej nie odmawiał w tej sprawie wsparcia dla działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska (ust. 4).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło