VII SA/Wa 1104/12

WyrokWSA w Warszawie2012-11-29

Skład orzekający: Daria Gawlak-Nowakowska, Włodzimierz Kowalczyk, Ewa Machlejd

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę, wydana z naruszeniem wymogu uzyskania pisemnej zgody właściciela sąsiedniej działki na usytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza w kontekście późniejszego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uznającego ten wymóg za niezgodny z prawem?
Ratio decidendi
Naruszenie wymogu uzyskania zgody właściciela sąsiedniej działki na usytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy, które miało miejsce przy wydawaniu pozwolenia na budowę, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nawet jeśli w momencie wydawania pozwolenia przepis ten obowiązywał. Wynika to z faktu, że przepis ten został później uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny, co oznacza, że nie mógł stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Skarżąca M. G. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z 1995 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego. Zarzuciła, że budynek został niewłaściwie zlokalizowany z przekroczeniem granicy działki. Wojewoda oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówili stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że naruszenie przepisów dotyczących usytuowania budynku przy granicy działki nie miało charakteru rażącego. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. T. G., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 156 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.), po wszczęciu na wniosek M. G. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r., znak [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej B. S. (obecnie B. P.) pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wg projektu gotowego o symbolu [...] z przyłączem elektrycznym i bezodpływowym osadnikiem ścieków na działce nr [...] w [...], W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. i M. G. w piśmie wniesionym do Urzędu Gminy w [...] w dniu [...] marca 2011 r., przekazanym Wojewodzie [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. wnioskują o unieważnienie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. udzielającej B. S. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego z urządzeniami towarzyszącymi na działce nr ew. [...] w [...]. Z treści wniosku wynika, że budynek mieszkalny został niewłaściwie zlokalizowany, z przekroczeniem granicy pomiędzy działkami. Według wnioskodawców "istniejąca granica zgodna na mapie skali 1:1000 przebiega prosto za murem a nie o 30 cm poza murem na mapie skala 1:1000 nie ma wzmianki by granica przebiegała obok muru o 30 cm co jest postawiony płot na naszej działce bez naszej zgody ". Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2011 r. organ wszczął na wniosek M. G. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż M. G. nie przysługiwał przymiot strony, postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy [...]. Organ podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady trwałości decyzji, wyrażonej w art. 16 K.p.a. i może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy naruszenie prawa ma kwalifikowany, rażący charakter. Podniósł, iż w dniu, w którym podjęta została ww. decyzja obowiązywały przepisy ustawy dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414) i przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10 poz. 46). Zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć: projekt budowlany wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami, wymaganymi przepisami szczególnymi, dowód stwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 33 ust. 2 ustawy). Wojewoda [...] wskazał, iż zasady obowiązujące przy wydawaniu pozwolenia na budowę, poza przywołanym powyżej art. 32 ust. 4, zostały zawarte w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego i sprawdzenie wykonania przez Wójta Gminy [...] powyższych obowiązków prowadzi do stwierdzenia, że przy wydawaniu ww. pozwolenia na budowę zostały one dotrzymane. Powyższa decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. została wydana na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 1995 r. znak [...] o warunkach zabudowy. Inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projekt budowlany jest kompletny, spełnia wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy i opracowany został przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Pozwolenie na budowę zostało wydane przez właściwy organ, tj. Wójta Gminy [...], a złożone dokumenty odpowiadają obowiązującym w tym zakresie przepisom. W toku postępowania nie stwierdzono, aby planowana inwestycja zlokalizowana na działce nr [...] w [...] naruszała przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczące sytuowania budynków, w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku i wydania kontrolowanej decyzji. W szczególności projektowany budynek mieszkalny nie naruszał przepisu § 12 ust. 6 rozporządzenia, który stanowił, że dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości miedzy projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela. ` W badanej sprawie projektowany na działce nr [...] budynek mieszkalny zlokalizowany został w odległości 1,50 m od granicy z działką nr [...], stanowiącej własność M. G.. W aktach przedmiotowej sprawy zalega oświadczenie złożone przez M. G. o wyrażeniu zgody dla B. S. na zbliżenie się z usytuowaniem budynku mieszkalnego wg projektu do jego działki o nr [...] na odległość 1,5 mb od jego płotu z otworami. Organ wskazał, że ponieważ właścicielem działki nr [...] była M. G. (żona M. G.), zatem inwestor winien uzyskać pisemną zgodę od M. G., a nie od M. G.. Jakkolwiek powyższa zgoda udzielona przez osobę, która nie była właścicielem działki nr [...] stanowi naruszenie § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wydanego na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414), to jednak w ocenie Wojewody [...] naruszenie to nie ma charakteru rażącego. Organ wskazał, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie stanowiskiem, o uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu organu praworządnego państwa. Obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru naruszonego przepisu - jako kryterium rażącego naruszenia prawa - winny być również brane pod uwagę społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. Organy winny więc mieć na uwadze, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy stwierdzone naruszenie, przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy, ma znacznie większą wagę niż stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Z uwagi na powyższe Wojewoda [...] stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do wyeliminowania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. znak [...] z obrotu prawnego. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie skutki gospodarcze oraz społeczne przedsięwzięcia nie powodują sytuacji, w której należałoby ww. decyzję uznać za rażąco wadliwą, a brak zgody M. G. na usytuowanie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w odległości 1,5 m od granicy z działką nr [...] miałby spowodować wyeliminowanie tejże decyzji z obrotu prawnego. Organ podniósł, że z materiału dowodowego wynika, że M. G. uczestniczyła w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony i nie kwestionowała udzielonej przez M. G. zgody na lokalizację przedmiotowego budynku mieszkalnego. W ocenie organu nie można zarzucić, by kwestionowana decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. znak [...] w rażący sposób naruszała przepisy prawa, co wypełniałoby przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Decyzja ta nie jest także dotknięta żadną z innych wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia granic między działkami organ wyjaśnił, iż określenie odległości obiektów budowlanych od granic działek sąsiednich wskazane w decyzji o pozwoleniu na budowę nie przesądza o przebiegu tych granic w terenie. Co więcej organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę nie jest nawet uprawniony do badania przebiegu tych granic w ramach prowadzonego przez siebie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak [...], na podstawie 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. G., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r., znak: [...]. Organ wskazał, że odwołująca się podnosi, iż usytuowanie budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] objętego spornym pozwoleniem nie zostało dostosowane do przebiegu granicy z sąsiednią działką nr ew. [...], będącą jej własnością. M. G. kwestionuje także usytuowanie na jej działce ogrodzenia. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z przepisem art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414. z późn. zm. - według stanu prawnego na dzień 29 listopada 1995 r.) projekt budowlany powinien spełniać wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zaś stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b właściwy organ przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki m.in. z wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. GINB wskazał, że kwestionowane pozwolenie na budowę zostało poprzedzone decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 1995 r. Nr [...], ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z urządzeniami osadnika ścieków i podłącza uzbrojenia działki na działce nr ew. [...] w [...]. W decyzji tej ustalono usytuowanie budynku mieszkalnego w odległości 1,5 m od granicy działki M. G. według stanu granicy istniejącej. Porównanie treści decyzji o warunkach zabudowy oraz jej załącznika graficznego z projektem zagospodarowania działki wskazuje, że projekt budowlany zatwierdzony decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. znak: [...] nie narusza ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. (projekt zagospodarowania działki nr ew. [...]) wynika m.in., iż budynek mieszkalny został zaprojektowany w odległości 1,5 m od granicy z działką nr ew. [...] oraz 6 m od granicy działki nr [...]. Zgodnie z przepisem § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46 z późn. zm. - według stanu prawnego na dzień 29 listopada 1995 r.), dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 (tj. 4m - dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi i 3m - dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów), lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zgoda na usytuowanie spornego budynku mieszkalnego w odległości 1,5 m od granicy z działką nr ew. [...] (oświadczenie z dnia [...] lutego 1995 r.), udzielona przez M. G., który w dacie wydania pozwolenia na budowę nie był właścicielem działki nr ew. [...]. Z tego powodu oświadczenie to nie mogło być brane pod uwagę przez organ udzielający pozwolenia na budowę. Jednakże, zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, powyższego braku nie można uznać jako rażąco naruszającego treść przepisu § 12 ust. 6 ww. rozporządzenia w części nakładającej obowiązek uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku w granicy działki, z uwagi na fakt, że w ww. części przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt P 11/2000 (OTK 2001/2133), opublikowanego w Dz. U. z dnia 16 marca 2001 r. (Nr 17, poz. 207). Zdaniem organu, pomimo, iż wyrok TK został opublikowany w Dz. U. z dnia 16 marca 2001 r., tj. po wydaniu weryfikowanego pozwolenia na budowę, nie można - z uwagi na niekonstytucyjność ww. normy - uznać, że jej naruszenie nie może być zaakceptowane z punktu widzenia praworządnego państwa, a więc nie można uznać, że wypełnia definicję rażącego naruszenia. Organ zauważył, że zgodnie z projektem budowlanym elewacja północna budynku mieszkalnego usytuowana w odległości 1,5 m od granicy działki nr ew. [...] posiada otwory okienne. Takiego usytuowania nie zabraniał jednak obowiązujący w dniu wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia przepis § 12 ust. 6 warunków technicznych (z uwagi na odniesienie do całego ust. 4). Organ dodał, iż analiza projektu budowlanego nie wykazała także naruszenia przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej, zawartych w Rozdziale 7 rozporządzenia pt. "Odległości między budynkami ze względu na ochronę przeciwpożarową" i wskazał, że do omawianej inwestycji nie miał zastosowania § 72 rozporządzenia. Również usytuowanie bezodpływowego osadnika ścieków nie narusza przepisów rozporządzenia, w tym § 36 ust. 2, określającego odległości pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników na nieczystości ciekłe od granic działek sąsiednich oraz od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz do magazynów produktów spożywczych. Odnosząc się do zarzutów odwołującej się organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy nie wynika, aby w dacie wydania pozwolenia na budowę istniał spór o przebieg granicy pomiędzy działkami nr ew. [...] i [...]. Ponadto organy administracji architektoniczno - budowlanej nie są właściwe do rozstrzygania tego typu sporów, które leżą w kompetencji sądów powszechnych. Natomiast ewentualne ustalenie przez właściwy sąd, że w dniu wydania pozwolenia na budowę granica pomiędzy ww. nieruchomościami przebiegała inaczej, niż wynika to z projektu zagospodarowania działki, będzie mogło stanowić podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. znak: [...]. Organ wyjaśnił także, że w przypadku zrealizowania inwestycji niezgodnie z projektem budowlanym organem właściwym do wyegzekwowania od inwestora przywrócenia stanu zgodnego z prawem jest właściwy miejscowo powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. W omawianej sprawie nie może także być rozpatrywana okoliczność wzniesienia przez inwestora ogrodzenia na działce M. G., ponieważ ogrodzenie nie było przedmiotem decyzji z dnia [...] listopada 1995 r. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego analiza materiału dowodowego wykazała, że decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. znak: [...] nie narusza w sposób rażący tych przepisów prawa, ani nie jest obarczona żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, wobec czego należało utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. G.. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że usytuowanie budynku mieszkalnego na działce nr [...], jak również usytuowanie ogrodzenia, nie zostało dostosowane do przebiegu granicy z sąsiednią działką nr [...]. Podniosła, że wprawdzie w dacie wydawania pozwolenia na budowę nie było sporu o przebieg granicy, ale jednocześnie wskazała, że nie znała dokładnego przebiegu granicy, bowiem nie otrzymała mapki w skali 1:1000 wraz z decyzją z dnia [...] września 1995 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. W pierwszym rzędzie podkreślenia wymaga, iż instytucja stwierdzenia nieważności decyzji będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 K.p.a., a służącej ochronie takich wartości, jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego też powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a., które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Kontrola decyzji w postępowaniu nieważnościowym sprowadza się jedynie do kwestii, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. Wśród wad kwalifikowanych stanowiących przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wymienia rażące naruszenie prawa. Podkreślić jednocześnie należy, iż nie każde naruszenie prawa zasługuje na to, aby zakwalifikować je jako "rażące". Stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, przy czym chodzi o przepis, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Oczywistość naruszenia polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, a więc chodzi o sytuację, gdy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 706/05 Lex nr 196278, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005r. OSK 1134/04 Lex nr 165717, NSA w Warszawie z 26 września 2000 r., sygn. akt V SA 2998/99 Lex nr 51249, NSA – OZ we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 914/98 Lex nr 187879, NSA w Warszawie z dnia 22 października 1999 r., sygn. akt I SA 8/98 Lex nr 47276). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się ponadto, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10 Lex nr 824448, z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09 Lex nr 746680, z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10 Lex nr 672887, z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 513/09 Lex nr 597659). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r., wydana została zgodnie z prawem. Zgodnie z treścią art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z: a) miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego i wymaganiami ochrony środowiska, b) wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, c) przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, 2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, 3) wykonanie projektu przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. W myśl art. 33 ust. 2 Prawa budowlanego do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć: projekt budowlany wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami, wymaganymi przepisami szczególnymi; dowód stwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane; decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Stosownie do art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto: złożył wniosek w tej sprawie w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. została wydana na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 1995 r. znak [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i spełnia wymagania określone w tej decyzji. Inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projekt budowlany jest kompletny i został opracowany przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Odnosząc się natomiast do kwestii zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi wskazać trzeba, że w myśl § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10 poz. 46) należy zachować odległości zabudowy od granic działki co najmniej: dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m; dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m. W § 12 ust. 6 rozporządzenia dopuszczono sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości miedzy projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela. ` Projekt budowlany zatwierdzony decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. przewidywał usytuowanie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w odległości 1,50 m od granicy z działką nr [...], stanowiącej własność M. G. oraz 6 m od granicy działki nr [...]. Takie usytuowanie budynku jest zatem zgodne z § 12 rozporządzenia. Jednakże z powołanego § 12 ust. 6 wynika, że na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy konieczne jest uzyskanie zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej. Jak wynika z akt sprawy, przy wniosku o pozwolenie na budowę inwestor przedłożył oświadczenie złożone przez M. G. o wyrażeniu zgody dla B. S. na usytuowanie budynku mieszkalnego w odległości 1,5 mb od jego działki o nr [...]. Właścicielem działki nr [...] była natomiast M. G. (żona M. G.), powyższa zgoda została zatem udzielona przez osobę, która nie była właścicielem działki. W takiej sytuacji udzielenie pozwolenia na budowę spornego budynku niewątpliwie nastąpiło z naruszeniem § 12 ust. 6 cytowanego rozporządzenia, jednakże w ocenie Sądu prawidłowo organy orzekające w trybie nieważnościowym uznały, iż naruszenie to nie ma charakteru rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zauważyć bowiem trzeba, że powołany przepis § 12 ust. 6 rozporządzenia w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt P 11/2000 (Dz.U. z 2001 r. nr 17, poz. 207) został uznany za niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu przepis prawa materialnego, który na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego został wyeliminowany z obrotu prawnego jako niezgodny z prawem (niekonstytucyjny) nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, mimo że w chwili jej podejmowania był normą obowiązującą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. II OSK 771/05 Lex nr 209461). Zauważyć trzeba, że przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Ponadto pozbawione racji byłoby – biorąc pod uwagę, że w celu przywrócenia stanu konstytucyjności ustawodawca w art. 145a Kpa przewidział możliwość wznowienia postępowania dotyczącego decyzji wydanych w oparciu o przepis uznany następnie za niezgodny z konstytucją – stwierdzanie nieważności decyzji z uwagi na niezastosowanie czy naruszenie takiego niekonstytucyjnego przepisu w czasie, gdy jeszcze obowiązywał. Jak już zatem wskazano, wprawdzie decyzja Wójta Gminy [...] o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 1995 r. wydana została z naruszeniem § 12 ust. 6 ww. rozporządzenia, to jednak nie można w okolicznościach niniejszej sprawy mówić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Decyzja ta nie narusza natomiast pozostałych przepisów ww. rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że budynek mieszkalny i ogrodzenie zostały niewłaściwie zlokalizowane, z przekroczeniem granicy pomiędzy działkami, wskazać trzeba, że przedmiotem kontroli organów orzekających w niniejszej sprawie była decyzja udzielająca pozwolenia na budowę, a ta przewidywała realizację budynku w odległości 1,5 m od granic działki nr [...]. Kwestia ewentualnej realizacji obiektu w sposób niezgodny z pozwoleniem na budowę należy natomiast do kompetencji organów nadzoru budowlanego. W ocenie Sądu decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. są zgodne z prawem, bowiem decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1995 r. nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kp.a., ani żadną z pozostałych wad nieważności określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło