VII SA/Wa 1189/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Komisji Organizacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżącej Komisji Organizacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z 25 maja 2010 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 26 maja 2010 r.) Komisja Organizacyjna Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2010 r. wydaną w postępowaniu nieważnościowym, prowadzonym z urzędu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia dokumentu określającego sposób reprezentacji skarżącej, w piśmie procesowym z 22 lipca 2010 r. Komisja Organizacyjna Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" wyjaśniła, iż podstawą jej działania jest uchwała grupy członków Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia [...] stycznia 2003 r. o podziale Spółdzielni i wydzieleniu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w granicach działki ew. nr [...] z obrębu [...]. Powołaną uchwałę w kopii skarżąca złożyła przy ww. piśmie do akt sądowych jednocześnie wskazując, iż na "wcześniejszym etapie postępowania" załączona ona została do akt o sygn. VII SA/Wa 1815/08. I dalej skarżąca podała, że wskazana uchwała, podjęta na podstawie art. 108a Prawa spółdzielczego (przez uprawnioną większość członków S.M. "[...]", zamieszkałych na terenie osiedla składającego się z trzech budynków przy ul. [...]), powołała Komisję Organizacyjną w składzie: G. S., B. B., E. M., W. T. i H. Z. Wyjaśniła następnie, że komisja organizacyjna jest ciałem ustawowym, powołanym do reprezentowania członków (założycieli) spółdzielni w procesie zakładania i rejestrowania spółdzielni. Podała też, że do chwili obecnej nie nastąpił podział i nie powstała Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]". Komisja Organizacyjna w tym samym piśmie podała także, że w związku z jej wnioskiem z 18 czerwca 2007 r. już na wcześniejszym etapie postępowania (w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 728/08, później - VII SA/Wa 1815/08), Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż posiada ona zdolność sądową i prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania nieważnościowego (sygn. akt NSA II OSK 1562/08). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na art. 50 § 1, art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i podnosząc, że Komisja Organizacyjna nie ma interesu prawnego w sprawie oraz, że kwestia jej przymiotu strony została przesądzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1815/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Mając na względzie, iż skarga została wniesiona przez Komisję Organizacyjną Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" powołaną uchwałą członków Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...], podjętą na podstawie art. 108a ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r., Nr 188, poz. 1848 ze zm.), Sąd za konieczne w pierwszej kolejności uznał rozważenie, czy skarżąca posiada zdolność sądową, którą reguluje art. 25 p.p.s.a. Na podstawie wskazanego artykułu, zdolność sądową, a więc zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, mają osoby fizyczne i prawne, a także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej (§ 1 i 2). Zgodnie z § 3 art. 25, zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądowa Komisji Organizacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" była już oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w związku ze skargą tej Komisji na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2008 r. wydaną w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego (na wniosek tej Komisji). Sprawa ta była początkowo prowadzona pod sygn. akt VII SA/Wa 728/08, a następnie pod sygn. akt VII SA/Wa 1815/08. W sprawie tej postanowieniem z 29 lipca 2008 r. Sąd odrzucił skargę Komisji Organizacyjnej przyjmując, iż skarżąca nie ma zdolności sądowej. Sąd wskazał, iż skarżąca jest upoważnienia do reprezentowania członków Spółdzielni i podejmowania w ich imieniu decyzji, ale tylko w sprawach związanych z zakładaniem Spółdzielni. Postanowieniem z [...] października 2008 r. sygn. akt II OSK 1562/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu NSA stwierdził, iż w sytuacji, gdy określony podmiot występuje z wnioskiem o wszczęcie postępowania nieważnościowego, a organ administracji wydaje decyzję o odmowie wszczęcia tego postępowania, z uwagi na to, że podmiot ten nie ma przymiotu strony i nie ma zdolności do występowania w postępowaniu administracyjnym, to podmiot ten ma prawo zakwestionowania takiej decyzji, a zatem może wnieść odwołanie od tej decyzji, a następnie skargę do sądu administracyjnego. W konsekwencji NSA podniósł, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że skarga Komisji Organizacyjnej jest niedopuszczalna. Nie można bowiem uznać, iż skarżąca nie ma zdolności sądowej, a co za tym idzie prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania niewaznościowego z tego względu, że skarżąca nie może być stroną postępowania administracyjnego, ponieważ nie jest uprawniona do reprezentowania członków Spółdzielni w sprawach innych niż związane z zakładaniem Spółdzielni. Wskazane postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądziło, iż Komisja Organizacyjna ma zdolność sądową w ww. sprawie, tj. dotyczącej odmowy wszczęcia na jej wniosek postępowania nieważnościowego. Na skutek tego orzeczenia Sądu kasacyjnego, Sąd I instancji w dniu 6 lutego 2009 r. rozpoznał skargę Komisji Organizacyjnej na decyzję organu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i wydał w tym dniu wyrok. Wydanym wyrokiem Sąd uchylił decyzje organów obu instancji wyjaśniając w uzasadnieniu, iż przed załatwieniem wniosku Komisji Organizacyjnej dotyczącego wszczęcia postępowania nieważnościowego, postępowanie to zostało wszczęte przez organ z urzędu. Dostrzegając taki stan rzeczy Sąd wyraził pogląd, iż w decyzji kończącej postępowanie wszczęte z urzędu organ winien odnieść się do wniosku Komisji Organizacyjnej złożonego w tym zakresie. Zaskarżona w niniejszej sprawie przez Komisję Organizacyjną decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlane wydana została w postępowaniu nieważnościowym prowadzonym z urzędu, na które wskazał Sąd I instancji w ww. prawomocnym wyroku z 6 lutego 2009 r. Tym samym postępowanie zakończone tą decyzją (zaskarżoną obecnie przez Komisję), stanowi -w zakresie dotyczącym wniosku Komisji o stwierdzenie nieważności- kontynuację postępowania, które było kontrolowane przez Sąd w sprawie powyżej opisanej (sygn. akt VII SA/Wa 1815/08). Dostrzegając powyższe Sąd uznał, iż o ile okoliczności faktyczne nie uległy zmianie, to jest związany ww. postanowieniem NSA, przesądzającym zdolność sądową Komisji Organizacyjnej, jak i ww. wyrokiem Sądu I instancji (rozpoznającym skargę Komisji, a więc przyznającym skarżącej zdolność sądową), na zasadzie art. 153 i art. 190 p.p.s.a. Te zaś w ocenie Sądu uległy na tyle zmianie, że wymagały ponownej analizy sprawy w zakresie zdolności sądowej skarżącej. Na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. pełnomocnik uczestnika postępowania – Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] wskazał bowiem na to, iż uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] czerwca 2009 r. sygn. akt [...] oddalający powództwo Komisji Organizacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni. Postanowieniem z [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] odrzucił apelację Komisji Organizacyjnej od ww. wyroku z [...] czerwca 2009 r., a postanowieniem z [...] maja 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w [...] oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w [...] odrzucające apelację. Pełnomocnik uczestnika postępowania złożył do akt sądowych wskazane orzeczenia w kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem i oświadczył, iż w jego ocenie mają one wpływ na dalsze funkcjonowanie prawne Komisji Organizacyjnej. Sąd, po zapoznaniu się z treścią ww. dokumentów uznał, iż stanowisko pełnomocnika uczestnika postępowania należy w okolicznościach sprawy podzielić. Z okoliczności tych wynika zaś, iż w dacie wniesienia skargi do Sądu, prawomocny był już wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] czerwca 2009 r. oddalający powództwo skarżącej Komisji o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni. W konsekwencji Sąd przyjął, iż w dacie wniesienia skargi, tj. w dniu 26 maja 2010 r., Komisja Organizacyjna nie mogła być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, albowiem ustał jej byt prawny (co nastąpiło z dniem 19 maja 2010 r.). Dokonując oceny w tym zakresie Sąd wziąć pod uwagę także zakres upoważnienia do działania Komisji wynikający z art. 6 i art. 108a Prawa spółdzielczego. Na koniec Sąd zauważa, iż powyższe okoliczności związane z przywołanymi orzeczeniami sądów powszechnych nie tylko nie były znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu wydania postanowienia w sprawie o sygn. akt II OSK 1562/08, ale także w dacie wydania tego orzeczenia jeszcze nie istniały. Nadto, wymienione orzeczenia zapadły po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1815/08. Sąd zauważa także, iż stwierdzony brak zdolności sądowej po stronie skarżącej Komisji nie mógł zostać w żaden sposób (na wezwanie) uzupełniony. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o odrzuceniu skargi skarżącej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego Sąd orzekł w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy.