VII SA/Wa 1219/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: cofnąć przyznane A.C. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku A. C., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o oświadczenie skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawarte w formularzu PPF. W złożonym wniosku A. C. wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 154 m2, na który zaciągnął kredyt hipoteczny. Oświadczył, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalno-rentowego w wysokości 1325 zł miesięcznie. Do wydatków zaliczył m.in.: opłaty za gaz – 131 zł, za energię elektryczną – 106 zł, za telefon – 99 zł, ratę kredytu – 478 zł. W dniu 26 stycznia 2017 r. do akt sprawy VII SA/Wa 2604/16, w której również przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wpłynęło pismo K. W. z dnia 23 stycznia 2017 r., w którym uczestnik postępowania wniósł o cofnięcie przyznanego skarżącemu w tej sprawie prawa pomocy. K. W. wskazał, iż według jego wiedzy skarżący poza emeryturą i rentą posiada stałe źródło dochodów. Podniósł, że na stronie internetowej http://www.[...].pl A. C. reklamuje siebie jako wysokiej klasy specjalistę iluzjonistę. Wskazał również, że skarżący we wrześniu 2013 r. oraz w styczniu 2014 r. otrzymał odszkodowanie za szkodę (w związku z osunięciem się posadzki w jego domu) od T. S.A. w wysokości 301.184,23 zł, przy czym zgodnie z jego dyspozycją kwota ta została wpłacona na rachunek bankowy należący do córki. K. W. poinformował także, że w sprawie przed Sądem Okręgowym W., którą A. C. wytoczył K. W. (sygn. [...]), w celu uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych A. C. złożył fałszywe oświadczenie. Sąd powziął wątpliwość co do pełnego i rzeczywistego wykazania sytuacji majątkowej A. C. oraz wszczął dochodzenie na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i cofnął przyznane A. C. zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2017 r. wydanym w sprawie VII SA/Wa 2604/16 referendarz sądowy wezwał A. C. do ustosunkowania się do treści przesłanego skarżącemu odpisu pisma K. W. z dnia 23 stycznia 2017 r., w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem cofnięcia przyznanego w tej sprawie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie A. C. w piśmie z dnia 2 lutego 2017 r. nadesłanym do sprawy sygn. VII SA/Wa 2604/16 oświadczył, że nigdy nie miał działalności gospodarczej i "nigdy nie była ona zarejestrowana w Urzędzie Gminy pod nazwą "[...]". Wskazał, że jako osoba powypadkowa z kompresyjnym uszkodzeniem kręgosłupa nie może wykonywać prac zleconych, które szkodzą jego zdrowiu. Podniósł jednocześnie, że faktem jest, iż przed wypadkiem próbował wykonywać dodatkowe prace na umowę o dzieło, które są zarejestrowane w urzędzie skarbowym. Oświadczył, że strona internetowa http://www.[...].pl jest "wizytówką dawnej wykonywanej okazjonalnej pracy sprzed 10 lat". Wskazał też, że "otrzymane odszkodowanie z tytułu błędów wykonawczych kierownika budowy i konstruktora budowy zostało wypłacone bezspornie przez A. i zostało przekazane na rzecz remontu i wad konstrukcyjnych". W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jako instytucja stanowiąca odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zauważyć trzeba, że z przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), określającego przesłanki przyznania prawa pomocy, wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób dokładny i rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że oświadczenia strony, które stanowiły podstawę przyznania jej prawa pomocy, mogą być weryfikowane w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Jeśli bowiem okaże się, że sytuacja finansowa wnioskodawcy, która stanowiła podstawę przyznania prawa pomocy, poprawiła się lub została przez stronę przedstawiona w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym, referendarz sądowy jest upoważniony do cofnięcia przyznanego prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 249 ustawy przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że cofnięcie prawa pomocy powinno nastąpić każdorazowo, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. II OZ 1079/12 LEX nr 1240793; z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II FZ 104/10 LEX nr 898219; z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 556/11 LEX nr 1082963). W ocenie referendarza sądowego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające cofnięcie przyznanego skarżącemu prawa pomocy, bowiem A. C. składając wniosek pominął okoliczności mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, na co wskazują informacje wynikające z akt sprawy sygn. VII SA/Wa 2604/16. Jak wynika z nadesłanego do akt sprawy sygn. VII SA/Wa 2604/16 odpisu postanowienia Sądu Okręgowego W. z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. [...], postanowieniem tym cofnięto przyznane A. C. w dniu 10 czerwca 2013 r. zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przeprowadził dowód z akt sprawy [...] Sądu Rejonowego dla W. I Wydział Cywilny, z których wynika m.in., że na rozprawie w dniu 19 listopada 2012 r. A. C. "przyznał, że występuje okazjonalnie w szkołach jako iluzjonista, (...) niektóre z tych dochodów wykazuje do Urzędu Skarbowego". W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał również, że z załączonych na żądanie Sądu zeznań o wysokości dochodów za rok 2010 i 2011 wynika, że "w 2010 roku A. C. osiągnął dochód z emerytury w wysokości 22.944,88 zł, z tytułu działalności wykonywanej osobiście dochód w wysokości 3.505 zł, zaś z praw autorskich osiągnął dochód w wysokości 40.421 zł. Natomiast w 2011 roku z tytułu emerytury osiągnął dochód 23.712 zł, z tytułu działalności wykonywanej osobiście dochód w wysokości 23.890 zł, zaś prawa autorskie przyniosły mu dochód 27.756 zł". Zauważyć trzeba, że A. C. w treści składanych wniosków o przyznanie prawa pomocy deklaruje, że utrzymuje się jedynie ze świadczenia w kwocie 1325 zł, które w sprawie sygn. VII SA/Wa 2604/16 określił jako renta powypadkowa, w niniejszej sprawie – jako świadczenie emerytalno-rentowe. Odnosząc się zaś w sprawie sygn. VII SA/Wa 2604/16 do treści pisma K. W. z dnia 23 stycznia 2017 r. skarżący oświadczył w piśmie z 2 lutego 2017 r., że strona internetowa http://www.[...].pl, na której reklamuje się jako iluzjonista, jest cyt.: "wizytówką dawnej wykonywanej okazjonalnej pracy sprzed 10 lat". W świetle informacji wynikających z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego W. z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. [...], dotyczących wysokości dochodów skarżącego z 2010 i 2011 roku, oświadczenia tego nie sposób jednak uznać za wiarygodne. Należy też zwrócić uwagę, że również informacje dostępne w internecie podważają twierdzenie skarżącego, że występował jako iluzjonista ponad 10 lat temu. I tak np. na stronie internetowej www.[...].pl można odnaleźć informacje o występie A. C. na Festiwalu [...] w M. w dniach 29-30 września 2012 r.; na stronie www.[...].pl – o występie w dniu 16 marca 2014 r. w [...] Ośrodku Kultury w W.; na stronach www.[...].pl i www.[...].pl o pokazach w dniach odpowiednio: 17 sierpnia 2014 r. i 13 września 2014 r.; na stronie www.[...].pl – o występie w dniu 29 września 2013 r., a także w dniu 4 czerwca 2016 r. na pikniku rodzinnym [...] 2016 w M.. Warto też zauważyć, że nawet na stronie internetowej http://www.[...].pl, która jak twierdzi skarżący, jest "wizytówką dawnej wykonywanej okazjonalnej pracy sprzed 10 lat", znajdują się informacje m.in. o występach skarżącego: w marcu 2010 r., w maju 2011 r., w dniu 2 czerwca 2013 r., w dniu 4 stycznia 2014 r., w dniu 18 września 2014 r. W świetle powyższych okoliczności oświadczenie o sytuacji finansowej zawarte we wniosku złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie budzi wątpliwości i nie pozwala na bezsporne ustalenie, jakiej wysokości dochody skarżący uzyskuje i czy spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. Skoro skarżący deklaruje w sprawie sygn. VII SA/Wa 2604/16 rentę powypadkową w wysokości 1325 zł jako jedyne od około 10 lat źródło utrzymania (por. formularz PPF i pismo z 2 lutego 2017 r. w ww. sprawie), natomiast informacje wynikające z treści postanowienia Sądu Okręgowego W. z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. [...] oraz dostępne w internecie przeczą tym twierdzeniom, nie sposób uznać, że skarżący wskazując również w niniejszej sprawie, że utrzymuje się jedynie z dochodów w kwocie 1325 zł z tytułu świadczenia emerytalno-rentowego, przedstawił swoją sytuację finansową w sposób rzetelny, wyczerpujący i wiarygodny, dający wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji stwierdzić trzeba, że okoliczności, na podstawie których postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy, nie istniały, co uzasadnia cofnięcie przyznanego prawa pomocy, na podstawie art. 249 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.).