VII SA/Wa 124/22
WyrokWSA w Warszawie2022-06-22
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Artur Kuś, Wojciech Sawczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, będąca wieczystym użytkownikiem działki sąsiadującej z terenem inwestycji, powinna być uznana za stronę w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, jeśli jej nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca powinna być uznana za stronę w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, ponieważ jej nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Brak możliwości uczestnictwa strony w postępowaniu bez jej winy stanowi podstawę do wznowienia postępowania, niezależnie od tego, czy brak ten wpłynął na treść decyzji. Organy błędnie odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej, uznając, że skarżąca nie posiadała interesu prawnego.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, twierdząc, że jej nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji i została pozbawiona udziału w postępowaniu bez własnej winy. Organy administracji obu instancji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody M. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m. [...]. Zasądził od Wojewody M. na rzecz A. sp.j. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś (spr.), sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Protokolant ref. Maria Góraj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. sp.j. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody M. na rzecz A. sp.j. z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...], znak: [...], Wojewoda M. (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a.") oraz art. 82 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.; dalej: "p.b."), po rozpatrzeniu odwołania A. sp. j. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca") od decyzji Prezydenta m. [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z [...] czerwca 2021 r., nr [...], znak: [...], odmawiającej uchylenia własnej decyzji ostatecznej z [...] października 2020 r., nr [...], znak: [...], o udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, garażem podziemnym, infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu, na działce nr ew.: [...], [...], [...] i [...]z obrębu [...] przy ul. [...] w W. - utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że U. Sp. z o.o. [...] Sp. k. z siedzibą w W. (dalej: "inwestor") złożył 28 sierpnia 2020 r. do organu I instancji wniosek o pozwolenie na (wskazaną powyżej) budowę. Prezydent m. [...], decyzją ostateczną z [...] października 2020 r., nr [...] udzielił przedmiotowego zezwolenia.
Skarżąca złożyła 5 listopada 2020 r. do organu administracji architektoniczno-budowlanej wniosek o wznowienie (na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) postępowania, zakończonego ww. decyzją ostateczną Prezydenta z [...] października 2020 r.
Prezydent m.[...], postanowieniem z 17 listopada 2020 r., nr [...], znak: [...] (działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.), wznowił przedmiotowe postępowanie. Kolejno (po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 5 listopada 2020 r. o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Prezydenta z [...] października 2020 r.) - postanowieniem z [...] grudnia 2020 r., nr [...], znak: [...] odmówił jego wstrzymania.
Powyższe postanowienie z [...] grudnia 2020 r., zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody M. z[...] kwietnia 2021 r., nr [...], znak: [...].
Następnie Prezydent, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], znak: [...], odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z [...] października 2020 r., nr [...] o udzieleniu pozwoleniu na budowę.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła odwołanie.
Organ odwoławczy (utrzymując w mocy ww. decyzję) opisał m.in. przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, określone w art. 145 § 1 k.p.a. Podał, że organ I instancji prawidłowo ustalił krąg stron postępowania wznowieniowego, dokonywany na podstawie art. 28 ust. 2 p.b., stanowiącego lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. i przytoczył ich treść, a także treść art. 3 pkt 20 p.b. oraz definicję obszaru oddziaływania planowanej inwestycji. W jego ocenie, Prezydent zasadnie wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z [...] października 2020 r.
Przesłanką, na którą powołała się skarżąca we wniosku o wznowienie był brak udziału w postępowaniu bez jej winy. Skarżąca stwierdziła, że projektowany budynek ze względu na swoje znaczące rozmiary będzie oddziaływał na działkę nr ew. [...] (poprzez ograniczenie w funkcjonowaniu i korzystaniu z nieruchomości, stworzenie zagrożenia dla istniejącego budynku na działce Skarżącej o nr ew. [...], uniemożliwienie realizacji budynku wielokondygnacyjnego z uwagi na przesłanianie i nasłonecznienie), której jest użytkownikiem wieczystym, a więc powinna ona znajdować się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a tym samym powinna zostać uznana za stronę w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę.
Prezydent (odmawiając uchylenia ww. decyzji) stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła żadnego konkretnego przepisu, który w przypadku zrealizowania inwestycji objętej pozwoleniem na budowę, uniemożliwiłby budowę na dz. nr ew. [...] wielokondygnacyjnego budynku. Zdaniem Prezydenta, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może uzależnić rozstrzygnięć od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Projektowany budynek nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działki, której użytkownikiem wieczystym jest skarżąca, a ponadto nie przedstawiła żadnego dowodu, że przy ewentualnej nowej zabudowie działki nr [...] planowana inwestycja spowoduje ograniczenia w jej zabudowie, a to oznacza, że nie wykazała interesu prawnego, który pozwoliłby za uznanie jej za stronę w postępowaniu. Posiadanie przymiotu strony przez właściciela nieruchomości położonej w zasięgu oddziaływania obiektu jest uzależnione od tego, czy projektowany obiekt może oddziaływać ujemnie na sposób zagospodarowania jego nieruchomości. Własność nieruchomości obejmuje możliwość jej zagospodarowania w sposób, który nie narusza prawa, w tym praw przysługujących innym osobom. Zasada ta odnosi się zarówno do inwestora, jak i właścicieli nieruchomości, które mogą być dotknięte skutkami inwestycji.
Organ odwoławczy podzielając powyższe stanowisko wskazał, że skarżąca faktycznie nie przedstawiła dowodu na istnienie po jej stronie interesu prawnego. Nadmienił, że ww. swój interes prawny wywodzi z art. 28 ust. 2 p.b. uważając, że jej nieruchomość zabudowana budynkiem usytuowanym na granicy z nieruchomością objętą przedmiotową inwestycją znajduje się w obszarze oddziaływania nowo zaprojektowanego obiektu, lecz nie wskazała przepisu prawa materialnego, na mocy którego miałoby mieć takie oddziaływanie miejsce. Wszystkie argumenty są niesłuszne i nie opierają się na rzeczywistych dowodach. Dwukondygnacyjny budynek wykorzystywany na działalność biuro-usługowo-magazynową należący do skarżącej znajduje się "w ostrej" granicy z sąsiednimi działkami w tym z jedną z działek inwestora nr [...]. W myśl twierdzeń zawartych w piśmie z 5 listopada 2020 r., ma ona zamiar zrealizować na działce budynek sześciokondygnacyjny z garażami podziemnymi z uwzględnieniem warunków jakie są obowiązujące w MPZP.
Organ I instancji ma rację stwierdzając, że w odniesieniu do stron świata projektowany budynek nie będzie oddziaływał na budynek skarżącej w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia, bowiem ściany budynku na dz. nr [...], które graniczą z działką Inwestora, są położone od strony północnej i zachodniej. Od strony północnej pomieszczenia w naturalny sposób nie są nasłonecznione, natomiast od strony zachodniej projektowany budynek znajduje się w odległości minimalnej wynoszącej 12,97 m a zatem większej od 8 m od granicy działki. Ponadto usytuowanie budynku "w ostrej" granicy działki wyklucza możliwość umieszczenia w nim z tej strony otworów okiennych i drzwiowych zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065; dalej: "r.w.t."), a zatem w obecnej sytuacji przepisy dot. nasłonecznienia i przesłaniania nie mają zastosowania. Jeżeli skarżąca w przyszłości będzie chciała (zamierza) zmienić sposób zagospodarowania działki i umieścić w budynku od strony działki nr [...] otwory okienne lub drzwiowe - to zgodnie z przepisami budynek będzie musiał być odsunięty o min. 4m co w konsekwencji da odległość między budynkami wynoszącą co najmniej 16m od granicy działki. Przede wszystkim planowany przez skarżącą obiekt (ile zostanie zrealizowany w przyszłości), będąc usytuowanym w stosunku do działki inwestora od strony południowo wschodniej, będzie oddziaływał na nieruchomość objętą inwestycją. Poza tym, zgodnie z § 5 ust. 1 MPZP, obszar objęty planem stanowi w całości tereny zabudowy śródmiejskiej, a to oznacza, że ma zastosowanie § 13 ust. 4 r.w.t., zgodnie z którym odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, (tj. odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym), mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej
Wojewoda zaznaczył, że skarżącej uszło uwadze, iż teren inwestycji, zlokalizowany pomiędzy ulicami [...], [...] i [...], na działkach o nr ew.: [...], [...], [...] i [...]z obrębu [...] na terenie Dzielnicy [...] w W. jest terenem porozbiórkowym, pozbawionym zabudowy kubaturowej. Organy administracji architektoniczno-budowlanej, wydając decyzję w sprawie pozwolenia na budowę, nie mogą uzależniać swoich rozstrzygnięć od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Organ odwoławczy, po wstępnej analizie MPZP obszaru po północnej i południowej stronie ulicy [...] na odcinku od ul. [...] do Kanału [...] część I przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z [...] stycznia 2014 r. (Dz. Urz. Woj. M. z 2014 r., poz. 1272) dla tego obszaru - nie zauważył, aby planowana inwestycja mogłaby spowodować brak możliwości zagospodarowania działki skarżącej, zgodnie z jego zapisami.
W niniejszej sprawie skarżąca posiada interes faktyczny. Jest zainteresowana rozstrzygnięciem postępowania, jednak nie może wykazać, że projektowana inwestycja powoduje, bądź spowoduje w przyszłości jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu jej nieruchomości, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zarzuty podniesione w odwołaniu nie podważają oceny prawnej stanu faktycznego, dokonanego przez organ I i II instancji. Organ poinformował, że nie może dojść do sytuacji, w której interes osób trzecich będzie najważniejszym i jedynym kryterium, jakie bierze się pod uwagę przy wydawaniu pozwolenia na budowę. Respektowanie uzasadnionych interesów osób trzecich nie może być rozumiane jako przedkładanie interesów tych osób nad interesy inwestorów, lecz muszą one być stosownie wyważone. W treści art. 4 p.b., sformułowana zasada wolności budowlanej, zgodnie z którą każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami obowiązującego prawa. Zatem zgodność zamierzenia inwestycyjnego z przepisami prawa i posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to w świetle ww. art. 4 p.b., jedyne warunki ograniczające wolność budowlaną.
Podkreślił także, że decyzja o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego, będąca podstawowym środkiem reglamentacji prawno- budowlanej, to typowy przykład decyzji o charakterze związanym tj. decyzji, której przesłanki wydania są ściśle określone przepisami prawa, co wyłącza działanie organu w warunkach luzu decyzyjnego na etapie rozstrzygania. Potwierdzeniem powyższej tezy jest treść art. 35 ust. 4 p.b., zgodnie z którym, w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 p.b., właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z brzmienia przepisu wynika zatem wprost, że inwestor ma zapewnione uzyskanie pozwolenia na budowę wówczas, gdy przedłożony przez niego projekt budowlany spełnia wymagania określone w art. 35 ust. 1 p.b. (jest zgodny z ustaleniami MPZP albo wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także z wymogami ochrony środowiska w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, projekt budowlany jest kompletny, posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia, opracowania, sprawdzenia, a także wykonany został przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7).
Zdaniem Wojewody, organ I instancji zastosował prawidłowe rozstrzygnięcie, zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. Przedmiotowe postępowanie prowadzone przez Wojewodę dotyczy oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji Prezydenta z [...] czerwca 2021 r., pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego. Nie ma na celu ponownej oceny projektu budowlanego, a ustalenie czy skarżącej przysługiwał status strony. Dodał, że na tym etapie postępowania nie ma podstaw do podważania treści decyzji z [...] października 2020 r. o pozwoleniu na budowę. Dopiero stwierdzenie, że zaistniały przesłanki będące podstawą wznowienia postępowania (tj. stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) - daje organowi możliwość analizy zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa, jednak (biorąc pod uwagę powyższe ustalenia), materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje, aby skarżąca posiadała indywidualny interes prawny w przedmiotowym postępowaniu.
W konsekwencji, Wojewoda M. decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...], znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
2. A. sp. j. z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do WSA w Warszawie na powyższą decyzję z [...] listopada 2021 r., zaskarżając ją w całości. Ww. rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
a) art. 28 ust. 2 p.b. w zw. z art. 3 pkt 20 p.b., poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie ma interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projekt budowlany i udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji, podczas gdy skarżąca wykazała, że nieruchomość, której jest użytkownikiem wieczystym znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji;
b) art. 3 pkt 20 p.b., w zw. z § 206 ust. 1 i § 204 ust. 5 r.w.t. oraz art. 140 k.c. i art. 144 k.c., poprzez błędne uznania, że skarżąca nie wykazała, że istnieją przepisy, w tym przepisy odrębne, z których może wywieść swój interes prawny do bycia stroną w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z [...] października 2020 r., o pozwoleniu na budowę;
c) art. 34 ust. 3 pkt 1 lit. e p.b., w zw. z § 206 ust. 1 i § 204 ust. 5 r.w.t. poprzez błędne uznanie, że w decyzji o pozwoleniu na budowę właściwie określono obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji, pomimo że pominięto nieruchomość należącą do skarżącej, która znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji;
d) art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., w zw. z art. 140 k.c. i art. 144 k.c. oraz § 206 ust. 1 i § 204 ust. 5 r.w.t. poprzez brak poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, uzasadnionych interesów osób trzecich i na skutek tego narażenie skarżącej na pogorszenie stanu technicznego należącego do niej budynku.
e) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z [...] października 2020 r., o pozwoleniu na budowę;
f) art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że istnieją podstawy do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, podczas gdy wykazano, że kwestionowana w trybie wznowieniowym decyzja jest wadliwa, bowiem błędnie określono w niej obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a tym samym niezasadnie pominięto ją jako stronę postępowania;
g) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez niedopełnienie obowiązku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zbadania i rozpatrzenia materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
3. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
4. Pismem procesowym z 24 lutego 2022 r., inwestor U. Sp. z o.o. z siedzibą w W. poinformowała m.in., o przeniesieniu na jej rzecz całego majątku spółki U. sp. z o.o. [...] sp. k. z siedzibą w W. (z dniem 28 września 2021 r. spółka wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej). Odnosząc się do skargi, wniosła m.in. o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu przedstawiła swoje stanowisko. Nie zgodziła się z żadnym z podniesionych przez skarżącą zarzutów. Podała, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżącej nie przysługuje interes prawny legitymujący ją do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, bowiem jej nieruchomość nie znajduje się na obszarze oddziaływania inwestycji. Analiza architektoniczna obszaru oddziaływania inwestycji (przedstawiona w projekcie budowlanym) została wykonana zarówno dla działki inwestycyjnej, jak i dla sąsiednich działek budowlanych.
Inwestycja spełnia wymagania określone w r.w.t., gdyż między innymi: 1) nie wyklucza lokalizacji nowej zabudowy na nieruchomościach sąsiednich, 2) nie zmienia istniejącego standardu użytkowania, 3) nie wpływa negatywnie na funkcję zabudowy określoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, 4) umożliwia uzyskania możliwych i obowiązujących paramentów zabudowy. W konsekwencji jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie - rozumiane jako wpływ na ograniczenie korzystania z tych nieruchomości w zakresie ich zabudowy, zwiększenia zacienienia, zmniejszenia parametrów budowlanych - w ogóle nie występuje, co przedstawiają analizy zawarte w dokumentacji projektowej. Obszar oddziaływania inwestycji został prawidłowo ustalony i oceniony przez organy I i II instancji.
Inwestor zaznaczył, że na zlecenie skarżącej uprawniony rzeczoznawca budowlany dokonał oględzin przedmiotowej nieruchomości i na podstawie wizji lokalnej i dokumentacji projektowej została wykonana ekspertyza techniczna, mająca na celu zweryfikowanie w przyszłości ewentualnego wpływu prowadzonych przez inwestora prac na nieruchomość, w tym budynek skarżącej, który nie został jednak stwierdzony. Za uznaniem skarżącej za stronę postępowania nie przemawia również wskazana przez nią opinia geotechniczna. Nie mają znaczenia podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące wskazanego przez projektanta konstrukcji "stałego monitoringu geodezyjnego obiektów znajdujących się w strefie oddziaływania wykopu". Zarzuty dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa w trakcie realizacji inwestycji nie mogą być rozpatrywane w kontekście przepisów dot. obszaru oddziaływania obiektu i służyć ustalaniu kręgu stron postępowania w myśl art. 28 ust. 2 p.b., na co wskazywały już w sposób prawidłowy organy I i II instancji.
W ocenie inwestora nie można stwierdzić, że nieruchomość skarżącej znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji i strefie bezpośredniego oddziaływania wykopu, tym bardziej, że kwestia wykonania i zabezpieczenia wykopu nie mieści się w zakresie definicji ujętej w art. 3 pkt 20 p.b. Obszar oddziaływania inwestycji, jako zamykający się w granicach nieruchomości U., został prawidłowo wyznaczony przez głównego projektanta, zweryfikowany i przyjęty przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, a następnie oceniony przez organy I i II instancji. Skarżąca nie ma interesu prawnego w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, ponieważ jej nieruchomość, której pozostaje użytkownikiem wieczystym, nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, w związku z czym chybiony pozostaje podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 p.b., w zw. z art. 3 pkt 20 p.b., i art. 34 ust. 3 pkt 1 lit. e p.b., w zw. z art. 206 ust. 1 i § 204 ust. 5 r.w.t. Ponadto skarżąca nie wskazała przepisów prawa materialnego, z których wywodziłaby swój interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na budowę dla inwestycji, a które dawałby jej legitymację do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.b. Chybiony pozostaje zatem również zarzut skarżącej naruszenia art. 3 pkt 20 p.b., w zw. z § 206 ust. 1 i § 204 ust. 5 r.w.t. oraz art. 140 k.c. i art. 144 k.c.
Inwestor nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej o braku sposobu zabezpieczenia jej budynku przez skutkami realizowanej inwestycji, co mogłoby stanowić o ewentualnym naruszeniu art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. Inwestycja nie wprowadza również żadnych ograniczeń w zabudowie działki skarżącej, jak również nie wpływa negatywnie na sposób jej zagospodarowania. Samo subiektywne odczucie skarżącej, że inwestycja oddziałuje na jej nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Skarżąca nie wskazała na naruszenie jej własnego skonkretyzowanego i zindywidualizowanego interesu prawnego. Ostatecznie postępowanie wyjaśniające oraz ustalenie stanu faktycznego nastąpiło zgodnie z procedurą administracyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
1. Istota sprawy sprowadza się do oceny decyzji organów podjętych w tzw. postępowaniu wznowieniowym w których odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta m. [...] o pozwoleniu na budowę Nr [...] z [...] października 2020 r. zezwalającej inwestorowi na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, garażem podziemnym, infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu, na działce nr ew.: [...], [...], [...] i [...]z obrębu [...] przy ul. [...]r. [...] w W.
Zdaniem organów, prawidłowo ustalono krąg stron postępowania wznowieniowego a projektowany budynek nie wprowadza żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu działki, której użytkownikiem wieczystym jest skarżąca. W przedmiotowej sprawie skarżąca posiada więc wyłącznie interes faktycznym a nie interes prawny.
Zdaniem skarżącej, organy w sprawie nie przeanalizowały w sposób właściwy kwestii obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji w tym oddziaływania jej na nieruchomość skarżącej bezpośrednio graniczącą z terenem inwestycji.
Zdaniem Sądu, rację w tym sporze należało przyznać skarżącej a nie organom wydającym zaskarżone decyzje.
2. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie wznowieniowe służy kontroli prawidłowości decyzji ostatecznej i składa się z kilku etapów, przy czym pierwszy obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania powinno zakończyć się wydaniem rozstrzygnięcia przewidzianym w art. 149 § 1 lub § 3 k.p.a. Jeżeli wstępna weryfikacja wniosku pozwala na przyjęcie przez organ stanowiska o dopuszczalności wznowienia organ ten wydaje postanowienie wznawiające postępowanie (tak jak w niniejszej sprawie), natomiast odmowa wznowienia postępowania następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Dopiero po przeprowadzeniu wstępnego zbadania dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i wydaniu odpowiedniego postanowienia wszczynającego to nadzwyczajne postępowanie, możliwe jest właściwe, merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a zatem przejście do kolejnych etapów tj. po pierwsze: badania, czy rzeczywiście doszło do zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 k.p.a. i czy ma ona ewentualnie wpływ na kształt ostatecznej decyzji, a po drugie - ewentualnego rozstrzygnięcia o istocie sprawy, przy czym możliwość orzekania o istocie zdeterminowana jest ustaleniami dokonanymi na wcześniejszym etapie. To właściwe postępowanie może - stosownie do art. 151 k.p.a. - zakończyć się albo wydaniem decyzji, w której organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a albo uchyleniem decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145a k.p.a. i wydaniem nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Organ może także w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.).
Po wznowieniu postępowania organ zobowiązany jest wiec w pierwszej kolejności ustalić, czy w ogóle wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania. Ma to szczególne znaczenie przy przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która dotyczy pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu. W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w przypadku tej przesłanki odmowa wznowienia w formie postanowienia może zapaść wyłącznie w sytuacjach "oczywistego" braku legitymacji procesowej podmiotu wnioskującego, co podyktowane jest gwarancją ochrony praw strony, pozbawionej udziału na skutek arbitralnych decyzji organu o braku interesu prawnego. Przesłanka ta jest zatem szczególna, stanowi bowiem jedyną, w której następuje niejako zbieg warunku formalnego wznowienia (legitymacji procesowej na zasadach ogólnych wynikających z art. 28 k.p.a.) oraz merytorycznej podstawy wznowienia (tj. naruszenia art. 10 k.p.a., czyli pozbawienia udziału w postępowaniu). Organ zatem ocenia czy podmiot występujący o wznowienie rzeczywiście legitymuje się interesem prawnym i czy został pozbawiony udziału w pierwotnym postępowaniu. Negatywna ocena prowadzi na tym etapie postępowania do wydania decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. (tak jak w niniejszej sprawie). W przypadku jednak pozytywnej oceny organ zobowiązany jest do dokonania dalszych rozważań, a mianowicie czy pozbawienie strony udziału w postępowaniu ma wpływ na wynik sprawy tj. treść decyzji ostatecznej, w odniesieniu do której wznowiono postępowanie i czy jest ona zgodna z prawem materialnym. Brak takiego wpływu powoduje konieczność wydania decyzji w oparciu o art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., w której organ stwierdza wprawdzie, że ostateczna decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania (naruszeniem art. 10 k.p.a.), jednakże nie uchyla jej, gdyż nowa decyzja odpowiadałaby w swej istocie decyzji dotychczasowej (z powodu braku wpływu pozbawienia udziału strony na treść decyzji ostatecznej). Jeżeli jednak organ uzna, że brak udziału strony ma wpływ na treść decyzji zobowiązany jest przejść do rozstrzygnięcia o istocie sprawy w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. uchylenia dotychczasowej ostatecznej decyzji i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej na nowo w jej całokształcie.
3. Skarżąca jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego wskazała właśnie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka "braku winy strony" oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych.
Wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje niezależnie od tego, czy brak udziału strony wywarł wpływ na treść decyzji. Artykuł 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wymaga zatem stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Wpływ braku udziału na wynik sprawy może być dopiero oceniony w postępowaniu wznowieniowym. Dopiero bowiem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem strony pozwoli na stwierdzenie, czy dojdzie do zmiany ustaleń stanu faktycznego czy też nie (por. wyrok NSA w Warszawie z 13 maja 1998 r., I SA 2189/97). Sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bądź w jego części bez jej winy stanowi powód do wznowienia postępowania, gdyż art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wymaga stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy.
Sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie bierze udziału w postępowaniu administracyjnym, występuje zarówno wówczas, kiedy strona nie miała możliwości uczestniczenia w całym postępowaniu, jak i w niektórych jego etapach. Nie ma przy tym znaczenia, czy udział strony mógł przełożyć się faktycznie na wynik sprawy i ewentualnie w jakim zakresie. Ważne jest, że strona bez własnej winy nie mogła wziąć udziału w postępowaniu i chodzi tutaj o przeszkody od niego niezależne, których obiektywnie nie był w stanie przezwyciężyć (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Po 754/21).
Art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi gwarancję zawartej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przez udział strony w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział w całym ciągu czynności procesowych. Strona nie będzie brać udziału w postępowaniu zarówno wówczas, gdy nie brała udziału w postępowaniu jako takim, jak i wówczas, gdy nie brała udziału w czynnościach istotnych dla postępowania (zob. tezę pierwszą wyroku NSA z 1 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 595/99). Warunkiem koniecznym wznowienia postępowania na podstawie omawianej przesłanki jest stwierdzenie, że strona nie ponosi winy w tym, że nie brała udziału w postępowaniu. Nie jest zatem wystarczające wskazanie przez stronę, że nie brała udziału w postępowaniu, jeżeli strona nie wskaże równocześnie okoliczności świadczących o braku jej winy. O braku winy strony mogą świadczyć okoliczności wskazujące na winę organu.
Niezależnie od ustalenia przez organ kręgu stron postępowania zwykłego, organ rozpatrujący wniosek o wznowienie obowiązany jest na nowo ustalić strony postępowania wznowieniowego na podstawie art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 p.b., w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie dotyczy postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 41/20).
4. W ocenie Sądu, decyzje organów odmawiające uchylenia wskazanej decyzji ostatecznej są nieprawidłowe z kilku zasadniczych powodów.
Po pierwsze - w myśl art. 28 ust. 2 p.b., stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w "obszarze oddziaływania obiektu". Zgodnie zaś z art. 3 pkt 20 p.b., przez "obszar oddziaływania obiektu" należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Mając na uwadze treść tych unormowań podkreślić trzeba, że już tylko potencjalna możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie jest wystarczającą przesłanką do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 158/18). Sam fakt, że przy realizacji konkretnej inwestycji w odniesieniu do danej nieruchomości konieczne jest sprawdzenie, czy zostały zachowane np. normy odległościowe, kwestia nasłonecznienia (podnoszona w niniejszej sprawie), czy wymagania przeciwpożarowe - sprawia, że taka nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, w stosunku do której okoliczności te podlegają sprawdzeniu. Zachowanie tych norm powoduje, że nie można mówić o negatywnym oddziaływaniu obiektu, ale nie powoduje "braku oddziaływania". Tak więc nawet jeżeli dany obiekt spełnia wszystkie konieczne normy prawa i odpowiada warunkom technicznym, jakim powinna odpowiadać dana inwestycja, to z tego względu podmiot legitymujący się tytułem prawnym do działki położonej w obszarze oddziaływania obiektu nie traci przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Przeciwnie, konieczność zachowania tych norm i wymagań świadczy o oddziaływaniu obiektu budowlanego na daną nieruchomość. Jej właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) musi mieć zapewnioną możliwość uczestnictwa w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, aby móc reagować na ewentualne (potencjalne) nieprawidłowości związane z projektowaniem obiektu, bądź by mieć wiedzę, że obowiązujące normy i wymagania zostały w danej sprawie spełnione (podobnie np. wyroki NSA z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 514/17; z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2751/17).
Po drugie – ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynikają następujące okoliczności, mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia:
- działka skarżącej nr ew. [...] jest w części zabudowana, a znajdujący się na niej budynek biurowo-usługowo-magazynowy o wysokości 6,5 m, wzniesiony jest w "ostrej granicy" z terenem inwestycji, ścianą bez otworów okiennych;
- nowoprojektowany budynek usytuowany będzie w odległości około 12 m od granicy z dz. nr ew. [...];
- część podziemna, zagłębiona o ok. 4-6 m planowana jest w odległości 1,5 m od granicy działki, a więc i ściany istniejącego budynku na dz. nr [...] (usytuowanego w "ostrej granicy");
- z "Opinii geotechnicznej" (znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy) wynika, iż na terenie działki Skarżącej i w jej sąsiedztwie (również na działce inwestycyjnej) zalegają luźne, średnie piaski rzeczne charakteryzujące się łatwym osypywaniem;
- z pisma procesowego uczestnika postępowania wynika, że: "(...) skarżąca wyraziła zgodę na wejście uprawnionego rzeczoznawcy budowlanego do przedmiotowego budynku oraz na montaż punktów geodezyjnych do monitorowania ewentualnych przemieszczeń budynku", "uprawniony rzeczoznawca budowlany dokonał oględzin przedmiotowej nieruchomości i na podstawie wizji lokalnej i dokumentacji projektowej przedstawionej przez A., została wykonana ekspertyza techniczna, mająca na celu zweryfikowanie w przyszłości ewentualnego wpływu prowadzonych przez Uczestnika prac na nieruchomość".
W związku z tym niesłuszne są wnioski organów, że budynek nie będzie (nawet potencjalnie) oddziaływał na budynek skarżącej w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia lub nie będzie w inny sposób stwarzał potencjalnego zagrożenia (np. poprzez bliskość części podziemnej budynku). Nie można również twierdzić, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia jedynie z "subiektywnym odczuciem, że inwestycja oddziałuje na nieruchomość skarżącej". Już same czynności wykonane przez rzeczoznawcę budowlanego, a także umieszczenie na elewacji obiektu skarżącej reperów pomiarowych wskazują na możliwy (potencjalny) wpływ realizacji inwestycji na nieruchomość skarżącej. A były to działania inspirowane przez inwestora. W związku z tym nie można zgodzić się z twierdzeniem, że: "(...) obszar oddziaływania Inwestycji, jako zamykający się w granicach nieruchomości U., został prawidłowo wyznaczony przez głównego projektanta, zweryfikowany i przyjęty przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, a następnie oceniony przez Organy I i II instancji".
Po trzecie - badając legitymację skarżącej na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. należało mieć na uwadze, że wyznaczenie obszaru oddziaływania powinno nastąpić przy uwzględnieniu funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych, a także sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Podkreślić należy, że obszar oddziaływania obiektu budowlanego to także teren, na którym uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa. Nie można zatem utożsamiać braku naruszeń przepisów w sprawie warunków technicznych z brakiem przymiotu strony podmiotu będącego właścicielem działki leżącej w sąsiedztwie nieruchomości, na której sporna inwestycja została zrealizowana. Dla oceny, czy dany podmiot jest stroną w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługuje. Inaczej mówiąc, obszaru oddziaływania nie można utożsamiać wyłącznie z naruszeniem określonych wymogów technicznych, albowiem obiekt budowlany może wprowadzać ograniczenie w zagospodarowaniu terenu nieobjętego inwestycją także wtedy, gdy jego realizacja jest zgodna z przepisami określającymi wymogi techniczne i istnieją podstawy do wydania pozwolenia na budowę. Przy ustalaniu obszaru oddziaływania inwestycji nie jest tym samym wystarczające wykazanie, że zostały zachowane odległości tego obiektu od granic działek sąsiednich i inne wymogi, o których mowa w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych. Należy bowiem podkreślić, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tej działki powinien być stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone stosownymi przepisami ustawowymi oraz aktów wykonawczych. Uwzględnić należy, że zasadą procesu inwestycyjnego jest poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich co dotyczy przede wszystkim właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu działki inwestora związane z budowanym obiektem są więc także przepisy prawa cywilnego (na które powołuje się skarżąca), które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem (art. 140 k.c.). Także art. 144 k.c. nakazujący, aby właściciel nieruchomości przy wykonywaniu swego prawa powstrzymał się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W konsekwencji należy przyjąć, że o ile istnieje możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania projektowanego obiektu na teren sąsiednich nieruchomości, właściciele nieruchomości położonych na tym obszarze są stronami postępowania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 8 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 138/20; podobnie wyrok WSA w Opolu z 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Op 128/20).
Po czwarte - przedstawiona powyżej wykładnia znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Przyjęcie sposobu rozumowania Wojewody w niniejszej sprawie prowadzi wprost do zredukowania kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę w zasadzie jedynie do podmiotu ubiegającego się o wydanie pozwolenia na budowę. Należy zatem odróżnić zaprojektowanie obiektu budowlanego z zachowaniem odległości danego obiektu od granic działek sąsiednich, co stanowi przesłankę do wydania pozytywnej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, do wyznaczenia kręgu stron postępowania w sprawie wydania takiej decyzji. W tym ostatnim przypadku, istnienie interesu prawnego, jaki wynika z art. 28 ust. 2 p.b., nie jest uzależnione od tego czy dana inwestycja będzie powodowała przekroczenie określonych norm, lecz zależy od tego, czy istnieją przepisy nakazujące badać możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Takimi przepisami są niewątpliwe przepisy r.w.t. (np. § 204 ust. 5 r.w.t. wskazujący, że wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania), które nakładają na inwestora ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działek sąsiednich. Tym samym czynią stroną postępowania o pozwolenie na budowę bezpośrednich sąsiadów inwestycji. Raz jeszcze przy tym należy podkreślić, że dzieje się tak niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone stosownymi przepisami ustawowymi oraz aktów wykonawczych. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, a pogląd ten podziela także Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że ustalenie stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę zawiera element potencjalności gdyż ocena wpływu jakiejś inwestycji na otoczenie obejmuje całą gamę zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na nieruchomości znajdujące się w jego otoczeniu. Dlatego właśnie stroną takiego postępowania powinny być nie tylko osoby których prawa zostają niewątpliwie naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać, nawet jeśli z projektu budowlanego wynika, że spełniono wszystkie wymagania wynikające z przepisów ustawy p.b. Jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej to właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tej działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane r.w.t. (por. wyroki NSA z 28 marca 2007 r., sygn. II OSK 208/06, z 15 lipca 2016 r., sygn. II OSK 2759/14, z 15 grudnia 2016 r., sygn. II OSK 807/15).
Po piąte – w ocenie Sądu, o ile występuje możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie ze względu na indywidualne cechy projektowanego obiektu, zagospodarowanie terenu otaczającego działkę inwestora, podmiot legitymujący się tytułem prawnym do działki, położonej na tak wyznaczonym obszarze oddziaływania obiektu jest stroną w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę. Kwestią odrębną jest natomiast to, czy zarzuty podnoszone przez skarżącą w stosunku do projektowanej inwestycji są uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Weryfikacja tych zarzutów nastąpić powinna dopiero w toku merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Z art. 146 § 2 k.p.a. wynika, że nie wszystkie wady postępowania administracyjnego mają znaczący wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wyjawienie tych wad i ich usunięcie we wznowionym postępowaniu prowadzi często do konstatacji, że pomimo usunięcia tych wad, treść rozstrzygnięcia winna pozostać niezmieniona, gdyż jest zgodna z prawem. W tym wypadku nie uchyla się więc zaskarżonej decyzji, jednak w uzasadnieniu decyzji wydanej w trybie art. 151 § 2 k.p.a. należy wykazać, jakiego naruszenia prawa procesowego dopuścił się organ administracji w poprzednim postępowaniu, oraz że naruszenia te nie miały żadnego wpływu na treść podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2529/19). Inaczej mówiąc, samo uczestnictwo strony w postępowaniu nie gwarantuje wydania decyzji o treści odmiennej niż ta, która zapadłaby bez jej udziału. Nawet argumentacja podnoszona w tymże postępowaniu nie zawsze przemawia za wydaniem innej decyzji. Rozstrzygnięcie sprawy zależy bowiem od tego, czy podnoszone argumenty są słuszne i czy mają istotny wpływ na wydawane rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 19 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1123/17).
5. Biorąc pod uwagę rozmiar, charakter, skalę inwestycji i dokumentację projektową w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta m. [...] o pozwoleniu na budowę Nr [...] z [...] października 2020 r. zezwalającej na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, garażem podziemnym, infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu, na działce nr ew.: [...], [...], [...] i [...]z obrębu [...] przy ul. [...] r. [...]w W. - skarżącej przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.b. w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. Pojęcie "obszaru oddziaływania" opisane w art. 3 pkt 20 p.b powinno być ustalone specyficznie, w zindywidualizowany sposób na potrzeby konkretnej inwestycji. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, w sposób oczywisty skarżąca powinna być stroną postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę na sąsiedniej działce.
Dlatego wadliwe jest rozstrzygnięcie organu opierające się na art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. tj. odmawiające uchylenia decyzji dotychczasowej z powodu braku interesu prawnego skarżącej. W ocenie Sądu, wystarczy potencjalny negatywny wpływ na sąsiadującą działkę budowlaną (zabudowaną w tym przypadku w "ostrej granicy"), gdyż przymiot strony nie jest związany z naruszeniem interesu prawnego, lecz samym faktem jego istnienia i potencjalną możliwością jego naruszenia. Skoro brak bezpośredniego sąsiedztwa pomiędzy nieruchomościami nie musi automatycznie oznaczać braku przymiotu strony, gdyż obszar oddziaływania obiektu może obejmować także tereny dalej położone, ale pozostające w zasięgu wpływów planowanej inwestycji (por. wyrok NSA z 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 743/20), to tym bardziej bezpośredni sąsiad inwestycji na działce zabudowanej w "ostrej granicy" powinien być stroną w zakresie pozwolenia na budowę na sąsiedniej nieruchomości.
6. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło