VII SA/Wa 1261/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2017 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] w B. ("wnioskodawczyni"), złożyła na formularzu wniosek z dnia [...] grudnia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku wskazano, że wniosek został złożony z uwagi na przedmiot sprawy i sytuację wnioskodawczyni. W formularzu PPPr wnioskodawczyni wskazała, że koszty działalności przewyższają dochody oraz dołączyła do niego zestawienie przychodów i wydatków za 2015 r. Zarządzeniem z dnia [...] marca 2017 r. wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienia danych w nim zawartych poprzez nadesłanie właściwego uzasadnienia wniosku poprzez wskazanie faktów i okoliczności, przemawiających za trudną sytuacją materialną wnioskodawczyni; wskazanie, ile lokali, i ilu właścicieli gromadzi Wspólnota Mieszkaniowa; nadesłania wyciągu z rachunków bankowych posiadanych przez wnioskodawczynię za ostatnie trzy miesiące; oraz nadesłania zestawienia przychodów i wydatków wnioskodawczyni za 2017 r. (nadesłane zestawienie dotyczyło 2015 r.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni wskazała, że Wspólnota liczy [...] lokali i współwłaścicieli, za 2016 r. strata w rozliczeniu przychodów i rozchodów wyniosła [...] zł, a na koncie bankowym wnioskodawczyni, na dzień [...] marca 2017 r., posiadała [...] zł. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Referendarz podniósł m.in., że kwota widniejąca na koncie bankowym Wspólnoty, wykazana przez wnioskodawczynię, przewyższa koszty sądowe, jakie wnioskodawczyni ma do ewentualnego poniesienia w sprawie (wpis od ew. skargi kasacyjnej wyniesie 100 zł). Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. wnioskodawczyni wniosła sprzeciw od tego postanowienia, wskazując ponownie na swoją sytuację majątkową. Do pisma dołączono kserokopię sentencji postanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...] stycznia 2017 r., zwalniającego wnioskodawczynię od kosztów sądowych w całości oraz ustanawiającego dla niej pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni stwierdziła, że składa się z [...] lokali (i [...] współwłaścicieli). We wniosku oraz załączonych do niego dokumentach wskazała, że poniosła stratę w bilansie rozliczeń za 2016 r., w wysokości [...] zł, a na koncie bankowym posiada jedynie kwotę [...] zł. Ponadto, wnioskodawczyni nie wykonała należycie wezwanie referendarza do uzupełnienia braków wniosku – nadesłany przez nią wyciąg z rachunku bankowego nie przedstawia rozliczeń za trzy miesiące, ale za trzy dni, choć wezwanie dotyczyło pierwszego z tych okresów. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy słusznie uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych czy kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadniałby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika ze złożonych w sprawie dokumentów, wnioskodawczyni byłaby w stanie uiścić ew. koszty sądowe. Ponadto, jak słusznie wskazał referendarz, nawet jeśli wskazana na rachunku bankowym kwota, zgodnie z podjętymi uchwałami i zobowiązaniami Wspólnoty Mieszkaniowej, nie może być przeznaczona na inne cele (np. finansowanie sprawy sądowej), to wnioskodawczyni powinna podjąć odpowiednią uchwałę w celu zabezpieczenia takich wydatków. W związku z tym, w ocenie referendarza, którą podzielił Sąd, wnioskodawczyni nie wykorzystała wszystkich możliwości dla zabezpieczenia finansowego prowadzonych spraw i brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Wskazać też należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych na ocenę, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych zasobów pieniężnych, ale także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. Choć wnioskodawczyni, jako wspólnota mieszkaniowa, nie jest osobą prawną, a więc nie posiada odrębnego majątku, to zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r., poz. 1892 ze zm.) jest powołana do zarządu majątkiem, będącym przedmiotem współwłasności., którym dysponują członkowie wspólnoty. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FZ 158/13, LEX nr 1 310 045, z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OZ 222/13, LEX nr 1 296 872). Argumenty podniesione w sprzeciwie również nie zasługiwały na uwzględnienie. Wskazać przy tym należy, że na pozytywne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu podnoszony w sprzeciwie fakt korzystania ze stosownego zwolnienia w postępowaniu przed sądem powszechnym. Orzeczenia w przedmiocie zwolnienia od kosztów podjęte w postępowaniu przed sądem powszechnym nie determinują bowiem zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przed sądem administracyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie. Rolą sądu jest, natomiast, ocena, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc. Skoro wnioskodawczyni nie wykazała, że w jej przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., tj. nie wykazała, że pozyskanie przez nią środków na pokrycie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe, Sąd musiał utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.