VII SA/Wa 1289/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. D., pełnomocnika z urzędu P. D., o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi P. D., na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [....] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego postanawia: 1. odmówić adwokatowi A. D. przyznania zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania przed sądem I instancji; 2. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. D. kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23 % podatku VAT z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, łącznie kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). W dniu 18 września 2015 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu P.D. prawo pomocy m.in. poprzez przyznanie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w W., pismem z dnia [...] października 2015 r., na pełnomocnika skarżącego wyznaczyła adwokata A. D. W dniu 16 listopada 2015 r. wyznaczony w sprawie pełnomocnik przeglądał akta niniejszej sprawy w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lutego 2016 r. oddalił skargę P. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] kwietnia 2015 r. znak: [....] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego. W dniu [...] marca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek pełnomocnika ww. skarżącego o przyznanie nieopłaconej pomocy prawnej w zakresie reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie i za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. We wniosku pełnomocnik zawarł oświadczenie, że udzielona pomoc prawna nie została pokryta w całości lub w jakiejkolwiek części. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 1) odmówił adwokatowi A. D. przyznania zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania przed sądem I instancji oraz 2) przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. D. kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23 % podatku VAT z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, łącznie kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). W uzasadnieniu ww. postanowienia starszy referendarz sądowy podał, że w niniejszej sprawie przyznano pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie z tytułu sporządzenia i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 50% stawki minimalnej, gdyż pełnomocnik został ustanowiony na etapie postępowania I instancyjnego. Natomiast odmówiono przyznania wynagrodzenia za reprezentowanie przed sądem I instancji, gdyż z akt sprawy nie wynika, by pełnomocnik podjął czynności związane z reprezentowaniem skarżącego na etapie postępowania przed sądem I instancji (brak jest chociażby pism procesowych uszczegóławiających stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze, pełnomocnik nie brał także udziału w rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku). Adwokat zapoznał się jedynie z aktami sprawy, co jednak zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. W sprzeciwie od ww. postanowienia z dnia 9 czerwca 2016 r., złożonym z zachowaniem ustawowego terminu, pełnomocnik skarżącego zaskarżył punkt 1 ww. postanowienia, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu skarżącemu wg norm przepisanych, także w zakresie reprezentowania przed sądem I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że starszy referendarz sądowy nie dostrzegł, że pełnomocnik dokonał oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji stwierdził, że nie było potrzeby uczestniczenia na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r., bowiem skarga opierała się na określonych zarzutach i nie było celowe składanie pism wykraczających poza zakres zaskarżenia decyzji, gdyż i tak nie miałoby to wpływu na wynik sprawy. Dodał, że skarżący nie zwracał się do pełnomocnika. Pełnomocnik powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt I KZP 15/05. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801). W myśl § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia, opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna ani decyzja czy też postanowienie Urzędu Patentowego - wynoszą 480 zł. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) rozporządzenia, wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną w zakresie sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. W myśl zaś § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłaty za czynności adwokata ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towaru i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (23 %). W niniejszej sprawie Sąd uznał za zasadne przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu sporządzenia i wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 50% stawki minimalnej wynoszącej w niniejszej sprawie 480 zł (stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia), a więc w kwocie 240 zł, co po podwyższeniu o 23 % stawkę podatku od towarów i usług daje kwotę 295,20 zł. Wysokość wynagrodzenia z tytułu sporządzenia i wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należało obliczyć zgodnie z ww. przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. Natomiast w zakresie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w zakresie reprezentowania przed sądem I instancji zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Ich stosowanie w niniejszej sprawie związane jest z brzmieniem § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), który do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Stosownie zaś do § 23 ww. rozporządzenia, rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W niniejszej sprawie Sąd odmówił przyznania pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za reprezentowanie przed sądem I instancji, gdyż z akt sprawy nie wynika, by pełnomocnik podjął czynności związane z reprezentowaniem skarżącego na etapie postępowania przed sądem I instancji. Jak przyjmuje się w orzecznictwie i literaturze, pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07, oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W postanowieniu z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. W ocenie Sądu, ustanowiony pełnomocnik z urzędu, nie podjął czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącemu pomocy prawnej (brak jest chociażby pism procesowych uszczegóławiających stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze, pełnomocnik nie brał także udziału w rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku). Ponadto, pełnomocnik nie przedstawił informacji, jak wyglądały kontakty ze skarżącym, odnośnie poświęconego mu czasu i ile zajęła mu analiza akt sprawy. Sąd nie oczekuje, naruszenia tajemnicy adwokackiej, a jedynie wykazania nakładu pracy pełnomocnika. Za udzielenie takiej pomocy nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. Wnioskodawca nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15). Zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy oraz udzielenie informacji telefoniczne, bądź listowne, bez podjęcia dalszych czynności procesowych, nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, postanowił, jak w sentencji.