VII SA/Wa 13/24

WyrokWSA w Warszawie2024-09-03

Skład orzekający: Grzegorz Rudnicki, Renata Nawrot, Paweł Konicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylając decyzję Wojewody stwierdzającą naruszenie prawa przy wydaniu pozwolenia na budowę i odmawiającą stwierdzenia nieważności tej decyzji z powodu upływu terminu, naruszył zakaz reformationis in peius (art. 139 K.p.a.)?
Ratio decidendi
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył zakaz reformationis in peius (art. 139 K.p.a.), uchylając decyzję Wojewody, która stwierdziła naruszenie prawa przy wydaniu pozwolenia na budowę, a następnie odmówiła stwierdzenia nieważności z powodu upływu terminu. Organ odwoławczy nie wykazał, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny, co jest warunkiem odstąpienia od zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Utrata przez stronę skarżącą możliwości powołania się na stwierdzenie naruszenia prawa przez organ pierwszej instancji pogorszyła jej sytuację prawną.
Stan faktyczny
Skarżący R.O. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z 2013 r. Wojewoda stwierdził naruszenie prawa przy wydaniu tej decyzji, ale odmówił stwierdzenia nieważności z powodu upływu 10-letniego terminu. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylił decyzję Wojewody i odmówił stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Skarżący zarzucił GINB naruszenie zakazu reformationis in peius.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki Sędziowie: sędzia WSA Renata Nawrot asesor WSA Paweł Konicki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2023 r. znak: DOR.7110.379.2023.MML w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz R. O. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi R. O. jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 listopada 2023 r. (znak: DOR.7101.379.2023.MML), którą uchylono w całości decyzję Wojewody W. z [...] października 2023 r. (znak: [...]) i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Starosty G. z [...] maja 2013 r. (Nr [...]) o pozwoleniu na budowę. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] maja 2013 r. Starosta G. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla zmierzenia "przebudowa budynku inwentarskiego oraz wiaty" na nieruchomości położonej w Ł. nr [...] (nr ew. działki [...]). Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji złożył R. O. Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Wojewoda W. umorzył w całości postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego, uznając, że nie legitymowuje się on przymiotem strony. Decyzją z [...] lipca 2018 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy powyższą decyzję, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 marca 2019 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1958/18) oddalił skargę na tę decyzję. Następnie wyrokiem z 27 lutego 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 2360/19) uchylił powyższy wyrok oraz obie wydane w sprawie decyzje, stwierdzając, że organy nie wzięły pod uwagę, że źródłem interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym legalności procesu inwestycyjno – budowlanego może być art. 140 K.c. Jeżeli obiekt budowlany jest tego rodzaju, że może oddziaływać na prawa właściciela sąsiedniej nieruchomości, to nieruchomość ta znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu i jej właściciel powinien być stroną w sprawie dotyczącej tego obiektu. Niedopuszczalne jest uzależnianie przymiotu strony wyłącznie od negatywnego oddziaływania inwestycji na prawa osób trzecich, czy też od stwierdzenia bezprawnego naruszenia ich interesu prawnego. Sama potencjalna możliwość spowodowania oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie jest wystarczającą przesłanką do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewoda W. decyzją z [...] października 2023 r. na podstawie art. 104 § 1 i 2, art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 i 2 K.p.a.: 1. stwierdził, iż decyzja Starosty G. z [...] maja 2013 r. została wydana z naruszeniem prawa, 2. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z uwagi, iż od dnia jej doręczenia upłynęło 10 lat. W uzasadnieniu powyższej decyzji Wojewoda wskazał, że przedmiotem kontrolowanego pozwolenia na budowę była opisana w projekcie budowlanym przebudowa budynku inwentarskiego oraz budowa wiaty oraz rozbiórka istniejącego budynku inwentarskiego na dz. o nr. ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] - obszar wiejski, tj. na nieruchomości położonej w Ł. nr [...]. Zgodnie z opisem znajdującym się w projekcie budowlanym (k.14) ww. nieruchomość jest uzbrojona w wodę, telefon, energię elektryczną, gaz i zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, budynkami inwentarskimi oraz gospodarczymi. Dojazd do działki zapewniony jest z drogi asfaltowej (droga powiatowa nr [...], dz. o nr. ewid. [...]). W ramach inwestycji zaprojektowano budynek inwentarski o wymiarach: 56,00 m (długość), 14,00 m (szerokość) i 6,31 m (wysokość kalenicy) oraz powierzchni zabudowy wynoszącej 784,00 m2. Wiata przylegająca do budynku posiadać będzie tą samą długość, 10,00 m szerokości, 4,3 m wysokość i 560,0 m2 powierzchni zabudowy. Budynek inwentarski i wiatę usytuowano w granicy z działką drogową (dz. o nr. ewid. [...]) oraz 12,5-13 m od granicy z dz. o nr. ewid. [...] i 22,5 m od istniejącego na działce inwestycyjnej budynku mieszkalnego. Wejścia do projektowanego budynku inwentarskiego znajdują się od strony zachodniej, południowej i północnej. Sposób użytkowania działki nie ulegnie zmianie. Obiekt wyposażony zostanie w wodę z sieci wodociągowej w ramach podpisanej umowy i w energię elektryczną z istniejącego przyłącza. Projektowany obiekt nie podlega uzgodnieniom w zakresie ochrony środowiska. Nie będzie negatywnie oddziaływać na sąsiednie nieruchomości. Budynek inwentarski oraz wiata nie przyczynią się do pogorszenia stanu środowiska naturalnego. W wyniku przebudowy budynku inwentarskiego stan hodowli nie przekroczy 40 DJP, wg oświadczenia inwestora, a planowana przebudowa ma na celu poprawę dobrostanu. Działka, na której projektowany jest budynek wpisana jest do rejestru zabytków i w związku z tym podlega ochronie konserwatorskiej. W ramach przebudowy wykonane będą żelbetowe ławy fundamentowe, ściany fundamentowe, jednowarstwowe mury z pustaków żużlobetonowych lub z bloczków z betonu komórkowego na zaprawie cementowo wapiennej, wiązary dachowe stalowe, świetlik kalenicowy stalowy lub aluminiowy na długości dachu, przykryty płytami poliwęglanowymi, wentylacja mechaniczna lub grawitacyjna, tynki zewnętrzne i wewnętrzne cementowo-wapienne lub cementowe, brama wjazdowa stalowa, drzwi drewniane lub stalowe, posadzka jako ruszt żelbetowy prefabrykowany oraz zbiornik na gnojowicę w całości przykryty rusztami dla bydła, a na pozostałej części posadzka betonowa, dach pokryty płytą warstwową. Za budynkiem obory wykonany zostanie zbiornik do wyciągania gnojówki. Zgodnie z opisem technicznym do projektowanej wiaty obiekt ten będzie mieć: żelbetowe ławy fundamentowe, żelbetowe ściany fundamentowe, żelbetowe stopy fundamentowe, słupy środkowe z rur 0100 o grubości ścianki 4 mm, stężenia dachowe z prętów, mury jednowarstwowe z cegły klinkierowej na zaprawie cementowo-wapiennej i stalowe wiązary dachowe o rozstawie osiowym. Projekt nie zawiera obliczeń konstrukcyjnych, które zgodnie z opisem dostępne są do wglądu u projektanta, a także projektów branżowych. W projekcie budowlanym znajdują się stosowne oświadczenia projektantów i sprawdzającego. Do wniosku o pozwolenie na budowę została złożona decyzja Burmistrza P. z [...] października 2012 r. o warunkach zabudowy na budowę wiaty oraz decyzja Burmistrza P. z [...] stycznia 2013 r. o warunkach zabudowy na przebudowę budynku inwentarskiego. Następnie Wojewoda wskazał, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu prowadzonym przez Starostę G., a swój interes prawny wywodzi z faktu bycia współwłaścicielem dz. o nr ewid. [...], obr. [...]. Działka ta znajduje się po przeciwległej stronie drogi powiatowej w odległości ok 17 m od działki, na której zakwestionowano przebudowę budynku inwentarskiego i budowę wiaty. Wskazując na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397) - § 2 ust. 1 pkt 51, § 2 ust. 2 pkt 1 i § 3 ust. 1 pkt 102 – Wojewoda stwierdził, że zatwierdzony przez Starostę G. projekt budowlany w sposób bardzo ogólnikowy określa, jakie zwierzęta będą przebywać w przebudowywanym budynku inwentarskim. Niemniej jednak można z niego odczytać, że budynek ten kwalifikowany jest jako obora, w której znajdować się będzie bydło, chociaż nie jest określone, czy będzie to chów, czy hodowla, jak również, czy będą to buhaje, krowy, jałówki, czy cielęta. Jak ustalił natomiast organ w odrębnym postępowaniu, inwestorzy dysponowali decyzją Burmistrza P. z [...] listopada 2014 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "prowadzenie hodowli trzody chlewnej w istniejących budynkach inwentarskich o obsadzie do 198,05 DJP oraz hodowli bydła opasowego w przebudowywanym budynku inwentarskim o obsadzie do 30,80 DJP, zlokalizowanych w miejscowości Ł., gm. P., na nieruchomości stanowiącej działkę o nr ewid. [...], ark. mapy 1 obręb Ł.", o której wydanie inwestorzy wystąpili 29 marca 2013 r., a więc przed złożeniem wniosku o pozwolenie na budowę w sprawie. Jak można wyczytać z decyzji środowiskowej cyt. "obecna łączna obsada zwierząt wynosi 198,05 DJP. Obsada trzody chlewnej w 4 istniejących obiektach inwentarskich pozostanie bez zmian. Po rozbudowie fermy obsada wszystkich zwierząt będzie wynosiła 228,85 DJP. W istniejących budynkach jest i nadal będzie prowadzona hodowla (...). W budynku inwentarskim nr 5, który powstanie na podbudowie starych fundamentów, inwestor zamierza prowadzić hodowle bydła opasowego w licznie 22 sztuk o masie ciała powyżej 300 kg, utrzymywanego w systemie na uwięzi. Powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku będzie wynosić około 797 m2, w tym powierzchnia hodowlana będzie stanowić około 50 m2. Pozostała powierzchnia obiektu będzie zajęta na magazyn ściółki dla trzody chlewnej (...) oraz magazyn paszy dla bydła opasowego. Ponadto, w budynku wydzielone zostaną ciągi komunikacyjne do przemieszczania bydła podczas odbioru, a także korytarz paszowy (...). W ramach przedmiotowego przedsięwzięcia, w projektowanym budynku inwentarskim nr 5 zostanie wykonany zbiornik na gnojowicę pod rusztami o pojemności 300 m3". W ocenie Wojewody wskazany w decyzji środowiskowej budynek inwentarski nr 5, to w rzeczywistości przebudowywany budynek inwentarski, który został objęty kontrolowaną decyzją o pozwoleniu na budowę. Deklarowana przez inwestora obsada inwentarza nieprzekraczająca 40 DJP nie jest natomiast wiążąca dla organów administracji architektoniczno-budowlanej. Odwołując się do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 116, poz. 778) i określone w § 11 ust. 2 pkt 5 Wojewoda stwierdził, że w zatwierdzonym projekcie budowlanym w większym boksie legowiskowym o powierzchni 228,74 m2 utrzymywanych może być maksymalnie 165 krów, zaś w mniejszym boksie legowiskowym o powierzchni 208,14 m2 utrzymywanych może być maksymalnie 150 krów. Zatem łącznie w budynku inwentarskim jednocześnie może przebywać 270 krów, co stanowi obsadę w wymiarze 270 DJP i powoduje zaliczenie inwestycji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów). Nadto na terenie tego samego zakładu prowadzona jest hodowla trzody chlewnej w istniejących budynkach inwentarskich o obsadzie do 198,05 DJP, zatem do wniosku o pozwolenie na budowę inwestorzy zobligowani byli do załączenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia wydanej na podstawie art. 71 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Jak zauważył Wojewoda, powyższe informacje, co do obsady inwentarza, nie zostały ujęte w projekcie budowlanym. Nadto Wojewoda wskazał na drugi sposób obliczeń, że dla przedmiotowego zamierzenia budowlanego, zgodnie z którym wymagana mogła być decyzja środowiskowa, tj. korelacja pomiędzy obsadą zwierząt, a pojemnością zbiornika na gnojowicę. W niniejszej sprawie łącznie zbiornik pod budynkiem pomieścić może 987 m3 gnojowicy, co przy zastosowaniu wymogów z załącznika nr 1 rozdz. 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 4, poz. 44), kwalifikowałoby inwestycję do mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Tym samym kontrolowana decyzja o pozwoleniu na budowę rażąco naruszyła art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Z powyższego względu skarżącemu należy przyznać przymiot strony w niniejszym postępowaniu nieważnościowym i uwagi na prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości (art. 140 i art. 144 K.c.). Dodatkowo w ocenie Wojewody załączony do wniosku o pozwolenie na budowę projekt budowlany nie został dostosowany do specyfiki i charakteru obiektu oraz stopnia skomplikowania robót budowlanych, bowiem nie zawiera dokładnych informacji, co do rodzaju hodowanego inwentarza, czym rażąco naruszony został także art. 34 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Ponadto w zatwierdzonym projekcie budowlanym brak jest inwentaryzacji obiektu poddawanego przebudowie. Z części opisowej projektu zagospodarowania działki wynika, że działka zabudowana jest budynkami: mieszkalnym, gospodarczymi i inwentarskimi, które zostały oznaczone na mapie, zaś w opisie technicznym w sposób lakoniczny przedstawiono stan budynków, akcentując, że cyt. "istniejący budynek inwentarski przeznaczony do rozbiórki". Ponadto zwymiarowana na projekcie zagospodarowania działki szerokość wiaty nie wynosi 13,00 m, a 10,00 m, tak jak to zostało pokazane na rzucie przyziemia. Na projekcie zagospodarowania działki nie określono wzajemnych odległości pomiędzy budynkami, czy też granicy nieruchomości, a także wejść i liczby kondygnacji projektowanych obiektów. Wskazując na § 8 ust. 3 pkt 2 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462), Wojewoda uznał, że sprawie brak jest jakichkolwiek oznaczeń, co w wyniku przebudowy budynku inwentarskiego zostanie zmienione, tym bardziej, iż w części opisowej wyraźnie wskazano, że budynek zostanie rozebrany. Nadto Wojewoda zwrócił uwagę, że w zatwierdzonym projekcie budowalnym nie wyjaśniono, że roboty budowlane rzeczywiście świadczą o przebudowie budynku, a nie jego rozbiórce i budowie od podstaw. Dostrzeżona również przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę świadczy, iż organ stopnia powiatowego naruszył rażąco art. 35 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 34 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 4 i § 8 ust. 3 pkt 2 zakresu i formy projektu budowlanego. Następnie organ wskazał, że projekt budowlany nie zawiera obliczeń statystycznych (dostępne do wglądu u projektanta) i projektów branżowych, w tym branży elektroenergetycznej i wodociągowej, a w które będzie wyposażony budynek, co świadczy o rażącym naruszeniu art. 35 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 34 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z § 11 ust. 2 pkt 4 i § 12 ust. 1 pkt 5 lit. a i b rozporządzenia w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego. Przechodząc do zgodności inwestycji z decyzjami o warunkach zabudowy, Wojewoda stwierdził, że zostały one wydane na te same podmioty, co w przypadku pozwolenia na budowę i dotyczą tej samej nieruchomości. Inwestycja jest zgodna z ustalonymi w decyzji o warunkach zabudowy dla wiaty i przebudowy budynku inwentarskiego, niemniej narusza ona zapisy rozdz. 4 pkt 2 warunków zabudowy dla budynku inwentarskiego, w którym prowadzona będzie hodowla bydła opasowego. W decyzji tej zakazano lokalizacji przedsięwzięć kwalifikowanych wg przepisów odrębnych jako przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz lokalizacji przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W niniejszej sprawie na terenie działki prowadzona jest hodowla trzody chlewnej, a w połączeniu z maksymalną obsadą bydła opasowego w poddanym weryfikacji obiekcie budowlanym, powodować będzie, że na terenie wnioskowanej działki lokalizowana będzie inwestycja mogąca zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zatem został rażąco naruszony art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Ponadto projekt zagospodarowania terenu nie wskazuje, czy zabezpieczono miejsca postojowe w ilości nie mniejszej niż dwa stanowiska dla samochodów osobowych oraz jednego dla samochodu ciężarowego, czym naruszono art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z rozdz. 7 pkt 2 decyzji o warunkach zabudowy dla budynku inwentarskiego. Analizując zachowanie odległości inwestycji od innych obiektów, Wojewoda stwierdził, że planowane obiekty budowlane zostały zlokalizowane zgodnie z § 12 (odległość budynku od granicy działek), § 13 (przesłanianie budynków), jak również przepis § 57 i § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych w godzinach od 7:00-17:00) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Niemniej brak części rysunkowej instalacji stosowanej w budynku wyklucza możliwość sprawdzenia zgodności z § 109 i § 110 warunków technicznych. Rozpatrując z kolei zarzut skarżącego w zakresie ochrony konserwatorskiej, Wojewoda wyjaśnił, że w aktach sprawy znajdują się pisma Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P., Delegatura w L. z 9 listopada 2012 r. i z 1 lutego 2013 r. o braku zastrzeżeń ze stanowiska konserwatorskiego, co do planowanych prac i rozbiórki budynku inwentarskiego. Stąd analizowany zarzut Wojewoda uznał za chybiony, tak samo, jak kwestię braku budowli związanej z gromadzeniem odchodów, bowiem inwestorzy planują hodowlę bydła na rusztach, pod którymi zaprojektowano zbiornik na gnojowicę. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednocześnie, by w sprawie zaistniały pozostałe z przesłanek stwierdzenia nieważności wskazane w art. 156 § 1 K.p.a. Podsumowując, Wojewoda stwierdził, że wskazane powyżej nieprawidłowości i braki stanowią o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z rażącym naruszeniem: art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, art. 35 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 34 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z § 11 ust. 2 pkt 4 i § 12 ust. 1 pkt 5 lit. a i b rozporządzenia w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego, art. 35 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 34 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 4 i § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego i art. 34 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, co wypełnia przesłankę art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponieważ wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 ze zm.) art. 37b ust. 1 Prawa budowlanego nie znalazł w sprawie zastosowania (patrz art. 25 ustawy nowelizującej). Natomiast w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna stwierdzenia nieważności określona w art. 156 § 2 K.p.a., zgodnie z art. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1491). W niniejszej sprawie stronom doręczono decyzję 14 maja 2013 r., stąd mając na względzie art. 156 § 2 K.p.a. dziesięcioletni termin na stwierdzenie nieważności decyzji upłynął 15 maja 2023 r. W zaistniałych okolicznościach sprawy tutejszy organ ograniczony został do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. O., podnosząc, że decyzja z [...] maja 2013 została mu doręczona w trybie informacji publicznej 18 kwietnia 2018 r. oraz że decyzja ta została zmieniona decyzją z [...] kwietnia 2019 r. W ocenie skarżącego organ nie ustalił także, czy pozwolenie na budowę nie wygasło oraz czy budowa została rozpoczęta lub przerwana. Decyzją z 23 listopada 2023 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty G. z [...] maja 2013 r. W ocenie organu odwoławczego, ani sporna wiata, ani budynek inwentarski nie naruszają rażąco ustaleń decyzji Burmistrza P. z [...] października 2012 r. i [...] stycznia 2013 r. o warunkach zabudowy, tak w zakresie parametrów projektowanej inwestycji jak również zapisu "należy zabezpieczyć miejsca postojowe na terenie objętym decyzją w ilości nie mniejszej niż dwa stanowiska dla samochodów osobowych oraz jedno stanowisko dla samochodów ciężarowych". W ocenie organu odwoławczego, zapis ten jest niejednoznaczny i nie pozwala na przesądzenie czy mają to być dodatkowe miejsca postojowe, czy też wymagane są one dla całej działki. Także z projektu budowlanego wynika, że przedmiotowa inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, bowiem jak wskazano w nim, że "w wyniku przebudowy budynku inwentarskiego stan hodowli nie przekroczy 40 DJP wg oświadczenia inwestora, a planowana przebudowa ma na celu poprawę dobrostanu". Przyjęta przez organ I instancji maksymalna, możliwa obsadę w przebudowywanym budynku, w wyniku której stwierdził, że łącznie w budynku inwentarskim może przebywać 270 krów, a więc maksymalna możliwa obsada wyniesie 270 DJP dotyczy natomiast innego stanu prawnego, bowiem dopiero rozporządzeniem Rady Ministrów z 25 czerwca 2013 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U z 2013 r. poz. 817) do § 2 ust. 2 pkt 51 tego rozporządzenia dodano zapis "przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza". Powyższa nowelizacja weszła w życie 1 sierpnia 2013 r. (§ 3 rozporządzenia zmieniającego). Natomiast kontrolowana decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana w dniu 14 maja 2013 r. Przywołując w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2017 r. (sygn. akt II OSK 95/17), organ odwoławczy wskazał, że dopiero po dniu 1 sierpnia 2013 r., zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przy obliczaniu DJP dla danej inwestycji nie jest istotna obsada deklarowana przez inwestora, gdyż należy uwzględniać maksymalną możliwą obsadę inwentarza, którą winien ustalić organ. Z tych też powodów w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, przedmiotowa inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a inwestor nie miał obowiązku przedłożenia wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Nadto zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego rozwiązania projektowe zatwierdzone decyzją Starosty G. nie uchybiały rażąco przepisom rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690). W szczególności ww. inwestycja nie narusza § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 (odległości budynków od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 13 (przesłanianie obiektów budowlanych), § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) oraz § 60 ust. 2 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych) oraz § 271 i n. (warunki ochrony przeciwpożarowej) ww. rozporządzenia. Ponadto projekt budowlany został sporządzony i sprawdzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Odnośnie stwierdzonych przez Wojewodę naruszeń przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U z 2012 r., poz. 462), organ odwoławczy uznał, że istotnie zatwierdzony projekt budowlany narusza przepisy ww. rozporządzenia, ale nie każde naruszenia, nawet jeśli jest oczywiste, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jak podkreśli Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, uprawnienia organów prowadzących postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę zostały ograniczone wyłącznie do sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z ustaleniami planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy, a także wymogami ochrony środowiska, a odpowiedzialność za projekt budowlany ponosi wyłącznie projektant i osoba sprawdzająca projekt architektoniczno-budowlany. Nie ulega wątpliwości, że projekt zagospodarowania terenu nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego oraz w § 8 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, jednakże stwierdzone przez Wojewodę braki w zakresie inwentaryzacji obiektu poddawanego przebudowie, lakoniczne przedstawienie w opisie technicznym stanu technicznego budynków, zwymiarowanie na projekcie zagospodarowania działki szerokość wiaty niezgodne z szerokością na rzucie przyziemia, brak określenia w projekcie zagospodarowania działki wzajemnych odległości pomiędzy budynkami, czy też granicy nieruchomości, a także wejść i liczby kondygnacji projektowanych obiektów, brak oznaczeń co w wyniku przebudowy budynku inwentarskiego zostanie zmienione w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie wywołują niemożliwych do zaakceptowania skutków społeczno-gospodarczych. Pomimo braku jednoznacznego oznaczenia obrysu budynku, porównując rzuty projektowanych obiektów z projektem zagospodarowania terenu można ustalić wymiary i położenie przebudowywanego budynku. Brak oznaczenia wejść i liczby kondygnacji projektowanych obiektów na projekcie zagospodarowania terenu nie stanowi rażącego naruszenia prawa, ponieważ wejścia są zaznaczone na rzutach projektowanych obiektów, a liczbę kondygnacji można odczytać z przekrojów. Brak określenia wzajemnych odległości pomiędzy budynkami, czy też granicy nieruchomości jest nieistotny (wskazana jest skala mapy, więc można obliczyć te odległości). Natomiast brak inwentaryzacji stanowi naruszenie § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, ale skutku tego naruszenia nie można jednoznacznie określić. Dla oceny czy decyzja rażąco narusza prawo nieistotne jest czy projektowana inwestycja jest przebudową, rozbiórką i budową nowego budynku. Powyższe naruszenie nie wywołuje skutków społeczno-gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania w praworządnym państwie, ponieważ wymiary projektowanych obiektów są zgodne z decyzjami o warunkach zabudowy a usytuowanie projektowanych obiektów nie narusza przepisów techniczno-budowlanych. Ponadto zatwierdzony projekt budowlany nie zawiera obliczeń statycznych i projektów branżowych i projektów branżowych, w tym branży elektroenergetycznej i wodociągowej, w które będzie wyposażony budynek, jednakże zdaniem organu odwoławczego w zatwierdzonym projekcie budowlanym w opisie technicznym brak jest jedynie wyników obliczeń statycznych (na stronie 24 wskazano, że obliczenia konstrukcyjne są dostępne do wglądu u projektanta), co nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Z projektu budowlanego wynika, że obliczenia statyczne zostały wykonane, zaś organ nie ocenia zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych i poprawności wykonanych obliczeń. W związku z powyższym niezamieszczenie obliczeń nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Natomiast, jeśli chodzi o projekty branżowe to zdaniem organu odwoławczego, przedmiotowy projekt budowlany nie zawiera rozwiązań dotyczących branży elektrycznej i wodociągowej. Wskazano jedynie, że zaopatrzenie w wodę z sieci wodociągowej w ramach istniejącej umowy; zaopatrzenie w energię elektryczną z istniejącego przyłącza w ramach podpisanej umowy. Brak w części rysunkowej projektu budowlanego rozwiązań dotyczących instalacji wewnętrznych stanowi naruszenie § 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, jednak również nie wywołuje szczególnie negatywnych skutków społeczno-gospodarczych. Dodać należy, że ewentualne negatywne skutki braków w tym zakresie w istocie dotykają jedynie użytkowników danego budynku i nie wpływają na prawa i obowiązki osób uprawnionych do działek sąsiadujących z działką inwestycyjną. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że nie zaplanowano żadnej budowli związanej z gromadzeniem odchodów (zbiorników na gnojowice, czy płyty obornikowej), należy zauważyć, że projekt budowlany przewiduje zbiornik na gnojówkę wewnątrz budynku oraz że "za budynkiem obory należy wykonać zbiornik do wyciągania gnojówki". Z kolei odnośnie brak uzgodnień organ odwoławczy zauważył, że do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor załączył pismo Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P., Delegatura w L. z 1 lutego 2013 r., którym wskazano, że W. Wojewódzki Konserwator zabytków nie wnosi zastrzeżeń do planowanej rozbiórki oraz pismo Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P., Delegatura w L. z 9 listopada 2012 r., w którym wskazano, że W. Wojewódzki Konserwator Zabytków nie wnosi zastrzeżeń do prac remontowo budowlanych przy budynku inwentarskim w Ł. nr [...] oraz budowy wiaty przyległej do tego budynku. Wskazując na powyższe, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że decyzja Starosty G. z [...] maja 2013 r. nie jest ona obarczona żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Odwołując się z kolei na art. 139 K.p.a., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że decyzja, w której wskazano na rażące naruszenie prawa, w sytuacji, gdy ta kwalifikowana wada nie występuje, rażąco narusza prawo. Wprawdzie decyzja organu I organu nie stwierdza nieważności pozwolenia na budowę, tylko stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa z uwagi na upływ 10 lat od jej doręczenia, to jednak decyzja wydana w oparciu o art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 K.p.a., może stanowić prejudykat do wystąpienia na drogę cywilną z żądaniem odszkodowania od organu, który udzielił pozwolenia na budowę. Z tego też względu, skoro w ocenie organu odwoławczego nie wystąpiła żadna z kwalifikowanych wad, o których mowa wart. 156 § 1 K.p.a., zasadnym było uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie obowiązuje zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, o którym mowa w art. 139 K.p.a. Nadto rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego z pierwszej części zaskarżonej decyzji o stwierdzeniu wydania przedmiotowego pozwolenia na budowę z naruszeniem prawa konsumuje wystąpienie przesłanki negatywnej z art.156 § 2 K.p.a., a więc w sytuacji stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa z uwagi na upływ 10 lat od dnia jej doręczenia, zupełnie zbędne jest formułowanie w sentencji decyzji, że odmawia się stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji z uwagi na upływ czasu, gdyż to stanowisko będące elementem wcześniejszego ustalenia stanu faktycznego w zakresie przesłanki negatywnej winno być zamieszczone w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Skargę na powyższą decyzję złożył R. O., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w wysokości 697 zł. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 139 K.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się oraz art. 153 i art. 170 P.p.s.a. Zdaniem skarżącego organ zignorował ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku NSA z 27 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2360/19. Nadto skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty zawarte w żądaniu z 19 kwietnia 2018 r., wypowiedzi strony z 6 czerwca 2018 r., odwołaniach z 18 czerwca 2018 r. z 10 października 2023 r., przy czym zdaniem skarżącego ponowne przywoływanie zarzutów jest zbędne, gdyż Sąd rozstrzyga (wydaje wyrok) na podstawie akt sprawy. Nadto skarżący podniósł, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia 10 czerwca 2023 r., co było jego obowiązkiem i stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania art. 107 § 3 K.p.a. Wydane pozwolenia na przebudowę budynku inwentarskiego oraz wiaty i brak decyzji środowiskowej w sposób rażący narusza natomiast przepis art. 72 ust. i pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronię, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a przywołany wyrok sygn. akt II OSK 95/17 nie tylko nie potwierdza stanowiska organu w tej kwestii, a wręcz odwrotnie wskazuje na konieczność uwzględnienia maksymalnej możliwej obsady inwentarza, którą winien ustalić organ. W ocenie skarżącego nie jest też prawdą, że badana decyzja o pozwoleniu na przebudowę budynku inwentarskiego oraz wiaty nie ma wpływu na działki sąsiednie. Odpowiedź na skargę złożył Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej. Ponadto organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O złożeniu wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym i o możliwości zażądania przeprowadzenia rozprawy pełnomocnik strony skarżącej został poinformowany pismem z 21 lutego 2024 r., zaś uczestnicy postępowania pismami z 18 kwietnia 2024 r. W toku postępowania ustalono, że następcą prawnym po zmarłej uczestniczce postępowania K. S. jest uczestnik postępowania M. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Przedmiot niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej stanowiła decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 listopada 2023 r., którą na skutek rozpoznania odwołania skarżącego uchylono w całości decyzję Wojewody W. z [...] października 2023 r. i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Starosty G. z [...] maja 2013 r. o pozwoleniu na budowę. W pierwszej kolejności zbadania wymagała kwestia, czy sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy nie naruszył zakazu z art. 139 K.p.a. Organ I instancji stwierdził bowiem, że decyzja Starosty G. z [...] maja 2023 r. została wydana z naruszeniem prawa i odmówił stwierdzenia jej nieważności z uwagi, iż od dnia jej doręczenia upłynęło 10 lat, natomiast organ II instancji, rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 139 K.p.a.: "[o]rgan odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny". Przepis ten wprowadzający zakaz reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony, tworząc swobodę w realizowaniu przyznanego prawa do odwołania się od decyzji organu I instancji w myśl przyjętej w postępowaniu administracyjnym zasady dwuinstancyjności. Istota tego zakazu polega na stworzeniu stronie odwołującej się gwarancji procesowych, że w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu, bowiem organ odwoławczy może bądź utrzymać w mocy decyzję dotychczasową, bądź też zmienić ją na decyzję bardziej korzystną dla strony, która składa odwołanie. Nie może zaś wydać decyzji mniej korzystnej dla strony odwołującej się niż decyzja dotychczasowa (por. B. Adamika. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 2024, wyd. 19 – komentarz do art. 139 K.p.a.- Legalis/el). Wprowadzenie zakazu reformationis in peius wywodzi się z istoty środków zaskarżenia, które oparte są na zasadzie skargowości i mają służyć stronie dla obrony jej interesu prawnego. Zakaz ten swoje podstawy ma w konstytucyjnej zasadzie dwuinstancyjności, przyznającej stronie prawo do zaskarżenia decyzji wydanych w I instancji. Przyznanie konstytucyjnego prawa do zaskarżalności przepisy prawa nie mogą natomiast wiązać z otworzeniem dopuszczalności nieograniczonej zmiany rozstrzygnięcia, w tym na niekorzyść strony (System prawa administracyjnego. R. Hauser (red.). Prawo procesowe administracyjne. Tom. 9, wyd. 4, 2000, str. 339). Podmiot składający odwołanie powinien bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez niego odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją. W żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2022 r. sygn. akt I GSK 279/19 – orzeczenia przywołane w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydanie decyzji na niekorzyść strony możliwe jest jedynie, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Skorzystanie jednak przez organ z tej instytucji winno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji. "Niekorzyść", o której mowa w ww. przepisie to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpi przesądza zestawienie osnowy decyzji organu I instancji z projektowanym rozstrzygnięciem organu odwoławczego (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego – Komentarz do art. 139, LEX/el.; wyroki NSA z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3487/18, 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 759/15). Rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się, organ odwoławczy zobowiązany jest szczegółowo wykazać w uzasadnieniu swej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 in fine K.p.a., a więc wykazać, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W okolicznościach niniejszej sprawy, w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że wydanie decyzji, w której stwierdzono na rażące naruszenie prawa w sytuacji, gdy taka kwalifikowana wada nie występuje sama rażąco narusza prawo. Z tak sformułowanym stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić, bowiem prowadziłoby ono w efekcie do stwierdzenia, że odmienna ocena organu odwoławczego odnośnie tego, czy kontrolowana decyzja jest obarczoną którąkolwiek z wad z art. 156 § 1 K.p.a., prowadziłaby każdorazowo do stwierdzenia, że stanowi ona przypadek rażącego naruszenia prawa. W efekcie wyłączałaby zakres zastosowania powyższego zakazu w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. I chociaż zakres pojęcia "rażącego naruszenia prawa", o którym mowa w art. 139 K.p.a. jest szerszy od pojęcia "rażącego naruszenia prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., to jednak nie obejmuje on przypadków "zwykłego" naruszenia (tj. odmiennej oceny czy zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) w ramach oceny przesłanek nieważnościowych. Zakres pojęcia "rażącego naruszenia prawa", o którym mowa w art. 139 K.p.a. niewątpliwie jest szersze od tożsamego z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ale dalej dotyczy kwalifikowanych przypadków naruszenia prawa, a więc przypadków, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 156 § 1 (B. Adamika. Kodeks postępowania administracyjnego (...) tamże). Słusznie zwraca uwagę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, wskazujący, że decyzja wydana w oparciu o art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 K.p.a. może stanowić prejudykat do wystąpienia na drogę cywilną z żądaniem odszkodowania od organu, który udzielił pozwolenia na budowę. Sama jednak ocena organu odwoławczego, że nie wystąpiła żadna z kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. nie może uzasadniać twierdzenia, że w przedmiotowej sprawie nie obowiązuje zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, o którym mowa w art. 139 K.p.a., bowiem nie odnosi się ona do przesłanek rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Brak wykazania, że w sprawie zaistniał którykolwiek z ww. wyjątków wymienionych w art. 139 K.p.a. wykluczał natomiast orzekanie na niekorzyść strony. W ocenie natomiast Sądu utrata owego prejudykatu pogorszyła sytuację prawną skarżącego na skutek rozpoznania odwołania, przez co podzielić należało zarzut skargi, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 139 K.p.a. Zaakceptować natomiast należało stanowisko organu odwoławczego o wadliwości sformułowania samej sentencji decyzji organu I instancji, jako nie przystającej do wymogów art. 158 § 2 K.p.a. Trafnie w tym zakresie zwrócił uwagę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, że kwestia ta została wyjaśniona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 2088/19, zgodnie z którym decyzja podjęta na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 2 K.p.a. zawiera w rozstrzygnięciu stwierdzenie o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, natomiast w motywach tego rozstrzygnięcia winny zostać zamieszczone ustalenia poczynione w toku postępowania nieważnościowego, odnoszące się do istnienia pozytywnej przesłanki nieważności kwestionowanej decyzji (art. 156 § 1) oraz wskazania istnienia jednej z przesłanek negatywnych (art. 156 § 2). Wada ta mogła zostać poprawiona przez organ odwoławczy poprzez wydanie decyzji reformatoryjnej z uwzględnieniem jednak zakazu z art. 139 K.p.a., o którym mowa powyżej. Organ odwoławczy był także uprawniony do ponownej oceny okoliczności sprawy z możliwością zmiany argumentacji uzasadnienia decyzji (por. wyroki NSA z 26 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 27/19 i II OSK 28/19 oraz z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1046/21). Przechodząc do merytorycznej oceny, czy w sprawie istotnie zachodziły przesłanki rażącego naruszenia prawa, jako podstawowe należało ocenić zagadnienie, czy inwestor przed uzyskaniem pozwolenia na budowę był zobowiązany uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia zgodnie z wymogami art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. Nie budziło wątpliwość w sprawie, że z projektu budowlanego wynikało, że przedmiotowa inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 15 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, bowiem wskazano w nim, że na skutek przebudowy budynku inwentarskiego stan hodowli nie przekroczy 40 DJP. Na tym tle kluczowa wydaje się ocena stanowisk obu orzekających w sprawie organów, bowiem organ I instancji uznał, że deklarowana przez inwestora obsada inwentarza nieprzekraczająca 40 DJP nie jest wiążąca dla organów administracji architektoniczno-budowalnej, co z kolei zakwestionował organ odwoławczy, wskazując, że nowelizacja § 2 ust. 2 pkt 51 ww. rozporządzenia, do którego dodano zwrot "przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza", weszła w życie 1 sierpnia 2013 r., a więc wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. I chociaż rację ma organ odwoławczy, wskazując na datę wejścia w życie ww. nowelizacji, o tyle nie można uznać, że stanowisko inwestora przedstawione w projekcie budowlanym jest dla organów wiążące i nie podlega żadnej ocenie w zakresie obowiązku uprzedniego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podkreślić należy, że do podstawowych obowiązków organu architektoniczno-budowlanego przed podjęciem decyzji o wydaniu pozwolenia na budowę należy zbadanie zgodności planowanej zabudowy z wymaganiami m.in. ochrony środowiska, w szczególności ustalenie, czy ze względu na rozmiar inwestycji zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie jest natomiast tak, jak wskazuje organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wejście w życie znowelizowanego brzmienia § 2 ust. 2 pkt 51 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 15 listopada 2010 r. stanowiło cezurę w podejściu organów do deklarowanej przez inwestora obsady inwentarza i dopiero po 1 sierpnia 2013 r. nie była ona uwzględnia, a przed tą datą była ona dla organu wiążąca. Nie wynika to również z przywołanego przez organ odwoławczy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 95/17. Wprost przeciwnie w wyroku tym stwierdzono zaniechanie przez organy dokonania własnych ustaleń, które poprzestały wyłącznie na wyliczeniu wskaźnika DJP zawartego we wniosku inwestora, nie prowadząc żadnego postępowania w celu ustalenia tego wskaźnika. Powyższa zmiana rozporządzenia z 2010 r. dokonana na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 817) istotnie wprowadziła nowe, doprecyzowujące dotychczasowe rozumienie sposobu przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP (wskazując, że należy brać pod uwagę maksymalną możliwą obsadę inwentarza). Również istnienie przepisu przejściowego (§ 2 ww. rozporządzenia) jednoznacznie wskazuje, że wolą ustawodawcy było stosowanie nowej regulacji wyłącznie do stanów przyszłych. W ocenie jednak Sądu ww. doprecyzowanie miało ten skutek, że dla inwestycji zrealizowanych przed dniem 1 sierpnia 2013 r., jak w niniejszej sprawie, możliwe było uwzględnienie dla obliczenia ilości obsady zwierząt także sposobu obliczania wskazywanego przez inwestora, co jednak wymagało dokonania precyzyjnego opisania w projekcie budowlanym. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdzie w sposób bardzo ogólnikowy określono, jakie zwierzęta będą przebywać w przebudowywanym budynku. Nie określono w nim ani jaki rodzaj bydła będzie w nim przebywać, ani czy będzie to chów, czy też hodowla. W takiej sytuacji organ nie mógł ograniczyć się jedynie do bezkrytycznego przyjęcia deklarowanej przez inwestora wielkości obsady, która nie została w żaden sposób opisana w zatwierdzonym projekcie budowlanym, a której porównanie z maksymalną obsadą wynikającą z przepisów świadczyć może o celowym zaniżeniu tych wartości dla uniknięcia obowiązku przeprowadzenia oceny środowiskowej. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, że ocena organu odwoławczego, wykluczająca konieczność przedłożenia przez inwestora wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę decyzji środowiskowej została przeprowadzona z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 32 ust. 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy powinien natomiast dokonać sprawdzenia wyliczeń dokonanych przez organ I instancji. Odnośnie pozostałych naruszeń przez decyzję Starosty G. z [...] maja 2013 r. przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, podzielić należało ocenę przedstawioną przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji. Nie stanowiło wątpliwości organu odwoławczego, że projekt ten narusza przepisy § 8, § 11 ust. 2 pkt 4, § 12 ust. 1 pkt 5 i ust. 4 tego rozporządzenia, jednakże jak słusznie przyjął organ odwoławczy, o "rażącym naruszeniu prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, tj. gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Nie każde zatem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana (stwierdzenie nieważności). Restrykcyjność sankcji nieważności powoduje, że powinna mieć ona zastosowanie tylko w wypadkach ściśle wskazanych przez ustawodawcę i tylko z powodu kardynalnego naruszenia przepisów. Szeroka wykładnia pojęcia rażącego naruszenia prawa prowadziłaby do zatarcia różnicy pomiędzy trybem instancyjnej kontroli decyzji, a trybami nadzwyczajnymi. Traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji. W tym zakresie należało podzielić ocenę organu odwoławczego, że brak inwentaryzacji obiektu poddawanego przebudowie, lakonicznie opisany stan techniczny budynku, kwestia zwymiarowania szerokości wiaty (niezgodności szerokości w projekcie zagospodarowania działki i rzucie przyziemia), brak określenia wzajemnych odległości między budynkami, czy też granicy nieruchomości, brak prawidłowego określenia wejść i wyjść, brak oznaczenia co zostanie zmienione w wyniku przebudowy czy brak załączenia do projektu budowlanego obliczeń statycznych, o ile stanowi naruszenie ww. przepisów rozporządzenia, o tyle nie sposób przypisać skutkom tych naruszeń cechy niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Projekt budowlany został sporządzony i sprawdzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, zaś stwierdzone powyżej braki nie świadczą o braku zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji. Odnośnie pozostałych zarzutów skargi, stwierdzić należy, że o ile rację ma strona skarżąca, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania, o tyle nie sposób dopatrzeć się w tym uchybieniu istotnego wpływu na wynik sprawy, w tym podnoszonym w skardze uchybieniu art. 107 § 3 K.p.a. Stwierdzić należy, że odwołanie prócz opisu zasad prowadzenia postępowania odwoławczego w świetle art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 K.p.a. koncentruje się na wykazaniu, że w sprawie nie upłynął dziesięcioletni okres, o którym mowa w art. 156 § 2 K.p.a. Stwierdzić jednak należy, że zgodnie z art. 156 § 2 K.p.a.: "[n]ie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne". W świetle tego przepisu miarodajnym dla ustalenia początku biegu tego terminu jest doręczenie decyzji, które w niniejszej sprawie nastąpiło 14 maja 2013 r., a więc moment jej wejścia do obrotu prawnego. Nie ma natomiast znaczenia, że skarżący uzyskał wiedzę o tejże decyzji – jak sam wskazuje – dopiero w dniu 18 kwietnia 2018 r. w trybie dostępu do informacji publicznej. Podobnie dla możliwości oceny decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę z [...] maja 2013 r. nie ma znaczenia to, czy decyzja ta była następnie zmieniana, czy budowa została rozpoczęta, przerwana lub samo pozwolenie wygasło. Decyzja ta w postępowaniu nieważnościowym jest bowiem oceniana na moment jej wydania. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisów art. 153 i art. 170 P.p.s.a. tym bardziej, że skarżący nie rozwinął tego zarzutu, nie wyjaśniając w czym dokładnie upatruje on uchybienia tym przepisom. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy dokona ponownej oceny okoliczności niniejszej sprawy w zakresie wynikającym z niniejszego wyroku i z uwzględnieniem wskazań z niego wynikających. Rzeczą organu będzie przede wszystkim ocena, czy przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę inwestor był zobowiązany do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia oraz rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem zakazu, o którym mowa w art. 139 K.p.a. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., przyjmując, że składały się na nie: wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie dla pełnomocnika (480 zł - § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) oraz zwrot opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 697 zł. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło