VII SA/Wa 1356/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-22
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Grzegorz Rudnicki, Wojciech Białogłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która nie była stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, może skutecznie domagać się wznowienia tego postępowania, powołując się na brak udziału w nim bez własnej winy, jeśli nie wykaże, że inwestycja ogranicza jej prawo do zabudowy nieruchomości?Ratio decidendi
Spółka, która nie wykazała, że inwestycja budowlana ogranicza jej prawo do zabudowy nieruchomości, nie posiada interesu prawnego do udziału w postępowaniu w charakterze strony. W związku z tym, nie można uznać, że wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony bez jej winy), co uzasadnia odmowę uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę.Stan faktyczny
Spółka D. sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Spółka domagała się wznowienia postępowania, twierdząc, że bez własnej winy nie brała w nim udziału. Organy uznały, że spółce nie przysługuje status strony, ponieważ inwestycja nie ogranicza jej prawa do zabudowy nieruchomości, mimo że znajduje się w jej sąsiedztwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Jarecka Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) asesor WSA Wojciech Białogłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr 659/OPO/2025 w przedmiocie uchylenia decyzji oddala skargę
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z 24 kwietnia 2025 r., Nr 659/OPO/2025 Wojewoda Mazowiecki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 82 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") ), po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. (dalej: "Spółka") od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy Nr 458/BIA/PB/2024/X z 16 grudnia 2024 r., utrzymał w mocy tą decyzję.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że decyzją Nr 239/BIA/PB/2024 z 16 lipca 2024 r., Prezydent m.st. Warszawy, zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił dla [...]sp. z o.o. sp.k. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, garażem podziemnym i zagospodarowaniem terenu na części działek ew. nr [...], [...] [...]z obrębu [...] przy ul. [...] w [...]. Następnie decyzją Nr 309/BIA/PB/2024/P z 13 września 2024 r., przeniósł ww. decyzję na rzecz [...]sp. z o.o. sp.k.
Pismem z 24 września 2024 r. Spółka wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Nr 239/BIA/PB/2024 z 16 lipca 2024 r. Postanowieniem z 6 listopada 2024 r. organ I instancji na ww. wniosek wznowił postępowanie zakończone tą decyzją, a następnie decyzją Nr 458/BIA/PB/2024/X z 16 grudnia 2024 r., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy Nr 239/BIA/PB/2024 z 16 lipca 2024 r., zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, garażem podziemnym i zagospodarowaniem terenu na części dz. ew. nr [...], [...], [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...]. Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, wniosła Spółka.
Wojewoda Mazowiecki wyjaśnił istotę postępowania uregulowanego w art. 145 - 153 k.p.a. i wyjaśnił, że stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Postępowanie to można podzielić na dwa etapy - etap wstępny i etap rozpoznawczy. Organ omówił oba etapy i uznał, iż organ I instancji postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. zasadnie wznowił postępowanie administracyjne zakończone ww. ostateczną decyzją Prezydenta m. st. Warszawy Nr 239/BIA/PB/2024 z 16 lipca 2024 r.
Jak wynika z akt, Spółka wniosła o wznowienie postępowania w sprawie wydania ww. pozwolenia na budowę wskazując, że 27 sierpnia 2024 r. dowiedziała się o tejże decyzji - z treści udzielonej przez organ I instancji odpowiedzi na informację publiczną, przytaczając zarazem określone dowody na potwierdzenie tego. Tym samym, mając na względzie, iż termin na złożenie podania o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, uznać należało, iż wniosek złożony został z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.
Przesłanką do wznowienia, na którą powołał się Spółka, jest brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy. Przesłanka ta dotyczy przede wszystkim nieprawidłowego ustalenia kręgu stron, co oznacza przeprowadzenie postępowania bez udziału podmiotu posiadającego interes prawny w danej sprawie. Następnym elementem tej przesłanki jest brak winy strony. Oznacza to sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych. Istotne jest, iż wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje niezależnie od tego, czy brak udziału strony wywarł wpływ na treść decyzji. Przepis nie wymaga więc stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Wpływ tego braku udziału na wynik sprawy może być dopiero oceniony w postępowaniu wznowieniowym. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem strony pozwoli wówczas na stwierdzenie, czy dojdzie do zmiany ustaleń stanu faktycznego.
Postępowanie nadzwyczajne, jakim jest wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, stanowi jedynie odrębną sprawę procesową w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, brak jest zatem racjonalnych przesłanek do rozszerzania kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego. W obu tych postępowaniach normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 Pr. bud.
Stosownie do tego przepisu, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalić według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Koniecznymi cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Przepis prawa materialnego, na podstawie którego definiuje się strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, stanowi art. 28 ust. 2 Pr. bud. Są nimi: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy natomiast rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 20 Pr. bud., teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć. Ocena interesu prawnego nie może być dokonywana również w oparciu o indywidualną wrażliwość zainteresowanego. Tylko takie ograniczenia w zabudowie nieruchomości, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, dają właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę.
Ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę powinno nastąpić na podstawie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr. bud., stanowiącym uregulowanie szczególne w stosunku do ogólnej normy art. 28 k.p.a. zawierającej definicję strony.
To na stronie ciąży obowiązek wykazania interesu prawnego, a co za tym idzie - wskazania konkretnej normy prawnej mającej źródło w przepisach prawa materialnego, z której jest możliwość wywiedzenia dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. W przypadku zaś wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, obowiązkiem wnioskodawcy jest wskazanie związku o charakterze prawnym między sferą jego indywidualnych praw lub obowiązków, chronionych przez przepisy prawa materialnego a zaskarżoną decyzją. Chodzi o ustalenie związku tylko i wyłącznie o charakterze prawnym, polegającego na tym, że decyzja może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa, tj. zastosowania normy prawa materialnego.
Tylko właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości położonych w otoczeniu obiektu objętego postępowaniem o pozwolenie na budowę mogą wywodzić, iż przysługuje im status strony, również w ramach wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, poprzez wykazanie takiego ograniczenia w zabudowie ich nieruchomości, które będzie wiązać się z konkretnym przepisem prawa materialnego je wprowadzającym.
Z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła Spółka, która nie była uznana przez organ I instancji za stronę w postępowaniu zakończonym decyzją. Organ I instancji ocenił, iż Spółce nie przysługiwał interes prawny, gdyż z materiału dowodowego zebranego przez organ nie wynika, aby była ona właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości w obszarze oddziaływania inwestycji. Przesłanką, na którą we wniosku o wznowienie postępowania powołała się Spółka, był brak udziału w postępowaniu bez jej winy. Spółka wywodzi swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu m.in. z tytułu prawa własności zabudowanej nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie inwestycji tj. działki nr ewid. [...] z obrębu [...] przy ul. [...]w [...].
Jak słusznie wskazał organ I instancji dokonując analizy przedłożonej dokumentacji, działka nr ewid. [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu. Jak wynika z projektu zagospodarowania terenu projektowany budynek znajduje się w odległości ponad 100 m od granicy z działką Spółki. Odległość między projektowanym budynkiem a budynkiem znajdującym się na jej działce wynosi 115 m. Powyższe jednoznacznie potwierdza, że przedmiotowa inwestycja nie wprowadza w jakimkolwiek stopniu ograniczeń w zabudowie nieruchomości Spółki.
Inwestycja ze względu na usytuowanie obiektu względem stron świata i znaczną odległością od istniejących obiektów nie oddziałuje na działkę nr ewid. [...], co przesądza o tym, że inwestycja, nie powoduje ograniczeń w zabudowie działki Spółki, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym § 12 (odległość budynków na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 60 ust. 1 (m. in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych - w godzinach 7 - 17.00) oraz § 13 (przesłanianie), § 19 (usytuowania miejsc postojowych), § 29 (spływu wód opadowych), § 271-273 (warunki ochrony przeciwpożarowej) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ustawa z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471, 695, 782) wprowadziła fundamentalną zmianę dotyczącą pojęcia tzw. obszaru oddziaływania obiektu. Nowelizacja, która weszła w życie 19 września 2020 r. (czyli przed dniem wniesienia przedmiotowego wniosku o pozwolenie na budowę), będzie mieć istotny wpływ na określenie kręgu osób będących stronami postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Artykuł 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane w dotychczasowym brzmieniu definiował obszar oddziaływania obiektu jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy tego terenu. Wyznaczenie tego obszaru miało istotne znaczenie w kontekście art. 28 ust. 2 Pr. bud., zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Nowelizacja zmieniła definicję obszaru oddziaływania obiektu wskazując, że należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Wykreślono zatem słowa "ograniczenia w zagospodarowaniu", wprowadzając tym samym zasadę, że ograniczenia, o których mowa w art. 3 pkt 20 Pr. bud., dotyczyć mają tylko zabudowy, a nie zagospodarowania sensu largo.
Zrozumienie sensu omawianej nowelizacji wymaga przede wszystkim zdefiniowania pojęcia "przepisów odrębnych, wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu terenu", które używane było przez ustawodawcę do czasu omawianej zmiany legislacyjnej. Jak wskazywano dotychczas w judykaturze, przepisami odrębnymi, mogą być np. przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także przepisy dotyczące ochrony środowiska. Mogą to być także wszelkie inne przepisy z zakresu szeroko pojętego projektowania i użytkowania budynków oraz zagospodarowania przestrzennego. Aprobatę w orzecznictwie zyskało także stanowisko, zgodnie z którym pod pojęciem "przepisów odrębnych", o których mowa w art. 3 pkt 20 Pr. bud. należy rozumieć także przepisy prawa cywilnego. Stanowisko NSA oddziaływało na orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych, w którym przyjmowano podobne poglądy. Z uzasadnienia ustawy nowelizującej wynika, że zdaniem projektodawców, orzecznictwo sądowo-administracyjne, z uwagi na użyte w przepisie art. 3 ust. 20 Pr. bud. pojęcie "w zagospodarowaniu", zbyt szeroko interpretuje pojęcie obszaru oddziaływania obiektu."
Z uwagi na to, że obszar oddziaływania obiektu jest podstawą ustalania stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, pojęcie to musi być jednoznaczne. Tym samym uznano, że konieczne jest doprecyzowanie definicji obszaru oddziaływania obiektu, aby dostosowana była do materii regulowanej przez Prawo budowlane. Inne formy ograniczenia zagospodarowania terenu niż zabudowa wykraczają poza zakres przedmiotowy Prawa budowlanego. (...) Dlatego też w przepisie pozostanie jedynie wyrażenie "w zabudowie". Ograniczenia w zabudowie są jednoznaczne do ustalenia. Ograniczenia w zabudowie odnoszą się do takiego wpływu na nieruchomość, który uniemożliwia lub ogranicza wykonywanie robót budowlanych (w tym budowę obiektów budowlanych) z uwagi na niespełnienie przepisów technicznobudowlanych i innych przepisów szczególnych, które stawiają wprost wymogi dotyczące zabudowy (przede wszystkim wymogi dotyczące odległości jednych obiektów budowlanych od innych obiektów budowlanych). Innymi słowy obszar oddziaływania budowanego obiektu budowlanego będzie to obszar, w stosunku, do którego ten obiekt wprowadzi ograniczenia możliwości budowy innych obiektów budowlanych ze względu na wymogi przepisów odnoszące się do zabudowy (a nie ze względu na to, że obiekt wprowadzi jakiekolwiek subiektywne uciążliwości)".
Tym samym opieranie stanowiska przez Spółki na orzecznictwie sprzed nowelizacji staje się bezzasadne, a podnoszone kwestie nie powodują ograniczeń w zabudowie działki Spółki.
Na legitymację procesową do udziału w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji Prezydenta m.st Warszawy z całą pewnością wpływu nie ma kwestia merytorycznej prawidłowości powyższego rozstrzygnięcia organu stopnia podstawowego.
Odniesienia Spółki do szerszego zakresu zamierzeń inwestycyjnych inwestora niż objęte decyzją Nr 239/BIA/PB/2024 z 16 lipca 2024 r. na części działek nr ewid. [...], [...], [...] czy też przeświadczenie Spółki o konieczności etapowania całości inwestycji nie wywierają wpływu, na przymiot strony. Jednocześnie zarzuty związane z inną decyzją o pozwoleniu na budowę Nr 21/2023 z 13 lutego 2023 r. pozostają poza oceną niniejszego postępowania.
Odnosząc się do kwestii prawdopodobieństwa wystąpienia zwiększenia emisji hałasu nie może być brana pod uwagę przy wyznaczaniu obszaru oddziaływania inwestycji, a tym samym - nie może uzasadniać przyznania statusu strony w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę (zob. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3753/18). Fakt immisji pośrednich z jednej nieruchomości na inną nie uzasadnia przyznania osobie poszkodowanej tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Pr. bud. (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 12/08). Ewentualne przekroczenie dopuszczalnego poziomu tych immisji rodzi określone roszczenia cywilnoprawne, lecz nie daje praw strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud.
Zgodnie z art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740) w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Stosownie natomiast do treści art. 144 k.c. właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Drugi z przywołanych przepisów dotyczy oddziaływania nieruchomości na otoczenie w postaci tzw. immisji pośrednich (np. pyły, zapachy, hałasy, gazy itp.), które są co do zasady dozwolone, o ile nie przekraczają przeciętnej miary w nim wskazanej. Jednakże status strony postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę jest determinowany nie jakimkolwiek oddziaływaniem inwestycji na nieruchomości sąsiednie, ale wyłącznie oddziaływaniem określonym w art. 3 pkt 20 Pr. bud., to jest takim, które powoduje ograniczenia w zabudowie terenu wynikające z odrębnych przepisów.
W ocenie Wojewody Mazowieckiego w rozpoznawanej sprawie podnoszona przez Spółkę okoliczność potencjalnego wystąpienia immisji na jej nieruchomości może wpływać na komfort życia na nieruchomości sąsiedniej, ale nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż powinna ona być stroną w przedmiotowym postępowaniu.
Organ I instancji, podjął rozstrzygnięcie na podstawie materiału dowodowego, wystarczającego do ustalenia okoliczności istotnych dla oceny legitymacji procesowej Skarżącej w niniejszej sprawie. W postępowaniu administracyjnym nie wystąpiły uchybienia proceduralne, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zasadnie organ I instancji odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 16 lipca 2024 r.
Przedmiotowe postępowanie nie miało na celu ponownej oceny projektu budowlanego, a ustalenie czy Spółce mógł przysługiwać status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta m.st. Warszawy Nr 239/BIA/PB/2024 z 16 lipca 2024 r.
Organ odwoławczy na tym etapie postępowania nie miał podstaw do podważania treści tejże decyzji. Dopiero bowiem stwierdzenie, iż rzeczywiście wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., dawałoby organowi możliwość rozważenia wad projektu i analizy pozwolenia na budowę pod względem pełnej zgodności z przepisami prawa, a co za tym idzie możliwość odniesienia się do zarzutów Skarżącej wskazanych w treści ich odwołania.
Spółka nie wykazała interesu prawnego do występowania w postępowaniu w charakterze strony, w związku z czym należało ocenić, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co czyniło zasadnym odmowę uchylenia decyzji ostatecznej.
Z tą decyzją nie zgodziła się Spółka, wnosząc pismem datowanym na 27 maja 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie:
"1. art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 140,143 i 144 ustawy Kodeks Cywilny, przez błędne ich zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło Organ do błędnego przekonania, że Skarżąca nie ma interesu prawnego;
2. art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt20 ustawy Prawo budowlane oraz § 12, 13,19,29, 57, 60 ust. 1, § 271¬273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., poz. 1225 ze zm.), przez błędne ich zastosowanie i błędne uznanie, że działka Skarżącej nie jest usytuowana w obszarze oddziaływania planowanych obiektów;
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, art. 20 ust. 1 pkt 1 c ustawy Prawo budowlane oraz § 12, 13, 19, 29, 57, 60 ust. 1, § 271-273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i art. 8 KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, jego błędnej ocenie, w tym niewyjaśnienie zachowania wymogów technicznych wskazanych w przepisach ww. rozporządzenia, co doprowadziło do błędnego stwierdzenia, że obszar oddziaływania projektowanej inwestycji nie obejmuje działki nr [...] obręb [...], a ustalony przez projektanta obszar odziaływania organ błędnie uznał za wiążący, nie poddając go analizie;
4. art. 33 § 1 w związku z art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, przez ich błędną wykładnię, która doprowadziła do uznania przez Organ, że obszar oddziaływania winien być badany dla konkretnego projektu budowlanego, w sytuacji, kiedy projekt budowlany obejmuje budowę dwóch budynków będących częścią całości zamierzenia budowlanego poddanego "etapowaniu", co winno skutkować badaniem przez Organ obszaru oddziaływania dla całego zamierzenia budowlanego;
5. art. 138 § 1 pkt 1 KPA, poprzez utrzymanie w mocy decyzji, w sytuacji, kiedy organ obowiązany był do uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 grudnia 2024 r.".
Spółka wniosła o "stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 kwietnia 2025 r. w sprawie WIR- II.7840.17.4.2025.MD". ewentualnie o jej uchylenie i uchylenie decyzji ją poprzedzającej, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, i "dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonej dokumentacji zdjęciowej celem wykazania okoliczności powstania szkód na nieruchomości Skarżącej w związku z inwestycją na sąsiedniej działce oraz oddziaływania tej inwestycji na działkę Skarżącej" oraz o zadrzemię kosztów postępowania.
Zdaniem Spółki, obie decyzje wydane zostały z rażącym naruszenie prawa. Istotny jest stan faktyczny, w jakim Inwestor prowadzi inwestycję, tj. dokonuje jej "etapowania", co doprowadza do wydania trzech decyzji zatwierdzających projekty budowlane i udzielających pozwolenia na budowę. Na dzień wniesienia niniejszej skargi, Skarżąca ma wiedzę o dwóch pozwoleniach: decyzji Prezydenta m.st. Warszawy Nr 21/2023 z 13 lutego 2023 r. oraz decyzji Nr 239/BIA/PB/2024, której tyczy się niniejsze postępowanie. Zamierzenie budowlane realizowane jest na nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością będącą własnością Skarżącej, tj. działki nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w dzielnicy [...] [...].
Zgodnie z art. 33 ust. 1 Pr, bud. w przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może, na wniosek inwestora, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. Jeżeli pozwolenie na budowę dotyczy wybranych obiektów lub zespołu obiektów, inwestor jest obowiązany przedstawić projekt zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa w art. 34 ust. 3 pkt 1, dla całego zamierzenia budowlanego. Z treści tego art. 33 ust. 1 wynika obowiązek organu administracji architektoniczno-budowlanej do dokonania weryfikacji projektu zagospodarowania terenu w odniesieniu do całego zamierzenia inwestycyjnego - również wówczas, gdy wniosek o pozwolenie na budowę dotyczy jedynie pierwszego etapu realizacji inwestycji. Obowiązek ten wynika z konieczności zapewnienia, aby już na etapie wydania częściowego pozwolenia na budowę możliwe było dokonanie oceny racjonalności i wykonalności całego przedsięwzięcia budowlanego, w sposób zapewniający jego spójność funkcjonalną i przestrzenną.
W wyroku NSA z 30 listopada 2004 r sygn. akt OSK 801/04 wskazano, że w przypadku, gdy inwestor występuje z wnioskiem o pozwolenie na budowę obejmujące jedynie wybrane obiekty wchodzące w skład większego zamierzenia budowlanego, ciąży na nim obowiązek przedłożenia projektu zagospodarowania działki lub terenu dla całego zamierzenia inwestycyjnego. Brak takiego projektu uniemożliwia prawidłową ocenę zgodności planowanej inwestycji z przepisami prawa, w szczególności w kontekście powiązania z terenami sąsiednimi, istniejącą infrastrukturą techniczną oraz zewnętrznym układem komunikacyjnym. W konsekwencji, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest uprawniony do wydania pozwolenia na budowę dotyczącego jedynie części obiektów, jeśli nie został przedłożony kompletny projekt zagospodarowania całego terenu inwestycji.
Art. 28 ust. 2 Pr. bud. przyznaje status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę inwestorowi oraz właścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Definicję obszaru oddziaływania obiektu wprowadza art. 3 pkt 20 Pr. bud., zgodnie z którym przez obszar oddziaływania należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Przy wyznaczeniu obszaru oddziaływania konkretnej inwestycji należy uwzględnić szerokie spektrum przepisów w tym przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale także przepisy z zakresu ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy prawa cywilnego w zakresie ochrony prawa własności. Istotne jest również to, że przy ocenie czy podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługiwał (tak np. NSA w wyroku z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1520/23). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2022 r., II OSK 893/20, przyjęto, że stroną postępowania na gruncie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud. powinny być nie tylko osoby, których prawa zostały jednoznacznie naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, w tym sposobem usytuowania budynku od granicy działki budowlanej decydującym o stopniu zbliżenia inwestycji z zabudową mieszkalną znajdującą się na działce sąsiedniej, ale też takie, na których nieruchomości obiekt budowlany tylko potencjalnie może oddziaływać, nawet jeśli z zatwierdzonego projektu budowlanego może wynikać, że inwestor spełnił wszystkie wymagania wynikające z Pr. bud. i przepisów odrębnych. Również w piśmiennictwie ukształtowany został pogląd, że podmioty określone w art. 28 ust. 2 Pr bud w okolicznościach, w których powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na ich nieruchomości, powinny być stronami tego postępowania (zob. Komentarz aktualizowany do art. 28 Prawa budowlanego, pod red. A. Plucińskiej - Filipowicz, A. Kosickiego, SIP Lex pkt II)."
Mylnie organ II instancji za organem ad quo wskazuje, iż budynki usytuowane w odległości ponad 100 m od granicy z działką skarżącej nie oddziałują na jej nieruchomość. Organy obu instancji pomijają fakt, że przedmiotowe budynki są częścią całego zamierzenia budowlanego w postaci sześciu budynków wielorodzinnych wraz z lokalami usługowymi i garażami podziemnymi oraz infrastrukturą techniczną. Z samych projektów i warunków przyłączy energetycznych oraz kanalizacyjnych wynika, że inwestor planował zamierzenie budowlane w postaci sześciu budynków. Nadto wbrew twierdzeniom organów obu instancji, inwestycja realizowana na sąsiedniej działce w stosunku do działki skarżącej, pomimo jej niesfinalizowania oddziałuje na nieruchomość [...]Sp. z. o.o.
Organ w uzasadnieniu wskazuje również błędnie na nietrafność argumentacji skarżącej popartej orzeczeniami sprzed nowelizacji Prawa Budowlanego z 2020 r. w zakresie w jakim należy rozpatrywać przesłanki do uznania podmiotu stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z wyrokiem WSA w Warszawie z 6 maja 2020 r., VII SA/Wa 166/20 w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością inwestora kwestionuje wykonanie robót budowlanych z tego powodu, że inwestycja z uwagi na jej rodzaj oddziałuje na prawa właściciela wbrew wynikającym z KC gwarancjom prawa właściciela do korzystania z jego nieruchomości oraz zakazowi naruszania jego własności, nie można w sposób oczywisty przyjąć, że inwestycja ta nie dotyczy jego interesu prawnego. W takim bowiem przypadku interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiedniej w rozumieniu art. 28 KPA z związku z art. 28 ust. 2 Pr. bud., wynika z przepisów prawa cywilnego gwarantujących właścicielowi prawo do korzystania z przedmiotu swojej własności, a także z art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr. bud., nakazującego poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich.
Skarżąca uważa, że powyższe orzeczenie nie straciło na aktualności po zmianach w z 2020 r., a praktyka organów ukształtowana po wejściu w życie w/w nowelizacji, której przejaw wyraża skarżona decyzja, jest sprzeczna z normami konstytucyjnymi, narusza istotę prawa własności, o której mowa w Konstytucji RP.
Organ rażąco naruszył art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane oraz § 12, 13, 19, 29, 57, 60 ust. 1, § 271-273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., poz. 1225 ze zm.). Organy nie przeprowadziły dogłębnej analizy projektu pod kątem całości zamierzenia budowlanego, co było konieczne do ustalenia czy Spółka posiada przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Nr 239/BIA/PB/2024. W ocenie skarżącej organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i dokładny zachowania wymogów technicznych wskazywanych w w/w rozporządzeniu. W uzasadnieniach Organy nie podają żadnych odległości, których ustalenie było w tym przypadku niezbędne i obowiązkowe, ani nie odnoszą się do analizy projektu w zakresie ustalenia obszaru oddziaływania zamierzenia budowlanego.
Inwestycja składająca się z 6 budynków wielorodzinnych wraz z lokalami usługowymi, garażami podziemnymi, infrastrukturą techniczną, co niewątpliwe może oddziaływać na nieruchomość będącą własnością skarżącej, a pozbawienie jej prawa do udziału w postępowaniu naruszyło jej prawa.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2024 r, poz..935, dalej: " p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, a skarga nie była zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd administracyjny może stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji wyłącznie wówczas, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Taka zaś sytuacja w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; nie była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; nie wywołałaby w razie jej wykonania czyn zagrożony karą i nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.
Wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzja o pozwoleniu na budowę, decyzja organu I instancji była słuszna. Skarżąca wywodziła swoje żądanie z przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – twierdząc, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Nr 239/BIA/PB/2024 z 16 lipca 2024 r., Prezydenta m.st. Warszawy, zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił dla [...] sp. z o.o. sp.k. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, garażem podziemnym i zagospodarowaniem terenu na części działek nr ewid[...], [...], [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...].
W przypadku wskazywania we wniosku o wznowienie postępowania podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. kwestie z tym związane powinny co do zasady być badane w postępowaniu merytorycznym, następującym po wydaniu postanowienia w trybie art. 149 § 1 k.p.a. Zasadność zarzutu naruszenia prawa strony oceniana być może wyłącznie w prawidłowo wszczętym i prowadzonym postępowaniu wznowieniowym, a nie w ramach formalnego badania dopuszczalności wznowienia postępowania. Dlatego też organ I instancji poprawnie wszczął postepowanie wznowieniowe, uwzględniając w jego toku, co następuje.
W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę – a więc i w postępowaniu nadzwyczajnym, wznowieniowym, mającym na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego takiej decyzji - tak rozumiany interes prawny ustala się zasadniczo w oparciu o hipotezę art. 28 ust. 2 Pr. bud., który jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a. ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Przez obszar oddziaływania obiektu należy natomiast rozumieć, zgodnie z art. 3 pkt 20 Pr. bud. (w niniejszej sprawie w brzmieniu, obowiązującym od 19 września 2020 r., nadanym art. 1 pkt 1 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2020 r., poz. 471), teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Tylko takie ograniczenia w zabudowie nieruchomości, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, dają właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do uczestnictwa w charakterze strony w zwyczajnym i nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym, dotyczącym pozwolenia na budowę (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3572/19, z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3495/19, CBOSA).
Jak słusznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, ograniczenie, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Pr. bud. "nie dotyczy każdego postępowania prowadzonego przez organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego na podstawie przepisów Prawa budowlanego, a jedynie postępowań o udzielenie pozwolenia na budowę oraz tzw. postępowań nadzwyczajnych dotyczących decyzji ostatecznych o udzieleniu pozwolenia na budowę (wyrok z 26 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3724/18, CBOSA).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa stanowisko, że w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym (wprawdzie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę), ustalenie interesu prawnego następuje przy uwzględnieniu kręgu podmiotowego określonego w art. 28 ust. 2 Pr. bud., a to z uwagi na to, że tryb nadzwyczajny nie zmienia tego, że nadal mamy w takiej sprawie do czynienia z "kontrolą" udzielonego pozwolenia na budowę (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 30 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2170/20, CBOSA).
Dostrzegając problem wzajemnej relacji art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 1 Pr. bud., z których jeden jest ogólny, a drugi ma szczególny charakter, Naczelny Sąd Administracyjny bardzo trafnie wskazał w wyroku z 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1475/17 (CBOSA), że art. 28 ust. 2 Pr. bud. "ma zastosowanie przy ustalaniu przymiotu strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, w którym planowane przedsięwzięcie badane jest pod kątem zgodności z wszystkim przepisami prawa dotyczącymi tej inwestycji. Brak jest podstaw do przyjęcia, aby nie miał on zastosowania do ustalania statusu strony postępowania w postępowaniach nadzwyczajnych, takich jak postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego pozwoleniem na budowę. W postępowaniach nadzwyczajnych decyzja o pozwoleniu na budowę badana jest bowiem w węższym zakresie niż w postępowaniu zwyczajnym. W postępowaniach nadzwyczajnych zgodność z prawem pozwolenia na budowę badana jest tylko pod kątem występowania enumeratywnie wymienionych uchybień (wyr. NSA z dnia 2 lutego 2017 r., II OSK 1241/15)".
Odnosząc się natomiast do hipotezy art. 28 k.p.a. Sąd Naczelny wyjaśnił w ww. wyroku, że "w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a. są osoby wymienione w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Osoby te są stronami także w postępowaniach nadzwyczajnych, w których kwestionowana jest decyzja o pozwoleniu na budowę. Zawężenie to, chociaż zredukowało potrzebę odwoływania się do normy z art. 28 k.p.a., to jednak nie wyeliminowało możliwości jej stosowania, jednak do wyjątku tego podchodzić należy z ogromną ostrożnością".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela w pełni wyżej wyrażone poglądy judykatury. Uznać należy, że wynikające z art. 28 ust. 2 Pr. bud. ograniczenie kręgu stron dotyczy więc zarówno postępowań o udzielenie pozwolenia na budowę, jak i postępowań nadzwyczajnych dotyczących decyzji ostatecznych o udzieleniu pozwolenia na budowę (por. też wyrok NSA z 26 października 2021 r., sygn.. akt II OSK 3724/18, CBOSA).
Oceniając więc przymiot strony w tym postępowaniu nadzwyczajnym, na podstawie art. 28 ust. 2 Pr. bud., należało więc rozważyć, czy obiekt budowlany wprowadzał ograniczenia, ale wyłącznie w zabudowie nieruchomości skarżącej.
Słusznie na powyższe w uzasadnieniu swej decyzji zwrócił uwagę organ II instancji, wyjaśniając, że budowa ujęta w kwestionowanej co do ważności decyzji organu administracji architektoniczno budowlanej, w żaden sposób nie ograniczy prawa zabudowy skarżącej należącej do niej nieruchomości.
Przyczyną wznowienia postępowania w tej sprawie była przywołana przez skarżącą okoliczność, że bez swej winy nie brała ona udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji organu stopnia podstawowego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Skarżąca wywodziła swój interes prawny z prawa własności zabudowanej nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie inwestycji tj. działki nr ewid. [...] z obrębu [...] przy, ul. [...] w [...].. Jak jednak ustalił organ (nie jest to sporne w sprawie i wynika z projektu zagospodarowania terenu) projektowany budynek znajduje się w odległości ponad 100 m od granicy z działką Spółki. Odległość między projektowanym budynkiem a budynkiem znajdującym się na jej działce wynosi zaś 115 m. Taka, niekwestionowana w sprawie, odległość jednoznacznie potwierdza, że przedmiotowa inwestycja nie wprowadza w jakimkolwiek stopniu ograniczeń w zabudowie nieruchomości Spółki.
Słusznie w tym kontekście stwierdził Wojewoda Mazowiecki (podobnie, jak organ I instancji), że zezwolona kwestionowanym pozwoleniem na budowę inwestycja nie oddziałuje na działkę nr ewid. [...] i nie powoduje ograniczeń w zabudowie działki Spółki, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W tym zakresie trafnie organ II instancji wyjaśnił, że do takich przepisów zaliczyć trzeba § 12 (odległość budynków na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 60 ust. 1 (m. in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych - w godzinach 7 - 17.00) oraz § 13 (przesłanianie), § 19 (usytuowania miejsc postojowych), § 29 (spływu wód opadowych), § 271-273 (warunki ochrony przeciwpożarowej) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.. Działka skarżącej nie graniczy z działkami inwestycyjnymi.
Tym samym trafnie uznały organa, że takie usytuowanie zezwalanej budowy nie wprowadza na działce skarżącej jakichkolwiek ograniczeń w zabudowie, które wynikałby z obowiązujących przepisów prawa.
Skarżąca wskazuje na potencjalne immisje w rozumieniu art. 144 Kodeksu cywilnego (m.in. hałas) z nieruchomości inwestycyjnej. Wyjaśnić jednak trzeba, że odczuwanie potencjalnych uciążliwości związanych z przyszłym funkcjonowaniem jakiegoś obiektu nie jest jednak równoznaczne z obszarem oddziaływania tego obiektu w rozumieniu Prawa budowlanego (tak np. NSA w wyroku z a 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 388/10, CBOSA). Samo subiektywne odczucie, że inwestycja oddziałuje na nieruchomość nie jest też wystarczające do uznania, że nieruchomość ta rzeczywiście jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia, a tym samym do uznania skarżących za stronę - zwłaszcza postępowania nadzwyczajnego. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć skarżącego (por. np. wyrok NSA z 23 października 2018 r., sygn. akt II OSK 674/17 - CBOSA). Stąd też poprawne było ustalenie Wojewody Mazowieckiego (jak również organu I instancji), że obszar oddziaływania budowy - w rozumieniu art. 3 pkt 20 Pr. bud. - objętej kwestionowanym co do ważności pozwoleniem na budowę - nie obejmuje swym zakresem działki skarżącej, co wykluczało uznanie, że budowa ta wprowadzi jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zabudowy jej działki, wynikające z obowiązujących przepisów prawa.
Należy również wyjaśnić, że wykazanie interesu prawnego w zainicjowaniu postępowania administracyjnego jest obowiązkiem osoby, która domaga się od organu działania. Zwłaszcza zaś w sytuacji, gdy żądanie wyeliminowania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wywodzi z faktu pominięcia strony w postepowaniu zwyczajnym, czyli na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niekwestionowanym w orzecznictwie i judykaturze poglądem jest, że obowiązkiem podmiotu, domagającego się udziału w sprawie w charakterze strony jest wykazanie własnego interesu prawnego. W postępowaniu z zakresu pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego, jak już była mowa, taki interes wynikać musi z art. 28 ust. 2 Pr. bud. i odnosić się do przedmiotu sprawy, czyli postępowania przed organem. Zasady te obowiązują również w postępowaniu nadzwyczajnym; podmiot, który domaga się wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji z tej przyczyny, że nie brał udziału w postępowaniu zwykłym bez swej winy, zobowiązany jest wykazać, że przymiot strony mu przysługiwał. Organ ma jedynie ocenić, czy wskazywana przez podmiot inicjujący postępowanie norma prawa materialnego może być naruszona w sposób powodujący powstanie legitymacji materialnej i w konsekwencji nakazujący uznać ten podmiot za stronę w rozumieniu art. 28 ust. 2 Pr. bud.
Analiza akt sprawy nie potwierdza zaś tezy, aby skarżąca skutecznie wykazała istnienie interesu prawnego w zainicjowanym postępowaniu nadzwyczajnym. Przywoływane przez nią okoliczności potencjalnego, negatywnego oddziaływania inwestycji w postaci immisji na nieruchomość skarżącej nie są skutecznym wykazaniem przesłanek z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud. Rację miał zarówno organ I instancji, jak i Wojewoda Mazowiecki, wyjaśniając, że żadna z tych okoliczności nie ogranicza skarżącej w zabudowie jej nieruchomości.
Skarżąca dopatruje się natomiast w zaskarżonej decyzji naruszenia art. 21 ust. 1, 64 ust. 2 i 3, 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 140,143 i 144 k.c. "przez błędne ich zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło Organ do błędnego przekonania, że Skarżąca nie ma interesu prawnego".
Tut. Sąd wyjaśnia, że Wojewoda Mazowiecki nie stosował ww. przepisów, a więc – z natury rzeczy – naruszyć ich "przez błędne zastosowanie" nie mógł. Podkreślić należy jednak, że stawianie zarzutów najcięższych, a dotyczących naruszenia przez organ władzy publicznej Konstytucji RP, wymaga szczególnie starannego uzasadnienia. Skarga jednak takiego uzasadnienia nie zawiera w ogóle. Pomijając więc ww. błąd logiczny zarzutu wyjaśnić należy, że zaskarżona decyzja w żaden sposób nie jest sprzeczna z tym, że Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Podobnie, w żaden sposób nie godzi w zasadę, że własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej, a własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. W żaden też sposób nie sprzeciwia się zasadzie równości, polegającej na tym, że wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Zarzut naruszenia art. 140,143 i 144 k.c. "przez błędne ich zastosowanie" obarczony jest wyżej omówionym błędem logicznym. Bierze się również z niezrozumienia istoty i zakresu wskazanych przepisów cywilnych. Art. 140 k.c. stanowi definicję własności, wskazując na triadę uprawnień właścicielskich. Tym niemniej, przepis ten wprost stanowi, że właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa – ale w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Jeżeli więc ustawa szczególna (Prawo budowlane) określa w art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20, którzy z właścicieli nieruchomości sąsiednich mają chroniony interes prawny (w tym wynikający właśnie z własności), to oznacza to, że zamierzenie budowlane może wpływać w sposób regulowany prawem administracyjnym tylko na nieruchomości takich osób. Natomiast, rzecz jasna, jeżeli ktoś uważa, że inwestycja ma inny wpływ na jego grunt (niepolegający na pozbawieniu możliwości zabudowy), to może poszukiwać ochrony prawnej, ale na podstawie art. 222 § 2 k.c. - powództwa o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń (tzw. actio negatoria). Dotyczy to również granic dopuszczalnych immisji i obrony właściciela gruntu poddanego immisjom. Natomiast art. 143 k.c. dotyczy granic własności gruntu - określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu - która rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Z decyzji Wojewody Mazowieckiego nie wynika, aby organ w jakikolwiek inny sposób kształtował te granice.
Organ nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sposób wskazywany w skardze. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje w sposób jasny, że organ ustalił stan faktyczny w aspekcie przysługiwania skarżącej interesu prawnego w sposób poprawny. Wziął bowiem – wbrew skardze – pod uwagę te przepisy Prawa budowlanego i rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które miały w sprawie zastosowanie. Ustalając odległość zamierzenia budowlanego inwestora od nieruchomości skarżącej mógł więc w pełni poprawnie uznać, że inwestycja nie prowadzi do żadnych ograniczeń w zabudowie gruntu skarżącej.
Wojewoda nie naruszył art. 33 § 1 w zw. z art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 Pr. bud., "przez ich błędną wykładnię, która doprowadziła do uznania przez Organ, że obszar oddziaływania winien być badany dla konkretnego projektu budowlanego, w sytuacji, kiedy projekt budowlany obejmuje budowę dwóch budynków będących częścią całości zamierzenia budowlanego poddanego "etapowaniu", co winno skutkować badaniem przez Organ obszaru oddziaływania dla całego zamierzenia budowlanego". Uszło jednak uwadze skarżącej, co było przedmiotem pozwolenia na budowę. Decyzja ta zezwalała na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, garażem podziemnym i zagospodarowaniem terenu na części działek ew. nr [...] [...], [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...], a nie na budowę 2 lub więcej budynków. "Etapowanie", o którym wspomina skarżąca, dopuszczalne będzie po uzyskaniu przez inwestora stosownego pozwolenia w przyszłości i również w przyszłości badany będzie obszar oddziaływania takiej inwestycji.
Trafnie też wyjaśnił Wojewoda Mazowiecki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że istotą niniejszej sprawy była kwestia interesu prawnego skarżącej, a kwestie merytoryczne związane z pozwoleniem na budowę, mogły być badane dopiero po ustaleniu, że wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazana przez skarżącą Zgodnie zaś z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 (w tym pkt. 4) k.p.a. – tak, jak w sprawie niniejszej.
Utrzymując więc w mocy prawidłową decyzję organu I instancji nie mógł Wojewoda Mazowiecki naruszyć art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – bo nie był, wbrew oczekiwaniom skarżącej, "obowiązany do uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 grudnia 2024 r.". Zobowiązany był natomiast do utrzymania jej w mocy.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło