VII SA/Wa 1431/15

WyrokWSA w Warszawie2016-06-02

Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Bogusław Cieśla, Halina Emilia Święcicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien utrzymać w mocy decyzję o pozwoleniu na użytkowanie budynku mieszkalnego, mimo długotrwałego sporu między stronami i braku kompletnej dokumentacji, biorąc pod uwagę wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące tego i sąsiedniego budynku?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował się do ocen prawnych i wskazań zawartych w poprzednich orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pomimo braku kompletnej dokumentacji i długotrwałego sporu, organ wykazał, że budynek nie stanowi zagrożenia dla ludzi lub mienia ani nie pogarsza warunków użytkowych dla otoczenia, a jego użytkowanie jako mieszkalnego jest zgodne z prawem, uwzględniając jednocześnie sytuację sąsiedniego budynku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Postępowanie toczyło się od 1998 r. i obejmowało szereg rozstrzygnięć organów i sądów administracyjnych, w tym uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucał bezczynność urzędu w sprawie jego własnego budynku oraz nierówne traktowanie w procesie legalizacji w porównaniu do sąsiadki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant Ref. staż. Marcin Sieradzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie I. oddala skargę II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. Z. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia [...] kwietnia 2015r. (nr 658/15), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dalej kpa, oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7.07.1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu odwołania P. R. N. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...].06.2011r. udzielającą K. S., H. S., M. S., J. S. i R. S. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...]. (działka nr ew. [...]) Organ podkreślił, że postępowanie w tej sprawie toczy się od 1998 r. W jego toku zapadło szereg rozstrzygnięć organów i sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25.04.2007r., VII SA/Wa 65/07, uchylił decyzję [...] WINB Nr [...] z [...].10.2006r. oraz decyzję PINB w [...] Nr [...] z [...].05.2006r. nakazującą rozbiórkę ww. obiektu. W trakcie oględzin [...].04.2010r. stwierdzono, iż na ww. nieruchomości znajduje się budynek murowany, parterowy, częściowo podpiwniczony z dachem jednospadowym o wymiarach 14,40 m x 6 m, usytuowany w granicy z nieruchomością pp. N.. K. S. oświadczyła, iż obiekt wybudował w latach 60-tych ubiegłego wieku F. S.. W chwili nabycia przez K. S. był on użytkowany jako mieszkalny i nie był rozbudowywany, oprócz remontu dachu w 2009 r. na podstawie zgłoszenia. Dokumentacja zaginęła, z uwagi na długi upływ czasu od zakończenia budowy. Postanowieniem z [...].07.2010r. wstrzymano roboty i nałożono obowiązek przedstawienia dokumentacji w celu ewentualnej legalizacji samowoli budowlanej. [...]WINB [...].10.2010r. wydał postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Organ wskazał, że z przedstawionego przez K. S. projektu zamiennego wynika, że stan techniczny budynku jest dobry. Ściany oraz nadproża bez pęknięć i ugięć. Wykończenie odpowiednie dla budynku mieszkalnego. PINB w [...] postanowieniem z [...].09.2010r. ustalił opłatę legalizacyjną. [...] WINB postanowieniem z [...].10.2010r. uchylił w/w postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją Nr [...] z [...].06.2011r. udzielono inwestorom pozwolenia na użytkowanie. [...] WINB decyzją z [...].08.2011r., uchylił w/w rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21.03.2012r. sygn. akt VII SA/Wa 2446/11, oddalił skargę K. S. na w/w rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13.03.2014r. II OSK 2524/12, uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę WSA wyrokiem z 31.07.2014r. VII SA/Wa 914/14, uchylił decyzję z [...].08.2011r. Wykonując wytyczne organ zwrócił się do organu powiatowego, Starostwa Powiatowego w [...]., Urzędu Gminy w [...]., Archiwum Państwowego i [...]. Urzędu Wojewódzkiego w [...] o udzielenie informacji, czy w zasobach w/w urzędów znajdują się dokumenty dotyczące opisanego budynku - pozwolenie na budowę w/w obiektu oraz na zmianę sposobu użytkowania. W odpowiedzi wskazano, iż nie ma żadnej dokumentacji w omawianej sprawie. Następnie organ pismem z 02.02.2015r. zwrócił się do PINB w [...] z zapytaniem jak zakończyło się postępowanie w sprawie udzielenia pp. N. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego z częścią garażową. W odpowiedzi organ wskazał, że ww. sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną. Starostwo Powiatowe w [...]. pismem z 26.02.2015r. wskazało, że nie ma żadnych dokumentów dot. ww. budynku oraz że [...].05.2009r. p. S. zgłosiła remont dachu. Dalej organ przytoczył art. 153 ppsa podnosząc, że ani organ ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu. W omawianej sprawie w wyroku NSA z dnia 13.03.2014r. II OSK 2524/12, sąd wskazał "... że sprawa budowy i rozbudowy budynku na działce nr [...] przez skarżącą wiąże się ze sprawą budowy budynku na sąsiedniej działce nr [...] przez uczestników postępowania R. N. i D. N.. Związek tych spraw polega na tym, że oba budynki są usytuowane przy wspólnej granicy nieruchomości, na których stoją". Natomiast WSA w wyroku z dnia 31.07.2014r. VII SA/Wa 914/14 wskazał, że: "... z w/w wyroku NSA wypływają następujące wytyczne: po pierwsze materiał w sprawie jest niekompletny, po drugie w sprawie nie wiąże wyrok WSA z dnia 25 kwietnia 2007r. sygn. akt VII SA/Wa 65/07, gdyż dotyczył on wprawdzie tego samego budynku, ale prac związanych z jego rozbudową, po trzecie na sprawę należy spojrzeć w szerszym kontekście obejmującym także kwestię budowy budynku na sąsiedniej działce nr [...] przez uczestników postępowania R. N. i D. N.". Organ zwrócił uwagę na długotrwały konflikt stron, które przedstawiają kserokopie dokumentów, wzajemnie się wykluczających. R. N.do odwołania dołączył kserokopię mapy sytuacyjnej z [...].09.1994r., z której wynika, iż obiekt oznaczony jest na mapie jako budynek gospodarczy. Z notatki służbowej z 23.01.1998r. wynika, iż K. S. dokończyła samowolnie rozpoczęty remont budynku gospodarczego, tj. dobudowę do w/w budynku, a więc nie zastosowała się do postanowienia wstrzymującego roboty. Z pisma z 23.12.1996r. Urzędu Rejonowego w [...]. kierowanego do Wojewody [...] wynika, iż remont budynku gospodarczego polegał na: "podmurowaniu ściany podłużnej na granicy na wysokość ok. 0,50 m i podniesieniu więźby dachowej drewnianej jednospadowej, wykonaniu stropu żelbetonowego w części gospodarczej, ociepleniu budynku styropianem i okładaniu ścian zewnętrznych sydingiem. Organ powiatowy w trakcie oględzin [...].04.2010r. stwierdził, iż budynek zrealizowano jednoetapowo w 1969 r. jako mieszkalny. K. S. przedstawiła decyzję z dnia [...].07.2000r. ustalającą podatek od nieruchomości na 2000r., książkę meldunkową i polisę ubezpieczeniową Nr [...], z której wynika, że od 11.02.1996r.-10.02.1997r. na ww. działce istniały dwa budynki mieszkalne. Ponadto, z kserokopii protokołu z [...].08.1998r. wynika, że obiekt jest użytkowany jako mieszkalny. Mając na uwadze, iż żaden organ nie posiada dokumentacji dotyczącej zarówno budowy, jak i zmiany sposobu użytkowania ww. budynku oraz fakt, iż dokumenty znajdujące się w aktach i kserokopie dołączone przez R. N. różnią się od siebie, [...]WINB uznał, iż mamy do czynienia z samowolną budową budynku mieszkalnego. Nie można uznać, iż skoro obiekt na niektórych mapach oznaczono jako gospodarczy nie był użytkowany od początku istnienia jako mieszkalny, na co wielokrotnie wskazywała K. S.. Postępowanie więc powinno dotyczyć samowolnej budowy budynku mieszkalnego wybudowanego jednoetapowo w 1969r. Zgodnie z obowiązującymi w chwili budowy przepisami ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane właściciel nie był zobligowany do przechowywania przez okres istnienia obiektu dokumentów związanych z jego realizacją. Obecnie obowiązujące przepisy nakładają taki obowiązek. Badane rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie m.in. art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974r., który stanowi: "Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu Dalej organ przytoczył art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. i powołując się na wyrok NSA z dnia 08.10.2007r. II OSK 1318/06, wskazał, że według tego przepisu skutki samowoli budowlanej oceniać należy w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania decyzji. Ponadto w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 16.12.2013r. II OPS 2/13 wskazano, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu od daty budowy obiektu. [...]WINB podzielił stanowisko organu powiatowego o braku przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. Zgodnie z wypisem z dnia [...].08.2010r. zabudowa jest zgodna z miejscowym planem. Budynek mieszkalny usytuowany jest w granicy z działką D. i R. N.. Organ podkreślił, iż zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 28.04.2009r. II OSK 629/08 " Wykładnia językowa art. 37 ust 1 pkt 2 wskazuje, że samo naruszenie przepisów budowlanych nie pociąga za sobą możliwości orzekania o rozbiórce dopóty, dopóki nie zostanie wykazane, że naruszenie tych przepisów powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnie pogarsza warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia". Organ nadzoru zobowiązany jest wykazać, że dalsze akceptowanie samowolnie posadowionych obiektów mogłoby zagrażać życiu lub zdrowiu lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu. Przesłanka pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, będzie spełniona wówczas, gdy obiekt zlokalizowano w sposób uniemożliwiający lub istotnie ograniczający możliwość zabudowy sąsiedniej nieruchomości. W ocenie organu ww. obiekt pomimo takiego usytuowania nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wyeliminowano także przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2. Stwierdzono, że budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Inwestor przedstawił projekt zamienny, z którego wynika, że stan techniczny budynku jest dobry. Budynek posiada wszelkie cechy budynku mieszkalnego ora i jest dobrze utrzymany technicznie. Dalej organ przytoczył art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. Wskazując na brak podstaw do wydania decyzji nakazującej zmiany lub przeróbki w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Przepisy prawa w takim stanie faktycznym obligują organ do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia - decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.10.20lOr. sygn. akt II OSK 1622/09). Organ stwierdził, że prawidłowo udzielono pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. Natomiast odnosząc się do wskazań w wyroku z dnia 31.07.2014r. tj. budowy budynku na sąsiedniej działce nr [...] przez pp. N. organ wyjaśnił, że sprawa nie została do tej pory zakończona. Wobec powyższego [...]WINB odstąpił od wstrzymywania biegu terminów do czasu zakończenia postępowania w w/w kwestii przez PINB w [...]. Postępowanie w omawianej sprawie toczy się przeszło 17 lat więc nie było potrzeby dodatkowego jego przedłużania. Organ wskazał na wyrok NSA, który zapadł w niniejszej sprawie, w którym sąd wskazał, że w sprawach dotyczących budynku P. R. N. orzeczenie administracyjne umożliwiające istnienie obu tych obiektów, przy zachowaniu uzasadnionych interesów osób trzecich, należy uznać za zgodne z prawem oraz uwzględniające konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa. NSA w uzasadnieniach tych wyroków wskazał, że niezakłócone użytkowanie, jako mieszkalnego, przez K. S. obiektu budowlanego zbliźniaczonego z budynkiem należącym do P. R. N. powoduje, iż nie może on korzystać ze swojego obiektu w sposób, który powodowałby nadmierną uciążliwość dla nieruchomości sąsiedniej. Taka właśnie sytuacja wystąpiłaby, gdyby organ orzekający zezwolił na korzystanie z części przedmiotowego obiektu jako garaż. Z tego względu prawidłowo w zaskarżonej decyzji znalazło się postanowienie, które w istocie trzeba traktować jako zezwolenie na korzystanie z obiektu na działce R. N. w całości jako gospodarczy, zaś odmownie rozstrzygnięto jedynie wniosek R. N. o udzielenie zezwolenia na korzystanie części obiektu jako garażu. Okoliczność uwzględnienia związku z sąsiednim budynkiem jest tym bardziej zasadna, że budynki te posiadające wspólną ścianę oddziały wuj ą na siebie bezpośrednio, na co wskazał NSA uznając, że uszkodzenia w budynku K. S. są wynikiem użytkowania budynku sąsiedniego jako garażu. Zdaniem organu wojewódzkiego PINB w [...] rozpatrując sprawę użytkowania budynku gospodarczego P. R. N. winien wziąć powyższe okoliczności pod uwagę i umożliwić legalizację budynku gospodarczego z wyłączeniem użytkowania go jako garażowego. Udzielenie każdej ze stron postępowania pozwolenia na użytkowanie powinno doprowadzić do zaspokojenia interesów stron i zakończenia wieloletniego konfliktu pomiędzy stronami. W świetle powyższego stanowiska organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na powyższą decyzje złożył R. N. zarzucając: 1 bezczynność urzędu w wydaniu decyzji odnośnie budynku gospodarczego skarżącego z garażem, przylegającego do budynku gospodarczego sąsiadki. NSA ostateczne wyrokiem z 2.03.2012 uchylił decyzję z [...].06.2009 i od tego momentu ponad 3 lata nie wydano żadnej decyzji i nie podjęto żadnych czynności. Skarżący nadmienił, że jego budynek powstał w 1994 r., wówczas obowiązywało stare prawo budowlane które umożliwiało legalizację. Natomiast samowola przy budynku gospodarczym sąsiadki datowane są na 1996r., kiedy obowiązywało nowe prawo budowlane. Potwierdzeniem jest pismo Urzędu Rejonowego w [...]. z dn. [...].12.1996 , w którym znajduje zapis iż remont budynku gospodarczego polegał na "podmurowaniu ściany podłużnej, na granicy na wysokość ok. 0,50 m i podniesieniu więźby dachowej drewnianej jednospadowej, wykonaniu stropu żelbetonowego w części gospodarczej ,ocieplenie budynku styropianem i okładaniu ścian zewnętrznych sydingem. Z oględzin wynika, że inwestorka zamierza przystosować dalszą część gospodarczą na cele mieszkalne. Potwierdzeniem jest również notatka służbowa z 23.01.1998r. na podstawie wizji na polecenie Wojewody [...], w obecności Dyrektora Wydziału Nadzoru Budowlanego i Zagospodarowania Przestrzennego inż. T. S. .W notatce znajduje się informacja iż "Skarżąca dokończyła samowolnie rozpoczęty remont budynku gospodarczego znajdującego się na granicy z działką Państwa D. i R. N. stanowiącego dobudowę do budynku w/w, tym samym nie zastosowała się do ustaleń postanowienia wstrzymującego prowadzenie prac budowlanych". W zaskarżonej decyzji podaje się, że podczas oględzin w dniu [...].04.2010r. organ stwierdził, iż budynek zrealizowano jednoetapowo w 1969r. jako budynek mieszkalny. Skarżący zaznaczył, że oględziny były sporządzone po 14 latach od wizji w chwili samowolnie prowadzonych robót. Niedopuszczalne (naganne) jest – zdaniem skarżącego - nieuwzględnienie wizji w okresie wykonywania prac. Uchylono decyzję odnośnie rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego ze względu na niewyszczególnienie zakresu rozbiórki .Do tego momentu nie podjęto żadnych decyzji. Uchylono również decyzję w sprawie opłaty legalizacyjnej twierdząc, że budynek powstał w 1969 r. kiedy obowiązywało stare prawo budowlane. Lecz wszystkie prace były wykonywane po 1 stycznia 1995 r. W zaskarżonej decyzji jest informacja odnośnie decyzji ustalającej podatek od nieruchomości z datą [...].07.2000 r. K. S. załączyła decyzję ustalającą podatek od nieruchomości z dnia [...].01.2010r. Polisa ubezpieczeniowa dotyczy 1996-1997r., a więc po powstaniu konfliktu w 1994r. Książka meldunkowa o niczym nie świadczy gdyż na działce stoi budynek, w którym mieszka rodzina S.. Skarżący wskazał, że zawiadamiał prokuraturę o matactwo w dokumentach. Załączył kopię postanowienia prokuratury z dnia [...].02.2009r. i kopie odpowiedzi na skargę starosty [...] z dnia [...].05.2010r. Odpowiedź wyjaśnia różnicę w oznaczeniu. Na późniejszych mapach brak oznaczenia przeznaczenia budynku, na poprzednich budynek oznaczono jako gospodarczy. W zaskarżonej decyzji jest również zapis "P. K. S. oświadczyła, iż przedmiotowy obiekt został wybudowany w latach 60-tych ubiegłego wieku przez P. F. S.. W chwili nabycia budynku przez P. K. S. był on użytkowany jako mieszkalny." Natomiast wg. oświadczenia skarżącego budynek w poprzednich latach użytkowano jako gospodarczy (obora) dla zwierząt i jedno pomieszczenie na karmę dla zwierząt. Według skarżącego organy chcą zalegalizować zmodernizowany budynek gospodarczy w którym zamieszkuje K. S., modernizacja trwała po [...].01.1995r, a zwlekają z legalizacją budynku skarżącego, który powstał przed 1995r. Legalizacja ww. budynku utrudni legalizację budynku skarżącego jako garażu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015r. – wydaną po ponownym rozpatrzeniu odwołania R. N. – utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].06.2011r. udzielającą – trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. - pozwolenia na użytkowanie opisanego budynku mieszkalnego. Podkreślić na wstępie należy – jak zasadnie wskazał organ odwoławczy – że w rozpatrywanej sprawie zapadło szereg wyroków, w tym kluczowe dla rozstrzygnięcia wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998r. sygn. akt IV SA 1393/97 oraz z dnia 13 września 2011r., których oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania sądy orzekające ponownie są związane stosownie do art. 153 ppsa. Artykuł ten ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zaznaczyć zatem trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 listopada 1998r. IV SA 1393/97 po rozpoznaniu skarg K. S. i R. N. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997r. pozwalającej na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego R. N. ( na działce nr [...]) i zakazującej użytkowania tego pomieszczenia jako garażu: uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji. Sąd zwrócił uwagę na szczególny charakter sprawy, z uwagi na konieczność rozważenia, czy mogą istnieć zbliźniaczone ze sobą budynki na sąsiednich działkach, z których jeden wybudowano samowolnie, jako gospodarczy z garażem a drugi od wielu lat jest użytkowany faktycznie jako mieszkalny, przy braku dowodów, że został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, ewentualnie iż było pozwolenie na zmianę sposobu wykorzystania obiektu z gospodarczego na mieszkalny. Orzeczenie umożliwiające istnienie obu tych obiektów, przy zachowaniu uzasadnionych interesów osób trzecich, NSA uznał za zgodne z prawem oraz uwzględniające konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że niezakłócone użytkowanie obiektu, jako mieszkalnego, przez skarżącą zbliźniaczonego z budynkiem R. N. powoduje, iż nie może on korzystać ze swojego obiektu w sposób powodujący nadmierną uciążliwość dla nieruchomości sąsiedniej. Taka sytuacja wystąpiłaby, gdyby organ zezwolił na korzystanie z części tego obiektu jako garażu. Z tego względu Sąd stwierdził dalej, że prawidłowo w zaskarżonej decyzji znalazło się postanowienie, które należy traktować jako zezwolenie na korzystanie z tego obiektu w całości jako gospodarczy, a odmownie rozstrzygnięto jedynie wniosek R. N. o zezwolenie na korzystanie z części obiektu jako garażu. W tym stanie rzeczy NSA oddalił skargę R. N. i uwzględnił skargę K. S. i uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na twierdzenia skarżącej, iż obiekt skarżącego opiera się na użytkowanym przez nią jako mieszkalny budynku powodując w nim uszkodzenia i na brak wyjaśnienia w pełni stanu faktycznego zgodnie z art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 81 kpa. Ocena prawna wyrażona w powołanym wyżej wyroku została uwzględniona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014r. II OSK 2524/12 zapadłym uprzednio w niniejszej sprawie, ze wskazaniem m.in. na konieczność uwzględnienia szerszego jej kontekstu. Sąd przesądził przy tym, że ze względu na różny przedmiot spraw, w niniejszej sprawie organy i sądy nie były związane oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt VII SA/Wa 65/07. Sąd uchylając uprzednio wydaną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011r. wyrokiem z dnia 31 lipca 2014r. sygn. akt VII Sa/Wa 914/14, uwzględniając z ww. wyrok z 13 marca 2014r. zaznaczył, że sprawa toczy się od 1996 r., przeprowadzono kilka oględzin, zatem organ dysponuje szeregiem ustaleń, jak i wytycznymi sądów administracyjnych zawartymi w wydanych w sprawie niniejszej i sprawie budynku zlokalizowanego na działce sąsiedniej wyrokach. Dysponuje więc materiałem, który powinien zostać oceniony pod kątem prawnym. Jest więc możliwe dokonanie oceny tego materiału pod względem prawnym, po uzupełnieniu materiału sprawy o brakującą dokumentację, przez organ II instancji. Dalej Sąd podkreślił, że organ odwoławczy zakwestionował decyzję organu I instancji ze względu na to, że odmiennie, niż wynika to z wcześniejszych ustaleń, ocenił budynek skarżącej – jako wybudowany jednoetapowo. Organ II instancji stwierdził tylko, że stanowi to zaprzeczenie dotychczasowych ustaleń i faktów, ale nie wskazał z jakimi ustaleniami i faktami się nie zgadza się i na jakiej podstawie. Uchylenie decyzji I instancji powinno zatem być poparte odmienną oceną sprawy ze wskazaniem konkretnych okoliczności na poparcie tego stanowiska. W decyzji organu odwoławczego tego zabrakło. Sąd dopuścił możliwość wydania ponownie decyzji kasatoryjnej, jednak po analizie materiału i podaniu zakresu dodatkowego postępowania, wskazując jednocześnie na konieczność przesądzenia jakich okoliczności faktycznych nie wyjaśniono. Za zasadne Sąd uznał odniesienie się przez organ odwoławczy zwłaszcza do okoliczności związanych z kwestią dokumentów przedstawionych przez K. S. wskazujących na mieszkalne użytkowanie ww. budynku. Sąd podkreślił ponownie, że budynek gospodarczy przekształcony na mieszkalny powiązany jest wspólną ścianą graniczną z budynkiem R. N.. Ten ostatni obiekt został wybudowany samowolnie jako gospodarczy z garażem, a budynek K. S. zbudowany jako gospodarczy (na którą okoliczność brakuje jednak materiałów sprawy pochodzących z akt administracyjnych - zostały dołączone jako załącznik odwołania) i od wielu lat jest użytkowany faktycznie jako mieszkalny, przy braku dowodów na to, że został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, ewentualnie iż było pozwolenie na zmianę sposobu wykorzystania obiektu z gospodarczego na mieszkalny. Dalej wskazał na ocenę prawną zwartą w wyrokach II OSK 1317/10 i IV SA 1397/97. Zdaniem Sądu orzekającego ponownie organ odwoławczy zastosował się do ww. oceny prawnej. Przede wszystkim organ odwoławczy - zwracając się do stosownych urzędów, w tym do Archiwum Państwowego – ustalił, że nie istnieje zarówno dokumentacja dotycząca pozwolenia na budowę jak i zmianę sposobu użytkowania spornego obiektu, poza tym, że K. S. w dniu [...] maja 2009r. zgłosiła remont dachu, co wskazuje, że powstał on w warunkach samowoli budowlanej. Co do daty jego powstania, w sytuacji braku przeciwdowodu, organ prawidłowo oparł się na oświadczeniu K. S., złożonym do protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2010r., że budynek powstał w 1969 r. Dla prawidłowości zastosowania trybu legalizacyjnego nie ma również znaczenia fakt prowadzenia rozbudowy tego budynku w kolejnych latach, to jest jak podnosił skarżący, po 1995r. Natomiast odnośnie charakteru obiektu, w aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy, zarówno świadczący o gospodarczym (notatka służbowa z 23.01.1998r., pismo z dnia 23.12. 1996r.) jak i mieszkalnym jego użytkowaniu. Niemniej, w toku trwającego od 1996r. postępowania K. S. konsekwentnie podnosiła, że sporny budynek od początku miał charakter mieszkalny. Na powyższe wskazują również ustalenia poczynione w postępowaniu zakończonym decyzjami Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. z dnia [...] grudnia 1996r. i decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1997r., stanowiącymi przedmiot kontroli NSA w wyroku z dnia 4 listopada 1998r., którymi zobowiązano uczestniczkę powstępowania do przedstawienia projektu dotyczącego budynku mieszkalno – gospodarczego. Dla zastosowania trybu, o którym mowa w art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974r. organ zobowiązany był w pierwszej kolejności wykluczyć istnienie przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974r. Jako prawidłowe należy ocenić ustalenia poczynione w tym zakresie, zarówno co do stanowiska prezentowanego w przytoczonym orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazującym na konieczności uwzględnienia przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie orzekania przez organ, jak i wynikającej z zaświadczenia wydanego w dniu [...] sierpnia 2010r. przez Urząd Miasta [...] zgodności spornej inwestycji z uchwałą Rady Miasta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2006r. (Dz.Urz. Woj. [...]. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. poz. [...]) Sporny obiekt nie powoduje przy tym niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, jak i nie pogarsza warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Odnośnie spełnienia ostatniego z kryteriów ponownie należy powołać treść wyroku NSA z dnia 4 listopada 1998r. IV SA 1393/97, w którym wskazano, że niezakłócone użytkowanie obiektu, jako mieszkalnego, przez skarżącą (K. S.) zbliźniaczonego z budynkiem R. N. powoduje, iż nie może on korzystać ze swojego obiektu w sposób powodujący nadmierną uciążliwość dla nieruchomości sąsiedniej. Taka sytuacja wystąpiłaby, gdyby organ zezwolił na korzystanie z części tego obiektu jako garażu. Z tego względu Sąd stwierdził dalej, że prawidłowo w zaskarżonej decyzji znalazło się postanowienie, które należy traktować jako zezwolenie na korzystanie z tego obiektu w całości jako gospodarczy, a odmownie rozstrzygnięto jedynie wniosek R. N. o zezwolenie na korzystanie z części obiektu jako garażu. Zasadnie w konsekwencji zaznaczył organ II instancji, że wobec stanowiska przedstawionego w powyższym wyroku organy w postepowaniu dotyczącym budynku skarżącego winny umożliwić legalizację budynku gospodarczego z wyłączeniem możliwości użytkowania, jako budynku garażowego. Skoro według niekwestionowanych ustaleń organów, nie było podstaw do wydania odnośnie spornego obiektu decyzji, o której mowa w art. 40 Prawa budowlanego z 1974r., to zasadnie decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. organ powiatowy udzielił, na podstawie art. 42 ust. 3 cyt. ustawy pozwolenia na użytkowanie ww. budynku mieszkalnego, kończąc w ten sposób postępowanie legalizacyjne. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi co do niepodjęcia żadnej decyzji, ani żadnych czynności administracyjnych w stosunku do budynku gospodarczego skarżącego wyjaśnić trzeba, że – ze względu na odrębny przedmiot postepowania pozostawały one poza kontrolą Sądu w rozpatrywanej sprawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ppsa, skargę oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 250 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. – w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2015.1081)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło