VII SA/Wa 1587/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) maja 2011 r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. F. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt VII SA/Wa 1587 /11 Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia (...) lutego 2011r., nr (...), nakazał J. F. rozbiórkę budynku znajdującego się między zachodnią ścianą budynku warsztatowego, a murem usytuowanym bezpośrednio przy granicy z działką nr (...) na działce przy ul. (...) w M. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania wskazując, że jego wcześniejsze rozstrzygniecie, gdzie nakaz rozbiórki został skierowany wobec M. F. (decyzja z dnia (...) czerwca 2010r., nr (...)) zostało uchylone decyzją (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr (...) z dnia (...) sierpnia 2010r. W tym miejscu wskazać należy, że w tej decyzji organ stopnia wojewódzkiego powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2007r., sygn. akt II OSK 522/06 stwierdził, że w pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obiektu budowlanego jest obciążony inwestor mający tytuł prawny do obiektu, dopiero w drugiej właściciel lub sprawujący trwały zarząd. Tym zdaje się być J. F. Ponadto, w opinii organu wojewódzkiego nie ustalono daty samowoli, co wpływa na poprawność zastosowanych przepisów. Organ pierwszej instancji wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę ustalił, że w warunkach samowoli budowlanej w 1986r. dokonano budowy wiaty przylegającej do murowanego ogrodzenia działki. J. F. był właścicielem działki, na której została zlokalizowana i jej inwestorem. Obecny stan na gruncie wskazuje na dokonanie częściowej rozbiórki starej wiaty i jej rozbudowy w kierunku wschodnim do działki o nr ew. (...). Roboty te zostały wykonane (zeznania światków, zdjęcia satelitarne) w 2005r. Tym samym, zastosowanie mają aktualnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowlane, w tym art. 48 przewidujący możliwość legalizacji samowoli. Legalizacja nie jest jednak możliwa. Przedmiotowa rozbudowa narusza § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002 r. -obowiązujący obecnie plan miejscowy nie przewiduje sytuowania budynków w granicy. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżoną decyzją z dnia (...) maja 2011r., nr (...), po rozpatrzeniu odwołania J. F. utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji i w pełni zaakceptował brak możliwości legalizacji inwestycji w okolicznościach niniejszej sprawy. Ponadto, stwierdził, że oświadczenia G. C. i S. P. wskazują datę inwestycji na lata 80 - te XX wieku, ale nie zostały one złożone, po pouczeniu o odpowiedzialności karnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł J. F., dochodząc uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 15, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. wobec zaniechania własnej oceny materiału dowodowego w sprawie, nierozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania w szczególności skierowanie nakazu rozbiórki obiektu faktycznie do części budynku warsztatowego wobec trwałego z nim związania. Ponadto, naruszenie art. 77 § 1, 83 § 3, 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nieuprawnione pominiecie zeznań świadka G. C. i S. P., podających datę budowy na lata 80 – te XX wieku, naruszenie art. 48 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędne jego zastosowanie do obiektu, który został wykonany przed wejściem życie ustawy Prawo budowlane z dniem 1 stycznia 1995r. W uzasadnieniu skargi zarzucono brak omówienia zeznań, którym nie dano wiary. Wskazano, że brak pouczenia o odpowiedzialności karnej, nie może przekreślać waloru dowodowego oświadczeń świadków - organ mógł ich przesłuchać z takim pouczeniem. Stwierdzono, że organ mimo ustalenia, że obecnie istniejący obiekt stanowi rozbudowę wcześniej istniejącego, objął nakazem rozbiórki całość, czyli nakaz choćby w części oparto na błędnej podstawie prawnej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie odpowiadają prawu. Rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu było poddanie ocenie, pod względem zgodności z prawem, zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd podziela zarzuty skarżącego, w zakresie naruszenia zasad postępowania administracyjnego w sprawie, w szczególności art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. W toku niniejszego postępowania, prawidłowo ustalono tylko adresata decyzji rozbiórkowej. Kwestia zasadności samego nakazu rozbiórki nie została jednak prawidłowo wyjaśniona. Zebranie materiału dowodowego wiąże się z dokonaniem jego szczegółowej analizy, tego zabrakło w decyzjach obu instancji. Nie wystarczy wskazać, którym dowodom daje się wiarę, należy także omówić, które ocenia za niewiarygodne, ową niewiarygodność należy uzasadnić. Nie jest tak, że oświadczenia osób, które nie zostały przesłuchane z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za złożenie zeznań fałszywych są niewiarygodne, li tylko z tego powodu. W sytuacji, kiedy gro świadków złożyło zeznania po ww. pouczeniu, a organ wiązał z tym wagę dowodu, nie było przeszkód, żeby składający oświadczenia, zostali przesłuchani także w tej formie. W ocenie Sądu, w sprawie nadal nie ustalono przebiegu procesu inwestycyjnego i reżimu prawnego, któremu ta inwestycja podlega. Organ wskazuje, że stan obecny obiektu powstał w wyniku rozbudowy wcześniej istniejącego obiektu, zatem należy ustalić, w jakim zakresie pozostał obiekt pierwotny, pod rządem jakich przepisów był wznoszony, czy legalnie, czy też w warunkach samowoli budowlanej. Może okazać się bowiem, że na gruncie istnieją dwa połączone że sobą obiekty, które podlegają innemu traktowaniu w świetle przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutu skargi o trwałym połączeniu obiektu wzniesionego w warunkach samowoli z obiektem budynku warsztatowego, stwierdzić należy, że w tym zakresie brak jest ustaleń organu. Okoliczność ta może mieć w sprawie znaczenie, gdy zważyć na to, że na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) organ nadzoru architektoniczno ­ budowlanego nie może orzekać o nakazaniu rozbiórki części obiektu budowlanego, stanowiącego dobudowę do budynku, wybudowanej bez wymaganego zezwolenia na budowę, jeżeli budowa dobudowanej części podjęta została po częściowej rozbiórce budynku i połączona z nim trwale w taki sposób, że ewentualna jej rozbiórka wymagałaby jednocześnie nakazania doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 1996 r., sygn. akt II SA/Wr 236/96). Należy jednak podkreślić, że ewidentna samodzielność obiektu dobudowanego do starego budynku nie powinna stanowić trudności określenia zakresu rozbiórki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 172/10 z dnia 27 stycznia 2011r., LEX nr 785826). Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane organ nakazuje rozbiórkę, jeżeli budowa nie narusza przepisów techniczno budowlanych zatem m.in. warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Kwestią istotną jest jednak w/g stanu na jaką datę. Nie można przyjąć, jak zdaje się uznały to organy obu instancji, że legalizacja samowoli budowlanej na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego nakazuje zbadanie przez organy nadzoru budowlanego zgodności budowy z przepisami technicznymi obowiązującymi w dacie wydawania przez organ decyzji. Zgodność inwestycji z przepisami technicznymi może dotyczyć jedynie przepisów obowiązujących w dacie wykonywania samowoli budowlanej. Inwestor realizując nawet samowolnie obiekt budowlany nie mógł przy budowie przestrzegać nieistniejących wówczas przepisów techniczno-budowlanych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 872/07 z dnia 14 sierpnia 2007r., LEX nr 374691). Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002r.), w szczególności § 12 były wielokrotnie nowelizowane. Rozważenie określonych w nim warunków, na datę samowoli może prowadzić np. do dopuszczenia sytuowania obiektu w granicy, gdy nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2 tego przepisu, ze względu na rozmiary działki. Także kwestia zgodności z planem, powinna odnosić się do planu obowiązującego w dacie samowoli, chyba, że aktualnie obowiązujący jest dla inwestora korzystniejszy. Organ rozpoznając sprawę ponownie, będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu. Rozważy uzupełnienie i formę uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Oceni przebieg procesu inwestycyjnego związanego z przedmiotowym budynkiem, legalność inwestycji bądź jej etapów, zastosowanie właściwych przepisów z rozważeniem możliwości legalizacji inwestycji. Rozstrzygniecie organ poprze wnikliwym uzasadnieniem spełniającym kryteria przepisu art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.).