VII SA/Wa 163/16
WyrokWSA w Warszawie2017-10-10
Skład orzekający: Tomasz Stawecki, Joanna Gierak-Podsiadły, Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma prawo wydać decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku i zakazującą jego użytkowania, jeśli skarżący twierdzą, że usterki zostały już usunięte?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonanie obowiązków nałożonych decyzją organu nadzoru budowlanego nie wpływa na zasadność jej wydania. Istotne jest ustalenie, czy istniała podstawa prawna i faktyczna do wydania takiej decyzji w momencie jej wydawania, a nie czy obowiązki zostały później wykonane. Organ miał prawo wydać decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości i zakazującą użytkowania obiektu, jeśli stwierdził zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa mienia.Stan faktyczny
Skarżący E. S. i K. S. zaskarżyli decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która utrzymała w mocy decyzję PINB nakazującą usunięcie nieprawidłowości w budynku usługowo-hotelowym i zakazującą jego użytkowania z powodu zagrożenia bezpieczeństwa. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Prawa budowlanego i k.p.a., w tym brak wyłączenia organu z postępowania oraz błędne uznanie istnienia zagrożenia, twierdząc, że usterki zostały już usunięte. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi E. S. i K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych i zakazu użytkowania budynku oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej przez E. S. i K. S. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję PINB dla m. [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], nakazującą -na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej: Prawo budowlane)- E. S. i K. S. – współwłaścicielkom budynku usługowo - hotelowego - restauracji "[...]", położonego przy ul. [...] w [...] usunięcie - w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna - nieprawidłowości stwierdzonych w stanie technicznym tego budynku (poprzez wykonanie prac w tej decyzji wskazanych), oraz zakazującą użytkowania tego obiektu z uwagi na występujące zagrożenie bezpieczeństwa jego użytkowników i pracowników, której to nadano z uwagi na powyższe rygor natychmiastowej wykonalności.
Orzeczenie to zostało wydane po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez E. S. i K. S., reprezentowane przez adw. M. W., od ww. decyzji PINB dla m. [...] z dnia [...] lipca 2015 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [...] WINB podał, iż przedmiotowym postępowaniem administracyjnym - wszczętym przez PINB dla m. [...] z urzędu - objęty jest stan techniczny budynku usługowo – hotelowego - restauracji "[...]", położonego przy ul. [...] w [...]. Postępowanie I instancji zostało zakończone przez organ powiatowy decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 61 ustawy Prawo budowlane, którą nakazano współwłaścicielkom budynku usługowo – hotelowego -restauracji "[...]", położonego przy ul. [...] w [...] usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w stanie technicznym tego budynku poprzez: wykonanie barierki przy pochylni zewnętrznej przy schodach znajdujących się przed wejściem głównym do budynku; podwyższenie balustrady wzdłuż tarasu do wymaganej wysokości 1,10 m; naprawienie instalacji gazowej przy przejściu w ścianie budynku; naprawienie rynny od strony ul. [...]; zabezpieczenie luźno wiszących przewodów elektrycznych przy elewacji od strony ul. [...]; naprawienie płyt balkonowych; naprawienie kratki odwodnienia liniowego na długości ok. 1,00 m; naprawienie okładziny kamiennej schodów przy wejściu głównym do budynku; wykonanie barierki o wysokości 1,10 m w miejscu umieszczenia rzeźb oraz zakazano użytkowania tego obiektu z uwagi na występujące zagrożenie bezpieczeństwa jego użytkowników i pracowników. W sentencji tej decyzji organ powiatowy określił, że obowiązki nałożone w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości należy wykonać w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a ponadto nadał tej decyzji na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego.
W treści tej decyzji organ powiatowy powołał się na ustalenia faktyczne, jakich dokonał podczas zewnętrznych oględzin budynku przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2015 r. Ustalenia te zostały zawarte w sporządzonym na powyższą okoliczność protokole nr [...]. Ponadto organ powiatowy wskazał, iż część budynku, obejmująca pierwsze i drugie piętro została przyjęta do użytkowania decyzją Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...] września 2002 r., natomiast od 2002 r. prowadzone są samowolne roboty budowlane polegające na rozbudowie i nadbudowie tego obiektu. Zaznaczył przy tym, iż sprawa dotycząca samowolnych robót budowlanych związanych z rozbudową i nadbudową budynku jest objęta odrębnym postępowaniem administracyjnym. Z treści zaskarżonej decyzji wynika ponadto, że oględziny w dniach [...] czerwca 2015 r. i [...] czerwca 2015 r. odbyły się w asyście służby Policji. Organ powiatowy oprócz wyszczególnienia zaobserwowanych w trakcie zewnętrznych oględzin budynku nieprawidłowości w jego stanie technicznym stwierdził, że stanowią one zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści protokołu nr [...]. W zaskarżonej decyzji podkreślone zostało, że oględzin budynku od zewnątrz dokonali pracownicy PINB dla m. [...], posiadający stosowne uprawnienia budowlane, z wieloletnim doświadczeniem zawodowym, którzy są w stanie samodzielnie ocenić, że stan techniczny budynku może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia z uwagi na brak barierek przy pochylni, skorodowane stopnie schodowe, niezabezpieczone przyłącze gazowe, luźno wiszące i niezabezpieczone przewody elektryczne, niezakończone roboty budowlane (pozostawione szalunki). Ponadto organ powiatowy powołał się na pismo Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2015, z którego wynika, iż w dniu [...] lutego 2015 r. przeprowadzono czynności kontrolno-rozpoznawcze w budynku gastronomiczno-hotelowym położonym przy ul. [...] w [...] i stwierdzono, że nie zrealizowano dotychczas egzekwowanych obowiązków w zakresie zapewnienia właściwych długości dojścia ewakuacyjnego oraz braku wyposażenia klatki schodowej w urządzenia do usuwania dymu lub zabezpieczające przed zadymianiem, w związku z czym podjęto dalsze czynności egzekucyjne w tym zakresie. Dodatkowo na podstawie uzyskanych ze strony internetowej www.mwr.com.pl informacji organ powiatowy ustalił, że w przedmiotowym budynku mieści się hotel, restauracja, sala bankietowa i sale szkoleniowe, zaś właściciel budynku pomimo, że posiada pozwolenie na użytkowanie wyłącznie dwóch pięter - oferuje organizację i obsługę: imprez firmowych i szkoleń, spotkań i negocjacji handlowych, spotkań towarzyskich i integracyjnych (2 sale konferencyjne dla do 100 widzów, do 60 miejsc dla szkoleń, sala dla VIP-ów na 12 miejsc), w budynku ponadto organizowane są bankiety, wesela, komunie, konsolacje. W ocenie PINB dla m. [...] - przy tak szerokim zakresie prowadzonej działalności - stan techniczny budynku usługowo - hotelowego - restauracji "[...]" powinien być odpowiedni, zaś sam obiekt winien być poddawany przeglądom rocznym w zakresie konstrukcji, instalacji gazowej i wentylacyjnej. Organ powiatowy wskazał przy tym, iż właściciele budynku nie przedłożyli wymaganych dokumentów, świadczących o dokonywaniu przeglądów technicznych na bieżąco, pomimo skutecznego wezwania. W oparciu o własne ustalenia i pozyskane informacje organ powiatowy stanął na stanowisku, iż ww. budynek może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia, a w szczególności stwarzać realne zagrożenie dla pracowników oraz osób postronnych.
Dalej, organ odwoławczy wyjaśnił, iż przepis art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane określa przypadki, w których organ nadzoru budowlanego powinien nakazać właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego, w formie decyzji administracyjnej, doprowadzenie niewłaściwie użytkowanego obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego. Decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w ust. 1 pkt 1-4 tego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Ponadto zgodnie z ust. 2 art. 66, organ administracyjny w razie stwierdzenia stanów, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, może zakazać użytkowania obiektu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Zauważył, iż ustawodawca, określając przesłanki, których wystąpienie uzasadnia ingerencję organu nadzoru budowlanego, zastosował zwroty niedookreślone [nieostre]. Ma to ten skutek, że organ orzekający w danej sprawie, analizując i oceniając, czy dana przesłanka znajduje zastosowanie w konkretnym przypadku, ma pewien zakres swobody. Odnosi się to zwłaszcza do przesłanek dotyczących możliwości zagrożenia nieodpowiednim stanem technicznym, czy też nieodpowiednim sposobem użytkowania dobrom chronionym tym przepisem [tj. życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska]. Kwestia nieodpowiedniego stanu technicznego będzie zazwyczaj wynikiem technicznego zużycia obiektu budowlanego, do którego dochodzi w miarę upływu czasu, a niekiedy nieodpowiedniego użytkowania, a także braku dbałości o obiekt, nieprzeprowadzania okresowych obowiązkowych kontroli lub koniecznych napraw. Stan ten może być także wynikiem naruszenia przepisów techniczno-budowlanych. Przesłanka ta zatem pozostaje w sferze sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Może się też wiązać z użytkowaniem obiektu budowlanego niezgodnie z jego przeznaczeniem. Z treści pkt 1 ust. 1 art. 66 Prawa budowlanego wynika, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska niezależnie od tego, czy jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Kwestia zagrożeń dla życia, zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska wynikająca z nieodpowiedniego użytkowania jest regulowana pkt 2 ust. 1 art. 66, przesłanka dotycząca zaś tylko nieodpowiedniego stanu technicznego, bez powiązania z dobrami podlegającymi szczególnej ochronie, jest regulowana w pkt 3 ust. 1 art. 66, a więc tak sformułowanym, że nie wiąże się z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. W świetle powyższego należy przyjąć, iż przesłanka z pkt 1 ust. 1 art. 66 ustawy Prawo budowlane obejmuje sytuacje, w których obiekt budowlany mimo, że jest użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem, jego stan techniczny też jest odpowiedni w tym sensie, iż nie doszło do jego pogorszenia w miarę upływu czasu w związku z długoletnim użytkowaniem, jednakże faktycznie zachodzą okoliczności, mające związek z tym obiektem budowlanym, wskazujące na możliwość zagrożenia przez ten obiekt wymienionym w tym przepisie dobrom chronionym.
Powyższe, jak wskazał dalej [...] WINB, zostało należycie wykazane przez organ powiatowy w treści zaskarżonej decyzji nr [...]. Ponadto organ powiatowy w decyzji tej wyznaczył jako graniczny sześciomiesięczny termin do wykonania w pełni nałożonych obowiązków mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym ww. obiektu, zakazując przy tym użytkowania tego obiektu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, nadając jednocześnie decyzji tej na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, czyli dóbr chronionych przepisem art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Podkreślił przy tym, że rygor natychmiastowej wykonalności dotyczy zakresu prac naprawczych zmierzających do usunięcia nieprawidłowości, a zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zakaz użytkowania obiektu budowlanego lub jego części podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy samej ustawy.
Organ odwoławczy wskazał, że w związku z informacjami uzyskanymi w toku postępowania odwoławczego od pełnomocnika skarżących odnośnie wykonania obowiązków nałożonych nieostateczną decyzją pierwszoinstancyjną nr [...], zlecił PINB dla m. [...] przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dokonanie oględzin przedmiotowego budynku w celu zweryfikowania powyższych informacji pod kątem, czy są zgodne z rzeczywistością. Ze stanowiącego odpowiedź na postanowienie zlecające [...] WINB nr [...], pisma PINB dla m. [...] z dnia [...] października 2015 r. wynika, że obowiązki określone w decyzji nr [...] nie zostały wykonane w całości. W treści przekazanego przez organ powiatowy protokołu oględzin nr [...] z dnia [...] października 2015 r. nie potwierdzono, aby nałożone obowiązki w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie, zagrażającym dobrom chronionym w pkt 1 ust. 1 art. 66 ustawy Prawo budowlane zostały rzeczywiście w pełni wykonane.
Podsumowując [...] WINB stwierdził, że w ramach przeprowadzonego postępowania odwoławczego nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji. Podał przy tym, że zarzuty podniesione przez pełnomocnika skarżących w odwołaniu dotyczą przede wszystkim innej sprawy administracyjnej, a mianowicie sprawy inwestycji budowlanej polegającej na samowolnej rozbudowie i nadbudowie istniejącego budynku, znajdującego się na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Sprawa ta natomiast została załatwiona przez organ powiatowy decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją [...] WINB nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. A zatem kwestie podniesione przez pełnomocnika skarżących w pkt 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 odwołania nie mogą zostać uwzględnione w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego, bowiem w istocie nie odnoszą się one do rozpatrywanej sprawy związanej ze stanem technicznym przyjętej do użytkowania części obiektu, lecz dotyczą odrębnego postępowania administracyjnego. Jednocześnie jako bezzasadny organ ocenił zarzut sformułowany w pkt 18 odwołania.
W skardze do Sądu na ww. decyzję [...] WINB z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], skarżące zarzuciły:
-naruszenie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i art. 108 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowym budynku występuje zagrożenie bezpieczeństwa użytkowników i pracowników, co uzasadnia zakazanie skarżącym użytkowania tego budynku, podczas gdy w rzeczywistości stwierdzone przez organ I instancji rzekome nieprawidłowości są błędne i w najmniejszym stopniu nie powodują, iż obiekt zagraża życiu lub zdrowiu ludzi. Brak usterek, które w najmniejszym stopniu nie zagrażają życiu lub zdrowiu ludzi, został potwierdzony przez mgr. inż. K. R., który w dniu [...] sierpnia 2015 r. sporządził protokół odbioru usunięcia nieprawidłowości wskazanych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] numer [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Organ II instancji nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które z obowiązków wskazanych w ww. decyzji PINB nie zostały rzekomo wykonane. Powołano się przy tym na treść protokołu oględzin przeprowadzonych przez PINB w dniu [...] października 2015 r. (które nie mogły się odbyć, ponieważ pełnomocnik skarżących został o terminie tych oględzin zawiadomiony w dniu [...] października 2015 r. i co za tym idzie strona została pozbawiona możliwości czynnego udziału w powyższym etapie przedmiotowego postępowania administracyjnego), całkowicie pomijając konkluzje wynikające z oględzin przeprowadzonych z udziałem pełnomocnika skarżących w dniu [...] listopada 2015 r. (pełnomocnik skarżących został należycie powiadomiony dopiero o oględzinach zaplanowanych na dzień [...] listopada 2015 r., co pozwoliło skarżącym na realizację przysługujących im uprawnień i wzięcie, za pośrednictwem pełnomocnika, udziału w tych oględzinach), zgodnie z którymi usterki wskazane przez organ I instancji zostały w pełni usunięte i nie występują, a zatem odpadła podstawa, w oparciu o którą PINB wydał decyzję zakazującą użytkowania przedmiotowego obiektu. Powyższe uchybienia organu lI instancji doprowadziły również do naruszenia art. 6, 7 i 8, 9, 77 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z rażącym naruszeniem zasad praworządności, prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, jak również zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli;
-naruszenie art. 24 § 3 k.p.a., poprzez zaaprobowanie przez organ II instancji stanowiska organu I instancji polegającego na wydaniu decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. przez A. K. pełniącego funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...], który winien zostać wyłączony od udziału w przedmiotowym postępowaniu z powodu zaistnienia uzasadnionych, istotnych okoliczności, wywołujących wątpliwości co do ich bezstronności w niniejszej sprawie, polegających m. in. na tym, że:
A. K. skierował do Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], oczywiście bezzasadną i zawierającą nieprawdziwe informacje, skargę na działanie adwokata M. W. jako pełnomocnika strony w ww. postępowaniu, czym naruszył jego dobra osobiste, jak również pomówił go o takie postępowanie, które może narazić go na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania zawodu adwokata, co w konsekwencji doprowadziło do powstania bezpośredniego sporu pomiędzy pełnomocnikiem strony a A. K. i stanowi podstawę do wyłączenia A. K. pełniącego funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] i wszystkich pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla m. [...], od udziału w przedmiotowym postępowaniu;
A. K. udzielał w toku niniejszego postępowania szeregu wypowiedzi prasowych, w których w sposób jednoznaczny wyraził swój negatywny stosunek do skarżących, stwierdzając m. in., że "miał to być jednopiętrowy pawilon, który na początku dekady dziwnym trafem dostał pozwolenie na użytkowanie". "Na miejscu moja inspektorka zastała tylko kilku robotników, którzy mówili po rosyjsku". "Po naszej poprzedniej decyzji był już tylko krok do rozbiórki tej samowoli. Jestem gotów wydać kolejną" - artykuł pt. "Samowola w królestwie kiczu" opublikowany w dniu 27 lipca 2009 r. w dzienniku Gazeta Wyborcza [...];
-naruszenie art. 26 § 1 k.p.a., poprzez niewyznaczenie innego organu (innego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego) do prowadzenia przedmiotowej sprawy, z uwagi na fakt, iż w związku z istnieniem uzasadnionych, istotnych okoliczności, wywołujących wątpliwości co do bezstronności A. K. pełniącego funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...], podlegli mu pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla m. [...] również podlegają wyłączeniu od udziału w niniejszej sprawie.
Podnosząc powyższe skarżące, reprezentowane przez adw. M. W., wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd stwierdza jednocześnie, że zarzuty i argumenty skargi nie ujawniły wad tego rodzaju, które skutkować winny co najmniej uchyleniem tego orzeczenia.
W skardze jako najdalej idące podniesiono zarzuty dotyczący braku wyłączenia organu i podległych mu pracowników, wskazując na naruszenie w sprawie art. 24, art. 25 oraz art. 26 k.p.a.
Odnosząc się do tej kwestii Sąd zauważa, że zgodnie z art. 25 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od spraw dotyczących interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 (tj. małżeństwa, pokrewieństwa, powinowactwa, przysposobienia opieki lub kurateli) oraz 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. W orzecznictwie przyjmuje się, że wyłączenie organu prowadzi zawsze do zmiany właściwości miejscowej (art. 21 k.p.a.), dlatego jest dopuszczalne tylko w sytuacjach ściśle odpowiadających przyczynom wyłączenia określonym w art. 25 k.p.a., który zawiera regulację modyfikującą przepisy o właściwości miejscowej organów administracji. Wyłączenie organu od załatwienia sprawy z przyczyny niewymienionej w art. 25 k.p.a., a następnie wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez inny organ oznaczałoby wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2345/10).
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w badanym przypadku nie została spełniona żadna z przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 25 § 1 k.p.a., a stanowisko to nie zostało w żaden sposób podważone przez skarżące.
Sąd nie podziela także zarzutu skargi dotyczącego niewyłączenia PINB jako pracownika organu. W tym względzie w skardze powołano art. 24 § 3 k.p.a. wskazując na okoliczności, które podważają istnienie bezstronności osoby piastującej funkcję organu.
W tej sytuacji należało rozważyć, czy wskazana przez skarżące podstawa prawna wyłączenia odnosząca się przecież do pracownika organu, może mieć zastosowanie do osoby będącej piastunem organu. W tym względzie skład orzekający podziela w całości linię orzeczniczą prezentowaną w orzeczeniu NSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1186/12 oraz w innych przywołanych niżej wyrokach, zgodnie z którą przepisy art. 24 k.p.a. odnoszą się tylko do pracownika organu, nie mają natomiast zastosowana do osoby piastującej funkcję monokratycznego organu. W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że mimo szerokiego zakresu omawianego pojęcia nie można uznać, by zwrot "pracownik organu" w znaczeniu, o jakim mowa w art. 24 k.p.a., obejmował także osobę będącą personalną obsadą organu. Piastun organu nie działa w sprawie jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem, gdy przepis prawa podjęcie określonego działania pozostawia uznaniu organu administracji publicznej). Kompetencje przypisane przez ustawodawcę konkretnemu organowi nie mogą być bez wyraźnej podstawy prawnej przeniesione na inny organ. Zatem osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej - co do zasady - nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu. Z uwagi na swą ustrojową i procesową pozycję piastun funkcji monokratycznego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu (wyrok NSA z dnia 23 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2401/11, uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09 i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt SK 3/11 OTK-A 2011/10/113, Dz. U z 2011 r., Nr 272, poz. 1613, a także: A. Wróbel w :M. Jaśkowska. A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", 2012 r.). Jak zauważył NSA, przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można stosować tylko, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy jej jako osoby fizycznej dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego.
Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że instytucja wyłączenia pracownika i instytucja wyłączenia organu to dwie odrębne regulacje proceduralne i istnieje konieczność ich rozróżnienia, mając na uwadze zarówno podstawy wyłączenia jak też skutki takiego wyłączenia. Jak podkreślono w przywołanym wyżej wyroku NSA wykładnia i stosowanie omawianych regulacji nie może prowadzić do zatarcia różnicy między tymi odrębnymi regulacjami proceduralnymi. W rezultacie - co trafnie wskazał NSA - strona postępowania nie może żądać wyłączenia organu (podobnie i osoby pełniącej funkcję organu) z innych przyczyn niż wymienione w art. 25 k.p.a., nawet jeżeli zdaniem strony mogą zachodzić wątpliwości co do bezstronności organu. Wyjątek w tym zakresie - o czym była już mowa - dotyczy tylko sytuacji, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania. Powyższe rozwiązanie nie pozbawia jednak strony prawa do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Instytucja wyłączenia jest bowiem tylko jednym z gwarantów realizacji takiego uprawnienia. Droga procesu administracyjnego jest uzupełniona drogą do sądu, na której jednostka ma prawo do rozpoznania przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd sporu pomiędzy nią a organem administracji publicznej o zgodność z prawem zaskarżonego działania (decyzji administracyjnej), w tym braku obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy.
Przedstawione wyżej stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Podobny pogląd prezentowany jest również w orzeczeniach NSA i WSA z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2401/11; z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 612/12; z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 851/13; z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 895/12; z dnia 9 maja 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3045/13, z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 987/13, z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2370/11.
W konsekwencji uznać należy, że skoro przepis art. 24 k.p.a. nie ma zastosowania do wyłączenia osoby piastującej funkcję monokratycznego organu, to nie miał on również zastosowania w niniejszej sprawie. Podniesiony w tym względzie w skardze zarzut, jest więc także niezasadny.
W ocenie Sądu, za niezasadny należało uznać również zarzut skargi dotyczy zastosowania w sprawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego oraz utrzymania w mocy -decyzją zaskarżoną- orzeczenia organu I instancji wydanego w oparciu o ten przepis, w sytuacji gdy w toku postępowania, usterki wskazane przez organ I instancji zostały usunięte (co zdaniem skarżących oznacza, że odpadła podstawa do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązków i zakazującej użytkowania obiektu).
I tak, w kontekście wskazanego zarzutu zważyć trzeba, iż podstawę materialnoprawną decyzji wydanych w sprawie stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Prawa budowlanego. Stosownie do treści ww. przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Zgodnie z art. 66 ust. 2 zd. 1, w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Zważyć przy tym należy, iż możliwość nałożenia obowiązków, o jakich mowa w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego powiązana jest z nieprawidłowościami, powstałymi w trakcie użytkowania budynku, na skutek upływu czasu, czy też wystąpienia innego czynnika, który przyczynia się do pogorszenia stanu technicznego, czy estetycznego budynku. Obowiązek wykonania robót budowlanych ma przy tym jedynie charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zasięg zależy od zakresu/charakteru stwierdzonych nieprawidłowości. Rozstrzygnięcie organu wydane w omawianym trybie, powinno więc uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego i estetycznego przez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Nadto, z istoty działań podejmowanych w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wynika, że zmierzają one do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu odpowiadającego wymogom bezpieczeństwa, a także normom technicznym i estetycznym, a nie służą likwidacji stanu niezgodności z prawem. Obowiązkiem zatem organu prowadzącego postępowanie w oparciu o ten przepis jest ustalenie jedynie, czy istnieje któraś z przesłanek w nim wymienionych uzasadniających interwencję organu nadzoru budowlanego. Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że ma on zastosowanie do przypadków szczególnego zaniedbania obowiązków ze strony właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w odniesieniu do jego stanu technicznego. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, czy obiekt ten został zrealizowany w oparciu o pozwolenie na budowę (zgłoszenie) i zgodnie z jego postanowieniami.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia ww. art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, poprzez ich zastosowanie.
Wykazano bowiem konieczność ingerencji organu poprzez wydanie decyzji nakazującej, w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Podczas zewnętrznych oględzin budynku przeprowadzonych m. in. w dniu [...] czerwca 2015 r. poczyniono ustalenia (zawarte następnie w sporządzonym na powyższą okoliczność protokole nr [...]), wskazujące na szereg nieprawidłowości w jego stanie technicznym. Jednocześnie stwierdzono, że stanowią one zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Ocena ta nie budzi wątpliwości Sądu co do jej prawidłowości, albowiem stan techniczny budynku może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia z uwagi na: brak barierek przy pochylni, skorodowane stopnie schodowe, niezabezpieczone przyłącze gazowe, luźno wiszące i niezabezpieczone przewody elektryczne, niezakończone roboty budowlane (pozostawione szalunki), a takowe stwierdzono w tym przypadku. Sąd dostrzega przy tym, iż decyzje wydane w sprawie spełniają wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.; w sposób wyczerpujący przedstawiają stan sprawy, w tym poczynione ustalenia stanowiące o konieczności wydania decyzji w I instancji na podstawie cyt. powyżej art. 66 ust. 1 pkt 1. W decyzjach tych opisano każdą ze stwierdzonych usterek (czy dostrzeżone uszkodzenie), poprzez zarówno jej umiejscowienie jak i wskazanie na rodzaj nieprawidłowości. Sąd zauważa jednocześnie, że w sprawie właściwie nie ma sporu co do tego, iż ww. nieprawidłowości w stanie budynku miały miejsce. Skarżące wskazują jedynie na to, że stwierdzone nieprawidłowości (które to wyszczególniono w decyzji I instancji), zostały naprawione (v. protokół odbioru usunięcia nieprawidłowości z dnia [...] sierpnia 2015 r., sporządzony przez mgr inż. K. R., złożony przez strony na etapie postępowania odwoławczego). Okoliczność ta, nie mogła jednak wpłynąć na prawidłowość wydanych w sprawie decyzji. Wykonanie obowiązków na skutek przystąpienia do realizacji decyzji I instancji (której nadano rygor natychmiastowej wykonalności) nie oznacza bowiem, że ich nałożenie było niezasadne, czy też, że postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Sprawa niniejsza nie polegała bowiem na ustaleniu, czy doszło do zrealizowania decyzji nakazującej, ale na wyjaśnieniu, czy zachodziła podstawa prawna i faktyczna do wydania takowej decyzji nakazującej. Zatem, wszelkie kwestie dotyczące wykonania ww. aktu (w tym: sposobu prowadzenia postępowania uzupełniającego na etapie postępowania odwoławczego celem zweryfikowania twierdzeń strony w tym zakresie), nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
W konsekwencji, Sąd stwierdza również, że wobec poczynionych w toku postępowania ustaleń dotyczących stanu technicznego przedmiotowego obiektu, wskazujących na istnienie potencjalnego zagrożenia wartości określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1, organ mógł, w oparciu o art. 66 ust. 2 ww.ustawy, zakazać jego użytkowania do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło