VII SA/Wa 1763/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania P. Sp. z o.o. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Spółka wskazała, że złożenie wniosku wynika z braku środków finansowych, "Spółka w chwili obecnej nie wykonuje sprzedaży i nie posiada środków do prowadzenia działalności". Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. wnioskodawca został wezwany do nadesłania: wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, odpisu sprawozdania finansowego za 2014 r., odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres ostatnich 6 miesięcy. W odpowiedzi na ww. wezwanie w piśmie z 6 grudnia 2015 r. Spółka wskazała, że nie posiada żadnych kont bankowych, "gdyż Sanepid wydał decyzję o zakazie handlu w związku z tym zostały zamknięte". Podniosła, że sprawozdania finansowe dostępne są w biurze rachunkowym, a na ich wydanie Spółka musiałaby czekać 14 dni. W piśmie wskazano też, że Spółka nie posiada odpisów deklaracji podatku od towarów i usług, "gdyż od około 11 miesięcy nie ma żadnej sprzedaży". W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, ponieważ nie wykazała ona w sposób przekonujący i wiarygodny, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. Wskazać trzeba, że w złożonym wniosku P. Sp. z o.o. podała jedynie wysokość kapitału zakładowego (5000 zł), nie wskazała natomiast wartości środków trwałych, ani wartości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy. Uzasadniając wniosek Spółka oświadczyła, że "w chwili obecnej nie wykonuje sprzedaży i nie posiada środków do prowadzenia działalności". Pismem z dnia 25 listopada 2015 r., na podstawie art. 255 ustawy, wnioskodawca został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni: wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, odpisu sprawozdania finansowego za 2014 r., odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres ostatnich 6 miesięcy. Zauważyć trzeba, że P. Sp. z o.o. nie nadesłała żadnego z żądanych dokumentów. Odnośnie wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych oświadczyła jedynie, że zlikwidowała konta bankowe, nie nadesłała jednak żadnych dokumentów na potwierdzenie tej okoliczności. Odnosząc się do żądania nadesłania odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres ostatnich 6 miesięcy Spółka oświadczyła, że nie posiada odpisów deklaracji, bowiem "od około 11 miesięcy nie ma żadnej sprzedaży". Zauważyć wobec tego trzeba, że oświadczenie to budzi wątpliwości w świetle przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, które nie przewidują zwolnienia od obowiązku składania deklaracji VAT w przypadku braku sprzedaży – w takich sytuacjach podatnik składa deklaracje "zerowe". Wyjątek od obowiązku składania deklaracji dotyczy podatników, którzy zawiesili wykonywanie działalności gospodarczej (art. 99 ust. 7a ustawy), natomiast strona skarżąca działalności nie zawiesiła. Trudno również uznać za przekonujące i usprawiedliwiające fakt niewykonania wezwania z dnia 25 listopada 2015 r. w zakresie dotyczącym nadesłania odpisu sprawozdania finansowego Spółki za 2014 rok twierdzenie, jakoby wnioskodawca na wydanie znajdującego się w biurze rachunkowym sprawozdania musiał czekać 14 dni. Warto też zauważyć, że Spółka nie wnosiła np. o przedłużenie terminu na nadesłanie odpisu sprawozdania, nie nadesłała też tego dokumentu w terminie późniejszym. W ocenie referendarza sądowego wniosek P. Sp. z o.o. nie zasługuje na uwzględnienie, strona skarżąca nie wykazała bowiem, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby ją do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Wprawdzie według oświadczenia zawartego we wniosku P. Sp. z o.o. obecnie nie prowadzi sprzedaży i nie posiada środków na prowadzenie działalności, jednakże nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy jedynie w oparciu o niczym nieudokumentowane twierdzenia strony. Strona skarżąca pomimo wezwania zawartego w piśmie z dnia 25 listopada 2015 r. nie nadesłała natomiast żadnego z żądanych dokumentów, co nie pozwala na dokonanie oceny jej rzeczywistej kondycji finansowej. Podkreślenia wymaga, że strona postępowania wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać w sposób przekonujący i wiarygodny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Strona powinna zatem poprzez rzetelne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów udowodnić, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Należy też zauważyć, że w przypadku, gdy sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej lub budzi wątpliwości, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).