VII SA/Wa 1815/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. wniosku J. W. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1815/14 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1815/14 odmawiającego J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. W. (dalej jako "skarżąca"), przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 października 2014 r. Sąd wskazał, że z informacji przedstawionych przez skarżącą wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodu z tytułu emerytury w łącznej kwocie: 3.086,15 zł. Majątek skarżącej obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany z 1947-1948, dwie działki na wsi o łącznej pow. 0,35 ha. Skarżąca zaznaczyła, że na jej miesięczne wydatki składają się opłaty w kwocie: czynsz 584,80 zł, telefon 190,27 zł, energia elektryczna 28,39 zł, leki 275,94 zł, koszenie trawy 190 zł, usługi pocztowe 44,40 zł, opłaty bankowe 22,03 zł, koszty podróży na rozprawę 46 zł, życie, środki czystości, drobne artykuły odzieżowe oraz kosmetyki 1350 zł, transport na wieś zbytecznych mebli z załadunkiem i rozładunkiem 220 zł, spłata długu u sąsiadki 200 zł, leki dla córki 260 zł. Wskazała też na zadłużenie z tytułu kredytu na kwotę 1412,15 zł oraz na dług wobec adwokata w wysokości 3000 zł. Dodała, że musi wspomagać rodzinę. Skarżąca podniosła ponadto, że wraz z mężem są osobami schorowanymi i zmuszeni są wynajmować do cięższych prac fizycznych osoby trzecie. Wskazała też, że ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przesyłkami pocztowymi, rozmowami telefonicznymi i zakupami materiałów piśmienniczych, zakupem literatury prawnej. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej uznano, że jest ona w stanie z uzyskiwanych dochodów zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego. Przy piśmie z dnia 12 października 2015 r. skarżąca nadesłała kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, zaznaczając, że wniosek obejmuje częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 16 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę zarówno okoliczności faktycznych, jakie stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wniosek skarżącej z dnia 12 października 2015 r. złożony na formularzu PPF, należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 30 października 2014 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana jej sytuacji majątkowej, która przemawiałaby za zmianą prawomocnego postanowienia z dnia 30 października 2014 r. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie przywołała okoliczności pozwalających stwierdzić, że jej sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżącej w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych. Z kolejnego wniosku PPF z dnia 12 października 2015 r. wynika, że skarżąca nadal prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z emerytury w łącznej kwocie: 3.560,01 zł. Majątek skarżącej obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2 o wartości około 150.000 zł, dom drewniany z 1947-1948 r. (o wartości około 7.000 zł), dwie działki na wsi o łącznej pow. 0,35 ha i wartości około 3.000 zł. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku podała, że jej sytuacja od maja tego roku uległa znacznemu pogorszeniu ze względu na przebyty w dniu 30 kwietnia 2015 r. zawał mięśnia sercowego oraz wykrycie kolejnych schorzeń. Podniosła, że wielość spraw sądowych doprowadziła skarżącą i jej rodzinę do niemożności zgromadzenia jakichkolwiek oszczędności. Podała, że są z mężem osobami schorowanymi (II grupa inwalidzka). Dodała, że od wielu lat nie inwestują w żadne zakupy, np. mebli, sprzętu domowego, odzieży czy remont. Nie uczestniczą w życiu kulturalnym i nie korzystają z wczasów i sanatorium. Skarżąca wskazała, że na jej miesięczne wydatki składają się opłaty za mieszkanie w kwocie: 556,41 zł, telefon: 34,50 zł, energię elektryczną: 50,90 zł, lekarstwa: 536,00 zł, życie, środki czystości i drobne artykuły odzieżowe: 1.250 zł, usługi prawne: 600 zł, zdjęcia do dowodu osobistego: 30 zł, usługi pocztowe: 17,15 zł, opłaty bankowe: 11,68 zł, spłata kredyty: 457,74 zł. Skarżąca podała, że łączna kwota wydatków wynosi: 3.544,38 zł. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd stwierdził, że aktualnie miesięczne dochody skarżącej i jej męża kształtują się nawet na wyższym poziomie niż wykazywany w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć również należy, że wydatki skarżącej obejmujące w szczególności: czynsz, opłaty za media, lekarstwa, życie, środki czystości i odzież nie uległy znacznej zmianie. Skarżąca w miesięcznych wydatkach wynoszących 3.544,38 zł, jest w stanie wygospodarować kwotę 600 zł na usługi prawne i spłatę kredytu w kwocie 457,74 zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wydatki skarżącej i jej męża kształtują się na podobnym poziomie jak w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, co świadczy o stabilnej sytuacji finansowej skarżącej i jej męża i dowodzi tego, że posiadają płynność finansową i spłacają systematycznie zaciągnięte zobowiązania, a także regulują należne opłaty. Zauważyć również należy, że stan posiadania strony pozostał bez zmian. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności świadczą to o tym, że skarżąca nie wykazała, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja materialna skarżącej i jej męża zmieniła się na niekorzyść, co przemawiałoby za zmianą prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 30 października 2014 r. Jednocześnie Sąd dostrzega, że skarżąca wprawdzie zainicjowała wiele postępowań sądowych jednak przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się spraw przed sądem, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącej. Identycznie podkreśla się w orzecznictwie sądowym. Tytułem przykładu należy przywołać następujące tezy: "wielość spraw inicjowana przez skarżącego czy problemy zdrowotne nie mogą stanowić podstawy przyznania prawa pomocy" (postanowienie NSA w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r., II OZ 395/13, LEX nr 1457717); "przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego" (postanowienie NSA w Warszawie z dnia 3 października 2012 r., II GZ 341/12, LEX nr 1270155). Analogiczne stanowisko przyjął też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 marca 2013 r. I OZ 159/13 rozpoznając zażalenie J. W. na odmowę przyznania jej prawa pomocy. Warto też wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., II OZ 561/14, LEX nr 1470078 zauważył, że "obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe". Zatem należało uznać, że w sprawie skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 30 października 2014 r. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.