VII SA/Wa 1826/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Tomasz Janeczko, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, ze zm.- dalej prd) i art. 104 § 1 k.p.a. - odmówił zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów samochodowych marki: M. nr rej. [...], M., nr rej. [...], [...], nr rej. [...] [...], nr rej. [...], [...] [...], nr rej. [...] Organ wskazał, że Stowarzyszenie [...] w K. zwróciło się o wydanie zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym siedmiu ww. pojazdów. Stowarzyszenie wskazało, że jest podmiotem leczniczym, który w trakcie zabezpieczeń medycznych oraz transportów sanitarnych musi być w gotowości do udzielenia pierwszej pomocy i przetransportowania pacjenta do najbliższego oddziału ratunkowego. Podczas wieloletniej działalności karetki Stowarzyszenia brały udział w wielu zabezpieczeniach, w większości imprez masowych. Stowarzyszenie zostało wpisane do rejestru jednostek współpracujących z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne. Ponadto w zaleceniach pokontrolnych Wojewody [...] z [...] października 2018 r. wskazano, że do uzyskania właściwej decyzji zezwalającej, bezwzględnie nakazuje się zaprzestanie używania sygnalizacji zezwalającej na uprzywilejowanie w ruchu drogowym samochodu, przez ambulanse będące na wyposażeniu podmiotu. Strona przedstawiła kilka kart medycznych czynności ratunkowych podczas zabezpieczeń medycznych, w tym dwie karty z okresu listopad 2018 - styczeń 2019 r. Zaznaczyła, że zabezpieczenia medyczne odbywają się głównie latem. Stowarzyszenie w 2018 r. nie brało udziału w działaniach w związku z wpisem do Rejestru Jednostek Współpracujących z systemem Państwowego Ratownictwa Medycznego. Poinformowało, że jego działalność nastawiona jest na zlecenia zabezpieczeń medycznych, w tym imprez masowych, co spełnia przesłanki do uprzywilejowania pojazdów. Strona wycofała wniosek w stosunku do dwóch pojazdów. Organ wskazał, że art. 53 prd stanowi o wyjątkach od ogólnych zasad poruszania się po drogach. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 12 ww. ustawy zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych może zostać udzielone jedynie jednostkom, których pojazdy, proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym, są używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Zgodnie z linią orzecznictwa dotyczy to stałego i bezpośredniego wykorzystywania pojazdów, a nie hipotetycznych sytuacji, które mogą wystąpić w przyszłości. Pojazdy proponowane do uprzywilejowania wykorzystywane są do zabezpieczania medycznego imprez masowych. Nie ma zatem przesłanek do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdu. Z dokumentów nie wynika, że pojazdy wykorzystywane są stale w akcjach bezpośredniego ratowania życia lub zdrowia ludzkiego. Sama strona podała, że zabezpieczenia imprez masowych odbywają się przede wszystkim w okresie letnim. Organ wskazał, że wnioskodawca od kilku lat wykonywał usługi zabezpieczenia medycznego bez zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów. Do świadczenia takich usług nie są zatem konieczne pojazdy uprzywilejowane. Materiał dowodowy nie potwierdza też informacji, że "wszelkie działania podejmowane przez Stowarzyszenie są związane z wpisem wnioskodawcy do Rejestru Jednostek Współpracujących z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne". W piśmie z 5 marca 2019 r. zaznaczono, że w 2018 r. strona nie uczestniczyła w działaniach bezpośredniego ratowania życia lub zdrowia ludzkiego w związku z wpisem do ww. Rejestru. Organ dodał, iż wyposażenie pojazdów stanowić może tylko dodatkowy argument za uprzywilejowaniem, choć decyduje ich rzeczywisty udział w bezpośrednim ratowaniu życia lub zdrowia ludzkiego. Odwołanie się do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 6 lutego 2012 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących zabezpieczenia pod względem medycznym imprezy masowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 181), organ uznał za niewystarczające. Ustawodawca bowiem nie stwierdził, że do zapewnienia opisanych usług konieczne jest posiadanie pojazdów uprzywilejowanych. Po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia o ponowne rozpatrzenie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...], na mocy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2019 r. podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ dodał, że strona przedstawiła umowę z 9 maja 2019 r. zawartą z Uniwersytetem E. w K. na wykonanie zabezpieczenia medycznego Miasteczka Festiwalowego od 16 maja 2019 do 18 maja 2019 r. W dniu podpisania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (20 maja 2019 r.) była już zrealizowana i dotyczyła zabezpieczenia medycznego a nie udziału w akcjach związanych z bezpośrednim ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Skargę na ww. decyzję złożyło Stowarzyszenie Malta Służba Medyczna zarzucając naruszenie:: 1. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, dowolność działania organu i brak wyważenia pomiędzy interesem społecznym a uzasadnionym interesem obywateli; 2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcie, że jedynym argumentem wnioskodawcy za uprzywilejowaniem w ruchu drogowym pojazdów jest uczestnictwo w zabezpieczeniach medycznych imprez masowych, podczas gdy wskazał on i uzasadnił, że pojazdy wykorzystywane są w akcjach związanych bezpośrednio z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego; 3. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 53 ust. 1 pkt 12 prd poprzez błędne przyjęcie, że nie ma podstaw do wydania decyzji zezwalającej na uprzywilejowanie w ruchu drogowym przedmiotowych pojazdów. Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia i wskazanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy tj. udzielenia zezwolenia na uprzywilejowanie, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości. Następnie wskazało, że spełnia przesłanki do uzyskania zezwolenia. Powołując się na orzecznictwo zaznaczyło, że możliwość wydania zezwolenia dotyczy jedynie przypadków bezpośrednich, faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego Podkreśliła, że jako podmiot leczniczy w ramach swojej działalności wykonuje zarówno zabezpieczenia medyczne, jak i transporty sanitarne. Z tego względu proponowane do uprzywilejowania pojazdy nie tylko hipotetycznie mogą być wykorzystywane w akcjach bezpośredniego ratowania życia lub zdrowia ludzkiego, ale już teraz są stale wykorzystywane w takich akcjach. Powyższe potwierdza tak dokumentacja, jak i umowa z 9 maja 2019 r. z Uniwersytetem Ekonomicznym w K. na wykonanie zabezpieczenia medycznego Miasteczka Festiwalowego w ramach XIX edycji Festiwalu N. w K. Nie można więc zgodzić się z organem, że umowa nie może wpłynąć na zmianę stanowiska, bowiem została zawarta na czas oznaczony i że została zrealizowana. Przedstawione umowy potwierdzają, że pojazdy są wykorzystywane do zabezpieczeń medycznych licznych wydarzeń kulturalnych i sportowych. Na tego typu imprezach niejednokrotnie konieczne jest podjęcie decyzji o natychmiastowym transporcie do szpitala ze względu na stan zagrażający życiu. Do najczęstszych przypadków należą padaczki, zatrucia środkami psychoaktywnymi/narkotykami, urazy głowy, urazy kostno-stawowe, utrata przytomności, nagłe stany związane z układem krążenia lub układem oddechowym. Uprzywilejowanie pojazdów jest więc niezbędne nie tylko z uwagi na interes Stowarzyszenia, ale również interes publiczny. Organ błędnie nadto uznał, że wnioskodawca nie wykonuje transportów sanitarnych. Załączone zlecenia na transporty sanitarne są tworzone indywidualnie dla każdego pacjenta i potwierdzają przekazanie pacjenta na SOR lub Izbę Przyjęć. Transporty pacjentów do szpitala ze względu na stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego odbywa się także z miejsca publicznego lub imprezy masowej. Podkreślono, że organ błędnie zdefiniował i uwzględnił interes społeczny. Interes społeczny przemawia za tym, by Stowarzyszenie posiadało zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdów w ruchu drogowym. Stowarzyszenie zaznaczyło, że wykonuje też działania np. związane z powodzią w K., czy nocnym poszukiwaniem 2,5 letniego chłopca w W. Podczas takich działań zostały rozdysponowane karetki do pomocy, natomiast w okresach, gdy takie działania nie są podejmowane, Stowarzyszenie szkoli się do nich m.in. biorąc udział w manewrach, w których biorą udział inne jednostki współpracujące w PRM (przykładem mogą być Manewry Poszukiwawczo-Ratownicze "[...]" czy Manewry Poszukiwawczo-Ratownicze z aspektem gaśniczym P. 2017). W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, obowiązującymi w dacie jego wydania. W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 53 ust. 1 pkt 12 p.r.d., zgodnie z którym zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych może zostać udzielone jedynie jednostkom, których pojazdy proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym, są używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Przepis ten przewiduje zatem wyjątek od ogólnych zasad wyrażonych w Prawie o ruchu drogowym, a to oznacza, że powinien być interpretowany w sposób ścisły, jako szczególne odstępstwo od ogólnych reguł obowiązujących wszystkich uczestników ruchu drogowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie podkreśla się, że art. 53 ust. 1 pkt 12 p.r.d. przyznaje ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych ograniczoną swobodę podejmowania decyzji w przedmiocie udzielenia zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym. Art. 53 ust. 1.p.r.d. zawiera bowiem zamknięty katalog podmiotów, których pojazdy mogą być uznane za uprzywilejowane. Obejmuje to jednostki ochrony przeciwpożarowej, zespoły ratownictwa medycznego, Policji, a także inne służby oraz podmioty wykonujące funkcje publiczne (art. 53 ust. 1 pkt 1-11 p.r.d.). W punkcie 12 ww. przepisu ustawodawca przewidział, że uprzywilejowanie w ruchu drogowym może dotyczyć również pojazdu samochodowego jednostki nie wymienionej w pkt 1-11, jeśli pojazd taki jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. W takim przypadku, wymagane jest zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych, a więc indywidualna, odnosząca się do konkretnego podmiotu i warunków jego funkcjonowania decyzja . Wykładnia systemowa oraz funkcjonalna powyższych przepisów wskazuje zatem, że art. 53 ust. 1 pkt 12 p.r.d. ma charakter ścisły. Pozwala wprawdzie na przyznanie statusu pojazdu uprzywilejowanego należącego do jednostek nie wymienionych w punktach, ale 1-11, ale wyłącznie pod warunkiem udzielenia zgody przez organ administracji i tylko w przypadku, gdy pojazd "jest używany w związku z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego". Z tej przyczyny zgoda na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym nie podlegających przepisom o ratownictwie medycznym ani pozostałym przepisom art. 53 ust. 1 u.p.r.d., uzależniona jest od spełnienia ww. przesłanki. Powyższe oznacza, że organ wprawdzie działa w ramach uznania administracyjnego, ale nie dysponuje swobodą w rozstrzyganiu o przyznaniu omawianego uprawnienia. Treść powoływanego przepisu wyraźnie wskazuje, że przesłanką udzielenia zgody jest faktyczne, aktualne, a nie potencjalne używanie pojazdu we wskazanym celu. Kluczowa w takim przypadku jest analiza rzeczywistych okoliczności faktycznych. Minister ma obowiązek przy tym wziąć pod uwagę liczbę występujących obecnie wielu podmiotów, które z mocy ustawy upoważnione są do posługiwania się pojazdami uprzywilejowanymi. Oznacza to, że ma obowiązek uwzględnić liczbę pojazdów korzystających z uprzywilejowania, natężenie ruchu na danym obszarze, stan ciągów komunikacyjnych itp. (zob: wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1738/17). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że wykorzystywanie pojazdów w akcjach związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego musi mieć charakter stały i bezpośredni oraz nie może dotyczyć sytuacji potencjalnego zagrożenia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2652/11 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1207/08, z 4 lipca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 804/2008 oraz z 26 marca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 85/2008, wyrok z 19 marca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 131/2007). Podkreśla się również jednolicie, że każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływałoby na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak również ograniczałoby możliwość właściwego korzystania z uprzywilejowania tym pojazdom, które obligatoryjnie są do tego przewidziane (zob. wyrok NSA z 24 maja 1999 r., sygn. akt II SA 547/99, oraz wyrok NSA z 15 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 91/08). Rację ma zatem organ wskazując, że przy rozpatrywaniu wniosku o uprzywilejowanie pojazdów musi mieć na uwadze, aby udzielając zezwoleń nie doprowadzić do zbyt dużego zwiększenia liczby pojazdów uprzywilejowanych na drogach. Oczywiste jest bowiem, że zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych może nie tylko negatywnie wpływać na bezpieczeństwo ruchu drogowego, ale także pogarszać skuteczność takiego uprzywilejowania, która jest zachowania dopóty, dopóki liczba pojazdów tego rodzaju jest ograniczona do niezbędnego minimum. Bezsporne w rozpatrywanej sprawie są ustalenia, dokonane – co wymaga podkreślenia - na podstawie materiału dowodowego przedstawionego przez Stowarzyszenie, z których wynika, że jest ono podmiotem leczniczym, którego karetki brały udział zabezpieczeniach m.in. imprez masowych. Stowarzyszenie jest wpisane do rejestru jednostek współpracujących z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne. Niemniej do akt strona złożyła wyłącznie kilka kart medycznych czynności ratunkowych podczas zabezpieczeń medycznych, w tym dwie od listopada 2018 do stycznia 2019 r. Sama strona wskazała, że zabezpieczenia medyczne odbywają się głównie w miesiącach letnich oraz podała, że w 2018 r. nie brała udziału w działaniach w związku z wpisem do Rejestru Jednostek Współpracujących z systemem Państwowego Ratownictwa Medycznego (pismo z dnia 5 marca 2019 r.). Na etapie postępowania odwoławczego strona dołączyła umowę z 9 maja 2019 r., którą zawarła z Uniwersytetem E. w K. w celu wykonania zabezpieczenia medycznego Miasteczka Festiwalowego na czas określony tj. od 16 maja 2019 do 18 maja 2019 r. Z podejmowanych przez Stowarzyszenie czynności wynika zatem jednoznacznie, że wymienione we wniosku pojazdy wykorzystywane są do zabezpieczania medycznego imprez, w tym imprez masowych, a nie udziału w akcjach związanych z bezpośrednim ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Ponadto, czynności te nie mają przymiotu stałości, skoro podejmowane są okresowo, czy sezonowo. Są to również działania o charakterze wyłącznie ewentualnym, które mogą dopiero wystąpić w nieokreślonej przyszłości. Słusznie ponadto zauważył organ, że Stowarzyszenie od kilku lat świadczyło usługi zabezpieczenia medycznego nie dysponując pojazdami uprzywilejowanymi w ruchu drogowym. Do świadczenia takich usług nie są zatem niezbędne pojazdy uprzywilejowane. Tym samym, jako prawidłowe należało ocenić rozstrzygnięcie Ministra odmawiające wydania zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów samochodowych wyszczególnionych we wniosku Stowarzyszenia. Z podanych przyczyn również pozostałe zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.