VII SA/Wa 1892/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: odmówić T. B. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. T. B. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, iż skarżący posiada mieszkanie w W. przy ul. [...] o powierzchni 35,96 m2 o wartości ok. 287.680 zł, ponadto razem z żoną posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] o powierzchni 61 m2 o wartości ok. 488.000 zł. Żona skarżącego posiada także nieruchomość rolną o powierzchni 3,53 ha. Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem. Oświadczył, że jedynym dochodem trzyosobowego gospodarstwa domowego jest kwota 2720 zł brutto, na którą składa się renta skarżącego i dochody z najmu mieszkania. Podniósł, że syn pracuje dorywczo i wszystkie środki wydaje na swoje potrzeby, obecnie poszukuje pracy. Do wydatków zaliczył: czynsz za mieszkanie przy ul. [...] – 694 zł, czynsz za mieszkanie przy ul. [...] – 594 zł, wydatki na leki – ok. 200 zł, opłaty za gaz – ok. 35 zł, za telefon – 150 zł, za prąd – ok. 260 zł, internet i telewizję – 68 zł, wydatki na odzież, obuwie, środki czystości – ok. 100 zł. Pismem z dnia 14 października 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez m.in.: - nadesłanie ostatniego odcinka renty otrzymywanej przez skarżącego, - nadesłanie kserokopii umowy najmu mieszkania, - wskazanie, czy żona skarżącego podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp.; jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu, - wskazanie, czy żona skarżącego uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak - w jakiej wysokości, - wskazanie, czy żona skarżącego uzyskuje dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego, jeśli tak, w jakiej wysokości, - podanie wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez syna z prac dorywczych. W odpowiedzi na ww. wezwanie T. B. w piśmie z dnia 4 listopada 2014 r. (data nadania pisma) wskazał, że nie posiada odcinka renty, bowiem otrzymuje rentę na konto. Oświadczył, że 23 października 2014 r. otrzymał rentę w kwocie 1175,17 zł. Wskazał, że żona nie pracuje, zajmuje się domem, nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego, w 2014 roku otrzymała dopłatę do nieruchomości rolnej w wysokości 2627,50 zł. Oświadczył, że nie wie, jakie syn ma dochody, syn jest na swoim utrzymaniu. W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Mając na uwadze powołany przepis oraz okoliczności wynikające ze złożonego wniosku stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania T. B. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zauważyć trzeba, że T. B. w złożonym wniosku jako osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał żonę oraz syna, wspomniał o podejmowanych przez syna pracach dorywczych, przy czym oświadczył, że jedynym dochodem trzyosobowego gospodarstwa domowego jest kwota 2720 zł brutto, na którą składa się renta skarżącego i dochody z najmu mieszkania. W odpowiedzi na zawarte w piśmie z dnia 14 października 2014 r. wezwanie do wskazania wysokości dochodów syna uzyskiwanych z tytułu prac dorywczych skarżący oświadczył jednak, że syn jest na swoim utrzymaniu, a on nie zna wysokości jego dochodów. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy nie można ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku, lecz należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony składającej wniosek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597). Skarżący, pomimo skierowanego do niego wezwania z dnia 14 października 2014 r., nie wskazał wysokości dochodów uzyskiwanych przez syna, co nie pozwala na uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wprawdzie w odpowiedzi na ww. wezwanie, skarżący oświadczył, że syn pozostaje na swoim utrzymaniu, to jednak należy zwrócić uwagę na treść wniosku z dnia 6 października 2014 r. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że jedynym dochodem "trzyosobowego gospodarstwa domowego" jest kwota 2720 zł brutto, na którą składa się renta skarżącego i dochody z najmu mieszkania, oświadczył, że: "na życie pozostaje ok. 618,44 zł, czyli ok. 20,00 zł dziennie na trzy osoby po opłaceniu stałych kosztów utrzymania". Z treści formularza wynikało zatem, że syn pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym. Udzielone przez skarżącego informacje nie mogą być zatem postrzegane jako spójne i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. Podkreślić natomiast trzeba, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać w sposób wiarygodny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Jednocześnie należy stwierdzić, że nawet gdyby syn skarżącego prowadził odrębne gospodarstwo domowe, pozostawał na własnym utrzymaniu, również brak byłoby podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 87 w związku z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 788) rodzice i dzieci mają obowiązek wzajemnego wspierania się i dostarczania środków utrzymania. Mając na uwadze powołane okoliczności uznać należy, że T. B. nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).