VII SA/Wa 1893/19

WyrokWSA w Warszawie2020-02-19

Skład orzekający: Renata Nawrot, Wojciech Sawczuk, Tomasz Stawecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę, wydana z naruszeniem prawa (brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane), może zostać stwierdzona jako nieważna po upływie ponad 20 lat od jej wydania, pomimo że naruszenie to nie miało charakteru rażącego, a inwestycja miała charakter celu publicznego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że chociaż decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana z naruszeniem prawa (brak prawa do dysponowania nieruchomością), to nie można jej stwierdzić jako nieważnej po upływie ponad 20 lat. Kluczowe znaczenie miały zasada pewności obrotu prawnego, charakter inwestycji jako celu publicznego oraz brak rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego.
Stan faktyczny
H. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1998 r. udzielającej pozwolenia na budowę sieci wodociągowej, argumentując, że inwestycja przebiegała przez jej działkę, a inwestor nie posiadał prawa do dysponowania tą nieruchomością. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylił decyzję Wojewody i stwierdził naruszenie prawa, ale odmówił stwierdzenia nieważności decyzji pierwotnej z uwagi na upływ 10-letniego okresu. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant specjalista Monika Gąsińska - Goc, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2019 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB, organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096ze zm., dalej kpa) po rozpatrzeniu odwołania H.K., od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2019 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i stwierdził, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w [...] została wydana z naruszeniem prawa, lecz odmówił stwierdzenia jej nieważności w tej części z uwagi na upływ dziesięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r., znak: [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę - sieć wodociągowa wraz z przyłączami w miejscowości [...] i [...]. dla Inwestora - Gminy [...]. W dniu [...] listopada 2018 r. H. K. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności części powyższej decyzji. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2019 r. Nr [...], na podstawie art. 157 § 1 i § 2 oraz art. 158 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności części decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r., w części dotyczącej działki nr ew. [...] w miejscowości [...]. Uzasadniając decyzję, Wojewoda podał, że akta sprawy wskazują, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę - sieć wodociągowa wraz z przyłączami w miejscowości [...] i [...] Gm. [...], w części dotyczącej działki nr ew. [...] w miejscowości [...], nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad prawnych przewidzianych art. 156 § 1 kpa Odnosząc się do zarzutów podanych we wniosku o stwierdzenie nieważności, wyjaśnił, że w aktach postępowania znajduje się lista potwierdzająca odebranie zaskarżonej decyzji przez strony postępowania i pod pozycją 118 listy znajduje się H. K., zaś potwierdzenie odbioru decyzji w dacie [...] lutego 1998 r., zostało opatrzone jej własnoręcznym podpisem. Zaznaczył również, że przez 20 lat wnioskodawczyni nie kwestionowała prawa Inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz przebiegu trasy projektowanego wodociągu. Stwierdził także, iż brak zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Odwołując się od decyzji Wojewody [...], wnioskodawczyni zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Rozpoznając odwołanie GINB, wydał powołaną na wstępie decyzję. W pierwszej kolejności Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego omówił nadzwyczajny charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia podkreślając, że stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia może dojść wyłącznie w przypadku bezsprzecznego stwierdzenia istnienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 kpa. GINB wyjaśnił, że sporne przedsięwzięcie zalicza się do inwestycji liniowych. W świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 364/05, dotyczącego inwestycji liniowych, jeżeli postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte na żądanie strony (art. 157 § 2 kpa), to zakres wszczęcia tego postępowania musi odpowiadać interesowi prawnemu wnioskodawcy (art. 28 kpa), czyli decyzja wydana w tym postępowaniu może dotyczyć kwestionowanej decyzji tylko w tej części, w której odnosi się ona do interesu prawnego składającego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Wobec powyższego GINB wskazał, że wnioskodawczyni H. K. - posiada interes prawny w kwestionowaniu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], w odniesieniu do działki nr ewid. [...], której jest właścicielką, co potwierdza wypis z Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], VI Wydział Ksiąg Wieczystych. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, z dokumentacji projektowej wynika, że sporna inwestycja przebiega przez działkę skarżącej nr ewid. [...] i w dacie wydania kontrolowanej decyzji o pozwoleniu na budowę, właścicielem działki nr ewid. [...] była H. K.. GINB wskazał, że w aktach organu stopnia podstawowego brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, że inwestor posiadał prawo do dysponowania działką inwestycyjną nr ewid. [...]. We wskazanych aktach znajduje się oświadczenie H. K. z [...] grudnia 1997 r., dotyczące zezwolenia na przeprowadzenie odcinka sieci wodociągowej przez działkę nr ewid. [...] w [...], to jednak w dacie wydania kontrolowanej decyzji właścicielem działki nr ewid. [...] była H. K.. Tym samym organ odwoławczy przyznał, że H. K.nie mógł wyrazić prawnie skutecznej zgody na realizację spornej inwestycji na działce nr ewid. [...], gdyż nie posiadał tytułu prawnego do ww. nieruchomości. Zatem w ocenie organu odwoławczego, w aktach sprawy brak było dokumentu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że H.K.był uprawniony do wyrażenia zgody, w imieniu swojej żony H. K., na realizację spornej inwestycji na działce nr ewid. [...]. W tej sytuacji zdaniem GINB decyzja Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., znak; [...] w części dotyczącej działki nr ewid. [...] została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z dyspozycją art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - wg stanu prawnego na dzień wydania kontrolowanej decyzji, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem organu odwoławczego oceniając skutki wskazanego wyżej naruszenia nie można pominąć kwestii, iż od dnia wydania kontrolowanej decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], upłynęło ponad 20 lat. W ocenie GINB stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia po upływie ponad 20 lat jego funkcjonowania w obrocie prawnym, pozostawałoby w opozycji do fundamentalnej zasady pewności obrotu, która powinna być tym silniej respektowana, im dłuższa jest w danej sferze życia perspektywa czasowa podejmowanych działań, oraz naruszałaby elementarne poczucie sprawiedliwości. Oceniając skutki społeczno-gospodarcze kontrolowanej decyzji, GINB stwierdził, iż inwestycje liniowe korzystają z pewnego uprzywilejowania z uwagi na ich charakter, służą bowiem realizacji interesów i zabezpieczeniu potrzeb - takich jak dostęp do wody - szerszej grupy podmiotów, takiej jak np. osiedle bądź cała miejscowość. W ocenie GINB, w analizowanej sprawie, naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, nie wywołuje skutków społeczno-gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania w państwie prawa. Dodał ponadto, że jak wynika z akt sprawy inwestor uzyskał decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lipca 1997 r., ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu inwestycji polegającej na budowie sieci wodociągowej o długości około 5,3 km przyłącza z rur PE Ø32 o długości 3,4 km oraz Ø 40 o długości 0,6 km na działkach we wsi [...] i [...], [...]. Należy zatem stwierdzić, że w analizowanym przypadku nie doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 32 ust. 4 pkt 1 oraz art. 33 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego nie doszło również do rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. Jednocześnie GINB dostrzegł, że kontrolowana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., znak: [...] została wydana na rzecz Urzędu Gminy [...], zaś powinna zostać skierowana do Gminy [...]. Zatem w ocenie organu odwoławczego decyzja dotknięta jest wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z przywołanym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Odnosząc się do zarzutów odwołania GINB wyjaśnił, iż Wojewoda [...] w niniejszej sprawie naruszył art. 10 kpa, to jednak powyższe uchybienie nie uzasadnia uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2019 r.. Nr [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż odwołująca nie wykazała, aby uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych oraz że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. K. (dalej skarżąca) zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz jego dowolną ocenę skutkującą nienależytym ustaleniem stanu faktycznego, polegającym na błędnym uznaniu, że stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r., znak [...], w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w [...] wywoła skutki społeczno-ekonomiczne trudne do zaakceptowania, dalece większe niż te które są związane z naruszeniem prawa własności skarżącej w przypadku pozostawienia tejże decyzji w obrocie prawnym, podczas gdy należyte rozważenie wszystkich mogących powstałych skutków oraz tych mogących powstać w przyszłości wskazuje na ustalenie odmienne. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 roku, znak: [...]w części dotyczącej działki ew. [...] w miejscowości [...], nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, podczas gdy prawidłowo interpretowane okoliczności sprawy, powinny wskazywać na ustalenia odmienne i co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego nie zastosowania tegoż przepisu. Mając na uwadze postawione zarzuty skarżąca wniosła o: 1. w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 roku, znak. [...] , w części dotyczącej przyłącza wodociągowego z działki nr ewid. [...] do działki [...], położonych w [...], 2. w oparciu o art. 200 p.p.s.a, o zasądzenie od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż nie zgadza się że upływ 10 letniego okresu od wydania decyzji uniemożliwia stwierdzenie jej nieważności. Ponadto podkreśliła, że nie kwestionuje decyzji w części dotyczącej zasadności budowy sieci wodociągowej głównej w miejscowości [...], a jedynie w części dotyczącej budowy przyłącza wodociągowego z działki stanowiącej jej własność do działki sąsiedniej o nr. ewid. [...] stanowiącej własność A. Ł.. Zdaniem skarżącej wbrew argumentacji podniesionej przez GINB, nie ma przeszkód technicznych do odłączenia części przyłącza wodociągowego z działki skarżącej do działki nr [...], w taki sposób by zapewnić sprawne funkcjonowanie całego systemu, a tym samym zapewnić dostęp do dobra publicznego jakim jest woda dla innych podmiotów. Podkreślenia wymaga jak zaznaczyła w skardze, że przebudowa dotyczy interesu wyłącznie dwóch osób, a nie szerszej grupy podmiotów, na co błędnie wskazuje GINB. Wywiodła również, że pozostawienie w obrocie prawnym decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r. stanowi wyłącznie negatywne skutki dla samej skarżącej i to bardziej dolegliwe, aniżeli te które mogłyby powstać na skutek wyeliminowana w/w., decyzji w zaskarżonej części. W aktualnym stanie prawnym skarżąca jest pozbawiona swobodnego dysponowania swoją własnością na skutek niezawinionego przez siebie działania. Skarżąca planuje wyprowadzkę w okresie zimowym z budynku mieszkalnego i nie może wystąpić o zakręcenie zaworu, gdyż może spowodować ujemne skutki w postaci jego pęknięcia, a w konsekwencji zalania należącego do niej budynku mieszkalnego. W konsekwencji w ocenie autora skargi, GINB niewłaściwie przyjął, iż naruszenie art. 32 ust 4 pkt. 2 Prawa budowlanego nie ma charakteru tzw. rażącego naruszenia prawa, a tym samym, iż w sprawie nie zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § ust 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez sąd następuje jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły dlatego skarga podlegała oddaleniu. Przypomnieć należy, że sąd kontroluje decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2019 r., znak: [...] wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym w trybie stwierdzenia nieważności. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem szczególnym sposobem weryfikacji decyzji, czyniącym wyjątek od zasady trwałości decyzji. Jego celem nie jest ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy, a wyłącznie ustalenie, czy decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie prowadzi się postępowania dowodowego i nie ustala ponownie stanu faktycznego. Organ opiera się na materiale dowodowym, którym dysponował organ wydając decyzję w postępowaniu zwyczajnym (por. np. wyrok NSA z 19 maja 2017 r. II OSK 2405/15). Nadto prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy jakie ma miejsce w przypadku postępowania zwykłego, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, organ nadzorczy prawidłowo ustalił, iż kontrolowana w trybie nadzoru decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w [...] została wydana z naruszeniem prawa, lecz odmówił stwierdzenia jej nieważności w tej części z uwagi na upływ dziesięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 156 § 2 kpa. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że inwestycja zatwierdzona ww. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], polegała na budowie sieci wodociągowej, wraz z przyłączami do odbiorców we wsiach [...] i [...], mającej zaopatrywać w wodę na potrzeby bytowo-gospodarcze nieruchomości w ww. wsiach. Trafnie wskazał GINB, że inwestycje tego typu korzystają z pewnego uprzywilejowania z uwagi na ich charakter, a mianowicie służą bowiem realizacji interesów i zabezpieczeniu potrzeb - takich jak dostęp do wody - szerszej grupy podmiotów, takiej jak np. osiedle bądź cała miejscowość. Nie ulega także wątpliwości, że jest to jednocześnie system zależny od ciągłości funkcjonowania jego elementów i każde jego ewentualne przerwanie - poprzez demontaż jednego z elementów - pozbawia funkcjonalności całą sieć, zaś wszystkich jej odbiorców - dostępu do dobra publicznego - w tym przypadku wody. GINB wziął pod uwagę specyfikę inwestycji liniowych i w sposób prawidłowy ustalił, że postępowanie nieważnościowe należy przeprowadzić w takim zakresie, w jakim wnioskodawca ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w związku z art. 157 § 2 kpa. Interes prawny skarżącej jak prawidłowo ocenił organ odwoławczy jest ograniczony i wynika z prawa własności do działki nr [...]. Z dokumentacji projektowej wynika, że sporna inwestycja przebiega przez działkę skarżącej nr ewid. [...] (zob. projekt bud. projekt sieci wodociągowej PVC we wsi [...] i [...] rys. projekt zagospodarowania terenu nr [...], rys. nr 14 str. 53). W ocenie Sądu GINB trafnie ocenił, iż organ nadzorczy nie ma obowiązku przeprowadzenia kontroli decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., w zakresie pozostałych nieruchomości na których zrealizowano inwestycję liniową. Również wbrew zarzutowi skargi organ nadzorczy prawidłowo wywiódł, iż kontrolowana w trybie nadzoru decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki społeczno-gospodarcze wywołane wadliwą decyzją. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwić. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że - o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarczo-skutki, które wywołuje decyzja (m.in. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, LEX nr 165717). NSA wskazał ponadto, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Tym samym rażąco można naruszyć wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (tak w wyroku NSA z 13 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2721/15, LEX nr 2352557). Ponadto, o "rażącym" naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę niż stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej ( wyrok NSA z 30 listopada 1999r, V S.A.876/99, LEX nr 50137, wyrok NSA z 21 października 1992 r, V S.A. 86/92, ONSA 1993/1/23 ). Zgodnie z dyspozycją art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz. U z 1994 r., Nr 89, poz. 414 - wg stanu prawnego na dzień wydania kontrolowanej decyzji), pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, powyższy dokument inwestor winien dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę. Jak wynika z akt sprawy inwestor - wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania działką inwestycyjną nr ewid. [...] ale było to oświadczenie podpisane przez H.K. – męża skarżącej, który nie był uprawniony do złożenia takiego oświadczenia, zatem oświadczenie to było bezskuteczne. Słusznie w tej sytuacji ocenił organ, że decyzja Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r. w części dotyczącej działki nr ewid. [...] została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Również Sąd zgadza się ze stanowiskiem GINB, że przy ocenie skutków wskazanego naruszenia nie można pominąć kwestii upływu ponad 20 lat od daty wydania kontrolowanej decyzji. Sąd w tym zakresie posiłkował się wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2019 r. w sprawie sygn. akt II OSK 694/17, w którym NSA zawarł tezy: 1) Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie ma charakteru bezwzględnego i musi być oceniane z – wynikającą z art. 2 Konstytucji – zasadą pewności prawa oraz zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. 2) Zaniechanie prawodawcy wykonania wyroku TK stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu, zobowiązuje sąd – na podstawie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – do wydania takiego rozstrzygnięcia, które w realiach zaistniałego stanu faktycznego i prawnego będzie prowadziło do osiągnięcia w możliwie jak najwyższym stopniu stanu zgodności z obowiązującym prawem, w tym Konstytucją RP. 3) Uznanie art. 156 § 2 kpa za niekonstytucyjny w zakresie umożliwiającym stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 10 lat od wydania tej decyzji, stwarza możliwość zastosowania art. 158 § 2 kpa. Zatem oceniając skutki naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w części dotyczącej działki nr ewid. [...] stanowiącej własność skarżącej, która nie wyraziła zgody na realizacją kwestionowanej inwestycji GINB trafnie wskazał, iż nie można temu naruszeniu przypisać wady rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Po pierwsze, skarżąca wprawdzie nie podpisała stosownego oświadczenia, ale wiedziała o prowadzonej inwestycji, przez ponad 20 lat nie kwestionowała decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r., inwestycja przebiegała przez jej nieruchomość. Po drugie, wskazać należy, iż budowa sieci wodociągowej stanowi inwestycję celu publicznego. Powyższe oznacza, że korzyści płynące z budowy sieci wodociągowej dla lokalnej społeczności, w tym skarżącej, były niewspółmierne wyższe od potencjalnych strat. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1280/13 dostarczanie wody jest jednym z fundamentalnych wymogów cywilizacyjnych i należy do podstawowych zadań gminy. Ponadto równie istotnym faktem jest znaczny upływ czasu od momentu wydania badanej decyzji. Dlatego też Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji po upływie 20 lat od daty jej wydania pozostawałoby w opozycji do fundamentalnej zasady pewności obrotu, która powinna być tym silniej respektowana, im dłuższa jest w danej sferze życia perspektywa czasowa podejmowanych działań. Powyższe stanowisko znalazło odzwierciedlenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015 r., poz. 702), w którym uznano za niezgodny z art. 2 ustawy zasadniczej, art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Stabilizacja stosunków administracyjnoprawnych po upływie określonego czasu leży w interesie porządku publicznego – wyrok NSA z 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1953/14 orzeczenia .nsa.gov.pl. W tej sytuacji dostrzec należy, że prawidłowo skonstatował GINB w zaskarżonej decyzji, że wprawdzie decyzja Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1998 r. jest obarczona naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, ale nie stanowi to rażącego naruszenia prawa. Również zasadnie przyjął organ odwoławczy, że kontrolowana w trybie nadzwyczajnym decyzja, z uwagi na wadliwość skierowania jej do niewłaściwego podmiotu jako Inwestora dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, niemniej GINB i w tym zakresie dokonał prawidłowej oceny prawnej. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej należy stwierdzić, że wszystkie koncentrują się wokół faktu i konsekwencji związanych z wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę podmiotowi, który nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działki [...]. W ocenie Sądu zarzuty te stanowią polemikę z trafną oceną organu zawartą w zaskarżonej decyzji. Jeszcze raz podkreślić należy, że zarówno charakter przedmiotowej inwestycji (inwestycja liniowa), nadto znaczny upływ czasu od momentu wydania skarżonej decyzji nie dają podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania podniesionych w skardze. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło