VII SA/Wa 197/25
WyrokWSA w Warszawie2025-02-07
Skład orzekający: Asesor WSA Marcin Maszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda Mazowiecki, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., prawidłowo ocenił istnienie przesłanek uzasadniających zastosowanie tego przepisu, mając na uwadze wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych w tej sprawie?Ratio decidendi
Wojewoda Mazowiecki niezasadnie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że organ odwoławczy wadliwie ocenił istnienie przesłanek do zastosowania tego przepisu, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a. oraz wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2023 r. Organ odwoławczy powinien był samodzielnie rozpoznać sprawę, korzystając z możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego, zamiast przekazywać ją do ponownego rozpoznania organowi I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu Spółdzielni [...] od decyzji Wojewody Mazowieckiego, która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wcześniej WSA w Warszawie uchylił decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję odmowną Prezydenta, wskazując na potrzebę wyjaśnienia szeregu kwestii związanych z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami Prawa budowlanego. NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA. Wojewoda, ponownie rozpatrując sprawę, uchylił decyzję Prezydenta, powołując się na art. 138 § 2 k.p.a. Spółdzielnia wniosła sprzeciw do WSA, zarzucając Wojewodzie błędne zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i naruszenie art. 153 p.p.s.a.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 5 grudnia 2024 r. nr 1584/OPO/2024.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marcin Maszczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2025 r. sprawy ze sprzeciwu Spółdzielni [....] z siedzibą w W. od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 5 grudnia 2024 r. nr 1584/OPO/2024 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz Spółdzielni [....] z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") Nr 1584/OPO/2024 z dnia 5 grudnia 2024 r., znak: WI-II.7840.18.27.2022.SS, uchylająca w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") Nr 178/WIL/2022 z dnia 18 sierpnia 2022 r. znak: AM-AS.6740.20.2021.SOS, wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych.
W dniu 21 [...] do Urzędu m.st. Warszawy wpłynął wniosek S w W. (dalej: "skarżąca") o wydanie pozwolenia na budowę zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z garażami podziemnymi, usługami w parterze wraz z dojazdem i dojściami, infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu, na nieruchomościach ewidencyjnych o nr: [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] w Dzielnicy [...] W., w rejonie ulicy [...].
W., reprezentowana przez Z. Sp. z o.o. z siedzibą w W., wystąpiła z wnioskiem o uznanie za stronę w niniejszym postępowaniu.
Pismem z dnia 14 czerwca 2022 r., Prezydent zawiadomił W. o toczącym się postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się na temat planowanej inwestycji.
Decyzją nr 178/WIL/2022 z dnia 18 sierpnia 2022 r. Prezydent odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla
ww. inwestycji.
Pismem z dnia 18 [...] (data wpływu do organu I instancji: w dniu
22 [...]) pełnomocnik inwestora przedłożył dodatkowe wyjaśnienia
w sprawie.
Inwestor wniósł następnie odwołanie od ww. decyzji organu I instancji.
Decyzją nr 56/OPON/2023 z dnia 23 stycznia 2023 r., Wojewoda utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji.
Z decyzją Wojewody nie zgodził się inwestor, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który wniósł skargę do tutejszego Sądu.
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt: VII SA/Wa 606/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i orzekł
o kosztach postępowania.
Uwzględniając skargę inwestora Sąd I instancji stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3
w zw. z art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz przepisów prawa materialnego, w tym ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Wilanowa Zachodniego uchwalonego uchwałą Rady Gminy Warszawa-Wilanów Nr 405 z dnia 18 stycznia 2001 r (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2001 r. poz. 496, dalej: "m.p.z.p." lub "Plan miejscowy" lub "Plan"). poprzez jego błędną wykładnię,
co uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Sąd za błędną uznał przyjętą przez organ odwoławczy wykładnię § 26 pkt 4.1. Planu miejscowego w zakresie, w jakim wykluczono możliwość sytuowania dominant punktowych nad dachami płaskimi z tego względu, że tego rodzaju dachy nie mają kalenicy rozumianej jako najwyższy punkt dachu, a mają tylko stropy.
Sąd stwierdził, że Plan miejscowy dopuszcza zabudowę mieszkaniową w wysokości czterech kondygnacji (maksymalnie 14,5 m) z możliwością punktowych dominant lokalnych o wysokości do 3 m nad poziom kalenicy podkreślających wejścia lub narożniki budynków, nie wykluczając przy tym lokalizacji dominant nad dachami płaskimi, które dopuszcza w strefie 1 MU (§ 24 pkt 3.8.). Zdaniem Sądu wojewódzkiego, w tej sytuacji ocena zgodności zaproponowanych rozwiązań projektowych z § 26 pkt 3.5. i pkt 4.1. m.p.z.p. winna koncentrować się na stwierdzeniu, czy dominanty wykraczają poza granice terenu inwestycji oraz czy mają charakter punktowy i lokalny, podkreślający wejścia lub narożniki budynków.
Sąd stwierdził również, że organ dokonał oceny zaproponowanych rozwiązań
w zakresie dominant z naruszeniem art. 8 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, pomijając przedstawione przez inwestora okoliczności i dowodowy potwierdzające praktykę organów architektoniczno-budowlanych, które udzielały pozwoleń na budowę dla sąsiednich inwestycji w tożsamych uwarunkowaniach planistycznych zezwalając na lokalizację podobnych dominant. Organ odwoławczy nie wyjaśnił bowiem, czy w podobnych sprawach (dotyczących inwestycji znajdujących się na obszarze objętym tożsamymi regulacjami Planu miejscowego) były wydawane pozwolenia na budowę przewidujące takie same rozwiązania w zakresie dominant wysokościowych oraz wycofania IV kondygnacji w stosunku do lica ściany budynku, jak zaprojektowane przez inwestora, a jeśli tak, to z jakich powodów organy odstąpiły od dotychczasowej praktyki w odniesieniu do przedsięwzięcia planowanego przez skarżącą.
Sąd I instancji zwrócił uwagę na potrzebę wyjaśnienia, dotychczas potraktowanych pobieżnie i niewyczerpująco, m.in. kwestii zgodności projektu z 8 pkt 2 m.p.z.p. w zakresie uzbrojenia terenu na etapie realizacji zabudowy oraz zgodności
z § 26 pkt 3.5. rozwiązania w zakresie wycofania czwartej kondygnacji projektowanych budynków o co najmniej 1 m w stosunku do lica ściany. Według Sądu nie ma przeszkód, aby w razie potrzeby poprawienia czy doprecyzowania projektu budowlanego zastosować art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego. Za niedopuszczalne Sąd uznał odstąpienie przez organ odwoławczy od szczegółowej analizy projektu budowlanego, z uwzględnieniem wad dostrzeżonych przez organ I instancji
a kwestionowanych przez skarżącą w odwołaniu, z uwagi na brak jej wpływu na podjęte rozstrzygnięcie podyktowane niezgodnością wysokości budynków z planem.
W. w W. wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2024 r. sygn. akt: II OSK 2543/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Sąd naczelny uznał podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za nieuzasadnione.
Pismem z dnia 14 października 2024 r. Wojewoda zawiadomił strony o toczącym się postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezydenta Nr 178/WIL/2022 z dnia
18 sierpnia 2022 r.
Decyzją Nr 1584/OPO/2024 z dnia 5 grudnia 2024 r., znak:
WI-II.7840.18.27.2022.SS, Wojewoda uchylił w całości decyzję Prezydenta
Nr 178/WIL/2022 z dnia 18 sierpnia 2022 r., znak: AM-AS.6740.20.2021.SOS,
i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał,
że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 606/23.
Dokonując wobec tego ponownej analizy przedmiotowej sprawy Wojewoda wskazał, że dla terenu przedmiotowej inwestycji obowiązują ustalenia zawarte
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rejonu Wilanowa Zachodniego uchwalonego uchwałą Nr 405 z dnia 18 stycznia 2001 roku Rady Gminy Warszawa-Wilanów.
Stosownie do treści § 26 pkt 3.5. m.p.z.p. - plan miejscowy określa wysokość zabudowy na tym terenie - do IV kondygnacji naziemnych, maksymalnie 14,5 m
(z zastrzeżeniem pkt 4.1.) oraz ustala czwartą kondygnację jako: - ukrytą w dachu budynku lub, - cofniętą w stosunku do lica ściany budynku o co najmniej 1,0 m. Natomiast zgodnie z § 26 pkt 4.1. Planu miejscowego - Dominanty wysokościowe - nie dopuszcza się dominant wysokościowych o randze wykraczającej poza granice terenu inwestycji - z wyjątkiem punktowych dominant lokalnych o wysokości do 3,0 m ponad poziom kalenicy podkreślających wejścia lub narożniki budynków.
Powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 606/23, Wojewoda wskazał, że IV kondygnacja nad którą zostały zaprojektowane "dominaty", jest dopuszczalna z punktu widzenia zapisów m.p.z.p., który przewiduje zabudowę mieszkaniową w postaci dominant wysokościowych ponad IV kondygnacją budynku, również w przypadku realizacji nad tą kondygnacją dachów płaskich. Jednakże należy wziąć pod uwagę zapis § 26 pkt 4.1 Planu, który wyraźnie wskazuje, iż nie dopuszcza się dominant wysokościowych
o randze wykraczającej poza granice terenu inwestycji - z wyjątkiem punktowych dominant lokalnych o wysokości do 3,0 m ponad poziom kalenicy podkreślających wejścia lub narożniki budynków.
Organ odwoławczy podniósł przy tym, że analiza, czy zaprojektowane dominaty nie naruszają warunków zamieszczonych w § 26 pkt 3.5 m.p.z.p., co do ich rangi, która nie może wykraczać poza granicę terenu inwestycji oraz ich ograniczenia do punktowego i lokalnego charakteru odkreślającego wejścia lub narożniki budynków, należy do organu I instancji, gdyż zdaniem Wojewody stwierdzenie naruszenia zapisów określonych w § 26 pkt 4.1 Planu oraz wezwanie inwestora do doprowadzenia dokumentacji projektowej do zgodności z ww. zapisem i ponowne sprawdzenie uzupełnionej dokumentacji z art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, będzie wykraczało poza zakres mieszczący się w kompetencji organu odwoławczego.
Dodatkowo przy dokonywaniu oceny projektu budowlanego w zakresie dominant, organ I instancji powinien ponadto odnieść się do wydanych wcześniej pozwoleń na realizację budynków położonych w sąsiedztwie planowanej zabudowy, których dotyczą tożsame przepisy m.p.z.p. (teren oznaczony w m.p.z.p. symbolem 1 MU). Jak wskazał Wojewoda, tutejszy organ nie posiada wiedzy na temat wydawanych wcześniej przez organ I instancji decyzji o pozwoleniach na budowę dla analogicznych inwestycji. Powyższe nie może być wykazane na etapie postępowania przed tut. organem, gdyż to organ I instancji ma wiedzę jakie pozwolenia na budowę były wydawane dla budynków sąsiednich oraz w oparciu o jakie uregulowania m.p.z.p. organ uprzednio zaakceptował rozwiązania projektowe.
Dalej Wojewoda wskazał, że obowiązkiem organu I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinno być szczegółowe wezwanie inwestora do wyjaśnienia wątpliwości i doprowadzenia dokumentacji projektowej do zgodności z § 26 pkt 3.5. Planu miejscowego, w kwestii braku wycofania czwartej kondygnacji projektowanych budynków o co najmniej 1,0 m w stosunku do lica ściany.
Jak wynika z przywołanego wcześniej przepisu Planu miejscowego,
IV kondygnacja budynku ma być ukryta w dachu budynku albo cofnięta w stosunku do lica ściany budynku o co najmniej 1,0 m. Z projektu budowlanego wynika, iż punktem odniesienia do cofnięcia IV kondygnacji jest obudowa balkonów w formie przeszklonego ekranu akustycznego.
Zdaniem Wojewody, sformułowanie "lico ściany budynku" nie zostało zdefiniowane przez uchwałodawcę. Przepisy planu miejscowego posługują się zarówno pojęciem "lica ściany budynku" (np. § 26 pkt 3.5. Planu miejscowego), jak i pojęciem "lica budynków" (np. § 6 pkt 17. Planu miejscowego). Mając to na względzie nie sposób zatem uznać aby zakres znaczeniowy obu tych pojęć był tożsamy. Skoro użyte w § 26 pkt 3.5. Planu miejscowego sformułowanie odnosi się do ściany budynku,
to wyznacznikiem interpretacyjnym powinna być ściana budynku, rozumiana
w kontekście definicji budynku zawartej w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego jako przegroda wydzielająca budynek z przestrzeni. Celem takiego wydzielenia jest stworzenie zamkniętej przestrzeni chroniącej przed szkodliwym działaniem czynników klimatycznych, zabezpieczeniem przed wejściem niepowołanych osób oraz takimi czynnikami zewnętrznymi jak hałas czy zapach (zob. A. Gliniecki: Komentarz do art. 3 Prawa budowlanego, LEX, wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2019 r., II OSK 3465/18).
Tym samym należy uznać, iż balkon takiej roli nie wypełnia. Wobec powyższego argumentacja pełnomocnika inwestora odwołująca się do treści § 6 pkt 17. Planu miejscowego jest chybiona. Pomijając rozbieżności terminologiczne pomiędzy § 26 pkt 3.5. Planu miejscowego, a § 6 pkt 17. Planu miejscowego, należy zwrócić uwagę na odmienny cel stosowania obu tych norm. Pierwsza z nich reguluje kwestię wysokości budynku, podczas gdy druga natomiast dotyczy zagadnienia linii zabudowy, których zgodnie z § 26 pkt 4.3. Planu miejscowego na terenie 1 MU nie ustalono.
Zdaniem organu odwoławczego rację ma pełnomocnik inwestora, że w świetle art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej nie są władne do weryfikacji projektu architektoniczno-budowlanego przez pryzmat zgodności z przepisami planistycznymi. Tyle, że analizowana kwestia dotyczy rodzaju ograniczeń lub zakazów w zabudowie i zagospodarowania terenu wynikających z aktów prawa miejscowego, co z kolei w myśl § 14 pkt 5 lit. a) rozporządzenia
w sprawie zakresu i formy projektu, stanowi informację, która powinna znaleźć się
w części opisowej projektu zagospodarowania działki i terenu. Zauważyć również należy, że informacja o dopuszczalnej wysokości zabudowy na terenie 1 MU Planu miejscowego znalazła się w części opisowej przedłożonego projektu zagospodarowania terenu tj. str. 20, poz. 1.9.5, tom 1A pn. "OPIS + PZT część rysunkowa".
W konsekwencji niezrozumiałym byłoby, aby powyższa kwestia mogła być poza przedmiotem ze strony organów budowlanych.
Wojewoda podniósł przy tym, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji wskazywał jako jeden z powodów odmowy niezgodności z § 26 pkt 3.5. Planu miejscowego, jednakże powyższa kwestia nie było przedmiotem żadnego
z postanowień Prezydenta wzywających inwestora do uzupełnień. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien wezwać inwestora do wyjaśnienia
ww. kwestii.
Kolejną kwestią, którą powinien przeanalizować organ I instancji jest odległość projektowanego garażu podziemnego od granicy z działką ew. nr [...] z obrębu [...]. Dwa garaże podziemne, po jednym dla każdego z budynków, zaprojektowano w dwu poziomach -1 i -2. Z projektu budowlanego (przekroje w Tom 1C Budynek 2 - część rysunkowa, rysunki: B2/SD.10-B2/SD.13) oraz projektu zagospodarowania terenu wynikają wątpliwości, czy zaprojektowany garaż podziemny od strony wschodniej pod budynkiem 2 skrzydło D, będzie znajdował się całkowicie poniżej poziomu otaczającego terenu, co jest konieczne do sprawdzenia zgodności projektu z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W ocenie Wojewody, rozpatrując ponownie sprawę, organ I instancji powinien prawidłowo określić wszystkich uczestników postępowania - co jak dostrzegł Sąd
w przedmiotowym wyroku z dnia 28 czerwca 2023 r. - może dotyczyć W., która zgłosiła swój udział w postępowaniu (jak się zdaje nie istnieje W. w W.) oraz zapewnić stronom możliwość czynnego udziału na każdym etapie prowadzonego postępowania. Powyższa okoliczność również świadczy o braku możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wyłącznie przed organem odwoławczy, gdyż niewątpliwie naruszyłoby to zasadę wyrażoną w art. 10 k.p.a.
Odnosząc się do kolejnej kwestii podniesionej w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, dotyczącej braku "przedłożenia projektu architektoniczno-budowlanego dla przedmiotowego zamierzenia, przedstawiającego projektowane budynki w sposób odpowiadający nomenklaturze pojęć budowlanych, bowiem z przedłożonych elementów projektu budowlanego dla budynku Nr 1 wynika, że są to cztery elementy nadziemne oznaczone symbolem: skrzydło "01", "02", "03", "04", posadowione są na jednej części podziemnej tj. wspólnym garażu a nie samodzielnymi technicznie i funkcjonalnie budynkami wielorodzinnymi - zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z dnia 12 kwietnia 2002 r., bowiem "z części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu i załączonej legendy wynika, że zostały zaprojektowane podziemne przejazdy, które łączą konstrukcyjnie kondygnację garażu i tym samym tworzą jedną całość funkcjonalną jako jeden budynek", Wojewoda stwierdził, że zgodnie z orzecznictwem aktualnie, z uwagi na możliwości techniczne, powszechną praktyką jest budowanie całych osiedli składających się z kilku budynków na jednej płycie fundamentowej,
co wymusza w pewnym stopniu powiązanie infrastrukturalne. Nie oznacza to jednak, że taki sposób posadowienia tych budynków wpływa na prawną kwalifikację i uznanie ich za jeden budynek. A zatem, posiadanie przez budynki wspólnego fundamentu, garażu podziemnego nie stanowi przeszkody aby uznać, że każdy budynek danego zamierzenia inwestycyjnego spełnia warunek samodzielności konstrukcyjnej.
W ocenie organu odwoławczego, z orzecznictwa wynika, że okoliczność, iż kilka budynków jest posadowionych na wspólnej jednej płycie fundamentowej i ma wspólny garaż podziemny nie czyni z kilku budynków jednego budynku. Sam wspólny fundament nie oznacza, że kilka budynków staje się jednym budynkiem. Podkreślić należy, iż w aspekcie zagospodarowania przestrzennego, ładu urbanistycznego
i parametrów zabudowy, istotne znaczenie mają obiekty nad powierzchnią ziemi, a nie ich części podziemne. Za taką wykładnią przemawia również przywołany w podstawach skargi kasacyjnej przepis § 210 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia
12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.). Przepis ten stanowi,
iż części budynku wydzielone ścianami oddzielenia przeciwpożarowego w pionie
- od fundamentu do przekrycia dachu - mogą być traktowane jako odrębne budynki.
W przepisie tym mowa jest o częściach budynku od fundamentu, a nie z fundamentem. Na jednej płycie fundamentowej mogą być posadowione budynki tego samego lub różnych inwestorów i kompleks budynków różnych inwestorów może mieć jeden podziemny garaż.
Zatem stanowisko organu w powyższej kwestii, jest błędne, natomiast w ocenie tut. organu projektowana inwestycja, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia składa się
z więcej niż 2 budynków. Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż zamierzeniem inwestora jest budowa zespołu zabudowy wielorodzinnej składającej się z czterech budynków dla etapu I (oznaczony w projekcie jako budynek 2) oraz z czterech budynków dla etapu II i III (oznaczony w projekcie jako budynek 1), a nie dwóch wieloskrzydłowych budynków mieszkalnych wielorodzinnych tj. Budynku nr 1 składającego się z czterech elementów nadziemnych oznaczonych symbolem: skrzydło "01", "02", "03", "04" oraz Budynku nr 2 składającego się z czterech elementów nadziemnych oznaczonych symbolem: skrzydło "A", "B", "C", "D".
W przypadku braku czytelnej analizy nasłonecznienia i przesłaniania, nie jest jasne stanowisko Prezydenta w tej kwestii, bowiem w postanowieniu nakładającym na inwestora obwiązek uzupełnienia wniosku organ ograniczył się do wezwania
o "przedłożenie projektu architektoniczno-budowlanego, zawierającego czytelną analizę nasłonecznienia i przesłaniania oraz dołączenie oświadczenia projektanta o spełnieniu zgodności zachowania przepisów w stosunku do możliwości zabudowy sąsiednich nieruchomości - zgodnie z wymogami określonymi w § 13 i § 60 ww. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.", nie wyjaśniając równocześnie z jakich powodów nie uznaje przedłożonej analizy za wystraczającą. W treści uzasadnienia decyzji Nr 178/WIL/2022 z dnia 18 sierpnia 2022 r. Prezydent również lakonicznie odniósł się do tej kwestii, wobec czego powyższe nie może stanowić powodu odmowy.
Wojewoda wskazał przy tym, że w projekcie budowlanym zawarte
są szczegółowe analizy nasłonecznienia, sporządzone na dwa dni równonocy oddzielnie i przesłaniania wraz z wnioskami projektanta. Podczas prowadzonego postępowania administracyjnego strony zapoznawały się treścią projektu budowlanego
i w przypadku powstałych wątpliwości co do prawidłowości ich sporządzenia mogły skutecznie ją kwestionować. Natomiast Prezydent podnosząc brak czytelnej analizy nasłonecznienia i przesłaniania miał obwiązek jasno wskazać z jakich powodów ją kwestionuje.
Zdaniem Wojewody nieprawidłowym powodem odmowy udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę była niezgodność projektu budowlanego z § 8 pkt 2 Planu miejscowego, który stanowi, że w zakresie struktury przestrzennej plan ustala:
2) realizacja zabudowy na działce może nastąpić po uzbrojeniu terenu, co najmniej
w sieć kanalizacyjną i po podłączeniu jej do czynnej sieci miejskiej.
W niniejszym przypadku, jak wprost wynika z opisu do projektu zagospodarowania terenu (str. 15), odprowadzanie ścieków bytowych do projektowanego kanału sanitarnego w ul. [...], po jej wybudowaniu i włączeniu do eksploatacji oraz po zaprojektowaniu, wybudowaniu i włączeniu do eksploatacji odcinka sieci kanalizacyjnej w liniach rozgraniczeniach ulicy. Inwestorem budowy sieci
w ul. [...] jest M. S.A. Sieć kanalizacyjna oraz przyłącza zostaną wykonane na podstawie odrębnego opracowania, zgodnie z wydanymi warunkami technicznymi.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda stwierdził, że dopuszczalne jest
w realiach przedmiotowej sprawy udzielenie pozwolenia na budowę budynku bez uwzględniania przyłączy. Stosownie do art. 33 ust. 1a Prawa budowalnego "pozwolenie na budowę obiektu budowlanego może nie obejmować przyłączy wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 23, które są wymagane dla takiego obiektu. Nie zwalnia to z obowiązków, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 23, art. 29a i art. 57 ust. 1 pkt 4 lit. a". Realizacją przyłączy do budynku ma znaczenie przy udzieleniu pozwolenia na użytkowania budynku, co wynika z przepisu art. 57 ust. 1 pkt 4 i 6 Prawa budowlanego. Zauważył także, że w dniu 28 czerwca 2015 r. weszła w życie zmiana Prawa budowalnego (ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2015 r., poz. 443), która zmieniła brzmienie art. 34 ust. 3 Prawa budowlanego w ten sposób, że z przepisu tego wyeliminowano wymóg dołączenia do projektu budowalnego oświadczeń właściwych jednostek organizacyjnych
o zapewnieniu dostaw energii, wody, ciepła i gazu, odbioru ścieków oraz o warunkach przyłączenia obiektu do sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych oraz dróg lądowych. W jego ocenie nie ma potrzeby, aby na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę organ administracji architektoniczno- budowlanego weryfikował możliwość przyłączenia budynku do sieci. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 1550/21).
Podobnie organ ten stwierdził odnośnie kwestii braku dołączenia do projektu budowlanego stałej organizacji ruchu, zgodnie z § 3 i § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2007 r., poz. 784). W ocenie organu odwoławczego wezwanie inwestora do uzupełnienia projektu w ww. zakresie było całkowicie bezzasadne, bowiem projekt organizacji ruchu, o ile jest taka potrzeba sporządza się przed przystąpieniem do rozpoczęcia prac związanych z przebudową drogi, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy
z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1376 – stan obwiązujący na dzień złożenia wniosku), natomiast sam wniosek jak i projekt budowlany nie obejmuje przebudowy drogi.
Organ uznał dalej, że kolejna podnoszona również w zaskarżonej decyzji kwestia braku wskazania w projekcie budowlanym poziomu faktycznego al. [...], zgodnie z brzmieniem wskazanego już wcześniej § 6 pkt 20 Planu miejscowego, również nie znajduje uzasadnienia, bowiem w obydwu postanowieniach Prezydent nie wskazał wprost, że w projekcie budowlanym brak jest powyższej informacji. Zarówno
z ustaleń planu miejscowego, jak również z postanowień organu I instancji, nakładających obowiązek uzupełnienia braków w projekcie, nie wynika przez co należy rozumieć poziom gruntu Alei [...].
Tym samym należy uznać, iż z uwagi na brak precyzyjnie wskazanego poziomu gruntu Alei [...], na co również zwrócił uwagę w odwołaniu pełnomocnik inwestora cyt. "z uwagi na istotną długość Al. [...] należało przyjąć rzędną terenu Al. [...] na odcinku przylegającym do planowanej inwestycji i tak też zostało przyjęte przez projektanta. (...) Podkreślić należy, że Al. [...] jest ulicą o długości ok. 5,8 km, zaś ulica ta w żadnym swoim fragmencie nie znajduje się na terenie 1 MU, a jedynie przebiega wzdłuż granicy terenu oznaczonego symbolem 1 MU na odcinku od skrzyżowania ul. [...] z ul. [...]. Wobec tego, istotne w niniejszej sprawie jest, że żaden punkt Al. [...] nie istnieje fizycznie na terenie oznaczonym symbolem 1 MU w związku z tym jako rzędną dla określenia wysokości budynku należało przyjąć rzędną terenu Al. [...] przebiegającą wzdłuż granicy na odcinku planowanej Inwestycji, która ma charakter parametru obliczeniowego służącego ustaleniu nieprzekraczalnej wysokości budynku.", zdaniem Wojewody wyjaśnienia w powyższej kwestii są do przyjęcia, niemniej jednak powinny one być powiązane przez projektanta z poziomem al.[...], o której jest mowa w planie miejscowym, w celu wykazania jednoznacznej zgodności projektu budowlanego
z przedmiotowym planem miejscowym.
W ocenie Wojewody podniesiona w decyzji organu I instancji kwestia dotycząca wymogu doprowadzenia projektu budowlanego do zgodności z zapisami § 12 w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,
w zakresie usytuowania pochylni jest również bezzasadna.
Jak wynikać ma z przedłożonego do zatwierdzenia projektu budowlanego (m.in. rysunku elewacji oraz rzutów poszczególnych kondygnacji - garażu, parteru) projektowana od granicy z działką nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] pochylnia została zlokalizowana w odległości 1,5 m od granicy działki, zgodnie tym samym z § 12 ust. 6 pkt 1 ww. rozporządzenia (odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem,
a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa). Za błędne organ odwoławczy uznał stanowisko Prezydenta, które wskazuje,
że powyższa odległość powinna wynosić min. 3 m, bowiem ww. przepis wprost dopuszcza usytuowanie pochylni w odległości min. 1,5 m od granicy i odnosi się również do innych elementów budynku takich jak balkony, okapy, schody zewnętrzne, które same w sobie nie mogą istnieć w oderwaniu od budynku. Tym samym za logiczne jest uznanie, że ustawodawca dopuścił lokalizację pochylni, będącej również połączonej z budynkiem w odległości min. 1,5 m od granicy działki.
Zdaniem Wojewody organ I instancji w zaskarżonej decyzji wskazuje na uwagi strony postępowania – W., która uważa, że takie zaprojektowanie budynków spowoduje zwiększenie spływu wód opadowych na działkę W. oraz zalewanie pomieszczeń znajdujących się na poziomie -1 i -2 w budynku przy ul. [...]. Wjazdy i wyjazd z projektowanej inwestycji wąskim pasem drogi
o szerokości 6,0 m nie zapewni właściwej komunikacji a pojazdy wyjeżdżające z tego budynku będą miały ograniczoną widoczność i utrudnią ocenę sytuacji drogowej. Zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej istnieje prawdopodobieństwo zacieniania budynku przy ulicy [...], ze względu na planowany przez S1M [...] budynek o 5-ciu kondygnacjach naziemnych i byłby on wyższy od istniejącej zabudowy. Wojewoda zauważył dalej, że Prezydent uznał ww. uwagi W. za zasadne i zasługujące na uwzględnienie, jednakże nie dokonał ich rzetelnej interpretacji. Dlatego też Wojewoda stanął na stanowisku, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, jeśli organ I instancji stwierdziłby nieprawidłowości ww. zakresie to powinien wezwać inwestora do ich uzupełnienia, a następnie wskazać którym uzupełnieniom przyznaje, a którym odmawia mocy dowodowej i dlaczego.
Zdaniem Wojewody decyzja organu I instancji nie była precyzyjna. Organ wydając decyzję odmowną jest zobowiązany jednoznacznie wskazać, które
z obligatoryjnych wymagań wynikających z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego nie zostały przez inwestora spełnione. Decyzja odmowna wydawana we wskazanym trybie musi być więc precyzyjna, a organ powinien dokładnie wskazać, które punkty postanowienia, zawierające nałożone obowiązki dotyczące usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w projekcie budowlanym nie zostały wykonane i uzasadnić,
że obowiązek określony w każdym z tych punktów był wymagany przez konkretny przepis prawa wraz z przytoczeniem jego brzmienia.
W ocenie Wojewody niektóre kwestie dotyczące m. in. § 8 pkt 2 Planu miejscowego; analizy nasłonecznienia i przesłaniania; § 26 pkt 3.5. Planu miejscowego, wskazane w decyzji Prezydenta Nr 178/W1L/2022 z dnia 18 sierpnia 2022 r. nie mogły stanowić powodu odmowy, gdyż organ I instancji nie wzywał lub nieprecyzyjnie wzywał inwestora do ich uzupełnienia. Ewentualne inne nieprawidłowości, do usunięcia których organ nie wzywał, nie mogą być podstawą odmowy zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę, mimo iż mieszczą się w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Odmowa bowiem udzielenia pozwolenia na budowę bez uprzedniego precyzyjnego wezwania strony do uzupełnienia nieprawidłowości nie znajduje oparcia w art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego. Brak zatem takiego szczegółowego postanowienia stanowi o istotnej wadzie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o odmowie pozwolenia na budowę, jako że jedyną podstawą prawną do wydania takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego.
W sytuacji więc gdy w rozpoznawanej sprawie, organ I instancji nie wezwał skarżącego w postanowieniu do usunięcia zaistniałej ww. nieprawidłowości w projekcie, to takie działanie organu uznać należało za nie mogące stanowić o niewykonaniu przez skarżącego nie nałożonego w tym zakresie obowiązku jak i za nie mogące dawać organowi uprawnienia do wydania decyzji odmownej z powołaniem się na art. 35 ust. 5 Prawa budowlanego z powodu nieusunięcia naruszeń stwierdzonych dopiero
w negatywnej dla skarżącego decyzji.
Biorąc pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent w postępowaniu administracyjnym dotyczącym omawianego wniosku o pozwolenie na budowę nie przeprowadził postępowania dowodowego zgodnie z zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 6 - 10 k.p.a., które są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące z innymi przepisami tej procedury k.p.a.. Niezbędne jest przypomnienie, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie prowadzącym postępowanie.
Wobec zatem uchybienia przez organ wskazanym normom prawa
w postępowaniu wyjaśniającym wszczętym na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowalnego, zdaniem Wojewody, za konieczne uznać należało zastosowanie
w rozpoznawanej sprawie art. 138 § 2 k.p.a. stanowiącego, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Wojewoda przyznał przy tym, że co prawda, możliwość wezwania inwestora do usunięcia nieprawidłowości w dokumentacji projektowej nie jest zarezerwowana wyłącznie dla organu pierwszej instancji - stosownie do dyspozycji art. 136 k.p.a., organ odwoławczy również może skorzystać z tego uprawnienia. W myśl tego przepisu "organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję", jednak zdaniem Wojewody usunięcie omówionych powyżej nieprawidłowości wykracza poza zakres uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Dokonanie przedstawionych powyżej niezbędnych uzupełnień na etapie postępowania odwoławczego, w ocenie Wojewody, prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności, a ponadto wykraczałoby poza zakres kompetencji organu odwoławczego.
Zdaniem Wojewody wezwanie inwestora na etapie postępowania odwoławczego do doprowadzenie dokumentacji projektowej do zgodności z zapisami m.p.z.p.
w zakresie wskazanym w powyższym rozstrzygnięciu wiązałoby się z korektą projektu budowlanego w znacznym zakresie, co uniemożliwia przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 k.p.a. przez organ odwoławczy. Nawet jeżeli inwestor dokonałby stosownych korekt, to w celu oceny prawidłowości przyjętych rozwiązań projektowych należałoby przeanalizować w całości nowo przedłożony projekt budowlany, który nie były przedmiotem postępowania przed organem I instancji.
Kierując się powyższym przyjdzie Wojewoda uznał, że rolą organu I instancji przy ponownie prowadzonym postępowaniu będzie rozpoznanie sprawy zgodnie
z wytycznymi wskazanymi przez organ odwoławczy w niniejszym rozstrzygnięciu. Przede wszystkim organ I instancji dokonać ma analizy, czy zaprojektowane dominaty nie naruszają warunków zamieszczonych w § 26 pkt 3.5 m.p.z.p., co do ich rangi, która nie może wykraczać poza granicę terenu inwestycji oraz ich ograniczenia do punktowego i lokalnego charakteru odkreślającego wejścia lub narożniki budynków,
a w przypadku stwierdzenia, że zaprojektowane dominanty naruszają ww. zapisy m.p.z.p., wezwie inwestora do usunięcia naruszeń. Ponadto przy dokonywaniu oceny projektu budowlanego w zakresie dominant, organ I instancji powinien odnieść się do wydanych wcześniej pozwoleń na realizację budynków położonych w sąsiedztwie planowanej. Dodatkowo organ I instancji powinien prawidłowo ustalić krąg uczestników postępowania. Ponadto zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a więc przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy, organ przeanalizuje na nowo zebrany w niej materiał dowodowy, poprawnie ustalając naruszenia, a następnie wezwie skarżącą do ich usunięcia, określając precyzyjnie i w oparciu o wyraźną podstawę prawną wszystkie zarzuty wobec przedłożonej dokumentacji, pamiętając że nakładając na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w zakresie wynikającym z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, organy powinny mieć na uwadze, że celem postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę nie jest znalezienie podstaw do odmowy udzielenia pozwolenia, ale takie procedowanie, aby w efekcie postępowania przedstawiony przez inwestora projekt budowlany był prawidłowy i mógł zostać zrealizowany. Nadto w ramach nałożenia obowiązków we wskazanym trybie, organ będzie uprawniony do oceny wykonania ich przez skarżącego w całości i w terminie, mając na względzie,
że przesłankę do wydania decyzji odmowej na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego stanowi wyłącznie uzasadnione stwierdzenie braku wykonania obowiązków nałożonych w tym trybie.
Sprzeciw z dnia 7 stycznia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie na decyzję Wojewody Nr 1584/OPO/2024 z dnia 5 grudnia 2024 r., wniosła S. z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając wydanej decyzji naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj.:
1) art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. Nr 30 poz. 168, z późn.zm., dalej: "k.p.a."), poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji bezpodstawne uchylenie decyzji Prezydenta Nr 178/WIL/2022 z dnia 18 sierpnia 2022 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ
I instancji, podczas gdy Prezydent nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, jak również nie zaszła potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który uzasadniałby przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a tym samym w niniejszej sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki pozwalające na wydanie przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji kasatoryjnej;
2) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niedążenie przez Wojewodę do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, uwzględniając słuszny interes skarżącej, jak również nierozpatrzenie przez Wojewodę w sposób wyczerpujący zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w rezultacie doprowadziło do uchylenia decyzji organu
I instancji, z uwagi na błędne uznanie, że dostrzeżone przez Wojewodę uchybienia dotyczące m.in.: zgodności zaprojektowanych dominat z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zgodności dokumentacji projektowej z §26 pkt. 3.5 Planu miejscowego w kwestii wycofania czwartej kondygnacji projektowanych budynków o co najmniej 1 m w stosunku do lica ściany, stron postępowania są nieusuwalne w instancji odwoławczej podczas gdy
w przedmiotowej sprawie można było zastosować normę art. 136 k.p.a.
i uzupełnić ewentualnie dostrzeżone nieprawidłowości albo zlecić jego uzupełnienie w określonym zakresie organowi I instancji, bez potrzeby uchylania decyzji i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania;
3) art. 6 w zw. z art. 7 oraz art. 8 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji
z rażącym naruszeniem zasady praworządności, zasady słusznego interesu strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji,
a także poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego
z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego na celu zagwarantowanie podmiotom równości wobec prawa.
Stawiając powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i zasądzenie od Wojewody, na rzecz skarżącej, zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu sprzeciwu przedstawiła szerokie stanowisko na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi z dnia 21 stycznia 2025 r. na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sprzeciw podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie jest decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., od której, stosownie do art. 64a ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), przysługuje sprzeciw do sądu administracyjnego, rozpoznawany przed sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze,
jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.), przy czym, rozpoznając sprzeciw od decyzji Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).
Powołany jako podstawa prawna decyzji będącej przedmiotem sprzeciwu
art. 138 § 2 k.p.a. uprawnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji
w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z powyższego unormowania wynika, że stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia przepisów postępowania pozostaje w ścisłym związku z niewyjaśnieniem przez organ I instancji zakresu sprawy o istotnym znaczeniu dla jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ
I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Ponadto, decyzja kasacyjna może zostać wydana wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. (zob. wyroki NSA:
z dnia 14 października 2021 r. I OSK 1535/21; z dnia 12 czerwca 2019 r.
II OSK 1961/17; z dnia 7 września 2018 r. II OSK 2204/18; z dnia 8 czerwca 2018 r.
II OSK 1684/16). Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać w odniesieniu do przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie.
Powyższe oznacza, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że choć sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., to czyni to przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19).
Uwzględniając powyżej wskazane kryteria rozpoznania sprawy wszczętej sprzeciwem od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprzeciw wniesiony przez S. uwzględnił, gdyż skutkiem sądowej kontroli decyzji Wojewody Nr 1584/OPO/2024 z dnia 5 grudnia
2024 r., było stwierdzenie, że organ ten w sposób nieusprawiedliwiony odstąpił na etapie odwoławczym od ostatecznego załatwienia sprawy poprzez wydanie jednego
z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 § 1 pkt 1-3 k.p.a., w wyniku wadliwego
w okolicznościach tej sprawy uznania, że zaistniały w niej wskazane w art. 138 § 2 k.p.a. przesłanki uzasadniające wydanie decyzji kasacyjnej, w konsekwencji nie wypełniając zaleceń tutejszego Sądu wskazanych w wyroku z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt: VII SA/Wa 606/23, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a.
W tym miejscu należy również przypomnieć – a co niezmiernie ważne na gruncie tej sprawy – iż decyzja zapadła w przedmiocie zgody na realizację przedmiotowej inwestycji była już przedmiotem oceny zarówno tutejszego Sądu, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt: VII SA/Wa 606/23, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody
nr 56/OPON/2023 z dnia 23 stycznia 2023 r., którą to decyzją Wojewoda utrzymał
w mocy decyzję Prezydenta Nr 178/WIL/2022 z dnia 18 sierpnia 2022 r. odmawiającą inwestorowi wyrażenia zgody na jej realizację. Prawidłowość tego wyroku została poddana kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem
z dnia 11 czerwca 2024 r. sygn. akt: II OSK 2543/23 oddalił skargę kasacyjną.
Powyższe oznacza, że zalecenia co do dalszego postępowania wydane przez tutejszy Sąd organowi odwoławczemu są prawomocne i wiążące zarówno dla Wojewody, jak też dla tutejszego Sądu.
Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak podkreśla się natomiast
w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym norma zawarta w art. 153 p.p.s.a. ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący. Oznacza bowiem, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne
i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Natomiast zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi
w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia
i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2024 r. III FSK 667/23).
W związku z powyższym należy przypomnieć zalecenia jakie wydał dla Wojewody tutejszy Sąd w wielokrotnie przywoływanym przez Wojewodę wyroku z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt: VII SA/Wa 606/23.
"Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, Wojewoda Mazowiecki związany wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oceną prawną, zobowiązany będzie zatem do wszechstronnego wyjaśnienia wskazanych wątpliwości i dokonania ich wyczerpującej analizy w uzasadnieniu wydanej decyzji, ustosunkowując się przy tym do zarzutów
i dowodów wskazywanych przez skarżącą. W celu realizacji powyższych zadań organ będzie zmuszony – jak zresztą sam słusznie zauważył – prawidłowo skorzystać
z rozwiązań, jakie przewidują przepisy art. 35 ust. 3 Pr.bud. oraz art. 50 k.p.a. (nałożenie na inwestora obowiązku usunięcia wskazanych nieprawidłowości lub udzielenia dodatkowych wyjaśnień), art. 136 § 1 k.p.a. (przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji), bądź art. 138 § 2 k.p.a. Jednocześnie organy powinny prawidłowo określić wszystkich uczestników postępowania, co – jak dostrzegł tutejszy Sąd – może dotyczyć W., która zgłosiła swój udział w postępowaniu (jak się zdaje nie istnieje W.
w W.), oraz zapewnić stronom możliwość czynnego udziału na każdym etapie prowadzonego postępowania."
"Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w kontrolowanej sprawie, dopiero prawidłowe wezwanie inwestora przez organy do doprowadzenia do zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi oraz postanowieniami MPZP
w omówionym powyżej zakresie, pozwoli na zajęcie stanowiska, czy doszło w tej mierze do naruszenia prawa, czy też przyjęte rozwiązania projektowe odpowiadają
ww. regulacjom. Sąd stwierdzając bowiem naruszenie przez Wojewodę Mazowieckiego przepisów postępowania i nienależyte wyjaśnienie istotnych dla wyniku sprawy zagadnień, w żadnym razie nie przesądził o merytorycznej ocenie spornych kwestii.".
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2024 r. sygn. akt:
II OSK 2543/23 oddalającym skargę kasacyjną od wyroku tutejszego Sądu natomiast wprost wręcz wskazał, że "Według Sądu nie ma przeszkód, aby w razie potrzeby poprawienia czy doprecyzowania projektu budowlanego zastosować art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego. Za niedopuszczalne Sąd uznał odstąpienie przez organ odwoławczy od szczegółowej analizy projektu budowlanego, z uwzględnieniem wad dostrzeżonych przez organ pierwszej instancji a kwestionowanych przez skarżącą w odwołaniu, z uwagi na brak jej wpływu na podjęte rozstrzygnięcie podyktowane niezgodnością wysokości budynków z planem."
Z powyższego jasno więc wynika, iż tutejszy Sąd wyjaśnienie wątpliwości szczegółowo opisanych w uzasadnieniu wydanego przez siebie wyroku nałożył przede wszystkim na Wojewodę, a nie na Prezydenta. Jednocześnie Sąd stwierdził,
że to Wojewoda (a nie Prezydent) naruszył przepisy postępowania i nienależycie wyjaśnił istotne dla wyniku sprawy zagadnienia.
W związku z powyższym uchylenie przez Wojewodę całości decyzji organu
I instancji i przekazanie mu sprawy w całości do ponownego rozpoznania należy uznać za naruszenie art. 153 p.p.s.a.
Mając to na uwadze, Wojewoda rozpoznający złożone odwołanie, ponownie dokona szczegółowej analizy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt: VII SA/Wa 606/23 i samodzielnie – zgodnie z wytycznymi tam wskazanymi – podejmie odpowiednie czynności. Przede wszystkim skorzysta z uprawnień przewidzianych (także dla organu odwoławczego) wynikających z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia
7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725), a także dokona oceny zgodności projektu z Planem miejscowym. Jednocześnie – zgodnie z wytycznymi Sądu – prawidłowo ustali katalog stron postępowania. Zupełnie niezrozumiałym jest bowiem – na co słusznie zwróciła uwagę wnosząca sprzeciw S. – dlaczego Wojewoda nadal doręcza decyzję do podmiotu W. w W., który – jak stwierdził Sąd – najprawdopodobniej nie istnieje.
W tym stanie rzeczy zasadne okazały się zarzuty wnoszącej sprzeciw, iż decyzja Wojewody narusza art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. Ponadto decyzja ta narusza art. 153 p.p.s.a. Uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania było nie tylko przedwczesne ale naruszało także wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu.
Rację ma także S. twierdząc, iż organ odwoławczy naruszył art. 77 § 1
w zw. z art. 80 k.p.a. ale także art. 6, art. 7 i 8 k.p.a. Wojewoda poza samym tylko "zawiadomieniem stron o toczącym się postępowaniu administracyjnym" z dnia
14 października 2024 r. – które zostało przekazane w części podmiotom, które najprawdopodobniej nie są stroną (o czym wyżej) ale także "zawiadomieniem o nowym terminie załatwienia sprawy" z dnia 4 listopada 2024 r. nie podjął żadnych czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, czym naruszył
w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Co więcej – drugie z tych zawiadomień – narusza także art. 36 § 1 k.p.a. bowiem organ odwoławczy poza samym tylko wyznaczeniem nowego terminu załatwienia sprawy nie wskazał żadnych przyczyn swojej zwłoki.
Na marginesie Sąd zauważa, iż wydana decyzja nie spełnia także wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W orzecznictwie jednolicie podnosi się, że wymagane jest, aby uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania organu odwoławczego i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie organu odwoławczego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia
w taki sposób, że w razie wniesienia skargi nie powinno budzić wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana po gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem
(zob. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 października 2024 r. III SA/Kr 1466/24; wyrok w Krakowie z dnia 31 października 2024 r. III SA/Kr 1464/24).
W realiach niniejszej sprawy siedemnastostronicowe uzasadnienie decyzji Wojewody Nr 1584/OPO/2024 z dnia 5 grudnia 2024 r., znak:
WI-II.7840.18.27.2022.SS, powyższych wymogów nie spełnia. Zdaniem Sądu jest ono w wielu miejscach chaotyczne i niezrozumiałe. Tymczasem adresatem tej decyzji jest nie tylko wyspecjalizowany w prawie budowlanym Prezydent (organ I instancji) ale także inwestor, który po jednorazowej lekturze tego uzasadnienia powinien nie mieć jakichkolwiek wątpliwości dlaczego złożony przez niego w kwietniu 2021 r., wniosek
o wydanie pozwolenia na budowę nie został do tej pory uwzględniony. Przede wszystkim zaś organ, formułując uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia, powinien wyraźnie oddzielać od siebie treść przywołanych przepisów, poglądów orzecznictwa
i doktryny oraz wskazań wynikających z prawomocnego wyroku tutejszego Sądu
od własnych rozważań co do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wykładni obowiązujących go przepisów.
Mając powyższe na względzie, wobec uznania, iż objęta sprzeciwem decyzja
Wojewody z dnia 5 grudnia 2024 r. została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 oraz
art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na podstawie
art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 64b § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez stronę koszt wpisu od sprzeciwu w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony, ustalone w wysokości 480 zł zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), a także wysokość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło