VII SA/Wa 2/25
WyrokWSA w Warszawie2025-06-05
Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak, Szczepan Borowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając, że wnioskodawcy (sąsiedzi inwestora) nie posiadają przymiotu strony, ponieważ ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy błędnie umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd uznał, że skarżący posiadają przymiot strony, ponieważ ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, co potwierdzają analizy zawarte w projekcie budowlanym dotyczące przesłaniania i zacieniania. Brak jest podstaw do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy organ odwoławczy zbyt rygorystycznie zinterpretował przepisy dotyczące obszaru oddziaływania.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie są stronami, gdyż ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. WSA uchylił decyzję GINB, uznając, że skarżący posiadają przymiot strony.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Nawrot (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak asesor WSA Szczepan Borowski po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C., S. C., W. C. i K. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 października 2024 r. znak: DOR.7110.314.2024.MRA w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. C., S. C., W. C. i K. G. solidarnie kwotę 748 (siedemset czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A.C., S.C., W.C., K.G. (dalej "Skarżący") jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "GINB", "organ odwoławczy") z 25 października 2024 r., znak DOR.7110.314.2024.MRA wydana w trybie nadzwyczajnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji, którą to decyzją organ uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji.
Decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych
i prawnych:
Starosta T. decyzją nr [...] z [...] lutego 2020 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A.C. pozwolenia na budowę dwóch budynków zamieszkania zbiorowego - pensjonatów oraz budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną, tj. przyłącz wodociągowy, przyłącz kanalizacji sanitarnej, kanalizacja deszczowa odwadniająca tereny utwardzone wraz z separatorem substancji ropopochodnych oraz oczkiem wodnym jako zbiornik retencyjny, elektryczna instalacja zalicznikowa, oświetlenie miejsc postojowych
z instalacją energetyczną, utwardzenie: miejsca do gromadzenia odpadów stałych, miejsc postojowych, dojazdu, dojść pieszych; na działkach ewid. nr [...] w P..
A.C. (jeden ze Skarżących) pismem z 9 listopada 2021 r. wniósł
o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty, wskazując, że została ona wydana
z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewoda Małopolski decyzją znak:WI-I.7840.1.112.2021.JC z 16 lipca 2024 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., "k.p.a."), art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej "Prawo budowlane") odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Starosty T. z [...] lutego 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Małopolski ustalił, iż w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę brał udział – jako właściciel działki nr [...]
w P., znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji – A.C.2, syn B. zamieszkały ul. [...], [...]. Z kolei wniosek o stwierdzenie nieważności pochodzi od syna (jednego ze spadkobierców) strony postępowania – A.C.2, syna B.. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów według organu – wnioskodawca A.C., syn A. jest jednym ze współwłaścicieli działki ew. [...]w P., znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji. Wnioskodawca wstąpił w prawa i obowiązki A.C.2 syna B.. Zatem według Wojewody Małopolskiego posiada interes prawny w niniejszej sprawie, prowadzonej z jego wniosku.
W wyniku wniesienia odwołania przez Skarżących, GINB opisaną na wstępie decyzją z 25 października 2024 r., znak DOR.7110.314.2024.MRA, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji. Jako podstawę prawną podał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie interesu prawnego i czym różni się on od interesu faktycznego, a także wskazał, w jaki sposób ustala się posiadanie interesu prawnego w sprawach z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Przywołał w tym kontekście art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, wyjaśniając przy tym, że ten ostatni ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 tej ustawy – jako teren wyznaczony
w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie. Wywiódł, iż inne formy ograniczenia zagospodarowania terenu niż zabudowa (hałas, spaliny) wykraczają poza zakres przedmiotowy Prawa budowlanego.
Następnie organ stwierdził, że wnioskodawcy (Skarżący) – S. C., K. G., W.C. i A. C. - nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej ww. decyzji organu stopnia podstawowego. Wnioskodawcy wywodzą swój interes prawny z tytułu przysługującego im prawa współwłasności zabudowanej działki o nr ewid. [...]
w P., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów sporządzony 25 września 2024 r. i akt poświadczenia dziedziczenia 3 lutego 2022 r., repertorium A numer: [...].
Przechodząc do oceny interesu prawnego skarżących, GINB wskazał, że analiza porównawcza projektu zagospodarowania terenu (Projekt budowlany – Projekt Zagospodarowania Terenu - rys. nr 1, str. 56) oraz danych pochodzących z portalu https://polska.e-mapa.net/ (wydruki w aktach GUNB) wykazała, że działka nr ewid. [...] graniczy z działką inwestycyjną o nr ewid. [...], natomiast budynek mieszkalny jednorodzinny (nr B) o wysokości kalenicy 10,32 m (Projekt budowlany - tom III - Przekrój B-B - rys. nr B9, str. 44) jest oddalony o 6,73 m od granicy działki nr ewid. [...] i 12,03 m od budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] (Projekt budowlany - Projekt Zagospodarowania Terenu - rys. nr 1, str. 56).
W ocenie organu odwoławczego, obszar oddziaływania spornej inwestycji,
w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie obejmuje swym zakresem działki skarżących o nr ewid. [...]. Położenie wskazanej działki względem spornego przedsięwzięcia wyklucza uznanie, iż niesie ono ze sobą jakiekolwiek ograniczenia
w możliwości zabudowy działki należącej do skarżących, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Dodał także, że takie usytuowanie spornej inwestycji, względem nieruchomości wnioskodawców, nie wprowadza na działce nr ewid. [...] jakichkolwiek ograniczeń w zabudowie/rozbudowie, które wynikałby z obowiązujących przepisów prawa. W szczególności należy zauważyć jak wskazano w decyzji, że ograniczenia te nie wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.).
Stwierdził zatem, że działka Skarżących nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym m.in. w oparciu o przepis § 12 (dotyczący sytuowania budynków), § 13 (dotyczący przesłaniania budynków), § 19 (odległość wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi), jak również przepis § 57 i § 60 (dotyczący nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Ponadto projektowana inwestycja nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i n. ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.) usytuowanych obiektów na nieruchomości Wnioskodawców (zarówno istniejących, jak i potencjalnych). Oprócz powyższego, dokumentacja projektowa nie przewiduje zmiany spływu wód opadowych na nieruchomości należące do skarżących (przepis § 29 ww. rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.) oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, elektryczność, telekomunikacja), jak również nie pozbawia działki wnioskodawców dostępu do drogi publicznej.
GINB podkreślił, że praktycznie każda inwestycja powoduje uciążliwości
i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co jednakże nie jest równoznaczne
z przyznaniem tym osobom przymiotu strony zainteresowanej w administracyjnym rozstrzygnięciu dopuszczalności realizacji określonej inwestycji. Nie jest tak, że obszar oddziaływania to teren, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu. Tylko osoby, których prawo doznaje ograniczeń ze względu na realizację jakiegoś obiektu, są stronami postępowania o pozwolenie na budowę dla tego obiektu.
Podsumowując GINB stwierdził, że działka nr ewid. [...] w P., stanowiąca własność skarżących nie znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, a tym samym skarżącym nie przysługuje przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W ocenie organu odwoławczego zaistniała przeszkoda do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Jak wskazał GINB, zgodnie z brzmieniem art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie
z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio
w całości albo w części. Uznając zatem, że podmiot w nim występujący nie ma przymiotu strony, w ocenie organu odwoławczego należało uchylić w całości decyzję Wojewody Małopolskiego z 16 lipca 2024 r. i umorzyć postępowanie organu I instancji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie na ww. decyzję GINB z 25 października 2024 r. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie art. 28 ust. 2 Prawa budowlane w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkującego uznaniem że Skarżącym nie przysługują prawa strony do wszczęcia i udziału w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty T. nr [...], znak: [...] z [...] lutego 2020 r., gdyż nieruchomość stanowiąca ich współwłasność o nr ewidencyjnym działki [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, w sytuacji gdy sposób jej umiejscowienia na działce Inwestora, jej wymiary, w szczególności wysokość budowanego obiektu, skutkują oddziaływaniem Inwestycji na nieruchomość Skarżących, poprzez jej przesłanianie i ograniczenie czasu jej nasłonecznienia, o których mowa w § 60 ust. 1, § 13 ust. 1 pkt la oraz § 57 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022.1225 t.j., zwane dalej Rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych);
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie w całości decyzji Wojewody Małopolskiego z 16 lipca 2024 r., znak WI.I.7840.1.112.2021.JC i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy Skarżącym przysługiwał status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, zatem zachodziła podstawa do merytorycznego rozpoznania wniesionego przez Skarżących odwołania.
W uzasadnieniu podkreślono, że projektowana Inwestycja z uwagi na jej usytuowanie w zbliżeniu do budynku Skarżących (pomiędzy budynkami jest odległość ok. 12 metrów) oraz jej parametry w szczególności wysokość (zgodnie z projektem wynosząca 11,60 metrów, w praktyce wynosząca 13,70 metra w stosunku do poziomu terenu na działce Skarżących) oraz szerokość od strony działki nr [...] (ok. 35 metrów), w sposób znaczący oddziałuje na nieruchomość Skarżących, gdyż w sposób istotny ogranicza stopień nasłonecznienia działki i pomieszczeń mieszkalnych oraz poprzez jej przesłanianie. Skarżący odnieśli się do § 13 ust. 1 i § 57 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, podnosząc, iż organ II instancji nie uwzględnił, że w rzeczywistości wysokość realizowanego budynku w stosunku do budynku Skarżących jest znacznie wyższa, gdyż nie wynosi 11,64 metra (tak jak zostało to określone w projekcie),lecz wynosi ok. 13,70 metra. Wskazana przez Inwestora docelowa linia terenu w najniższym punkcie, nie odpowiada bowiem rzeczywistemu poziomowi terenu (teren ze wszystkich stron jest płaski i znajduje się ok. 2 metrów poniżej docelowej linii terenu wskazanego przez Inwestora), a docelowy poziom terenu stanowi sztuczny nasyp ziemi, mający na celu dostosowanie inwestycji do wymagań wysokościowych miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Okoliczność ta powinna zostać uwzględniona przez organ przy ocenie spełnienia przez Inwestycję przesłanek z § 13 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jak również uwzględniona przez organ przy ocenie czy nieruchomość Skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, czego organ nie uczynił rozpoznając sprawę, naruszając art. 7, 77 i art. 80 k.p.a.
Poza tym Skarżący przywołał liczne wyroki sądów administracyjnych dotyczące wykładni art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego podnosząc w ten sposób, że stroną postępowania powinien być każdy podmiot, który ma w tym interes prawny, a nie dopiero wtedy kiedy ten zostanie naruszony; wąskie rozumienie art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego odwołujące się do naruszenia interesu prawnego jest zbyt restrykcyjne,
w praktyce ograniczające prawa wynikające z Konstytucji RP.
W ocenie Skarżących ich nieruchomość uwzględniając w/w okoliczności znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji z uwagi na jej przesłanianie przez projektowaną Inwestycję oraz na ilość światła wpływającego do pokoi mieszkalnych należących do Skarżących, wskutek realizacji Inwestycji, której dotyczy postępowanie.
W podsumowaniu Skarżący podkreślili, że GINB wydając zaskarżone rozstrzygnięcie w sprawie, dokonując wykładni art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, nie uwzględnił wytycznych wynikających z orzecznictwa, co skutkowało błędnym przyjęciem, że nieruchomość Skarżących nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Zdaniem strony skarżącej zostało wykazane, że występuje co najmniej uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na nieruchomość
w zakresie zacieniania i przesłaniania o którym mowa w § 13 ust. 1, § 57 i § 60 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Skarżący zwrócili również uwagę na brak przeprowadzenia wyczerpującej
i właściwej analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: DOR.7110.314.2024.MRA z 25 października 2024 r., uchylająca w całości decyzję Wojewody Małopolskiego (odmawiającą stwierdzenia nieważności) i umarzająca postępowanie organu I instancji, wszczętego
z wniosku Skarżącego A.C. syna A. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty T. nr [...] z [...] lutego 2020 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A.C. (zam. [...], ul. [...]) pozwolenia na budowę dwóch budynków zamieszkania zbiorowego – pensjonatów oraz budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz
z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną.
Umarzając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, organ odwoławczy przyjął, że Skarżący nie posiadają przymiotu strony w tym postępowaniu, albowiem nieruchomość, do której posiadają tytuł prawny, nie znajduje się w obszarze oddziaływania kwestionowanej inwestycji. Powyższa ocena została dokonana bardzo ogólnie oraz pobieżnie i w okolicznościach sprawy, nie sposób uznać jej za prawidłową.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że w pierwszej kolejności należało po wszczęciu postępowania, poczynić ustalenia co do przymiotu strony Skarżących.
O ile organ I instancji Wojewoda Małopolski poczynił ustalenia w tym zakresie, wykazując, iż wnioskujący o stwierdzenie nieważności A.C. syn A. posiada interes prawny, bowiem wstąpił w prawa i obowiązki strony A.C.2 syna B., który brał udział w postępowaniu prowadzonym przez Starostę T. (była doręczana decyzja na nazwisko A.C.2 syna B. i na jego adres).
Z kolei GINB odnosząc się do powyższego problemu, stwierdził jedynie, że wnioskodawcy – Skarżący nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji przez organ stopnia podstawowego – Starostę T.. Organ odwoławczy milcząco pominął kwestię udziału w postępowaniu przed Starostą T. – A.C.2 syna B., po którym Skarżący są spadkobiercami.
Niewątpliwie postępowanie w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156
i następnych k.p.a. może być uruchomione albo z urzędu albo na wniosek strony (v. art. 157 § 2 k.p.a.). Skoro zaś Skarżący (w tym wnioskodawca inicjujący postępowanie) nie brał udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją ostateczną wydaną przez Starostę, to należało zbadać, czy posiada on przymiot strony i może skutecznie uruchomić wskazane postępowanie nadzorcze. W okolicznościach niniejszej sprawy taka ocena była niezbędna, albowiem nie była oczywista i czyniła koniecznym przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a w ramach jego rozważenie argumentacji Skarżących co do "rozwiązań" zawartych w zatwierdzonym kwestionowaną decyzją projekcie budowlanym w kontekście art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
W sprawach o wydanie pozwolenia na budowę, podobnie jak w trybach nadzwyczajnych dotyczących tych decyzji, krąg stron należy ustalać w oparciu o tę samą podstawę prawną, a mianowicie w oparciu o art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Wskazany przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a., wprowadzając ograniczenia podmiotowe przez wskazanie podmiotów uprawnionych do bycia stroną postępowania i uzależniając dodatkowo ich status od tego czy ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, zdefiniowanym w art. 3 pkt 20 ww. ustawy budowlanej. W tym też kontekście należało przeprowadzić postępowanie
i wyjaśnić, czy skarżący należy do kręgu tych podmiotów. Takie postępowanie przeprowadził Wojewoda Małopolski, uznając, iż skoro w postępowaniu zwykłym brał udział A. C.2 syn B., to jego spadkobiercy jako współwłaściciele działki [...], sąsiadującej z nieruchomością Inwestorów, również należą do kręgu stron postępowania. Tymczasem GINB w zaskarżonej decyzji stwierdził, że Skarżący nie brali udziału w postępowaniu zwykłym i dokonał oceny mając na uwadze kwestie odległości § 12, § 13, § 19, § 57 i § 60 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W tych warunkach GINB uznał brak przymiotu strony po stronie skarżących.
Niemniej, Sąd nie podziela oceny GINB, wskazującej na zasadność i warunki zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenia na jego podstawie postępowania. Wprawdzie wskazany przepis winien znaleźć zastosowanie w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek podmiotu niemającego przymiotu strony, ale w ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie decyzja organu odwoławczego była co najmniej przedwczesna.
Zastosowanie art. 105 k.p.a. jest zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wynikiem błędnej bo zbyt rygorystycznej wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przyjętej przez GINB.
Sąd w składzie orzekającym podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że zarówno w postępowaniu w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę prowadzonej
w trybie zwykłym, jak i w trybie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym, krąg podmiotów uznawanych za strony powinien być ustalany na podstawie at. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji
o pozwoleniu na budowę nie zmienia bowiem swojego zasadniczego przedmiotu. Nadal dotyczy pozwolenia na budowę, tyle że prowadzona jest w trybie nadzwyczajnym. Przy tym może zaistnieć sytuacja, że krąg podmiotów może zostać określony przy uwzględnieniu dyspozycji art. 28 k.p.a., jednakże będzie to dotyczyć nielicznych
i specyficznych sytuacji (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2436/21 i powołane w nim orzecznictwo). Stąd też słusznie dokonywano oceny w tej sprawie przymiotu strony na podstawie przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (stanowiący unormowanie szczególne do art. 28 k.p.a.), w myśl którego stronami
w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pod pojęciem obszaru oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia
w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). Wyznaczenie tego obszaru powinno następować zasadniczo na podstawie regulacji
o charakterze administracyjnoprawnym, w tym przepisów techniczno-budowlanych,
z których wynikałyby ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiednich nieruchomości. Zauważyć także należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że w procesie ustalania obszaru oddziaływania nie chodzi
o wykazanie (przesądzenie) negatywnego wpływu projektowanego obiektu na znajdujące się w otoczeniu nieruchomości, w tym obiekty budowlane na tych nieruchomościach, ale o realną możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie. Do obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego zalicza się także teren, na którym uciążliwości związane
z przedsięwzięciem mieszczą się granicach dopuszczalnych, określonych przez przepisy prawa. Przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości oraz z potrzeby zbadania oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich. Niedopuszczalne jest uzależnianie przymiotu strony wyłącznie od negatywnego oddziaływania inwestycji na prawa osób trzecich, czy też od stwierdzenia bezprawnego naruszenia ich interesu prawnego (zob. wyroki NSA: z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 848/17; z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1042/17; z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 236/17).
Jak wskazał NSA w wyroku z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1905/17, "Przy ustaleniu zakresu przepisów odrębnych należy uwzględnić cały system przepisów powszechnie obowiązujących, które przesądzają o wpływie budowy obiektu na zabudowę nieruchomości sąsiedniej, przy czym nie można również pominąć przepisów prawa cywilnego, regulujących granice ochrony prawa własności przed ingerencją innych podmiotów." I dalej w tym samym wyroku NSA zauważył, że na system ten składa się regulacja ustawy - Prawo budowlane, regulacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w tym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a w razie braku decyzja ustalająca warunki zabudowy. NSA dostrzegł także, że przy wykładni art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego nie można też pominąć art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, który stanowi o obowiązku uwzględnienia poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej. W innym wyroku NSA podniósł, że "W procesie ustalania obszaru oddziaływania nie chodzi o wykazanie (przesądzenie) negatywnego wpływu projektowanego obiektu na znajdujące się
w otoczeniu nieruchomości, w tym obiekty budowlane na tych nieruchomościach, ale
o realną możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie" (v. wyrok NSA z 22 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1042/17). Nadto, w wyroku z 15 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2759/16, NSA przyjął, że "Obszar oddziaływania obiektu nie może być tak rozumiany, że w praktyce stanowi barierę nie do przebycia dla większości podmiotów posiadających nieruchomości w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego, a którym odmawia się przymiotu strony w postępowaniu tylko
z tego powodu, że zgodnie z założeniami projektowymi nie będzie potrzeby
w przyszłości wprowadzania ograniczeń w zagospodarowaniu terenu na podstawie przepisów odrębnych. To czy tak będzie w rzeczywistości, jak twierdzi inwestor i organy właściwe do wydania pozwolenia na budowę, podmioty, których poszanowanie interesów nakazuje art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr. bud., powinny mieć możliwość sprawdzenia (...) poprzez udział w postępowaniu w charakterze strony. (...) Postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia na budowę, powinno dać możliwość szerszemu kręgowi podmiotów uczestniczyć jako strony w tym postępowaniu, nie ograniczając tak hermetycznie rozumienia pojęcia obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 Pr. bud.). Stroną postępowania, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, podobnie postępowań nadzwyczajnych w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę, powinien być każdy podmiot, który ma w tym interes prawny, a nie dopiero wtedy, kiedy ten interes prawny zostanie naruszony, tak jak by mogła na to wskazywać wykładnia zawężająca art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Wyznacznikiem jedynym
i ostatecznym obszaru oddziaływania obiektu, nie może być wyłącznie dokumentacja projektowa i założenia przyjęte w niej przez inwestora i projektanta. Materiały te powinny podlegać szczegółowej analizie i krytycznej weryfikacji organu administracji architektoniczno-budowlanej, do którego należy wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu, a w konsekwencji tego ustalenie kręgu stron postępowania."
Z kolei w wyroku z 21 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 848/17 NSA dostrzegł zaś, że zgodnie z orzecznictwem do obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane zalicza się także teren, na którym uciążliwości związane
z przedsięwzięciem mieszczą się granicach dopuszczalnych, określonych przez przepisy prawa. NSA wskazał również, że "Przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 tej ustawy nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza w tym względzie normy, lecz wynika też z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości oraz, że przy ustalaniu obszaru oddziaływania inwestycji nie jest wystarczające wykazanie, że zostały zachowane odległości tego obiektu od granic działek sąsiednich, o których mowa
w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wskazał w końcu, że "pojęcia obszaru oddziaływania obiektu nie można rozumieć tak wąsko i ściśle, jakby to wynikało wyłącznie z wykładni gramatycznej art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.
Mając na uwadze powołane orzecznictwo NSA, nadto kierując się taką interpretacją art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, jak wskazano powyżej, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie GINB błędnie ocenił interes prawny Skarżących.
Dokonując analizy GINB uwzględnił, że Skarżący wywodzą swój przymiot strony z tytułu prawnego do nieruchomości (działka [...]) sąsiadującej bezpośrednio
z inwestycją, nie uwzględniono jednak, że Andrzej Chowaniec syn Bronisława, którego spadkobiercami są Skarżący był stroną w postępowaniu zwykłym prowadzonym przez Starostę T.. Nadto do ww. była skierowana decyzja o pozwoleniu na budowę (d.k-46 akt postępowania zwykłego).
Organ odwoławczy skoncentrował się wyłącznie na wykazaniu zachowania odległości określonych w Rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz ogólnikowym wskazaniu, że także pozostałe przepisy tego rozporządzenia nie mogą stanowić o interesie prawnym skarżącego. Nie wzięto natomiast pod uwagę m.in. tego, że projekt budowalny zawiera analizy: przesłaniania oraz zacieniania, a te obejmują zabudowaną nieruchomość na działce nr ew. [...]. Jest to, zdaniem Sądu, okoliczność wystarczająca do uznania, że Skarżącym przysługuje przymiot strony w sprawie. Istnienie interesu prawnego, jaki wynika z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, nie jest uzależnione od tego czy dana inwestycja będzie powodowała przekroczenie norm, lecz czy dana inwestycja w ogóle może oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. Skoro zaś ww. analizy obejmują zabudowaną działkę Skarżących, to świadczy to o tym, że taka sytuacja ma miejsce
w tym przypadku. Wskazanie zatem na brak naruszenia § 13 oraz § 60 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie świadczy o tym, że interes prawny Skarżącym nie przysługuje. Daje to możliwość stronie skarżącej prawo do skontrolowania decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie nadzorczym.
Również mając na uwadze zarzuty podniesione w odwołaniu i powielone
w skardze odniesienia przez GINB wymaga wysokość projektowanej inwestycji, czy dopuszczalną wysokość podmurówki na terenie płaskim w zgodzie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Z tych też przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana w sprawie narusza prawo, albowiem została wydana z naruszeniem art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Tym samym wydanie decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. było nieuprawnione. Ponownie rozpoznając sprawę GINB uwzględni uwagi Sądu, odniesie się także do zarzutów odwołania.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło