VII SA/Wa 201/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania postanawia: odmówić R. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. R. S. wraz ze skargą na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. R. S. posiada mieszkanie o pow. 70 m2. Skarżący wskazał, że utrzymuje się wraz z żoną z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2955,97 zł netto miesięcznie. Skarżący przedstawił zestawienie ponoszonych co miesiąc wydatków, zaliczając do nich: wizyty lekarskie i lekarstwa – 540 zł, światło, gaz, ogrzewanie, czynsz – 690 zł, uzupełnienie zużytego ubrania i wyposażenia – 150 zł, kosmetyki, środki czystości – 160 zł, inne różne, prasa, kultura, telefony, internet, TV, poczta – 380 zł, utrzymanie auta, paliwo – 150 zł. Wskazał, że na wyżywienie pozostaje kwota 886 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek R. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści wniosku wynika, że łączna wysokość otrzymywanych przez skarżącego i jego żonę emerytur wynosi 2955,97 zł netto miesięcznie, przy czym zauważyć trzeba, że nie mają oni innych osób na utrzymaniu. Odnosząc się do wskazywanej przez skarżącego wysokości wydatków, które uniemożliwiają, jego zdaniem, uiszczenie kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Podkreślenia też wymaga, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 października 2011 r. I GZ 153/11 LEX nr 1149053, z dnia 24 listopada 2011 r. II OZ 1111/11 LEX nr 1152245, z dnia 15 listopada 2011 r. II OZ 1083/11 LEX nr 1152239). Wskazać wobec tego trzeba, że nie wszystkie z wymienionych przez skarżącego wydatków to wydatki, którym należy przyznać pierwszeństwo przed kosztami związanymi z jego udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Nie ulega wątpliwości, iż za wydatki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny uznać należy koszty zakupu żywności, leków, czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę. Do takich wydatków koniecznych nie można już natomiast zaliczyć wydatków określonych przez skarżącego jako "inne różne, prasa, kultura, telefony, internet, TV, poczta", wydatki takie nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Zauważyć również należy, że wysokość wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się w tej sprawie na dalszym etapie postępowania również nie przekraczałaby 100 zł, a ponadto koszty te byłyby rozłożone w czasie. Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że skarżący będzie w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Podkreślić jednocześnie trzeba, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).