VII SA/Wa 2062/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia NSA Halina Kuśmirek, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A. M. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego A. M. Z. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lutego 2006r. sygn. akt VI SA/Wa 2163/05 oddalił skargę A. M. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia, że skarżący podlega od dnia [...] stycznia 1999 r. do nadal obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Uzasadniając oddalenie skargi Sąd wykazywał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2005r. nie naruszają prawa. Skarżący, który dochodził przed organami Funduszu wydania decyzji ustalającej, że w związku z zatrudnieniem od dnia [...] maja 2001r. na podstawie umowy o pracę, nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej obok tego zatrudnienia, a wcześniej podjętej pozarolniczej działalności gospodarczej, wyczerpał powyższy tryb postępowania. Skarżący podał, że nie kwestionuje objęcia go obowiązkiem spornego ubezpieczenia za okres od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] września 2004r. z uwagi na jego przesądzenie orzeczeniami sądów powszechnych. Dochodził natomiast ustalenia, że obowiązek ten nie obejmuje okresu po dniu [...] października 2004r. (wejście w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Skarżący stawiając organom zarzuty w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazał na naruszenia art. 22 ust. 1 ustawy z 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 24 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia negował obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego również za okres wcześniejszy, to jest od dnia [...] maja 2001r. (zatrudnienie na podstawie umowy o pracę) do dnia [...] września 2004r. Czynił też zarzut oparcia decyzji na podstawie art. 82 ust. 1 i ust. 5 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - według skarżącego niezgodnym z przepisami Konstytucji RP, czyli w istocie podważał również - wbrew wcześniejszemu stanowisku - obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej po dniu [...] października 2004 r., od kiedy to zaczął obowiązywać ten przepis. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy ocena obowiązku za okresy poprzedzające datę wejścia w życie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych była prawidłowa. W świetle przepisów wcześniejszych - kolejno następujących po sobie ustaw, należało uznać zasadność ustalenia o podleganiu przez skarżącego spornemu obowiązkowi niezależnie od obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na postawie umowy o pracę. W wyniku skargi kasacyjnej A. M. Z. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 września 2006r. Sygn akt II GSK 117/06 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r. sygn. akt VI SA/wa 2163/05 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając niniejszy wyrok był związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2006r., sygn. akt II GSK 117/06, którym to uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006r., oddalający skargę A. M. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2005r. Nr [...] Jak wynika z treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, zw. dalej ppsa), ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006r., sygn. akt I FSK 506/05, Nr LEX 187499). Ocena prawna, do której ma obowiązek zastosować się sąd – w rozumieniu omawianego przepisu – to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2004r., sygn. akt IV SA 3103/02, Nr LEX 158937). Stosując się do oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 12 września 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Sąd kontrolował legalność decyzji administracyjnych, w których sentencji zawarto stwierdzenie, iż A. M. Z. podlega od dnia [...] stycznia 1999r. do nadal obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. U podstaw materialnoprawnych decyzji powołano przepisy ustaw z 1997 r., 2003 r. i 2004 r., a w ich uzasadnieniu analizowano stany prawne obowiązujące od wejścia w życie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego i wykazywano, że pod rządami każdej z tych ustaw skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zarówno prowadzonej działalności gospodarczej jak i stosunku pracy. Należy zauważyć , że Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w okresie od dnia [...] stycznia 1999r. /data wprowadzenia obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego/ do dnia [...] września 2004r. właściwym do rozpoznania indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych był sąd powszechny, a po tej dacie sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczenia podlegają kognicji sądu administracyjnego. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że Skarżący od 1999r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, a od dnia [...] maja 2001r. pozostaje w stosunku pracy. Ta ostatnia okoliczność skutkowała powstaniem /w ocenie właściwych organów/ obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z obu tytułów - działalności pozarolniczej i stosunku pracy. A. M. Z. w sposób prawem przewidziany zarówno w ustawie z 1997 roku jak i ustawie z 2003 roku dochodził przed właściwymi wówczas organami ustalenie, iż nie podlega od dnia [...] maja 2001r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. W tym przedmiocie zostały wydane dwie decyzje – [...] Regionalnej Kasy Chorych z dnia [...] grudnia 2002r. i [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2003r.. Następnie Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] wyrokiem z dnia [...] lipca 2003r. rozpoznając sprawę na skutek odwołania A. Z. od obydwu tych decyzji zmienił je w ten sposób, że ustalił, iż A. Z. nie podlega od dnia [...] maja 2001r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] grudnia 2003 r. zmienił opisany powyżej wyrok Sądu I instancji i oddalił odwołanie od decyzji zarówno [...] Regionalnej Kasy Chorych z dnia [...] grudnia 2002r. jak i decyzji Narodowego Funduszu Zdrowia [...] Oddziału Wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2003r. Wyrok Sądu Apelacyjnego uprawomocnił się, gdyż Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] lipca 2004r. odmówił przyjęcia do rozpoznania kasacji wniesionej przez A. Z., stwierdzając w uzasadnieniu postanowienia, iż w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne. W ocenie Sądu Najwyższego, przywołującego w tym zakresie orzecznictwo, na tle przepisów zarówno ustawy z 1997r. jak i ustawy z 2003r. obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne powstaje w stosunku do każdego rodzaju działalności objętej ubezpieczeniem. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w obrocie prawnym pozostają dalej decyzje właściwych organów z dnia [...] grudnia 2002r. i z dnia [...] kwietnia 2003r. w przedmiocie podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej /decyzji tych brak jest w aktach, stąd jedynie z uzasadnienia wyroków należy wnioskować, iż obejmują one okresy, w których obowiązywały ustawy z 1997r. i z 2003r./. Zatem sprawa dotycząca ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej została prawomocnie rozpoznana przez właściwy, stosownie do poprzednio obowiązujących ustaw, sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. W objętym postępowaniem kasacyjnym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolował legalność decyzji administracyjnej, w której sentencji zawarto stwierdzenie, iż A. M. Z. podlega od dnia [...] stycznia 1999r. do nadal obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. U podstaw materialnoprawnych decyzji powołano przepisy ustaw z 1997r., 2003r. i 2004r., a w jej uzasadnieniu analizowano stany prawne obowiązujące od wejścia w życie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego i wykazywano, że pod rządami każdej z tych ustaw skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zarówno prowadzonej działalności gospodarczej jak i stosunku pracy. Omawiane decyzje w części odnoszącej się do istnienia takiego obowiązku przed [...] października 2004r. dotyczyły zatem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innymi ostatecznymi decyzjami, a tym samym obarczone były kwalifikowaną wadą prawną, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98 poz.1071 z późn. zm., zw. dalej Kpa) W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny wykazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył art. 134 § 1 ppsa. Wskazał, że nie można przy tym zaaprobować stanowiska Sądu I instancji, iż ramy postępowania administracyjnego w tej sprawie wyznaczał wniosek inicjujący to postępowanie, a następnie treść odwołania. Analizując te dwa pisma Sąd uznał, iż przedmiotem postępowania było ustalenie, iż skarżący od dnia [...] października 2004 r. nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Ten pogląd pozostaje w sprzeczności z treścią kontrolowanych decyzji administracyjnych, a to ich sentencje wyznaczają przedmiot postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontrolował także zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z 1997r. i z 2003r., a zatem rozstrzygnął w tej części sprawę prawomocnie osądzoną wcześniejszym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2003r. wydanym przez Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o sygn. [...] Wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego wymagają pewnych ustaleń faktycznych wykraczających poza ramy postępowania sądowego, w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organom administracji publicznej. Biorąc powyższe pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc związanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.