VII SA/Wa 2078/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-19
Skład orzekający: Waldemar Śledzik, Mirosław Montowski, Marcin Maszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków (EGiB) ma obowiązek powołać biegłego w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, jeśli wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów, a postępowanie ma charakter deklaratoryjny?Ratio decidendi
Organ prowadzący EGiB nie ma obowiązku powoływania biegłego w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, jeśli wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów. Postępowanie aktualizacyjne EGiB ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że organ jedynie odzwierciedla stan prawny wynikający z dokumentów urzędowych, a nie go tworzy. Obowiązek udokumentowania wnioskowanej zmiany spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
Skarżący M. J. domagał się aktualizacji ewidencji gruntów i budynków (EGiB) w zakresie działek nr [...] i [...] poprzez wykreślenie zapisu "właściciel nieustalony" oraz ujawnienie go jako współwłaściciela wraz z innymi osobami. Organ pierwszej instancji odmówił aktualizacji w zakresie prawa własności, ale orzekł o zmianie władania. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy aktualizacji prawa własności i sam orzekł o odmowie tej aktualizacji, jednocześnie utrzymując w mocy zmianę dotyczącą władania. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym brak powołania biegłego do ustalenia stanu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski, asesor WSA Marcin Maszczyński, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 5 lipca 2024 r. nr 121/2024 w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę
Decyzją z 5 lipca 2024 r. nr 121/2024 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "Mazowiecki WINGiK", "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") i art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm., dalej: "p.g.i.k.") po rozpatrzeniu odwołania M. J. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca") od decyzji Starosty P. (dalej: "Starosta", "organ I instancji") z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] orzekającej w pkt 1 o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków (dalej: "egib") w zakresie działek nr [...] i [...] położonych w obrębie O., gmina K. polegającej na wykreśleniu zapisu "właściciel nieustalony" oraz o wykreśleniu D. i R. T. małż. P. jako władających na zasadach samoistnego posiadania i ujawnieniu jako współwłaścicieli ww. działek: M. J. (udział 1/2), Z. H. D. (udział 1/4), A. D. (udział 1/8) i A. D. (udział 1/8), zaś w pkt 2 orzekającej o wprowadzeniu zmiany w egib w zakresie działki nr [...] położonej w obrębie O., gmina K., polegającej na wykreśleniu D. i R. T. małż. P. jako władających na zasadach samoistnego posiadania i ujawnieniu M. J. jako władającego na zasadach samoistnego posiadania – uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 1 i orzekł: 1. o odmowie aktualizacji egib polegającej na wykreśleniu zapisu "właściciel nieustalony" oraz o wykreśleniu D. i R. T. małż. P. jako władających na zasadach samoistnego posiadania i ujawnieniu jako współwłaścicieli: M. J. (udział 1/2), Z. H. D. (udział 1/4), A. D. (udział 1/8) i A. D. (udział 1/8) w zakresie działki nr [...] położonej w obrębie O., gmina K.; 2. o odmowie aktualizacji egib polegającej na wykreśleniu zapisu "właściciel nieustalony" i ujawnieniu jako współwłaścicieli: M. J. (udział 1/2), Z. H. D. (udział 1/4), A. D. (udział 1/8) i A. D. (udział 1/8) w zakresie działki nr [...] położonej w obrębie O., gmina K., a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.
Decyzja wydana zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 13 grudnia 2022 r. do Starosty wpłynął wniosek skarżącego z prośbą o ujawnienie w zakresie działki nr [...], położonej w obrębie O., gmina K., jako współwłaścicieli M. J. oraz H. D. Do wniosku dołączono postanowienia: Sądu Rejonowego dla Warszawy - [...] sygn. akt [...] z [...] listopada 2005 r., Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt [...] z [...] lutego 2013 r. i Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z [...] października 2011 r. Z pisma wynika, że M. i M. J. byli właścicielami wschodniej połowy osady włościańskiej położonej we wsi O. o powierzchni 5 hektarów i 4 ary na podstawie umowy kupna - sprzedaży z 21 marca 1919 r. Następnie, umową darowizny z 9 lutego 1957 r. przekazali na własność m.in. syna S. J. część nieruchomości, która zdaniem wnioskodawcy stanowi aktualnie działki nr [...] i [...]. Ponadto, prawo do działek zdaniem wnioskodawcy wynika z orzeczenia sygn. akt [...], gdzie znajduje się zapis, że "działka nr [...] nie była i nie jest ujawniona w żadnej księdze wieczystej, to jednak analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, że S. J. był właścicielem działki nr [...]".
Pismem z 9 lutego 2023 r. Starosta wezwał skarżącego do przedłożenia operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierającego wykaz synchronizacyjny, z którego wynika, że nieruchomość wymieniona w akcie notarialnym umowy darowizny i zrzeczenia się prawa do dziedziczenia z 9 lutego 1957 r. odpowiada działkom ewidencyjnym nr [...] i nr [...] z obrębu O., gmina K. i do przedłożenia odpisu księgi wieczystej założonej dla ww. nieruchomości. W toku postępowania ww. dokumenty nie zostały przedłożone.
W dniu 3 kwietnia 2023 r. w egib zostały wprowadzone zmiany polegające na ujawnieniu podziału działek. Działka nr [...] o powierzchni 0,03 ha została podzielona na działki nr [...] o powierzchni 0,0067 ha i nr [...] o powierzchni 0,02 ha, a działka nr [...] o powierzchni 0,01 ha została podzielona na działki nr [...] o powierzchni 0,0009 ha i nr [...] o powierzchni 0,01 ha. Działki nr [...] i nr [...] na mocy decyzji nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przeszły na własność Powiatu P. - (operat techniczny nr [...]).
W dniu 26 czerwca 2023 r. wnioskodawca doprecyzował wniosek poprzez wskazanie, że żądanie zmian dotyczy działek aktualnie oznaczonych nr [...] i [...] natomiast przy wpisie prawa własności należy uwzględnić również postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy - [...] sygn. akt [...] z [...] sierpnia 2006 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po H. D.
Dnia 18 lipca 2023 r. D. i R. małż. P., wykazywani jako władający działkami nr [...] i nr [...] dostarczyli do akt postępowania kopię opinii biegłego sądowego w zakresie geodezji, sporządzonej w dniu 16 marca 2015 r., z której wynika, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że działki nr [...] i nr [...] z obrębu O. położone są na terenie opisanym w akcie notarialnym z dnia [...] lutego 1957 r.
Pełnomocnik skarżącego w dniu 2 sierpnia 2023 r. złożyła pismo, w którym wniosła o wykreślenie władających i ujawnienie M. J. (udział 1/2), Z. D. (udział 1/4), A. D. (udział 1/8) oraz A. D. (udział 1/8) jako współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Pełnomocnik podniosła, że przedłożone w toku sprawy orzeczenia Sądu posiadają walor wiążący dla organu administracji w zakresie ustaleń tam poczynionych, w tym w zakresie prawa własności. Dodatkowo wskazała, że opinia biegłego, którą przedłożyli D. i R. małż. P. została sporządzona do sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] sygn. akt [...], która została umorzona i dowód ten nie może być w obrocie prawnym.
Starosta decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w obrębie [...] O., gmina K., jedn. rej. [...] w zakresie działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], polegających na wykreśleniu władających na zasadach samoistnego posiadania: P. D. (syn J. i R.) i P. R. T. (córki E. i J.) i ujawnieniu właścicieli: J. M. (syna S. i K.) w udziale 1/2, D. Z. H. (syn E. i H.) w udziale 1/4, D. A. (córki Z. i H.) w udziale 1/8, D. A. (córki M. i A.) w udziale 1/8.
Odwołanie w terminie wniósł skarżący. W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym Mazowiecki WINGiK decyzją z 24 listopada 2023 r. nr 220/2023 uchylił ww. rozstrzygnięcie Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W powyższej decyzji organ odwoławczy podniósł, że Starosta nie zgromadził materiału dowodowego pozwalającego na rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Mazowiecki WINGiK zalecił również by organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie aktualnego władania działkami, będącymi przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, by Starosta przy wydaniu rozstrzygnięcia, uwzględnił wykładnię przepisów poczynioną w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu II instancji.
W związku z powyższym organ I instancji pismem z 1 lutego 2024 r. wezwał D. i R. małż. P. o dostarczenie oświadczenia potwierdzającego, że ww. faktycznie władają przedmiotowymi działkami oraz o dostarczenie dowodów potwierdzających faktyczne władanie tj. decyzji podatkowych oraz oświadczenia świadków, którzy potwierdzą ten stan. Następnie, w dniu 13 lutego 2024 r. D. i R. małż. P. po zapoznaniu z aktami sprawy przedłożyli Staroście pisemne oświadczenie potwierdzające ich faktyczne władanie działkami nr [...] i [...] potwierdzone przez sołtysa sołectwa O. oraz innych świadków oraz załączyli kopię decyzji podatkowych za powyższe działki za okres od 2013 r. do 2024 r.
Pismem z 20 lutego 2024 r. organ I instancji poinformował strony postępowania, że w dniu 21 marca 2024 r. o godzinie 10:00 na przedmiotowych działkach odbędzie się wizja w terenie. W oględzinach brali udział: M. J., R. P., A. D., M. K. i A. J. Podczas czynności wykonano zdjęcia, które znajdują się w aktach sprawy oraz sporządzono protokół. Ponadto, podczas oględzin M. J. ustnie wyznaczył jako pełnomocnika – M. K. oraz upoważnił A. J. do reprezentowania go w niniejszej sprawie.
Następnie Starosta z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] orzekł w pkt. 1 o odmowie aktualizacji egib w zakresie działek nr [...] i [...] położonych w obrębie O., gmina K., polegającej na wykreśleniu zapisu "właściciel nieustalony" oraz o wykreśleniu D. i R. T. małż. P. jako władających na zasadach samoistnego posiadania i ujawnieniu jako współwłaścicieli ww. działek: M. J. (udział 1/2), Z. H. D. (udział 1/4), A. D. (udział 1/8) i A. D. (udział 1/8). Natomiast w pkt 2 ww. decyzji organ I instancji orzekł o wprowadzeniu zmiany w egib w zakresie działki nr [...] położonej w obrębie O., gmina K., polegającej na wykreśleniu D. i R. T. małż. P. jako władających na zasadach samoistnego posiadania i ujawnieniu M. J. jako władającego na zasadach samoistnego posiadania.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący w ustawowym terminie złożył odwołanie.
W uzasadnieniu ww. decyzji z 5 lipca 2024 r. Mazowiecki WINGiK stwierdził, że ustawa p.g.i.k. określa egib jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Podkreślił ponadto, że wpisy zawarte w operacie ewidencyjnym, a dotyczące uprawnień do gruntu, w tym szczególnie prawa własności, mają charakter informacji, pochodny względem informacji wynikających ze źródeł wskazanych powyżej. Organ ewidencyjny rejestruje w prowadzonym przez siebie rejestrze jedynie stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że ewidencja nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach.
Zaznaczył, że aktualnie w egib w zakresie działek nr [...] i nr [...] z obrębu O., gmina K. wykazywany jest właściciel nieustalony, zaś jako władający na zasadach samoistnego posiadania figurują D. i R. T. małż. P. Jak wynika z aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1957 r. M. i J. małż. J. byli właścicielami wschodniej połowy osady włościańskiej, położonej we wsi O., gromada B., powiatu p., zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr 1 o pow. 5,04 ha. Aktem tym M. i J. małż. J. darowali synowi K. J. niezabudowaną działkę gruntu zwaną "[...]" o powierzchni około 28 arów, zaś S. J. resztę omawianego gospodarstwa rolnego. W myśl postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] sygn. akt [...] z [...] listopada 2005 r. spadek po S. J. nabył syn M. J. i córka H. D. w udziałach po 1/2 części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy - [...] sygn. akt [...] z [...] sierpnia 2006 r. spadek po H. D. nabyli synowie M. D. oraz Z. H. D. po 1/2 części spadku każdy. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia Rep. [...] z [...] czerwca 2023 r. spadek po M. D. nabyły A. D. i A. D. po 1/2 części.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż aktualnie wykazywane w egib działki nr [...] i [...] stanowią część dawnej działki o nr [...] ujawnionej w wyniku założenia ewidencji gruntów osiedla O. w 1959 r. W rejestrze z założenia ewidencji osiedla O. S. J. został ujawniony jako władający m.in. działką oznaczoną nr 51 o pow. 0,26 ha. Operatem sporządzonym do regulowania własności gospodarstw rolnych (nr [...]) z działki nr [...] wydzielono działkę nr [...] o powierzchni 0,04 ha i działkę nr [...] o powierzchni 0,22 ha. W rejestrze pisanym na podstawie powyższego opracowania do działki nr [...] o powierzchni 0,04 ha jako władającego wpisano Gminną Spółdzielnię Samopomoc Chłopska, a do działki nr [...] o powierzchni 0,22 ha ujawniono właściciela S. J.
Wyjaśnił również, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ewidencji gruntów obrębu O., gmina K., zmianie uległa numeracja działek ewidencyjnych. W operacie kontroli ewidencji gruntów nr [...] wpisano, że dawnej działce nr [...] o powierzchni 0,04 ha nadano nowy nr ewidencyjny [...]. Natomiast z rejestru pisanego z roku 1985 wynika, że to działka nr [...] została oznaczona nr [...]. Powyższe zapisy są rozbieżne, jednakże z analizy dostępnej dokumentacji oraz porównania mapy z 1975 r i 1986 r., a także aktualnej ewidencji wynika, że dawnej działce [...] nadano nowy nr [...], natomiast dawnej działce nr [...] nadano nowy nr [...]. W protokole z kontroli ewidencji gruntów wykazane jest, że S. J. jest właścicielem m.in. działki nr [...] o pow. 0,22 ha, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Do działki nr [...] wykazywana była jako władający Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska.
Wskazał jednocześnie, że zgodnie z zawiadomieniem z 20 kwietnia 1988 r. o wpisach w księdze wieczystej nr [...] w dziale I tejże księgi wpisano informację o zabudowanej nieruchomości rolnej we wsi O., gmina K., składającej się z działek oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. W dziale II jako właściciel został wpisany S. J., syn M. i J. na podstawie umowy darowizny z 9 lutego 1957 r. nr [...]. Następnie, zgodnie z aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z 24 maja 1988 r. S. J. z żoną K. J. darowali synowi M. J. działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położone we wsi O., gmina K. Według oświadczenia, działki te wraz z działką nr [...] zostały nabyte przez małżonków aktem notarialnym z 9 lutego 1957 r.
Ponadto wskazał, że działka nr [...] o powierzchni 0,04 ha została podzielona na działki nr [...] o powierzchni 0,03 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,01 ha na podstawie operatu technicznego nr [...]. Powyższy operat został sporządzony do celów sądowych. Zmianą nr [...] ujawniono powyższy podział w bazie ewidencji gruntów. Następnie, 28 grudnia 2021 r. na podstawie decyzji Starosty z [...] listopada 2021 r. nr [...] została wprowadzona zmiana w egib polegająca na wykreśleniu dotychczas ujawnionego władającego na zasadach samoistnego posiadania i ujawnieniu w jego miejsce R. i D. małżonków P., z uwagi na to, że aktem notarialnym Rep. [...] z [...] maja 2012 r. ww. nabyli wszelkie prawa i roszczenia w zakresie działek nr [...] i [...] od Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" z siedzibą w K.
Podniósł, że w dniu 3 kwietnia 2023 r. w egib ujawniono podział przedmiotowych działek. Działka nr [...] o powierzchni 0,03 ha została podzielona na działki nr [...] o powierzchni 0,0067 ha i nr [...] o powierzchni 0,02 ha, a działka nr [...] o powierzchni 0,01 ha została podzielona na dziatki nr [...] o powierzchni 0,0009 ha i nr [...] o powierzchni 0,01 ha. Działki nr [...] i nr [...] na mocy decyzji nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przeszły na własność Powiatu P. (operat techniczny nr [...]).
Dalej wskazał, że skarżący ostatecznie zawnioskował o ujawnienie go w egib jako współwłaściciela do działek nr [...] i [...] na podstawie m.in. postanowienia [...] oraz postanowienia [...]. Mazowiecki WINGiK podniósł, że jak słusznie zauważył organ I instancji, Sąd w uzasadnieniach do orzeczeń opisał analizę dostępnych materiałów i okoliczności zaistniałych w przedmiotowej sprawie. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem sygn. akt [...] z [...] października 2011 r. oddalił wniosek Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska o zasiedzenie dziatek oznaczonych nr [...] i [...], położonych w obrębie O. w gminie K. W uzasadnieniu wskazano m.in., że graniczenie dziatki nr [...] z dwóch stron z działką nr [...], wyraźnie wskazuje, że mogły one niegdyś stanowić jedną działkę, co przedstawia, że dokumenty tworzą spójną i logiczną całość wskazującą, że działka nr [...], razem z działką nr [...], mogły stanowić dawną działkę nr [...], która według aktu notarialnego z 1957 r. mogła być własnością S. J. Podobne stanowisko zawiera postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt [...] z [...] lutego 2013 r. orzekające o oddaleniu apelacji Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w K. od ww. postanowienia sygn. [...], dotyczącego oddalenia wniosku o zasiedzenia przedmiotowych działek.
Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie, że S. J. był właścicielem działki nr [...]. Nadto wspomniał, że egib nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach. Zaznaczył, że ustawa p.g.i.k. określa zamknięty katalog dokumentów, na podstawie których następuje aktualizacja informacji zawartych w egib i są to zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 m.in. wpisy w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sądu oraz dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (dalej: "pzgik"). Zatem powyższe postanowienia Sądy Rejonowego w [...] jak też Okręgowego Sądu w Warszawie nie mogą stanowić podstawy do dokonania aktualizacji egib w zakresie wykazania jako właścicieli do działek nr [...] i [...] następców prawnych po S. J., bowiem orzekają one jedynie o oddaleniu wniosku o zasiedzenie przez Gminą Spółdzielnię Samopomoc Chłopska przedmiotowych działek, a nie orzekają o nadaniu prawa własności do tych działek. W związku z czym powyższe orzeczenia wiążące są tylko w zakresie rozstrzygnięcia a nie zawartego w nich uzasadnienia.
Biorąc powyższe pod uwagę Mazowiecki WINGiK w pełni podziela stanowisko Starosty oraz szeroko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie pogląd, że umowa sporządzona w formie aktu notarialnego może stanowić podstawę wpisu zmian w egib, jednakże warunkiem koniecznym jest, by z umowy tej wprost wynikała treść mająca podlegać wpisowi. Organ prowadzący egib nie jest bowiem władny, w oparciu o przepisy k.p.a. w postępowaniu dotyczącym wprowadzenia zmian w tej ewidencji ustalać i rozstrzygać, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, a w konsekwencji nie może wprowadzać zmian na podstawie własnych ustaleń.
W tym miejscy wskazał, że dla przedmiotowych działek w egib nie wykazano jako właścicieli osób wymienionych w postanowieniach dotyczących nabycia spadku, zaś w posiadaniu Starosty nie ma dokumentu, z którego jednoznacznie wynikałoby, którym działkom z aktualnej egib odpowiada nieruchomość opisana w umowie darowizny z 9 lutego 1957 r. Nie przedłożono również żadnego innego rozstrzygnięcia właściwego sądu, które rozstrzygałoby o prawie własności przedmiotowych działek. Ponadto, gdyby Starosta dysponował orzeczeniem sądu o takiej treści, wówczas zgodnie z ustawą p.g.i.k. ujawniłby je w ewidencji. Z tych też względów odnosząc się do kwestii naruszenia art. 7 i 84 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego a w konsekwencji brak pozyskania przez organ prowadzący egib opinii biegłego w formie operatu przyjętego do pzgik organ odwoławczy stwierdził jak powyżej, że organ nie ma ustalać stanu prawnego lecz ten stan ma wynikać z dokumentacji prawnej i materiału posiadanej w pzgik wprost. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że ewidencja nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. W cenie Mazowieckiego WINGiK działania, których podjęcia domaga się skarżący sprawiłyby, że organ ewidencji wykraczałby poza swoje kompetencje, stając się twórcą nowego stanu prawnego. W szczególności, że to strona inicjująca przedmiotowe postępowanie winna przedstawić taką dokumentację, która jednoznacznie potwierdzi przysługujący jej tytuł prawny do przedmiotowych działek. Wskazał jednocześnie, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. Tym bardziej, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem stron.
Mając na uwadze opisany stan faktyczny sprawy Mazowiecki WINGiK zgodził się z organem I instancji, że wnioskodawca nie przedłożył dowodów jednoznacznie potwierdzających prawo własności do działek [...] i nr [...], wobec czego Starosta nie ma podstaw do wykazania spadkobierców S. J. jako właścicieli działek wskazanych we wniosku.
Odnosząc się zaś do kwestii dotyczących wykazania władania na zasadach samoistnego posiadania do przedmiotowych działek organ odwoławczy stwierdził, że Starosta dokonał badania aktualności wpisu ujawnionego w egib w zakresie władania na zasadach samoistnego posiadania działkami nr [...] i [...] poprzez zebranie dodatkowych dowodów w postaci oświadczeń świadków, oględzin terenowych czy decyzji podatkowych. W ten sposób ustalił, kto faktycznie włada ww. działkami. W dniu 21 marca 2024 r. organ I instancji przeprowadził wizję lokalną na ww. działkach, z której sporządził protokół oraz dokumentację fotograficzną. W wyniku przeprowadzenia powyższych czynności Starosta ustalił stan faktyczny, z którego jednoznacznie wynika, że działką nr [...] faktycznie władają D. i R. małż. P. Natomiast działką nr [...] nieprzerwalnie włada M. J., bowiem tworzy ona jedną całość z działką nr [...] - (działka - stanowiąca jego własność). Nadto, powyższy stan potwierdziły strony uczestniczące w tracie czynności terenowych swymi oświadczeniami złożonymi do protokołu z dnia 21 marca 2024 r. Choć we wcześniejszych oświadczeniach Państwo P. twierdzili, że władają obiema działkami, to ostatecznie podczas czynności na gruncie R. P. oświadczyła, że pomimo opłacania przez nią podatku, działką [...] faktycznie wyłącznie włada M. J.
W związku z powyższym Mazowiecki WINGiK uznał, że słusznie orzekł Starosta o wykreśleniu jako władających na zasadach samoistnego posiadania D. i R. P. w zakresie działki nr [...] i wpisaniu jako władającego na zasadach samoistnego posiadania M. J. Powyższe jest zgodne z ostatecznymi oświadczeniami, jak też znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym stanowiącym akta sprawy. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że Starosta w pełni zrealizował zalecenia Mazowieckiego WINGiK zawarte w decyzji z 24 listopada 2023 r. nr 220/2023 a tym samym organ I instancji wypełnił obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes obywateli.
Odnosząc się więc do sformułowanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zauważył, że Starosta zawarł w nim treści ze sobą rozbieżne. W pkt 1 organ I instancji orzekł o odmowie aktualizacji egib zarówno w zakresie wykazania właścicieli, jak też o odmowie wykreślenia aktualnie wykazanych władających na zasadach samoistnego posiadania do obu działek nr [...] i [...]. Natomiast w pkt 2 ww. rozstrzygnięcia Starosta orzekł o wykreśleniu tychże władających i wpisaniu w ich miejsce M. J. jako władającego co do działki nr [...]. Zdaniem Mazowieckiego WINGiK powyższe mogłoby budzić sprzeczności co do wykazania władającego działką nr [...]. W myśl obowiązującej linii orzeczniczej, jak też zgodnie z treścią art. 107 k.p.a. rozstrzygnięcie powinno być zrozumiałe i jednoznaczne, a nie stwarzać pole do interpretacji tego rozstrzygnięcia. Z tych też względów organ odwoławczy uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty w pkt 1 i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. Zaznaczył, że różnica w rozstrzygnięciach organów I i II instancji polega na wskazaniu, że odmawia się wykreślenia w egib władających D. i R. T. małż. P. wyłącznie do działki [...], a nie jak wskazano w pkt 1 rozstrzygnięcia Starosty - do działek [...] i [...]. Wskazał jednocześnie, że materiał dowodowy stanowi bowiem, że ww. osoby nie władają działką [...], co zresztą zostało rozstrzygnięte w pkt 2 omawianej decyzji administracyjnej.
W związku z powyższym Mazowiecki WINGiK stwierdził, że organy ewidencyjne rejestrują stany prawne jednoznaczne i bezsporne. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu. Zaś spory prawa własności/władania może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny, a nie organ administracyjny odpowiedzialny za prowadzenie egib. Dokonując aktualizacji egib, organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zebrany został materiał dowodowy, którego ocena pozwala zasadnie odmówić dokonania aktualizacji egib w zakresie wykazania prawa własności co do przedmiotowych działek oraz dokonać aktualizacji w zakresie władania na zasadach samoistnego posiadania zgodnie zebranymi dowodami oraz stanem faktycznym zastanym na gruncie.
Skargę na ww. decyzję Mazowieckiego WINGiK z 5 lipca 2024 r. złożył skarżący i domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucił naruszenie art. 24 ust. 2 b pkt. 2 p.g.i.k., art. 84 § 1 k.p.a, art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący w uzasadnieniu skargi przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych wyżej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymał dotychczasowe stanowisko i odnosząc się do argumentów skarżącego wskazał, dlaczego nie uważa ich za uzasadniające. Ponadto wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2024 r., poz. 935. – zwaną dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
W wypadku niestwierdzenia wad skutkujących uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "niezwiązanie granicami skargi" oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1000/16, LEX nr 2486221) z tym, że nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem sądowej kontroli legalności jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nr 121/2024 z dnia 5 lipca 2024 r. o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków - w zaskarżonej w części - tj. w której wym. organ jako organ odwoławczy orzekł o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu zapisu "właściciel nieustalony" oraz o wykreśleniu D. i R. T. małż. P. jako władających na zasadach samoistnego posiadania i ujawnieniu jako współwłaścicieli: M. J. (udział 1/2), Z. H. D. (udział 1/4), A. D. (udział 1/8) i A. D. (udział 1/8) w zakresie działki nr [...] położonej w obrębie O., gmina K. oraz o odmowie aktualizacji egib, polegającej na wykreśleniu zapisu "właściciel nieustalony" i ujawnieniu jako współwłaścicieli: M. J. (udział 1/2), Z. H. D. (udział 1/4), A. D. (udział 1/8) i A. D. (udział 1/8) w zakresie działki nr [...] położonej w obrębie O., gmina K.
Istota sporu w nin. sprawie sprowadza się do ustalenia czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i zgromadziły wystarczający materiał dowodowy w ramach postępowania aktualizacyjnego, zaś oś sporu koncentruje się wokół kwestii czy skoro Skarżący nie mógł przedłożyć – zgodnie z wezwaniem organu – operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierającego wykaz synchronizacyjny, obowiązkiem organu było, w związku z brakiem takich dokumentów/opracowań w zasobach organu, powołanie biegłego lub biegłych w trybie art. 84 k.p.a. o wydanie opinii w przedmiocie czy "nieruchomość wymieniania w akcie notarialnym umowy darowizny i zrzeczenia się prawa dziedziczenia z dnia 9 lutego 1957 roku odpowiada aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...] i nr [...] z obrębu O".
Zdaniem Skarżącego taki obowiązek wynika zarówno z art. 7 i 10 k.p.a., na mocy których organ zobligowany jest do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu załatwienia sprawy, jak i – w szczególności – z art. art. 24 ust. 2 b pkt. 2 p.g.i.k., który przewiduje, iż w pozostałych przypadkach, o których mowa w art. 24 ust. 2 b wym. ustawy, aktualizacja następuje w drodze decyzji administracyjnej (przy braku możliwości dokonania czynności materialnotechnicznej), przy czym decyzja nie musi być odmowna. Skoro zaś organ takich czynności nie przedsięwziął, decyzja w zaskarżonej części o odmowie aktualizacji jest wadliwa.
Przy tak zakreślonych ramach sporu oraz przedstawionych zarzutach, w pierwszej kolejności wskazać należy ramy prawne tzw. postępowania w sprawie aktualizacji egib.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie art. 7d pkt 1 lit. a p.g.i.k. do zadań starosty, jako organu administracji geodezyjnej i kartograficznej wchodzącego w skład Służby Geodezyjnej i Kartograficznej (art. 6o ust. 1 pkt 2 lit b Pgik), należy prowadzenie ewidencji gruntów i budynków. Do zadań Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a p.g.i.k. należy w szczególności rejestracja stanów prawnych i faktycznych nieruchomości. Przepis art. 2 pkt 8 p.g.i.k. definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków mają zatem charakter informacyjny, a sam rejestr jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan faktyczny (por. wyroki NSA: z dnia 25 września 2013 r., I OSK 835/12, z dnia 14 grudnia 2016 r., I OSK 429/15).
Obowiązkiem organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków jest utrzymywanie jej w stanie aktualności. Służą temu instytucje aktualizacji i modernizacji ewidencji, mające na celu uwzględnienie w niej wszelkich aktualnych danych wynikających z dokumentów urzędowych i przepisów prawa oraz dostosowanie wpisów ewidencyjnych do warunków wynikających z aktualnych przepisów prawa. Stwierdzenie nieprawidłowego wpisu w ewidencji nakłada na organ ewidencyjny obowiązek wprowadzenia stosownej zmiany w wymaganym przepisami trybie.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a-2c p.g.i.k.: "2a. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
2b. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
2c. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej."
Z przytoczonych przepisów wynika, że dokumentami, do których odwołuje się ustawodawca w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit b p.g.i.k. – tj. określonymi w art. 23 ust. 1-4 p.g.i.k. – są: odpisy prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - odpisy orzeczeń sądu, w sprawach o: własność nieruchomości lub jej części (ust. 1 pkt 1 lit. a), wydanie nieruchomości lub jej części (ust. 1 pkt 1 lit. b), rozgraniczenie nieruchomości (ust. 1 pkt 1 lit. c), zawiadomienia o nowych wpisach w działach I i II księgi wieczystej (ust. 1 pkt 2), notarialne odpisy aktów notarialnych zawierające w swojej treści przeniesienie, zmianę, zrzeczenie się albo ustanowienie praw do nieruchomości, które podlegają ujawnieniu w EGiB, bądź obejmują czynności przenoszące własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej (ust. 2 pkt 1) i odpisy aktów poświadczenia dziedziczenia oraz odpisy europejskich poświadczeń spadkowych (ust. 2 pkt 2), a także przekazywane przez organy administracji publicznej odpisy ostatecznych decyzji administracyjnych, wraz z załącznikami oraz innymi dokumentami stanowiącymi integralną ich część, w sprawie o nabyciu, zmianie lub utracie prawa własności do nieruchomości, a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego także o nabyciu, zmianie lub utracie prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania tą nieruchomością, podziale nieruchomości, scaleniu i podziale nieruchomości, scaleniu gruntów, wymianie gruntów, rozgraniczeniu nieruchomości, zatwierdzeniu gleboznawczej klasyfikacji gruntu, ustaleniu linii brzegu, pozwoleniu na użytkowanie budynku, drogi lub linii kolejowej, rozbiórce budynku, zmianie sposobu użytkowania gruntu (ust. 3 pkt 1 lit. a-l), odpisy zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciw (ust. 3 pkt 2) i zawiadomienia o zmianach danych, zawartych w zbiorze danych osobowych Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dotyczących osób fizycznych ujawnianych w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele lub władający nieruchomościami (ust. 3 pkt 3), a nadto uwierzytelnione kopie zatwierdzonych projektów zagospodarowania działki lub terenu (ust. 4). Uzupełniająco należy zaznaczyć, że zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219, z późn. zm.; dalej "rozporządzenie MRPiT") źródłami danych wykorzystywanych przy zakładaniu, aktualizacji albo modernizacji ewidencji są: 1) materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; 2) wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin; 3) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach; 4) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, obowiązkiem organu prowadzącego egib jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Informacje zawarte w egib podlegają aktualizacji także w sytuacji wykrycia błędnych informacji. Wpis w ewidencji ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Techniczny charakter ewidencji powoduje, że to nie ewidencja kształtuje określony stan prawny, lecz dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie znajduje swoje odzwierciedlenie w egib. Ewidencja pełni zatem jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów. Organy prowadzące egib nie mogą więc tworzyć stanu prawnego, lecz jedynie odzwierciadlają w prowadzonych ewidencjach stan prawny (por. wyrok NSA z 27.9.2023 r., I OSK 270/22). Organy ewidencyjne nie są więc uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności czy przestrzenny zakres tego prawa (granice lub powierzchnie działek), lecz jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Nie można na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem uzyskania określonego rozstrzygnięcia w ramach odrębnego postępowania, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów (por. wyrok NSA z 30.8.2022 r., I OSK 1118/19). Aktualizacji danych ewidencyjnych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów ilustrujących stan odmienny od stanu już uwidocznionego w operacie EGiB. Podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi zatem najpóźniej wydany dokument mogący być podstawą wpisu. Zmiany w ewidencji mogą być wprowadzane na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 p.g.k., ale wydanych po ostatnim wpisie w ewidencji (por. wyrok WSA z 17.1.2024 r., II SA/Ke 649/23). Zarazem – jak trafnie zauważa się w doktrynie i judykaturze – to na podmiotach, o których mowa w art. 20 ust. 2 p.g.k., ciąży obowiązek udokumentowania wnioskowanej zmiany danych objętych EGiB. W sytuacji zatem, gdy pomimo wezwania organu rejestrowego wnioskodawca nie przedłoży wymaganego dokumentu stanowiącego podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych, organ rejestrowy winien odmówić jej dokonania (zob. D. Felcenloben [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Warszawa 2024, uw. 2.3. do art. 24, i tam powołane orzecznictwo). Odnosząc powyższe rozważania do zaskarżonego rozstrzygnięcia, w sprawie bezspornym jest, że Skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył żadnego dokumentu/dowodów jednoznacznie potwierdzających prawo własności do działek [...] i nr [...]. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Starosta P. prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do wykazania spadkobierców S. J. jako właścicieli działek wskazanych we wniosku. Wbrew twierdzeniom skargi, objęte wnioskiem zainteresowanego podmiotu zmiany nieaktualnych danych ewidencyjnych, powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę, co wynika z art. 24 ust. 2b lit. h p.g.i.k. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony. Dlatego też ocenie Sądu oczekiwanie, że to organ "przejmie inicjatywę" i wykona poprzez powołanie biegłych w trybie art. 84 k.p.a. opinii na okoliczność ustaleń "(...) czy nieruchomość wymieniona w akcie notarialnym umowy darowizny i zrzeczenia się prawa dziedziczenia (...) odpowiada aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...] i [...] z obrębu O." jest bezpodstawne i wykracza poza obowiązki organu związane z postępowaniem aktualizacyjnym, które jak wyjaśniono wcześniej ma jedynie charakter rejestrowy. Inaczej określając, w postępowaniu aktualizacyjnym prowadzonym na wniosek, a takie postępowanie zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie, aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów mogła nastąpić wyłącznie po przedłożeniu przez zainteresowany podmiot dokumentów uzasadniających potrzebę aktualizacji w związku z nowym zdarzeniem prawnym, a takich wnioskodawca nie przedstawił. Jednocześnie Sąd zauważa, że Starosta P. dokonał badania aktualności wpisu ujawnionego w egib w zakresie władania na zasadach samoistnego posiadania działkami nr [...] i [...] poprzez zebranie dodatkowych dowodów w postaci oświadczeń świadków, oględzin terenowych czy decyzji podatkowych. W ten sposób ustalił, kto faktycznie włada ww. działkami. W dniu 21 marca 2024 r. organ I instancji przeprowadził wizję lokalną na ww. działkach, z której sporządził protokół oraz dokumentację fotograficzną. W wyniku przeprowadzenia powyższych czynności Starosta P. ustalił stan faktyczny, z którego jednoznacznie wynika, że działką nr [...] faktycznie władają Państwo D. i R. małż. P. Natomiast działką nr [...] nieprzerwalnie włada Pan M. J., bowiem tworzy ona jedną całość z działką nr [...] - (działka - stanowiąca jego własność). Nadto, powyższy stan potwierdziły strony uczestniczące w tracie czynności terenowych swymi oświadczeniami złożonymi do protokołu z dnia 21 marca 2024 r. Choć we wcześniejszych oświadczeniach Państwo P. twierdzili, że władają obiema działkami, to ostatecznie podczas czynności na gruncie Pani R. P. oświadczyła, że pomimo opłacania przez nią podatku, działką [...] faktycznie wyłącznie włada Pan M. J. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Starosta P. prawidłowo orzekł o wykreśleniu jako władających na zasadach samoistnego posiadania D. i R. P. w zakresie działki nr [...] i wpisaniu jako władającego na zasadach samoistnego posiadania M. J. Powyższe jest zgodne z ostatecznymi oświadczeniami, jak też znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym stanowiącym akta sprawy. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a.
W związku z tym, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło