VII SA/Wa 2313/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje postanawia: odmówić A. G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A. G. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, składając wniosek na urzędowym formularzu w dniu 24 listopada 2011 r. (data wpływu do Sądu) wniósł ponadto o ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 27 lutego 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) A. G. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie całkowitym (a więc poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) może być przyznane osobie fizycznej wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z treści złożonego przez A. G. w dniu 7 listopada 2011 r. pisma oraz z formularza z dnia 22 listopada 2011 r. wynika, że skarżący pracuje na 1/16 etatu i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 79,75 zł brutto miesięcznie, podejmuje też prace dorywcze, z których uzyskuje dochód w wysokości od 500 do 1200 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że z uzyskiwanych dochodów ponosi koszty utrzymania własnego i dwójki dzieci, pozostających na jego utrzymaniu. A. G. oświadczył, że z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, pomiędzy nimi istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Pismem z dnia 5 grudnia 2011 r., na podstawie art. 255 ustawy, skarżący został wezwany do wskazania m.in., gdzie wraz z rodziną zamieszkuje i jakie ponosi koszty z tym związane, do wskazania, czy żona skarżącego uczestniczy w utrzymaniu dzieci, do wskazania wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje w domu swej siostry razem z żoną i synami, ponosi ½ kosztów utrzymania domu. A. G. do swoich miesięcznych wydatków zaliczył: wydatki na utrzymanie dzieci – 400 zł, na utrzymanie domu – 200 zł, na żywność i leki – 400 – 500 zł, rachunek za telefon – 15 zł. Skarżący oświadczył, że główny ciężar utrzymania synów, a zwłaszcza młodszego, ponosi żona, zapewniając podstawowe potrzeby bytowe, żywność, ubrania, podręczniki, co stanowi wydatki na poziomie 500 – 600 zł miesięcznie. Jednocześnie skarżący wskazał, iż "starszy syn w zasadzie utrzymuje się sam", jednak potrzeby związane z wyżywieniem czy mieszkaniem skarżący ponosi z żoną wspólnie, przy czym jak w przypadku młodszego syna główny ciężar ponosi żona i wynosi on 100 – 200 zł miesięcznie. Kolejnym pismem z dnia 11 stycznia 2012 r. wezwano skarżącego do wskazania, czy jego starszy syn pracuje, czy podejmuje prace dorywcze i jakie dochody uzyskuje, a także do wskazania wysokości miesięcznych dochodów żony i do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W formularzu z dnia 26 stycznia 2012 r. A. G. wskazał, że starszy syn prowadzi działalność gospodarczą od września 2011 r., przy czym nie osiąga z tego tytułu dochodu, podejmuje też prace na umowy zlecenia, z których uzyskuje dochód do 700 zł miesięcznie. Jednocześnie skarżący oświadczył, że jego żona otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, jednakże odmówiła skarżącemu udzielenia informacji o jego wysokości oraz udostępnienia wyciągu z rachunku bankowego. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę Sąd uznał, iż A. G. nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Jak już wcześniej wskazano, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści art. 246 powołanej ustawy wynika zatem jednoznacznie, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku, w złożonym wniosku powinny znaleźć się wszelkie informacje niezbędne do oceny jej sytuacji majątkowej. Obowiązkiem strony składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zatem m.in. podanie w złożonym wniosku dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskiwanych z wszelkich źródeł. Tymczasem A. G. ani w złożonym wniosku, ani w późniejszych pismach (w tym również i w sprzeciwie) nie wskazał wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę, wskazując, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej oraz oświadczając w piśmie z 26 stycznia 2012 r., że żona odmówiła mu udzielenia tych informacji. Warto jednak zauważyć, iż z pisma z dnia 17 grudnia 2011 r. wynika, że A. G. zamieszkuje w domu należącym do swej siostry razem z żoną, wspólnie z żoną pokrywają też koszty utrzymania dzieci oraz domu. Z oświadczeń skarżącego nie wynika ponadto, aby toczyło się postępowanie rozwodowe, czy postępowanie w przedmiocie separacji. Podkreślić jednocześnie należy, iż z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, a zwłaszcza z art. 23, wynika, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 września 2011 r. sygn. I FZ 196/11 Lex nr 948873, z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. II FZ 253/10 Lex nr 643596, z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. I FZ 50/10 Lex nr 619705). Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego, w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też nie, wspólne gospodarstwo domowe. Obowiązkiem strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest więc dostarczenie Sądowi informacji również na temat sytuacji majątkowej i finansowej małżonka. Warto ponadto zauważyć, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy A. G. oświadczył, że ma na utrzymaniu dwóch synów, którzy nie pracują, nie mają żadnych dochodów. W piśmie z dnia 17 grudnia 2011 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący wskazał jednakże, że "starszy syn w zasadzie utrzymuje się sam", wobec czego wezwano A. G. do wskazania, czy jego starszy syn pracuje, czy podejmuje prace dorywcze i jakie dochody uzyskuje. Dopiero po tym sformułowanym wprost wezwaniu A. G. oświadczył, iż syn prowadzi działalność gospodarczą od września 2011 r. (ale nie osiąga z tego tytułu dochodu), podejmuje też prace na umowy zlecenia, z których uzyskuje dochód do 700 zł miesięcznie. Z uwagi na powołane okoliczności stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie znając sytuacji majątkowej żony skarżącego Sąd nie jest bowiem w stanie w prawidłowy sposób zweryfikować aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Informacje wynikające ze złożonego wniosku i kolejnych pism A. G. nie pozwalają zatem na dokonanie nie budzącej wątpliwości oceny jego rzeczywistych możliwości finansowych. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji postanowienia.