VII SA/Wa 2313/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym W Warszawie - Ewa Kowalska- Hupko po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje postanawia: odmówić A. G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie całkowitym (a więc poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) może być przyznane osobie fizycznej wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Mając na uwadze powołany przepis oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy i innych pism wnioskodawcy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania A. G. prawa pomocy, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. A. G. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, składając wniosek na urzędowym formularzu w dniu 24 listopada 2011 r. (data wpływu do Sądu) wniósł ponadto o ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, że skarżący pracuje na 1/16 etatu i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 79,75 zł brutto miesięcznie, podejmuje też prace dorywcze, z których uzyskuje dochód w wysokości od 500 do 1200 zł miesięcznie. A.G. oświadczył, że z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, pomiędzy nimi istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący wskazał, że z uzyskiwanych dochodów ponosi koszty utrzymania własnego i dwójki dzieci, pozostających na jego utrzymaniu. Pismem z dnia 5 grudnia 2011 r., na podstawie art. 255 ustawy, wezwano skarżącego do wskazania m.in., gdzie wraz z rodziną zamieszkuje i jakie ponosi koszty z tym związane, do wskazania, czy żona skarżącego uczestniczy w utrzymaniu dzieci, do wskazania wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem. W piśmie z dnia 17 grudnia 2011 r. skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje w domu swej siostry razem z żoną i synami, ponosi ½ kosztów utrzymania domu. A. G. do swoich miesięcznych wydatków zaliczył: wydatki na utrzymanie dzieci – 400 zł, na utrzymanie domu – 200 zł, na żywność i leki – 400 – 500 zł, rachunek za telefon – 15 zł. Jednocześnie skarżący oświadczył, że główny ciężar utrzymania synów, a zwłaszcza młodszego, ponosi żona, zapewniając podstawowe potrzeby bytowe, żywność, ubrania, podręczniki, co stanowi wydatki na poziomie 500 – 600 zł miesięcznie. Jak wskazał skarżący, "starszy syn w zasadzie utrzymuje się sam", jednak potrzeby związane z wyżywieniem czy mieszkaniem skarżący ponosi z żoną wspólnie, przy czym jak w przypadku młodszego syna główny ciężar ponosi żona i wynosi on 100 – 200 zł miesięcznie. Kolejnym pismem z dnia 11 stycznia 2012 r. z uwagi na wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego wezwano wnioskodawcę do wskazania, czy jego starszy syn pracuje, czy podejmuje prace dorywcze i jakie dochody uzyskuje. Wezwano także A. G. do wskazania wysokości miesięcznych dochodów żony i do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na to wezwanie A. G. wskazał, że starszy syn prowadzi działalność gospodarczą od września 2011 r., przy czym na dzień dzisiejszy nie osiąga z tego tytułu dochodu, podejmuje też prace na umowy zlecenia, z których uzyskuje dochód do 700 zł miesięcznie. Jednocześnie skarżący wskazał, że jego żona otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, jednakże nie udzieliła skarżącemu informacji o jego wysokości, odmówiła też udostępnienia wyciągu z rachunku bankowego. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę uznano, iż A. G. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Jak już wcześniej wskazano, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Tak więc to na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych czy też jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Podkreślić należy, że obowiązkiem strony składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest podanie w złożonym wniosku dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskiwanych z wszelkich źródeł – wynagrodzeń za pracę, emerytur, rent, zasiłków, dochodów z najmu itp. Tymczasem A. G. ani w złożonym wniosku, ani w późniejszych pismach nie wskazał wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę, powołując się na fakt, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej oraz oświadczając w piśmie z 26 stycznia 2012 r., że żona odmówiła mu udzielenia tych informacji. Zauważyć jednak trzeba, że A. G. zamieszkuje w domu należącym do swej siostry razem z żoną, wspólnie z żoną pokrywają koszty utrzymania dzieci oraz domu. Z oświadczeń skarżącego nie wynika też, aby toczyło się postępowanie rozwodowe, czy postępowanie w przedmiocie separacji. Niezależnie od powyższego stwierdzić jednak należy, że nawet gdyby skarżący rzeczywiście nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, okoliczność ta byłaby bez znaczenia dla oceny odmowy przedstawienia przez skarżącego sytuacji finansowej żony. Z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności z art. 23 tej ustawy, wynika bowiem, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 września 2011 r. sygn. I FZ 196/11 Lex nr 948873, z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. II FZ 253/10 Lex nr 643596, z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. I FZ 50/10 Lex nr 619705). Warto także zauważyć, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy A. G. oświadczył, że ma na utrzymaniu dwóch synów, którzy nie pracują, nie mają żadnych dochodów. Z uwagi na to, że w piśmie z dnia 17 grudnia 2011 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący wskazał jednak, że "starszy syn w zasadzie utrzymuje się sam", wezwano A. G. do wskazania, czy jego starszy syn pracuje, czy podejmuje prace dorywcze i jakie dochody uzyskuje. Dopiero po tym sformułowanym wprost wezwaniu A. G. oświadczył, iż syn prowadzi działalność gospodarczą od września 2011 r. (na dzień dzisiejszy nie osiąga z tego tytułu dochodu), podejmuje też prace na umowy zlecenia, z których uzyskuje dochód do 700 zł miesięcznie. Z uwagi na powołane okoliczności (brak wskazania wysokości dochodów żony, składanie przez wnioskodawcę wzajemnie wykluczających się oświadczeń), uznano, że skarżący nie wykazał, iż nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Informacje przedstawione w złożonym wniosku i w kolejnych pismach A. G. nie pozwalają na dokonanie nie budzącej wątpliwości oceny jego rzeczywistych możliwości finansowych. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).