VII SA/Wa 253/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Magdalena Maliszewska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi G. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania skargę oddala. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 57 ust 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623; ze zm.) oraz art. 123 i 143 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; ze zm.), po stwierdzeniu użytkowania kanalizacji sanitarnej tłocznej, zrealizowanej w ramach zadania inwestycyjnego pn. "Budowa kanalizacji sanitarnej tłocznej w zakresie drogi krajowej nr [...] - dz. nr [...] i nr [...] obr. S., dz. nr [...] obr. [...] oraz w zakresie drogi wojewódzkiej nr [...] - dz. nr [...] obr. [...]", wymierzył Gminie [...] karę w wysokości 40.000 złotych, za nielegalne użytkowanie nowo wybudowanej sieci instalacyjnej kanalizacji sanitarnej tłocznej w zakresie drogi krajowej nr [...] oraz w zakresie drogi wojewódzkiej nr [...], o długości 621,96 m. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 2 sierpnia 2011 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] przeprowadzili kontrolę budowy w obecności przedstawiciela inwestora Gminy [...], realizowanej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], wydanej przez Wojewodę [...]. Ze sporządzonej kontroli sporządzono protokół nr [...] oraz wykonano dokumentację fotograficzną. Ustalono, że: 1) skontrolowane odcinki kanalizacji (621,96 m) zlokalizowane są w ciągu sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej S. - S. - [...], obszar gminy [...] (ca. 8100 m), 2) zgodnie z zapisem kierownika budowy dokonanym w dniu 31 maja 2011 r. w dzienniku budowy nr 36 (wydanym w dniu 13.10.2010 r.) zakończono roboty budowlane na zadaniu objętym pozwoleniem na budowę nr [...], wydanym przez Wojewodę [...], 3) inwestor Gmina [...] do dnia kontroli (2.08.2011 r.), nie zgłosiła zakończenia robót objętych pozwoleniem na budowę wydanym przez Wojewodę [...] (obowiązek wynikający z pkt. 5.1 decyzji nr [...] o pozwoleniu na budowę), 4) w trakcie kontroli dokonano odkrywki studni rozprężnej SR-4 (zlokalizowanej w miejscowości [...]). W wyniku włączenia się automatycznej stacji redukcyjnej przez w/w studnię przepływały ścieki, co zaobserwowały osoby uczestniczące w kontroli, w tym przedstawiciel inwestora, 5) wykonawca robót budowlanych W. M. oświadczeniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, potwierdził fakt użytkowania kanalizacji na całym wybudowanym odcinku od dnia 20 czerwca 2011 r. Ponadto w protokole z kontroli budowy z dnia 2 sierpnia 2011 r., nr [...] (pkt. 18), potwierdził fakt podłączenia docelowego do nowo wybudowanej sieci 52 gospodarstw domowych (wykonano ok. 243 mb przyłączy), w dniach 20, 21 i 22 czerwca 2011 r., 6) przedstawiciel inwestora w trakcie kontroli w dniu 2 sierpnia 2011 r. nie wniósł zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole w zakresie użytkowania nowo wybudowanej sieci. Organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów art. 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Na podstawie art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego karę stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Wskazując, iż zgodnie z pozwoleniem na budowę oraz załącznikiem do ustawy Prawo budowlane, sieci kanalizacyjne zaliczono do kategorii XXVI, organ, na podstawie w/w przepisów, ustalił karę w wysokości 40.000 złotych, za stwierdzenie nielegalnego przystąpienia do użytkowania nowo wybudowanej sieci instalacyjnej kanalizacji sanitarnej tłocznej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Gminy [...], utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., uznając, iż zostało wydane zgodnie z prawem. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał dyspozycję art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego oraz stwierdził, że z brzemienia powyższego przepisu wynika, iż ustawodawca przewiduje sankcję za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego w sytuacji, gdy inwestor nie dopełni ciążącego na nim obowiązku zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 54 Prawa budowlanego, bądź obowiązku uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, o którym mowa w art. 55 Prawa budowlanego. Organ podniósł, iż z akt sprawy wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił Gminie [...] pozwolenia na budowę kanalizacji sanitarnej tłocznej w zakresie drogi krajowej nr [...] - dz. nr [...] i nr [...] obr. S., dz. nr [...] obr. [...] oraz w zakresie drogi wojewódzkiej nr [...] - dz. nr [...] obr. [...] oraz jednocześnie poinformował inwestora o konieczności zawiadomienia właściwego organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, co najmniej 21 dni przed zamierzonym terminem przystąpienia do użytkowania. W uzasadnieniu wskazanej decyzji z dnia [...] lutego 2008 r., zaznaczono, że zamierzeniem inwestora jest budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowościach S. i S. zlokalizowanej w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] i drogi wojewódzkiej nr [...]. Organ odwoławczy, podobnie, jak organ I instancji, powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu 2 sierpnia 2011 r. Wskazał, iż stwierdzono użytkowanie 621,96 m odcinka kanalizacji zlokalizowanego w ramach sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej S.-S.-[...] w zakresie drogi krajowej nr [...] oraz w zakresie drogi wojewódzkiej nr [...]. W trakcie kontroli dokonano odkrywki studni rozprężnej SR - 4 zlokalizowanej w miejscowości [...]. W wyniku włączenia się automatycznej stacji redukcyjnej przez w/w studnię przepływały ścieki, co zaobserwowały osoby uczestniczące w kontroli, w tym przedstawiciele inwestora. W protokole z dnia 2 sierpnia 2011 r. W. M. oświadczył, "że spływające ścieki pochodzą od przyłączonych do nowo wybudowanej sieci gospodarstw, które podłączono w dniach: 20.06.2011 r. (3 gospodarstwa), 21.06.2011 r. (1 gospodarstwo), 22.06.2011 r. (5 gospodarstw)". Organ zaznaczył, iż zgodnie z treścią protokołu z kontroli nr [...] z dnia 2 sierpnia 2011 r. oraz wpisem inspektora nadzoru inwestorskiego G. D. w dzienniku budowy nr 36 z dnia 13 października 2010 r. roboty budowlane objęte pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. zostały faktycznie zakończone w dniu 31 maja 2011 r. Inwestor do dnia kontroli nie zgłosił zakończenia robót budowlanych objętych w/w pozwoleniem na budowę z dnia [...] lutego 2008 r. Przedstawiciele inwestora w trakcie kontroli w dniu 2 sierpnia 2011 r. nie wnieśli zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole w zakresie użytkowania odcinka nowo wybudowanej sieci. Ustosunkowując się do zarzutu zażalenia wskazującego, że "wobec niezakończenia wszystkich z wykonywanych prac skarżący nie miał podstaw do dokonania zgłoszenia w trybie przepisu art. 54 ustawy Prawo budowlane", Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, aby dla właściwego organu nadzoru budowlanego powstał obowiązek wynikający z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, wystarczy sam fakt stwierdzenia nielegalnego użytkowania obiektu, nie ma znaczenia czy przystąpiono do użytkowania obiektu przed zakończeniem robót budowlanych, czy po ich zakończeniu. Organ odwoławczy stwierdził, że organ wojewódzkiego prawidłowo wyliczył nałożoną na inwestora karę z tytułu nielegalnego użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej tłocznej, zgodnie z zasadami określonymi w art. 57 ust. 7 i art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, a ponadto, iż rzetelnie zebrał materiał dowodowy, który jednoznacznie potwierdza, że przedmiotowa sieć kanalizacyjna na odcinku 621,96 m jest użytkowana. Skargę na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina [...], wnosząc o jego uchylenie, jak również poprzedzającego go postanowienia organu stopnia wojewódzkiego z dnia [...] października 2011 r. Przedmiotowym postanowieniom zarzuciła naruszenie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, poprzez jego zastosowanie w sprawie, pomimo braku przesłanek do subsumcji powołanego przepisu. Strona skarżąca wskazała na dyspozycję przepisów art. 54, art. 57 ust. 1 i 7 Prawa budowlanego oraz stwierdziła, że w jej ocenie, wymierzenie kary określonej w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego możliwe jest tylko wtedy, gdy na stronie ciążyła powinność dokonania zgłoszenia lub ubiegania się o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie, a inwestor z naruszeniem swego obowiązku nie czyni tego i samowolnie przystępuje do użytkowania zrealizowanego obiektu. Podniosła, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, albowiem skarżący nie przystąpił do użytkowania zrealizowanego obiektu. W dniu kontroli prace nie zostały jeszcze zakończone, a co za tym idzie, powołane w obu postanowieniach przepisy nie mogły znaleźć zastosowania. Gmina [...] zaznaczyła, iż ustalenia organu I i II instancji, oparte na oświadczeniu kierownika budowy uwiecznionym między innymi w dzienniku budowy, że roboty budowlane objęte pozwoleniem na budowę numer [...] zostały zakończone z dniem 31 maja 2010 r., nie polegają na prawdzie. Przytoczyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 1089/07, zgodnie z którym, o zakończeniu budowy świadczy spełnienie przez inwestora warunków przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. Obiekt powinien być w takim stanie techniczno-budowlanym, by mógł być przeprowadzony jego odbiór i aby można było go przekazać do normalnej eksploatacji i użytkowania. Stwierdziła także, że dokonała odbioru końcowego zadania inwestycyjnego dopiero protokołem z dnia 8 sierpnia 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane do użytkowania obiektu, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Wyjątek od tej ogólnej zasady został określony w art. 55 Prawa budowlanego, który stanowi, iż przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. W omawianym przepisie przewidziano trzy przypadki, w których istnieje obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie poprzez: 1) wskazanie w ustawie kategorii obiektów budowlanych, wymagających takiego pozwolenia, 2) odesłanie do przepisów ustawy, przewidujących powstanie takiego obowiązku, 3) wskazanie możliwości przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, pod warunkiem uzyskania takiej decyzji. Stosownie do art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i dokonały właściwej interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Zastosowanie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego jest prawidłowe i obligatoryjne (nie ma tu mowy o uznaniu administracyjnym). Z akt sprawy bezspornie wynika, że w dniu kontroli 2 sierpnia 2011 r. mimo, iż roboty budowlane nie zostały zakończone, użytkowana jest sieć instalacji sanitarnej, jak wskazał organ, w trakcie kontroli dokonano odkrywki studni rozprężnej SR-4 (zlokalizowanej w miejscowości [...]), w wyniku włączenia się automatycznej stacji redukcyjnej przez w/w studnię przepływały ścieki. Wskazać należy, iż w przypadku stwierdzenia jakiegokolwiek przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie organy były zobligowane do wymierzenia kary. Aby dla organu powstał obowiązek nałożenia kary wystarczy sam fakt stwierdzenia nielegalnego użytkowania obiektu – nie ma znaczenia zupełnie czy przystąpiono do użytkowania przed zakończeniem robót czy po ich zakończeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 787/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 145/08). Gmina [...] chcąc przystąpić do użytkowania kanalizacji przed wykonaniem robót budowlanych winna była wystąpić o uzyskanie pozwolenie na użytkowanie obiektu. Zauważyć należy, iż do kary wymierzonej z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, zawarte w art. 59 f ust. 1 Prawa budowlanego, z tym, że stawka opłaty ulega dziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego zdanie drugie). Stosownie do brzmienia art. 59 f Prawa budowlanego kara taka stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), przy czym stawka opłaty wynosi 500 zł. W rozpoznawanym przypadku organy dla przedmiotowego obiektu ustaliły współczynnik (k) = 8,0 oraz współczynnik (w) = 1,0. W ocenie Sądu, wysokość kary została wyliczona zgodnie z przepisami i jest obliczona prawidłowo. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.