VII SA/Wa 2558/24
WyrokWSA w Warszawie2025-03-05
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Wojciech Białogłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Doskonałości Naukowej, utrzymując w mocy uchwałę o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego, naruszyła przepisy postępowania administracyjnego i przepisy PPSA poprzez zignorowanie wiążących wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA i NSA, a także poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, w tym uzupełniającej dokumentacji habilitacyjnej i opinii recenzentów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rada Doskonałości Naukowej naruszyła przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) oraz przepisy PPSA (art. 153, 170), ponieważ nie odniosła się do wiążących wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 2 sierpnia 2022 r. w sprawie II SA/Wa 1963/21, dotyczących weryfikacji spełniania przez recenzenta prof. P. K. wymogów ustawowych. Ponadto, organ nie dokonał wyczerpującej oceny całego materiału dowodowego, w tym uzupełniającej dokumentacji habilitacyjnej, co czyniło jego rozstrzygnięcie nieweryfikowalnym i arbitralnym. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją uchwała organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. S. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej (RDN) utrzymującą w mocy uchwałę Rady Naukowej ds. stopni w dziedzinie sztuki Akademii [...] w G. odmawiającą nadania K. S. stopnia doktora habilitowanego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów PPSA poprzez zignorowanie wiążących wskazań z poprzednich wyroków sądowych oraz naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niewyczerpujące postępowanie wyjaśniające i dowolną ocenę materiału dowodowego. Kwestionowano również spełnianie wymogów przez jednego z recenzentów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 24 czerwca 2024 r. oraz poprzedzającą ją uchwałę nr 7 Rady Naukowej ds. stopni w dziedzinie sztuki Akademii Sztuk Pięknych w G. z dnia 28 maja 2020 r. Zasądził od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz K. S. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, asesor WSA Wojciech Białogłowski, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 24 czerwca 2024 r. (bez numeru) w przedmiocie nadania stopnia naukowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją uchwałę nr 7 Rady Naukowej ds. stopni w dziedzinie sztuki Akademii Sztuk Pięknych w G. z dnia [...] w sprawie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego dr K. S. w dziedzinie sztuki plastyczne, w dyscyplinie sztuki piękne; II. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz K. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K. S.(dalej jako: "skarżąca", "strona") na decyzję Rady Doskonałości Naukowej (dalej jako: "Rada", "RDN", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia 24 czerwca 2024 r. (bez numeru), na podstawie której ww. organ, po rozpoznaniu odwołania K. S. z dnia 7 lipca 2020 r. od uchwały nr 7 Rady Naukowej ds. Stopni w Dziedzinie Sztuki Akademii [...] w G. z dnia 28 maja 2020 r. odmawiającej nadania K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki plastyczne w dyscyplinie sztuki pięknej - postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Naukowej, której dotyczyło odwołanie.
Do wydania zaskarżonej decyzji Rady Doskonałości Naukowej doszło
w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Rada Naukowa ds. stopni w dziedzinie sztuki Akademii [...]
w G. uchwałą nr 7 z dnia 28 maja 2020 r. odmówiła nadania K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki plastyczne w dyscyplinie sztuki piękne. Od powyższego rozstrzygnięcia strona, w ustawowym terminie złożyła odwołanie datowane na dzień 7 lipca 2020 r.
Strona zarzuciła w odwołaniu naruszenie:
1) art. 20 ust. 6 usn w zw. z art. 18 ust. 11 usn poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały pomimo, że jednym z członków Komisji Habilitacyjnej i zarazem recenzentem była osoba, która nie spełniała wszystkich kryteriów niezbędnych do pełnienia funkcji członka Komisji Habilitacyjnej;
2) art. 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 29 ust. 1 usn mające wpływ na wynik, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału.
Wniosła o uchylenie uchwały i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia.
Ówczesna Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją nr BCK-VII-O/RW- 691/20 z dnia 23 grudnia 2020 r. utrzymała w mocy uchwałę nr 7 Rady Naukowej ds. Stopni w Dziedzinie Sztuki Akademii [...] w G. z dnia 28 maja 2020 r., odmawiającej nadania K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki plastyczne w dyscyplinie sztuki piękne. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydanym w sprawie pod sygn. akt: II SA/Wa 1963/21 uchylił ww. decyzję. Kolejno Naczelny Sąd Administracyjnym wyrokiem z dnia 1 grudnia 2023 r. wydanym w sprawie pod sygn. akt: III OSK 2661/22 - oddalił skargę kasacyjną złożoną przez RDN.
Przedmiotowa decyzja stanowiła kolejną decyzję wydaną w przedmiocie odwołania dr K. S. od niekorzystnej dla niej uchwały nr 7 Rady Naukowej ds. Stopni w Dziedzinie Sztuki Akademii [...] w G. z dnia 28 maja 2020 r. Przedmiotowa decyzja RDN została podjęta po wnikliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a organ ponownie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż odpowiadała ona obowiązującym przepisom. Zespół Sztuki RDN po zapoznaniu się z odwołaniem K. S. od uchwały Rady Naukowej odmawiającej jej nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki plastyczne w dyscyplinie sztuki piękne w głosowaniu tajnym wypowiedział się ostatecznie za utrzymaniem w mocy zaskarżonej uchwały organu I instancji, której dotyczy odwołanie (wynik głosowania: za uchyleniem zaskarżonej uchwały: 0 - głosów, przeciw - 8 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).
Prezydium RDN, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu Sztuki RDN postanowiło w głosowaniu tajnym nie uwzględnić odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Naukowej (wynik głosowania: za uchyleniem zaskarżonej uchwały - 0 głosów, za utrzymaniem w mocy - 14 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).
Zgodnie z art. 179 ust. 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 3 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 z późn. zm.). W okresie od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, do dnia 30 kwietnia 2019 r. przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczyna się na podstawie przepisów dotychczasowych.
RDN po dogłębnym zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach postępowania, jak również po przeanalizowaniu złożonego przez stronę odwołania - nie znalazła podstaw do uwzględnienia odwołania strony.
Rada uznała, iż w trakcie postępowania habilitacyjnego przedłożone recenzje zostały sporządzone przez recenzentów reprezentujących właściwe dziedziny i dyscypliny artystyczne. Wszystkie recenzje w konkluzji były zgodne w całości, tak co do oceny przedłożonego przez stronę dzieła artystycznego, jak i oceny jej pozostałego dorobku artystycznego, dydaktycznego i organizacyjnego - z wnioskiem o dopuszczenie strony do dalszych etapów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki. Konkluzja poprzedzona została szczegółową oceną dzieła artystycznego, wskazaniem na jego zalety, ukazaniem wad, błędów merytorycznych i formalnych, wskazaniem na niewyjaśnienie określonych zagadnień i brak własnych ocen. Recenzenci, jak wynikało z treści recenzji, zapoznali się szczegółowo z dorobkiem artystycznym odwołującej się, a formułowane uwagi i zastrzeżenia szczegółowo uzasadnili. Były to recenzje rzetelne i szczegółowe, zawierają ocenę czy osiągnięcia artystyczne strony jako habilitanta spełniają kryteria określone w art.16 ustawy.
Skład komisji habilitacyjnej był uprawniony do podejmowania uchwały. Głosowanie było głosowaniem jawnym i jego wynik skutkował wydaniem uchwały zawierającej negatywną opinię w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Uchwała komisji habilitacyjnej była wystarczająco umotywowana, uzasadnienie uchwały znajdowało odzwierciedlenie w protokole z posiedzenia komisji i wskazywało jednoznacznie, dlaczego komisja przyjęła argumenty wskazywane przez recenzentów (tak w recenzjach pisemnych, jak i w wypowiedziach na posiedzeniu komisji), jako negatywne aspekty przedłożonej rozprawy habilitacyjnej.
Podjęta przez Komisję habilitacyjną uchwała zawierająca negatywną opinię w sprawie nadania stopnia w dziedzinie sztuki była przedmiotem oceny na posiedzeniu Rady Naukowej. Wszyscy członkowie Rady przed podjęciem uchwały mieli możliwość zapoznania się z dokumentacją postępowania habilitacyjnego: treścią protokołu z posiedzenia komisji, uzasadnieniem podjętej uchwały oraz recenzjami i opiniami.
Obecnych na posiedzeniu w czasie głosowania była wystarczająca liczba członków Rady. Po zakończeniu dyskusji odbyło się głosowanie tajne w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego. Rada podjęła uchwałę w głosowaniu tajnym po uprzedniej dyskusji, wysłuchaniu sekretarza i członka komisji habilitacyjnej.
Przedmiotem oceny Rady zgodnie z art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki były osiągnięcia artystyczne kandydata. Recenzje przedstawione w sprawie postępowania habilitacyjnego miały charakter merytoryczny i nie zawierały elementów mogących świadczyć o stronniczości wydanych opinii.
Zgodnie z powyższym przepisem do postępowania habilitacyjnego może zostać dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora oraz osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. Osiągnięcie, o którym mowa powyżej może stanowić:
1) dzieło opublikowane w całości lub w zasadniczej części, albo cykl publikacji powiązanych tematycznie;
2) zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne;
3) część pracy zbiorowej, jeżeli opracowanie wydzielonego zagadnienia jest indywidualnym wkładem osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego.
RDN opierając się na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, jak i dotychczasowych recenzjach uznała, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż strona nie spełniła wymogu ustawy określonego w art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, gdyż jej osiągnięcia artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, nie stanowiły znacznego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej.
W związku z zakończonym postępowaniem habilitacyjnym K. S. , Rada Naukowa ds. Stopni w dziedzinie sztuki Akademii [...] w G. na posiedzeniu w dniu 28 maja 2020 r. podjęła uchwałę o odmowie nadania K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki plastyczne, w dyscyplinie sztuk pięknych.
Na powyższą decyzję wpływ miał fakt (z protokołu posiedzenia Rady Naukowej ds. Stopni w dziedzinie Sztuki na Akademii [...] w G. z 28 maja 2020 r., iż: "C) Konkluzja tylko jednej recenzji była pozytywna, wskazująca, iż najmocniejszą stroną Kandydatki są plakaty społeczne, doceniająca m.in. dowcip, pomysłowość i użycie metafory w twórczości kandydatki. Opinie pozostałych dwóch recenzentów zawierały odmowę poparcia wniosku K. S. o nadanie jej stopnia doktora habilitowanego, ze względu na niespełnienie wymogów ustawowych. Wskazywali oni, że prace wchodzące w skład wskazanego dzieła habilitacyjnego mają braki w zakresie typografii, kompozycji i jakości technicznej elementów budujących obraz, wiele z nich charakteryzuje nadmiar użytych form, często są to wręcz "szkolne", czyli na poziomie prac studenckich, mało profesjonalne, nie wychodzą ponad przeciętność, dodatkowo pełne mankamentów i błędów formalnych oraz technicznych.
Także opinie pozostałych członków komisji habilitacyjnej wskazywały na to, że materiał przedstawiony przez kandydatkę do habilitacji był słaby merytorycznie, zawierał liczne nieporadności, zarówno pod względem kreacji, jak i warsztatu. Zasady komunikacji wizualnej i typografia w większości prac K. S. pozostawiały wiele do życzenia. Prezentowane osiągnięcie posiadało liczne błędy formalne, kompozycje były przeładowane i niezborne warsztatowo, z tendencją do gmatwania przekazu i braku poszukiwania autorskiej formy. Zdaniem większości członków komisji habilitacyjnej dzieło K. S. nie stanowiło przykładu osiągnięcia oryginalnego, tym bardziej w odniesieniu do oczekiwanego znaczącego wkładu w rozwój dziedziny sztuk plastycznych. Brakowało w nim nowatorstwa i oryginalności języka plastycznego, które to cechy były wymagane przy ubieganiu się o przyznanie stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych. Podkreślano, że wskazane osiągnięcie K. S. tych wymagań nie spełniało. W opiniach większości członków komisji habilitacyjnej dziełom K. S. brak oryginalności, nie wykazywały też żadnych cech mistrzostwa w swojej dziedzinie. Podkreślano także, że aktywność wystawiennicza habilitantki nie była imponująca i miała charakter raczej lokalny. Pojawiła się opinia, że wybór prac z zakresu "grafika projektowa" zgłoszonych w tej habilitacji był niefortunny. Zwrócono uwagę na tzw. "dodatek modowy" (prace biżuteryjne), który spotkał się z przychylnymi opiniami, jednak dzieło to nie zostało przez autorkę wskazane jako osiągnięcie habilitacyjne. W opozycji do stanowiska większości członków Komisji Habilitacyjnej, oprócz wzmiankowanej już recenzji o pozytywnej konkluzji, stała opinia jednego z nich, który oceniał dzieło habilitantki jako oryginalny wkład w dyscyplinę sztuk plastycznych, wskazywał też na znaczący dorobek artystyczny kandydatki i popierał wniosek o nadanie K. S. stopnia doktora habilitowanego.
Wyniki głosowania przeprowadzonego na posiedzeniu komisji habilitacyjnej były następujące: za poparciem wniosku K. S. o nadanie stopnia doktora habilitowanego głosowały 2 osoby, przeciw głosowały 4 osoby, jedna osoba wstrzymała się od głosu. A więc w wyniku tego głosowania Komisja podjęła uchwałę negatywnie opiniującą wniosek habilitantki.
Uczestnicy posiedzenia, po przeanalizowaniu argumentacji zawartej
w recenzjach i protokole, ze szczególnym uwzględnieniem pozytywnych opinii jednego recenzenta i jednego członka komisji habilitacyjnej, zdecydowanie przychylili się do krytycznych uwag zawartych w opiniach pozostałych członków Komisji Habilitacyjnej. Zauważono, że recenzje z negatywnymi konkluzjami były bardzo analityczne i dobrze merytorycznie przygotowane. Niektóre elementy pozytywnej recenzji wzbudziły pewne wątpliwości. Zwrócono uwagę na "zachowawcze podejście" habilitantki do zagadnień typografii i estetyki. W dyskusji powrócił wątek kwestionowania kompetencji niezależnego recenzenta po wystawieniu przez niego negatywnej opinii, zamiast w momencie, w którym został on do tej funkcji powołany. Za bezzasadne uznano kwestionowanie kompetencji organu - Sekcji Sztuki Centralnej Komisji, który powołał recenzenta, pod którego ocenę kandydatka się poddała. Postawa habilitantki przejawiająca się podważaniem autorytetu emerytowanego profesora posiadającego znaczny dorobek uznana została za naganną. Jako analogię uczestnicy posiedzenia podawali przykłady z innych obszarów działalności (nie tylko twórczej), gdzie np. możliwe było składanie zastrzeżeń do jurorów, ale przed ujawnieniem ich oceny, a nie po ogłoszeniu werdyktu. W wypowiedziach członków Rady Naukowej pojawiły się również zastrzeżenia odnośnie autoreferatu habilitantki, który w zaprezentowanej formie został oceniony negatywnie jako niespełniający kryteriów tego, czym być powinien. Zwrócono uwagę, że brakowało w nim autoanalizy prowadzonego procesu badawczego, spójnego dla całego zgłoszonego dzieła, a także refleksji dotyczącej własnej twórczości oraz tej związanej z podjętym w dziele problemem artystycznym czy projektowym. Poza umieszczeniem w pierwszej części autoreferatu licznych opinii o sobie, negatywne uwagi członków Rady Naukowej dotyczyły przede wszystkim faktu, że w dokumencie brak określenia własnego artystycznego credo i postawy twórczej kandydatki.
Po zakończonej dyskusji komisja skrutacyjna przeprowadziła tajne głosowanie w sprawie rekomendowanej przez Komisję Habilitacyjną odmowy nadania K. S. stopnia doktora habilitowanego. Wynik głosowania był następujący: na uprawnionych do głosowania - 25 osób uprawnionych obecnych podczas głosowania - 15 osób biorących udział w głosowaniu - 15 osób głosujących za odmową -15 osób głosujących przeciw - 0 osób wstrzymało się - 0 osób
W związku z powyższym Rada Naukowa w drodze tajnego głosowania jednogłośnie podzieliła stanowisko komisji habilitacyjnej, że wskazane dr K. S. osiągnięcie artystyczne nie spełniało ustawowych kryteriów w zakresie art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, przedstawione w toku postępowania dokumenty nie spełniało wymaganego warunku ustawowego, co odzwierciedlone zostało w głosowaniu i stanowiło uzasadnioną podstawę do odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego. Zatem w wyniku głosowania Rada Naukowa podjęła uchwałę o odmowie nadania K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie sztuki piękne.
K. S. od ww. uchwały złożyła odwołanie. Po gruntownej analizie 25 stronicowego odwołania skarżącej, po wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego uznano, że było ono niezasadne. Członkowie Rady Naukowej podzielili zastrzeżenia zawarte w uzasadnieniu uchwały komisji habilitacyjnej i poparli wniosek komisji habilitacyjnej.
Po otrzymaniu decyzji o składzie Komisji Habilitacyjnej, K. S. nie wniosła zastrzeżeń co do składu osobowego przedmiotowego zespołu, jak również kompetencji poszczególnych jego członków. Na tym etapie postępowania, czyli w listopadzie 2019 r. habilitantka nie miała zastrzeżeń do Komisji Habilitacyjnej. Dopiero po otrzymaniu dwóch jednoznacznie negatywnych konkluzji oraz podjęciu przez Komisję Habilitacyjną uchwały o nierekomendowaniu nadania stopnia doktora habilitowanego, K. S. uznała, że jednym z członków komisji i zarazem recenzentem była osoba, która w opinii odwołującej się nie spełniała wszystkich kryteriów niezbędnych do pełnienia funkcji członka Komisji Habilitacyjnej.
We wniosku skierowanym (drogą e-mailową i pocztą tradycyjną) w dniu
13 marca 2020 r. do Rady Naukowej ds. Stopni w dziedzinie sztuki A[...] w G. Rady Wydziału Grafiki A[...] w G. i Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, K. S. zwróciła się o zawieszenie postępowania habilitacyjnego wszczętego w dniu 29 kwietnia 2019 r. lub odwołanie posiedzenia Rady Naukowej ds. Stopni w dziedzinie sztuki wyznaczonego na dzień 10 marca 2020 r., a także o ustalenie czy członek komisji habilitacyjnej - recenzent prof. P. K. - spełnia wszystkie wymagania art. 20 ust 6 ustawy, oraz czy recenzja pracy habilitacyjnej sporządzona przez prof. P. K. była obiektywna, rzeczowa i emocjonalnie neutralna, czyli spełnia wszelkie wymogi formalne Dobrych Praktyk w procedurach recenzyjnych w nauce.
W przedmiotowej sprawie nie był ponadto zasadny zarzut odwołującej się w zakresie recenzenta prof. P. K. , również z tego powodu, iż spełniał on wymogi ustalone dla członka komisji habilitacyjnej, gdyż posiadał tytuł profesora w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny artystycznej. Prof. P. K. był wybitnym polskim artystą grafikiem o wielkim dorobku artystycznym i naukowym. Profesor w ciągu 40 lat prowadzenia prestiżowej Pracowni Plakatu wypromował bardzo wielu artystów grafiki, z wielu krajów świata. Od 2017 r. nie był już czynnym pedagogiem w ASP w Krakowie, ale nie ustępował w swojej pracy twórczej i dużej aktywności wystawienniczej. Jego nazwisko związane z wybitnym dorobkiem w przestrzeni sztuki plakatu było rozpoznawalne w świecie grafiki projektowej na całym świecie. Doświadczenie pedagogiczne profesora to nie tylko ASP w Krakowie, ale uniwersytety w USA, Meksyku, Iranie, Holandii, Niemczech, Francji, Czechach, Słowacji, Rosji i Ukrainie. Nadal zapraszany był do prowadzenia warsztatów artystycznych przez liczne ośrodki edukacji artystycznej.
Również zarzut stawiany Radzie Naukowej o automatyczne potwierdzenie uchwał komisji habilitacyjnej był bezpodstawny. Strona nie miała także podstaw by posądzać Radę Naukową o wybiórczą analizę materiału habilitacyjnego. Cała dokumentacja, włącznie z kolejnymi wnioskami dosyłanymi przez Habilitantkę, była z dużym wyprzedzeniem udostępniana wszystkim członkom Rady Naukowej, by mieli oni czas na zapoznanie się z nią wnikliwie i wypracowanie własnego, niezależnego stanowiska. Rada Naukowa dołożyła wszelkich starań, by w sposób obiektywny rozpatrzyć cały materiał dowodowy i wyjaśnić stan faktyczny sprawy. Odnośnie uwag strony dotyczących protokołu, uznano, że przedmiotowy dokument nie był stenogramem zawierającym szczegółowe wypowiedzi wszystkich mówców. W protokole też nie zamieszcza się streszczeń wystąpień poszczególnych, bądź wybranych członków Rady Naukowej. Gdy chodzi zaś o zarzut stawiany Radzie Naukowej, a dotyczący braku odniesienia do obszernego raportu z jej pracy na stanowisku pełnomocnika ds. studiów niestacjonarnych Wydziału [...] w kadencji 2016 – 2020, nie znalazł on potwierdzenia w prowadzonym postępowaniu. W przypadku dziedziny sztuk plastycznych istotne było, czy wskazane dzieło habilitacyjne było oryginalnym osiągnięciem projektowym lub artystycznym i czy osiągnięcie naukowe lub artystyczne kandydata uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora stanowią znaczny wkład w rozwój dyscypliny artystycznej sztuki piękne. Ocenie podlegała także aktywność naukowa lub artystyczna. W postępowaniu habilitacyjnym nie był brany pod uwagę dorobek organizacyjny, czy pełnione funkcje, o czym z pewnością wie osoba pełniąca tak ważne w uczelni stanowisko.
Opinie, które kandydatka przytoczyła na początku wydanej dokumentacji nie były recenzjami niezależnych ekspertów wchodzących w skład Komisji Habilitacyjnej powołanej w sprawie K. S. i nie powinny mieć wpływu na stanowisko komisji habilitacyjnej oraz Rady Naukowej. Zatem - zdaniem organu - bez znaczenia dla oceny zasadności odwołania były opinie sporządzone na prośbę habilitantki przez osoby przez nią wskazane.
Skarżąca - K. S. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 6 września 2024 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżyła decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 24 czerwca 2024 r. (bez numeru).
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. rażące naruszenie art. 153 i 170 p.p.s.a., poprzez całkowite zignorowanie w zaskarżonej decyzji oceny prawnej i wiążących wskazań zawartych w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2022 r., II SA/Wa 1963/21 oraz utrzymującego go w mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2023 r., III OSK 2661/22 i wydanie przez RDN decyzji o prawie takiej samej treści jak decyzja uchylona wyżej wymienionym prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie;
2. art. 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1789) mające wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo że organ pierwszej instancji nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, dokonał dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz nie uzasadnił w sposób należyty swojej decyzji;
3. art. 20 ust. 6 usn w zw. z art. 18a ust. 5 usn, poprzez uznanie, że wszyscy członkowie komisji habilitacyjnej w tym recenzenci spełniali wszystkie kryteria niezbędne do pełnienia funkcji członka komisji habilitacyjnej, pomimo że jeden z członków komisji (recenzent) nie spełniał wszystkich wymogów.
W związku z powyższym wniosła o:
1. uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 135 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią w mocy uchwały organu pierwszej instancji;
2. zasądzenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi powieliła argumentację zaprezentowaną
w dotychczasowym postępowaniu, zarzucając w szczególności, że RDN ponownie wydała decyzję o praktycznie takiej samej treści, jak decyzja Centralnej Komisji z dnia 23 grudnia 2020 r. uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zasadny był zatem wniosek zawarty w petitum niniejszego pisma o uchylenie na zasadzie art. 135 p.p.s.a. nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także utrzymanej nią w mocy uchwały RN.
W ocenie strony, w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do zarzutów, jakie przedstawiła w stosunku do recenzji prof. P. K. już na etapie wniosku o zawieszenie postępowania habilitacyjnego z dnia 9 marca 2020 r. Uznała, że brak obiektywizmu i podanie nieprawdziwych informacji w recenzji wykraczało poza dozwoloną swobodę recenzowania. Jeśli zawartość merytoryczna recenzji pracy habilitacyjnej pozostawiona była co do zasady uznaniu recenzenta, to już forma i zabarwienie emocjonalne recenzji musiały podlegać choćby minimalnym etycznym wymogom rzetelności, neutralności i obiektywizmu. W przeciwnym wypadku recenzja taka nie powinna była być uznana jako dowód w postępowaniu habilitacyjnym.
Rada Doskonałości Naukowej w odpowiedzi na skargę podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. W ocenie organu przesłanki podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji, a zarzuty podniesione w skardze i w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 cyt. ustawy). Kontrola Sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czynią to bowiem wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu lub czynności. A zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne jest oparta na kryterium zgodności z prawem działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Oparcie jej na innym kryterium jest niedopuszczalne, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem
art. 57 a.
Biorąc pod uwagę wyżej wskazane kryteria nałożone przez ustawodawcę,
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że ww. sprawa jest przedmiotem ponownego rozpoznania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2022 r., II SA/Wa 1963/21 uchylił decyzję Centralnej Komisji z dnia 23 grudnia 2020 r. nr BCK-VII-O/RW-691/20 utrzymującą w mocy uchwałę RN.
Od wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2022 r., II SA/Wa 1963/21 RDN wniosła skargę kasacyjną do NSA. NSA wyrokiem z dnia 1 grudnia 2023 r., III OSK 2661/22 oddalił skargę kasacyjną RDN.
W prawomocnym wyroku zapadłym w niniejszej sprawie z dnia 2 sierpnia 2022 r., II SA/Wa 1963/21 WSA w Warszawie wskazał m.in., że "Według Sadu wyjaśnienia organu co do tego, że prof. P. K. spełnia ustawowe wymagania stawiane członkowi komisji habilitacyjnej (prowadzi działalność naukowa lub dydaktyczna) nie są dostateczne i przekonywujące. Przede wszystkim chodzi o tego rodzaju działalność prowadzona aktualnie, czyli w czasie zasiadania w komisji habilitacyjnej. Ma to stanowić gwarancję, że członek komisji habilitacyjnej czynnie uczestniczący w nauce lub dydaktyce legitymuje się aktualną wiedzą naukową w danej dziedzinie, niezbędną do oceny cudzej wiedzy i pracy naukowej. W ocenie Sądu zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na fakt, że prof. P. K. spełnia wymagania do bycia członkiem komisji habilitacyjnej."
W aktualnie kontrolowanej decyzji RDN z dn. 24 czerwca 2024 r. organ w żaden sposób nie odnosi się do zawartych wytycznych w zakresie ustalenia okoliczności spełniania przez prof. P. K. powyższych kryteriów wymaganych od recenzenta w postępowaniu habilitacyjnym. Organ ogranicz się jedynie do werbalnego powtórzenia swoich argumentów zawartych już w poprzednio kontrolowanej decyzji, która zostało uchylona ww. prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dn. 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1963/21. Tym samym zasadny jest zarzut skargi, że Organ zignorował zalecenia wskazane w wyżej wskazanym prawomocnym wyroku WSA w Warszawie i w dalszym ciągu nie wykazał jaką konkretnie działalność naukową czy artystyczną prowadzi recenzent prof. P. K. , co skutkuje uznaniem naruszenia przez organ przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
W ogóle w odniesieniu do zagadnienia spełniania przez członków komisji habilitacyjnej kryteriów ustawowych dla recenzentów postępowania habilitacyjnego, Sąd uznaje za zasadne zarzuty oraz stanowisko zawarte w treści skargi.
Stosownie do art.18a ust.5 z dn.14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (DZ U 2017 r., poz.1789, dalej jako:"u.s.n.") - "Centralna Komisja w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne powołuje komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Komisja składa się z:
1) czterech członków o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej, w tym przewodniczącego i dwóch recenzentów, wyznaczonych przez Centralną Komisję spoza jednostki, o której mowa w ust. 2 lub 3;
2) trzech członków o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej, w tym sekretarza i recenzenta, wyznaczonych przez jednostkę, o której mowa w ust. 2 lub 3."
Natomiast zgodnie z art. 20 ust.6 u.s.n. - "Promotorem w przewodzie doktorskim oraz recenzentem rozprawy doktorskiej lub członkiem komisji habilitacyjnej może być osoba posiadająca tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej lub osoba, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21 a, prowadząca działalność naukowa lub dydaktyczna w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej."
Trafnie wskazano w treści skargi, że powyższe uprawnia do stwierdzenia, że członek komisji habilitacyjnej powinien odpowiadać następującym warunkom:
musi być osobą o uznanej renomie, w tym międzynarodowej,
2) musi posiadać tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej lub posiadać uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21 a usn,
3) musi prowadzić działalność naukową lub dydaktyczną w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej.
Wskazane uregulowania wprowadzają wymóg ustawowy prowadzenia działalności naukowej lub dydaktycznej, czynnego prowadzenia ww. aktywności zawodowej. Tych okoliczności RDN w kontrolowanej decyzji nie ustaliła, nie zweryfikowała, w każdym bądź razie nie ma w tym zakresie żadnych nowych treści poza twierdzeniami zawartymi w poprzednio kontrolowanej i uchylonej decyzji Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów z dn. 23 grudnia 2020 r.
Ponadto w przedmiotowym postępowaniu organy obu instancji nie dokonały wyczerpującej oceny całego znajdującego się w aktach materiału dowodowego. Ani RDN, ani Rada Naukowa (organ I instancji) w żaden sposób nie oceniły (nie ustosunkowały się) do przekazanej przez Skarżącą w dniu 10 kwietnia 2020 r. uzupełniającej dokumentacji habilitacyjnej, która została włączona do materiału dowodowego. W uzasadnieniu uchwały organu pierwszej instancji stwierdzono, że "Rada Naukowa dopuściła dosłany materiał dowodowy dotyczący sprawy, w postaci uzupełnienia dokumentacji habilitacyjnej za okres kwiecień 2019 - kwiecień 2020".
Mimo to, ani w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rady Naukowej, ani w decyzji RDN w żaden sposób nie odniesiono się do obszernej uzupełniającej dokumentacji habilitacyjnej. Również w recenzjach sporządzonych w postępowaniu odwoławczym "nie zauważono" uzupełniającej dokumentacji habilitacyjnej i nawet jednym słowem się do niej nie odniesiono. W konsekwencji należy uznać, że organy obu instancji nie rozpatrzyły w całości zgromadzonego materiału dowodowego, nie wykazały w żaden sposób w swoich rozstrzygnięciach, dlaczego pominęły milczeniem istotną część materiału dowodowego w postaci uzupełniającej dokumentacji habilitacyjnej, czym naruszyły art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa.
Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta - po raz pierwszy w pierwszej instancji, a następnie w drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, a przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji, tylko ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 14 września 2023 r., sygn. akt II SA/Po 316/23, publ. Lex nr 3620459, wyrok WSA w Rzeszowie z 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 257/23, publ. Lex nr 3593859, wyrok WSA w Szczecinie z 10 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 141/23, publ. Lex nr 3563933 i wiele innych).
Zdaniem Sądu RDN, orzekając w postępowaniu odwoławczym, nie zweryfikowała po raz drugi merytorycznie zebranych w sprawie dowodów, w szczególności brak jest ponownej analizy przeprowadzonych w sprawie recenzji. Organ powinien ustosunkować się do całego materiału dowodowego, zarówno do recenzji pozytywnych, jak i negatywnych, oraz wyciągnąć z niego logiczne wnioski.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest nieweryfikowalna, ponieważ brak jest w niej odniesienia do znajdujących się w aktach sprawy treści dowodów specjalistycznych (recenzji), które stanowią podstawowy materiał dowodowy w sprawach o nadanie tytułu naukowego, przez co wnioski wyciągnięte przez RDN należy uznać za arbitralne i dowolne. Tymczasem skarżąca ma pełne prawo wiedzieć, dlaczego - pomimo łącznie sporządzonych trzech recenzji ( jedna pozytywna i dwie negatywne) – Rada odmówiła jej wystąpienia z wnioskiem o nadanie tytułu doktora habilitowanego. Przepis art. 80 k.p.a. nakazuje organowi wnikliwe rozpatrzenie wszystkich zgromadzonych w sprawie opinii recenzentów, a także - w przypadku niepodzielenia ocen i argumentów wyrażonych w owych recenzjach – do wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji, z jakich powodów organ nie uznał jednak, że recenzje te nie przesądzają o spełnieniu warunków zawartych w art. 26 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. Okoliczność, że RDN podejmuje uchwałę w głosowaniu tajnym nie oznacza, że jest ona zwolniona od wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów. Uzasadnienie rozstrzygnięcia nie powinno pozostawiać wątpliwości, dlaczego organ oparł się na określonych recenzjach (należy je wskazać), a innym (które również należy wskazać) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1291/17, publ. Lex nr 2636924 i z 28 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1590/17, publ. Lex nr 2746206, z 29 września 2021 r, sygn. akt II SA/Wa 2018/21, publ. cbosa oraz wyrok NSA z 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1364/05, publ. cbosa).
Poza tym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona uzupełniła swój dorobek naukowy pismem z dn. 10 kwietnia 2020 r. o kolejne publikacje, który wprawdzie został przez organ samodzielnie oceniony w kontekście spełnienia przesłanki z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych, jednak ta ocena jest bardzo ogólna, mało przejrzysta, trudna do zweryfikowania. W ocenie Sądu w sytuacji konieczności zbadania uzupełnionego dorobku naukowego skarżącej zgłoszonego na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zasadne jest poddanie go ocenie specjalisty - recenzenta wybranego przez Radę, do której to opinii organ mógłby się następnie odnieść w swojej decyzji. Udział recenzentów w postępowaniu wyjaśniającym w sprawach o nadanie tytułu naukowego ma dostarczyć materiału stwarzającego wyczerpującą podstawę do sformułowania jasnych w swojej treści wniosków na temat kwalifikacji i osiągnieć osoby zabiegającej o awans naukowy, a w konsekwencji – przyznania przez właściwy organ uprawnienia jednostce lub odmowy jego przyznania (vide: Z. Kmieciak, J. Wegner, Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nadawania stopni naukowych i tytułu profesora, Pip 2021/3/3-21).
W postępowaniu drugoinstancyjnym niniejszej sprawy doszło zatem do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które nakazują organowi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wnikliwie rozpatrzenie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów z opinii recenzentów, a także - w przypadku niepodzielania ocen i argumentów wyrażonych w tych recenzjach - do wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji, z jakich powodów organ odmówił mocy dowodowej tym recenzjom oraz uznał, że kandydatka nie spełnia warunków określonych w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych, a wniosek jest przedwczesny.
W tym stanie rzeczy należało uznać, iż kwestionowana decyzja RDN, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogły ostać się w obrocie prawnym, jako naruszające w sposób istotny wskazane wyżej przepisy k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych oraz art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
Rozpatrując sprawę ponownie, organy wezmą pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie zarówno uwarunkowania formalne, wyrażone m. in. w k.p.a., jak i materialne przepisy ustawy o stopniach naukowych, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustalą w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do odmowy przedstawienia skarżącej do awansu naukowego i nadania jej tytułu stopnia naukowego doktora habilitowanego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku.
O kosztów postępowania w kwocie 697 zł, Sąd orzekł w punkcie II. sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło