VII SA/Wa 256/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. Z.-R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. Z.-R. kwotę 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. (Nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej kpa, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. Z. – R. - uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]z dnia [...] sierpnia 2012 r. (Nr [...]) odmawiającą nałożenia obowiązków wynikających z art. 51 ust 1 Prawo budowlane tj. wykonania przez K. S. określonych czynności lub robót w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. D.w W. i umorzył postępowanie organu I instancji. Organ wskazał, że w związku z wnioskiem A. Z. – R.o podjęcie działań w sprawie robót budowlanych w lokalu w dniu 9 marca 2012r. przeprowadzono czynności kontrolne, podczas których nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych. Według informacji współwłaściciela lokalu nr [...] – M. G., na przełomie stycznia i lutego 2012r. wykonywano malowanie pomieszczeń, uzupełnianie otworów rewizyjnych w sufitach podwieszanych, wymieniono sufit podwieszany w łazience oraz piec c.o./ccw, który zainstalowano w dotychczasowym miejscu. Nie doparzono się zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Organ odwoławczy podał, że postępowanie wszczęto na wniosek A.Z. – R., która jest właścicielem lokalu nr [...]w ww. budynku. Natomiast zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2000r. Nr 80, poz. 903, ze zm.) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości tworzy wspólnotę mieszkaniową. Właściciel mieszkania w budynku składającym się z wielu mieszkań jest zatem z mocy ustawy członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Jako członek wspólnoty mieszkaniowej właściciel lokalu jest reprezentowany w sprawach, które dotyczą całej wspólnoty przez zarząd wspólnoty. Z tego względu, organ wojewódzki uznał, że A.Z. – R. nie posiada przymiotu strony w tym postępowaniu, gdyż w sprawach dotyczących części wspólnych budynku - w tym instalacji spalinowej i wentylacyjnej - jest reprezentowana przez zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej ul. D. Skargę na powyższą decyzję złożyła A. Z. – R. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła, iż decyzję wydano z naruszeniem art. 51 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy związanych z pracami budowlanymi w lokalu nr [...]. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i 3 oraz art. 105 § 1 kpa. poprzez : 1) brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nie wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych związanych z wpływem samowolnego remontu przeprowadzonego w lokalu nr [...] na przebudowę tarasu przy lokalu skarżącej oraz na to, że remont w lokalu nr [...], zwłaszcza w zakresie instalacji gazowej stwarzał zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców, doprowadził do zawilgocenia elementów konstrukcji drewnianej i w istotny sposób spowodował ograniczenie przestrzeni tzw. "międzystropia", 2) bezpodstawne przyjęcie przez organ administracji II instancji, że skarżąca, jako właścicielka sąsiedniego lokalu, nie jest stroną w postępowaniu mającym na celu usunięcie nieprawidłowości budowlanych powstałych podczas remontu innego położonego piętro niżej lokalu. Skarżąca wskazała, że pogląd organu, iż nie jest stroną postępowania jest błędny. W sytuacji bowiem gdy roboty budowlane wykonane zostaną tylko w części budynku, w którym znajdują się lokale będące przedmiotem odrębnej własności i nie obejmują całego budynku, a tylko konkretne lokale, względnie wykonane zostały w taki sposób, że oddziałują bezpośrednio na sposób korzystania z konkretnego lokalu, właściciel lokalu ma własny, indywidualny chroniony interes prawny, co uzasadnia legitymację takiego właściciela do udziału w postępowaniu na prawach strony. Skarżąca podniosła, że wielokrotnie zwracała uwagę na to, że remonty wykonywane w lokalu położonym niżej nie pozostają bez wpływu na stan jej lokalu, a niektóre prace np. związane z instalacją gazową mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców. Podała, że w trakcie prowadzonych postępowań administracyjnych wykonywane były ekspertyzy biegłych, które to zagrożenie potwierdzały. Dodała, że oględziny przeprowadzone przez organ I instancji miały miejsce po miesiącu od złożenia wniosku, a więc już po zakończeniu prac. Zaznaczyła, że jej wniosek wszczynający w tej sprawie postępowanie miał na celu przede wszystkim wyjaśnienie tak istotnej kwestii, jak sposób przeprowadzenia instalacji gazowej w lokalu nr [...]. Z opinii ekspertów wynika bowiem, że instalację wykonano w sposób zagrażający życiu i zdrowiu, a okoliczność ta została pominięta przez organ I instancji, który nie podjął działań zmierzających do przywrócenia bezpieczeństwa. Podobnie organ pominął kwestię braku zabezpieczenia przed wilgocią konstrukcji drewnianej, jak i podwyższenia lokalu nr [...] kosztem przestrzeni międzystropia nienależącego do tego lokalu. Zaskarżona decyzja całkowicie pomija powyższe zarzuty, gdyż odnosi się jedynie do malowania ścian, bez uwzględnienia ekspertyz biegłych. Skarżąca dodała, że w zarządzie wspólnoty jest obecnie osoba odpowiedzialna za samowolne przebudowy lokalu nr [...], co spowoduje, że nie będzie woli do podejmowania działań w sprawie zniszczonego międzystropia, zawilgoconego stropu i zagrażającej życiu i zdrowiu instalacji gazowej. Odmawianie przymiotu strony, w sytuacji gdy skarżąca działa nie tylko we własnym interesie, nie jest właściwe. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa. W świetle powołanych kryteriów skarga zasługiwała na uwzględnienie. Poddaną kontroli Sądu decyzją z dnia 30 listopada 2012 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmawiającą nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego tj. wykonania przez K. S. określonych czynności lub robót w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. D.w W. i umorzył postępowanie organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że skarżąca jako członek wspólnoty mieszkaniowej w sprawach dotyczących wspólnoty, reprezentowana jest przez jej zarząd. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie było zatem rozstrzygnięcie, czy A. Z. – R. posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa., a tym samym legitymację do zainicjowania postępowania o podjęcie działań w sprawie robót budowlanych wykonanych w lokalu nr [...] położonym pod jej lokalem nr [...] w ww. budynku. Wskazać zatem trzeba, pojęcie strony postępowania administracyjnego definiuje art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Pojęcie strony, jakim posługuje się powołany przepis może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić postawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publ. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - Warszawa 1994, s. 109). W niniejszej sprawie roboty wykonano w budynku, w którym funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa należało zatem odwołać się do przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 80, poz. 903 ze zm.). I tak, stosownie do art. 6 cyt. ustawy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości tworzy wspólnotę mieszkaniową. Właściciel mieszkania w budynku składającym się z wielu mieszkań jest zatem z mocy ustawy członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 cyt. ustawy zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. W świetle przytoczonych przepisów zasadą jest zatem, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, jak słusznie wywiódł organ wojewódzki (por. wyroki: NSA z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt IV SA 2027/96; WSA w Poznaniu z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 596/08). Niemniej, w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może mieć to miejsce wówczas, gdy członek wspólnoty wykaże swój indywidualny, własny interes prawny. Tylko w takich wyjątkowych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym takich jak wspólnoty mieszkaniowe, czy spółdzielnie. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyrok NSA z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 419/10; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 627/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 725/05; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999 roku, sygn. akt IV SA 1996/97). W związku z powyższym, w każdej indywidualnej sprawie organy winny zbadać, czy taki wyjątkowy przypadek zachodzi. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest właścicielką lokalu nr [...] znajdującego się nad lokalem nr [...], w którym wykonano roboty budowlane polegające między innymi na poprowadzeniu instalacji gazowej do pieca gazowego w tzw. "międzystropiu", tj. przestrzeni między lokalem skarżącej, a lokalem nr [...]. Z dołączonej do akt sprawy o sygn. VII SA/Wa 712/13 ekspertyzy technicznej z grudnia 2010 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego mgr. inż. bud. wodnego J. K. wynika, że "w nielegalnie powstałej, zamkniętej i niewentylowanej przestrzenni międzystropowej właściciele lokalu nr [...] poprowadzili instalację elektryczną bezpośrednio obok instalacji gazowej. Taka sytuacja jest niedopuszczalna i wymaga natychmiastowego przeniesienia instalacji gazowej. Stwierdzono, że nie do zaakceptowania jest pozostawienie w dotychczasowym miejscu instalacji gazowej i elektrycznej". Nadto, w opinii technicznej z października 2009 r. inż. M. W. wskazuje się, że w 2006 r. w lokalu nr [...] rozebrano od spodu (ze swojego mieszkania) starą podsufitkę oraz konstrukcję połaci dachowej pod kuchnią, tarasem i pomieszczeniem gospodarczym lokalu nr [...] zmniejszając do minimum istniejącą pustkę powietrzną, a następnie zamontowano podsufitkę na lekkiej konstrukcji stalowej. Po tych przeróbkach przestrzeń między podsufitką lokalu na II piętrze, a stropem III piętra pozbawiona została wentylacji i nie ma dostępu do wykonanej instalacji gazowej, co powoduje, że nie można skontrolować jej szczelności w trakcie corocznych przeglądów technicznych. Rzeczoznawca stwierdził wprost, że w przypadku rozszczelnienia się instalacji gazowej cała przestrzeń w międzystropiu (niewentylowana) wypełni się gazem, który może przedostać się do lokalu na III - piętrze, gdyż strop III piętra nie jest i nie musi być gazoszczelny. Zetknięcie się natomiast ulatniającego się gazu z otwartym płomieniem lub iskrą z instalacji elektrycznej (wyłączniki) może spowodować zapalenie się gazu i wysadzenie w powietrze całego III piętra. Zdaniem biegłego rzeczoznawcy instalacja gazowa z międzystropia powinna zostać natychmiast przeniesiona na ściany wewnątrz lokalu na II piętrze, zgodnie z przepisami. W związku z powyższym nie można było odmówić racji argumentacji przedstawionej w skardze. W konsekwencji, przymiotu strony A. Z. – R.należało upatrywać w treści art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 kpa zważywszy, że skarżąca domagała się doprowadzenia wykonanej instalacji gazowej do stanu zgodnego z prawem oraz sygnalizowała dokonanie zmian w konstrukcji stropu znajdującego się bezpośrednio pod jej lokalem, który to lokal powstał w wyniku nadbudowy. Zachodziła zatem szczególna sytuacja, skarżąca wykazała bowiem własny, indywidualny interes prawny, uzasadniający jej udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym - jak już wskazano na wstępie - co do zasady przymiot ten przysługuje Wspólnocie Mieszkaniowej reprezentowanej przez jej zarząd. Z podanych przyczyn Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, w zw. z art. 28 kpa, gdyż poczynione ustalenia zostały oparte na niedostatecznej analizie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, w zakresie interesu prawnego skarżącej. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem oceny Sądu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz 152 ppsa orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 250 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. - w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).