VII SA/Wa 2566/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić O. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona skarżąca, O., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie VII SA/Wa 2566/13 złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że O. jest pozaszkolną oświatową placówką wychowawczą, w której prowadzone są zajęcia rekreacyjne, kulturalne, sportowe, świetlicowe, przy czym zajęcia prowadzone są nieodpłatnie. Strona skarżąca podkreśliła, że jako samorządowa placówka organizacyjna działa w oparciu o plan finansowy, a w planie nie przewidziano rezerwy na koszty prowadzenia postępowań sądowoadministracyjnych. Placówka utrzymuje się wyłącznie ze środków samorządowych przeznaczonych na edukację, nie uzyskuje dochodu. Środki zgromadzone na koncie placówki są przewidziane wyłącznie na bieżącą działalność i wystarczają tylko na pokrycie jej kosztów. Wnioskodawca wskazał, że stan konta na Wydzielonym Rachunku Dochodów (WRD) wynosi 1420,08 zł, jednak od tej kwoty należy odliczyć 1762,19 zł (rachunek za energię elektryczną). Na koncie Funduszu Socjalnego znajduje się kwota 9061 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić jednocześnie należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy), udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do sytuacji wyjątkowych. Wskazać też trzeba, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania strona zobowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008 r. II OZ 318/08 Lex nr 479111, z dnia 6 czerwca 2008 r. II OZ 582/08 Lex nr 486840, z dnia 1 kwietnia 2008 r. II OZ 266/08 Lex nr 479009, z dnia 23 stycznia 2009 r. II OZ 20/09 LEX nr 557480, z dnia 26 stycznia 2009 r. II OZ 28/09 LEX nr 537851). Strona skarżąca wnioskując o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie wskazała, że jej działalność nie jest obliczona na uzyskiwanie dochodu i placówka takiego dochodu nie uzyskuje. Podniosła, że utrzymuje się wyłącznie ze środków samorządowych przeznaczonych na edukację. W planie finansowym wnioskodawcy nie przewidziano środków na pokrycie kosztów postępowań sądowoadministracyjnych. Zauważyć jednak trzeba, że statut O. umożliwia mu pozyskiwanie dodatkowych środków finansowych. I tak, w § 2 ust. 4 pkt 3 statutu przewidziano, iż O. może nawiązywać współpracę z innymi placówkami, organizacjami i instytucjami o podobnym profilu i zakresie działania w kraju i za granicą oraz rodzinami wychowanków i środowiskiem lokalnym poprzez pozyskiwanie dodatkowych źródeł finansowania działalności O.. Zgodnie z § 4 statutu, w celu wspierania działalności statutowej O. rada rodziców może gromadzić fundusze z dobrowolnych składek oraz innych źródeł. Stosownie zaś do § 11 ust. 3 O. może prowadzić działalność gospodarczą na podstawie odrębnych przepisów. O. jest publiczną placówką oświatowo-wychowawczą, o której mowa w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j. t. Dz.U. z 2004 r. nr 256 poz. 2572), założoną i prowadzoną przez jednostkę samorządu terytorialnego. W myśl art. 79 ustawy przedszkola, szkoły i placówki publiczne zakładane i prowadzone przez ministrów i jednostki samorządu terytorialnego są jednostkami budżetowymi. Podkreślenia wymaga, że środki niezbędne na realizację zadań oświatowych oraz utrzymanie szkół i placówek zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego (art. 5a ust. 3 ustawy). W myśl art. 5 ust. 7 organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Jak wynika ze statutu O., organem prowadzącym O. jest Miasto W.. Zgodnie z § 11 statutu, działalność O. jest finansowana z budżetu W.. Skoro O. jest jednostką budżetową i prowadzi działalność finansową w ramach budżetu Miasta W., środki na pokrycie kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym przez stronę skarżącą powinny znaleźć pokrycie w tym budżecie. Należy jednocześnie podkreślić, iż w orzecznictwie wskazuje się, że skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych, jednostki te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2010 r. II OZ 650/10 LEX nr 673947, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2010 r. I SO/Wa 19/10 LEX nr 620354, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2013 r. V SA/Wa 1987/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 września 2009 r. II SA/Łd 605/09 LEX nr 638780). Mając powyższe względy na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.