VII SA/Wa 2593/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K.N. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). VII SA/Wa 2593/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku R. K. o odstąpienie od nałożonej kary, na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.) w związku z art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.), w pkt. 1 odmówił umorzenia w całości należności Skarbu Państwa w wysokości 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych 00/100) z tytułu kary wymierzonej R. K. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w pkt 2 odmówić umorzenia w części należności Skarbu Państwa w wysokości 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych 00/100) z tytułu kary wymierzonej R. K. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. W/w postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wymierzył R. K. karę w wysokości 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania pomieszczeń w dobudowanej części budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr [...]w miejscowości [...]. W uzasadnieniu organ I instancji na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę informacji przeanalizował ich sytuację majątkową i stwierdził, że umorzenie całości nie jest zasadne. Zdaniem organu, nie jest również uzasadnione zastosowanie ulgi w postaci częściowego umorzenia wskazanej powyżej należności. Podkreślić należy, iż zobowiązany uzyskuje stałe dochody z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego. Dodatkowy dochód stanowi emerytura H. K. - matki zobowiązanego. Ponadto z poczynionych ustaleń wynika, iż w gospodarstwie domowym strony pozostają osoby niepracujące, które posiadają zdolność zarobkową, gdyż nie wskazano na występowanie jakiegokolwiek przeciwwskazania uniemożliwiające podjęcie przez nich pracy. Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku zobowiązanego również w oparciu o kategorię interesu publicznego, przy wykładni, której zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym, należy wziąć pod uwagę respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu publicznego, korektę jego błędnych decyzji (wyrok WSA z dnia 8 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 2904/06). Z punktu widzenia powołanych wartości, jakie kryją się pod pojęciem interesu publicznego, wierzyciel uznał, iż zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności publicznoprawnej stałoby w sprzeczności z powołanymi wyżej wartościami. Dodatkowo wskazał , iż w szeroko pojętym interesie społecznym leży także, by świadczenia publiczne były realizowane, a inwestorzy budowlani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty w sytuacji gdy powstanie należności jest konsekwencją niezgodnego z prawem działania samego inwestora. Ponadto, zdaniem organu nie należy poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami dopuszczać do sytuacji, w której mogłoby powstać społeczne przekonanie, iż naruszenie Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych. Po rozpatrzeniu odwołania R. K., Minister Finansów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a., po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustaw: Kodeks postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowa albowiem zgodnie z art. 59g ust 5 w związku z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu Ill ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zdaniem Ministra Finansów organ I instancji w sposób prawidłowy zarówno zgromadził jak rozpatrzył materiał dowodowy, a wydanie decyzji poprzedzone zostało wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek udzielenia ulgi i ich analizą. Zgodził się z oceną organu I instancji, iż ustalone w sprawie okoliczności nie stanowią dostatecznej i wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu wymierzonej kary, zarówno mając na względzie przesłankę ważnego interesu podatnika, jak i przesłankę interesu publicznego. Zdaniem Ministra Finansów Wojewoda [...] słusznie wskazał, że umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucją wyjątkową, oznacza bowiem definitywną rezygnację z dochodzenia świadczenia. Umorzenie należności stanowi odstępstwo od powszechnej reguły ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przez podmioty prawa. Orzeczenie w przedmiocie umorzenia należności nie jest aktem łaski organu administracji, lecz wynikiem procesu stosowania prawa, w którym Strona realizuje swe prawo dochodzenia określonego przywileju. Umorzenie należności publicznoprawnej nie stanowi jednak przywileju samego w sobie, lecz jest formą pomocy podatnikowi po to, by poprzez stosowane zasady nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia społecznego i indywidualnego. Zdaniem Ministra Finansów, odmowa umorzenia przedmiotowej kary nie generuje niepożądanych z punktu widzenia indywidualnego i społecznego skutków, choć bezsprzecznie sytuacja finansowa Strony jest trudna. Jednakże nawet trudna sytuacja materialna sama w sobie nie może być utożsamiana z przesłanką ważnego interesu podatnika, gdyż w przeciwnym razie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi - por. wyrok z dnia 9 kwietnia 2010 r. WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 707/09, LEX nr 584655; wyrok z dnia 13 stycznia 2010 r. WSA w Szczecinie sygn. akt I SA/Sz 294/09, LEX nr 559565; wyrok z dnia 22 lipca 2008 r. WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 104/08, LEX nr 480147. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego Minister Finansów wydając niekorzystną dla niego decyzję błędnie niedopatrzył się obiektywnie ważnego interesu oraz niewłaściwie ocenił sytuacji finansową strony. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego zawarto odesłanie, że do kar, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie. Organy obu instancji zasadnie rozpoznały wniosek R. K. w o umorzenie, częściowe umorzenie w całości należności Skarbu Państwa w wysokości 10.000,00 zł z tytułu kary wymierzonej R. K. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: (pkt 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; (pkt 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. A zatem o treści rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej nie decyduje wola organu. Wynik tego postępowania uzależniony jest bowiem od dokonania oceny określonych ww. przepisem kryteriów, tj. wystąpienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, opartych na sytuacji majątkowej. W związku z tym, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadła w ramach uznania administracyjnego, kontrola Sądu ogranicza się wyłącznie do tego, czy organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, oraz czy tak ustalony stan faktyczny sprawy został poddany ocenie w oparciu o kryteria, o jakich mowa w art. 67a § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej. Decyzje wydane na zasadzie uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu, jak każde inne, ale sąd nie wnika w celowość wydania decyzji. Kontrola ogranicza się do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, i czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego, i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy zindywidualizowanymi przesłankami. Za trafne należy uznać stanowisko organu, że odmowa umorzenia przedmiotowej kary nie generuje niepożądanych z punktu widzenia indywidualnego i społecznego skutków, choć bezsprzecznie sytuacja finansowa Strony jest trudna. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych. W wyroku z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt I FSK 31/08 (publ. LEX nr 537191, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. A zatem właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawców dokumentów wynika ich ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawcy znajdują się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego wnioskodawcy musieliby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami ich egzystencji, nie są w stanie uiścić opłaty legalizacyjnej (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 517/08, publ. LexPolonica nr 2053870 i http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaś za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publiczny należy uznać taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 90/09, publ. LexPolonica nr 2058427 i http://orzeczenia.nsa.gov.pl; oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 października 2005 r., sygn. I SA/Łd 883/05, publ. LexPolonica nr 412917 i Rzeczpospolita 2006/165 str. F12). Oczywiście interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Organ administracyjny badając "interes publiczny" winien dokonać ustaleń hierarchii celów i wartości, jakie powinny obowiązywać w procesie stosowania prawa. Na gruncie przepisów Prawa budowlanego organ administracyjny winien więc kierować się nie tylko dbałością o dochody budżetu państwa ale także dbać o respektowanie przez obywateli państwa przepisów prawa, a w przypadku ich naruszania - mieć na względzie konieczność ponoszenia skutków prawych nielegalnych działań. To inwestor przystępując do nielegalnego użytkowania pomieszczeń w dobudowanej części budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości [...] , winien liczyć się z konsekwencjami swoich nielegalnych działań, tj. możliwością nałożenia na niego kary pienięznej, która jest wynikiem jego nielegalnych działań. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, organy administracyjne prawidłowo oceniły, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne zdarzenia losowe konieczne do uwzględnienia "ważnego interesu podatnika". W trakcie postępowania wyjaśniającego wnioskodawcy nie wskazali na wystąpienie w ich sprawie takich okoliczności. Do takich okoliczności z całą pewnością nie można zaliczyć sytuacji majątkowej w jakiej znajdują się skarżący. Na podstawie informacji przedstawionych przez skarżącego organy administracyjne ustaliły miesięczne dochody. Skarżący winien mieć na względzie, że poza tymi świadczeniami prowadzą gospodarstwo rolne i z tego tytułu uzyskują dochód oraz różne dopłaty, które organy administracyjne uwzględniły przy określaniu dochodów skarżących. Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). ----------------------- \ ----------------------- 7