VII SA/Wa 2597/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "K." z siedzibą w P., A. K., P. K., P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Stowarzyszenia Ekologicznego "K." z siedzibą w P.kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), na rzecz A. K. i P. K. solidarnie kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) oraz na rzecz P. K. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydanym na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), odmówił Stowarzyszeniu Ekologicznemu "K.", A. K., P. K. i P. K. (dalej "skarżący"), reprezentowanym przez r. pr. M. S., przywrócenia terminu do wniesienia wołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...], umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], znak: [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej P.P.H. "L.. z o.o. w Czerwonaku pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej na gaz propan – butan w budynku magazynowym położonym na działce nr [...], obręb P. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżących r. pr. M. S. w dniu 29 maja 2015 r. Pismem z dnia 19 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżących złożył do organu odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 12 czerwca 2015 r. doznał bardzo silnego bólu, który lekarz urolog rozpoznał jako nagły atak kamicy nerkowej. Ból ten był tak silny, że pełnomocnik nie mógł tego dnia osobiście podjąć jakichkolwiek czynności procesowych w tym sporządzić odwołania i nadać go w urzędzie pocztowym. Wyjaśnił, iż prowadzi kancelarię jednoosobowo i nie miał możliwości aby posłużyć się substytutem. W załączeniu przedłożono zaświadczenie lekarskie potwierdzające wizytę domową lekarza w dniu 12 czerwca 2015 r. oraz wskazane dolegliwości. Uzasadniając wymienione na wstępie rozstrzygnięcie organ stwierdził, że pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż sam fakt choroby poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazana choroba i związane z nią dolegliwości bólowe, nie stanowiły przeszkody nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającej osobiste sporządzenie i nadanie w placówce pocztowej odwołania, ewentualnie posłużenie się w tym celu inna osobą. Pełnomocnik działający w sprawie jako radca prawny zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności, niż wymagana od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał również na możliwość ustanowienia przez radcę prawnego substytucji, zwrócenia się przez niego do samorządu radcowskiego o wyznaczenie z urzędu zastępcy radcy prawnego, czy też wniesienia odwołania lakonicznego, które mogłoby zostać później uzupełnione. W ocenie organu radca prawny winien prowadzić kancelarię w taki sposób, by w przypadku swojej niedyspozycji mógł zapewnić ciągłość pracy oraz wywiązanie się z obowiązków, w tym polegających na terminowanym składaniu pism procesowych. Dlatego też uznał prowadzenie przez pełnomocnika jednoosobowej kancelarii za okoliczność nie przesądzającą o braku winy w uchybieniu terminu. Od ww. postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Stowarzyszenie Ekologiczne "K.", A. K., P. K. i P. K. – reprezentowani przez r. pr. M. S., wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniu Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 zarzucili naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. oraz naruszenie przez organ zasady praworządności wyrażonej w art. 6 i art. 7 k.p.a. Pełnomocnik skarżących w uzasadnieniu wyjaśnił, że przeszkodą, uniemożliwiającą dotrzymanie terminu było nieprzewidywalne, nagłe pogorszenie się stanu zdrowia spowodowane gwałtownym atakiem kamicy nerkowej, na którą nigdy wcześniej nie chorował. Atak nastąpił w dniu 12 czerwca 2015 r. czyli w ostatnim dniu terminu przewidzianego na wniesienie odwołania i nie był on spowodowany przewlekłą chorobą, ale nieznaną i nieoczekiwaną przyczyną. Podniósł, że z uwagi na fakt prowadzenia kancelarii jednoosobowej nie mógł on wyręczyć się niczyją pomocą, tym bardziej, że odczuwanemu bólowi towarzyszyły nudności i wymioty, uniemożliwiające mu dokonanie jakichkolwiek zawodowych czynności, w tym skontaktowania się z samorządem radcowskim, czy sporządzenia odwołania i nadania go w placówce pocztowej. Wskazał ponadto, że gdyby organ miał jakiekolwiek wątpliwości co do stanu zdrowia pełnomocnika, to zgodnie z orzecznictwem powinien przed podjęciem rozstrzygnięcia podjąć wszelkie działania zgodne z art. 7, 8 i 9 k.p.a. prowadzące do wyjaśnienia i oceny braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem organy naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Na wstępie zaznaczyć należy, że przystąpienie do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, musi zostać poprzedzone sprawdzeniem przez organ dopuszczalności i terminowości wniosku. Spełnienie tych warunków jest konieczne do badania zasadności samego wniosku. Nie budzi wątpliwości Sądu, że organ prawidłowo uznał, że warunki formalne ciążące na stronie określone art. 58 § 2 k.p.a. zostały spełnione. Wniosek o przywrócenie terminu wraz z dołączonym do niego odwołaniem oraz zaświadczeniem lekarskim z dnia 12 czerwca 2015 r., zostały przez pełnomocnika wniesione w dniu 19 czerwca 2015 r., a zatem w ustawowym terminie 7 dni, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie rozważenia wymaga zatem kwestia, czy pełnomocnik skarżących uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. Przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez skarżącego w stanie faktycznym sprawy. Wskazać trzeba, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (tak: E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 135). Jak trafnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2008 r., II OSK 1015/07, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi musi dotyczyć tego i tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu, osoba powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, ze przeszkoda w dokonaniu czynności byłą od niej niezależna. nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Op 532/12, publ. LEX nr 1287000). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela i przyjmuje za swoje, stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż "przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego należy zaliczyć np.: przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą (...) Tylko choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 99/16, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt I OZ 925/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ dokonał błędnej oceny braku winy pełnomocnika skarżących w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania. Z akt administracyjnych wynika, że składając odwołanie wraz z wnioskiem u przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik skarżących dla uprawdopodobnienia brak winy w niedochowaniu terminu przedłożył zaświadczenie lekarskie wystawione przez specjalistę - urologa w dniu 12 czerwca 2015 r. Z jego treści wynika, że wezwany przez pełnomocnika na wizytę domową urolog stwierdził bóle prawej nerki z nudnościami i wymiotami, diagnozując kamienicę nerkową. Zgodnie z zaleceniami lekarza, pełnomocnik skarżących powinien m.in. leżeć, a także prowadzić oszczędny tryb życia. Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że nie każda choroba profesjonalnego pełnomocnika strony, zobowiązanego do szczególnej staranności w dbałości o interes strony, jest przesłanką pozwalającą na przyjęcie braku winy. Jednakże w okolicznościach tej sprawy gdy termin do wniesienia odwołania mijał w dniu 12 czerwca 2015 r., a pełnomocnik tego dnia odczuwał dolegliwości uniemożliwiające mu normalne funkcjonowanie i zgodnie z zaleceniami lekarza winien zostać w łóżku, to w pełni przekonywającym jest, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika. Oceny tej nie może zmienić sugerowana przez organ możliwość skorzystania z pomocy innego fachowego pełnomocnika, albowiem prowadzenie przez pełnomocnika jednoosobowej kancelarii nie może świadczyć o jego niedbałości o prowadzenie spraw własnych klientów. Wobec nagłego i poważnego rozstroju zdrowia, nie sposób wymagać nawet od profesjonalnego pełnomocnika podejmowania racjonalnych działań, w tym by pełnomocnik tego samego dnia zwrócił się do samorządu radcowskiego o wyznaczenie pełnomocnika – zastępcy, lub udał się na pocztę celem wysłania nawet lakonicznego odwołania. Już we wniosku o przywrócenie terminu r. pr. M. S. wskazał, że w dniu 12 czerwca 2015 r. jego stan zdrowia był na tyle ciężki, że nie był w stanie wykonywać swoich obowiązków, na potwierdzenie czego załączył stosowne zaświadczenie lekarskie. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu twierdzenia pełnomocnika o braku zawinienia w niedochowaniu terminu zostały uprawdopodobnione. Na marginesie Sąd zauważa, że podstawy do odmowy przywrócenia terminu nie mógłby stanowić również fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnim dniu terminu. Jak słusznie zauważa się w orzecznictwie strona nie może przewidywać, że w ostatnim dniu terminu zaistnieje nieprzewidziana sytuacja uniemożliwiająca jej dokonanie czynności z zakresu postępowania administracyjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. I CZ 142/04, publ. LEX nr 277071, wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 472/07, publ. LEX 466156, z dnia 25 maja 2009 r., sygn. I OSK 757/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując nagły i niespodziewany atak choroby, połączony z wyraźnym wskazaniem lekarskim pozostania tego dnia w łóżku, stanowi w ocenie Sądu okoliczność, która uprawdopodabnia, że pełnomocnik bez swojej winy nie dokonał czynności procesowej w terminie. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie związany przedstawioną oceną prawną zgodnie z art. 153 p.p.s.a. i ponownie rozpozna wniosek o przywrócenie terminu.